નીચેની આકૃતિમાં લેન્સ $L$ ની મુખ્ય અક્ષ પર મૂકવામાં આવેલ પદાર્થ $AB$ દર્શાવેલ છે. લેન્સના બે મુખ્ય કેન્દ્રો $F_1$ અને $F_2$ છે. લેન્સ દ્વારા રચાતું પ્રતિબિંબ ચત્તું,આભાસી અને નાનું છે. આકૃતિ દોરો અને નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો: $(i)$ વપરાયેલ લેન્સ $(L)$ ની રૂપરેખા દોરો. $(ii)$ $B$ માંથી પસાર થતું અને $O$ માંથી પસાર થતું કિરણ દોરો. લેન્સ દ્વારા વક્રીભવન પછી કિરણ દર્શાવો. $(iii)$ $B$ થી શરૂ થતું પ્રકાશનું કિરણ દોરો,જે મુખ્ય અક્ષને સમાંતર પસાર થયા પછી,લેન્સ પર આપાત થાય છે અને વક્રીભવન પછી બહાર આવે છે. $(iv)$ રચાતા અંતિમ પ્રતિબિંબનું સ્થાન દર્શાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વપરાયેલ લેન્સ અંતર્ગોળ લેન્સ છે કારણ કે તે તેની સામે ગમે ત્યાં મૂકવામાં આવેલા પદાર્થ માટે ચત્તું,આભાસી અને નાનું પ્રતિબિંબ રચે છે.
$(i)$ અંતર્ગોળ લેન્સની રૂપરેખા $L$ સ્થાન પર દોરવામાં આવે છે.
(ii) $B$ માંથી નીકળતું અને પ્રકાશીય કેન્દ્ર $O$ માંથી પસાર થતું કિરણ વિચલિત થયા વગર સીધું જાય છે.
(iii) $B$ માંથી મુખ્ય અક્ષને સમાંતર નીકળતું કિરણ,વક્રીભવન પછી મુખ્ય કેન્દ્ર $F_2$ માંથી અપસરણ પામતું હોય તેમ લાગે છે.
(iv) અંતિમ પ્રતિબિંબ $A'B'$ એ પ્રકાશીય કેન્દ્ર $O$ અને મુખ્ય કેન્દ્ર $F_2$ ની વચ્ચે,પદાર્થની બાજુએ જ રચાય છે.

Explore More

Similar Questions

એક ડૉક્ટરે $+1.5\, D$ પાવર ધરાવતા સુધારાત્મક લેન્સની સલાહ આપી છે. લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ શોધો. શું સૂચવેલ લેન્સ અપસારી (diverging) છે કે અભિસારી (converging)?

બહિર્ગોળ લેન્સનો અડધો ભાગ કાળા કાગળથી ઢાંકેલો છે.
$(a)$ આવા ઢાંકેલા લેન્સના $2F_{1}$ પર મૂકેલા પદાર્થના પ્રતિબિંબની રચના કિરણ આકૃતિની મદદથી દર્શાવો. પ્રતિબિંબનું સ્થાન અને પ્રકાર જણાવો.
$(b)$ તે જ લેન્સની સામે તે જ પદાર્થ માટે તે જ સ્થાને કિરણ આકૃતિ દોરો,પરંતુ હવે લેન્સ ખુલ્લો છે. શું બંને કિસ્સામાં મળતા પ્રતિબિંબમાં કોઈ તફાવત હશે? તમારા જવાબ માટે કારણ આપો.

$3 \, cm$ ઊંચી વસ્તુને $12 \, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા બહિર્ગોળ લેન્સની સામે $20 \, cm$ અંતરે મૂકવામાં આવી છે. રચાતા પ્રતિબિંબનું સ્થાન,પ્રકાર અને કદ શોધો.

નીચેના મેળવવા માટે કયા પ્રકારના લેન્સનો ઉપયોગ કરી શકાય છે તે જણાવો:
$(i)$ વિવર્ધિત અને આભાસી પ્રતિબિંબ.
$(ii)$ વસ્તુનું નાનું અને આભાસી પ્રતિબિંબ.

$5\, cm$ ઊંચી વસ્તુને $10\, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા અભિસારી લેન્સ (બહિર્ગોળ લેન્સ) થી $25\, cm$ દૂર રાખવામાં આવે છે. પ્રતિબિંબનો પ્રકાર,સ્થાન અને કદ શું હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo