ખાલી જગ્યા પૂરો:
$(i)$ કેશનળીની ત્રિજ્યા જેટલી નાની,તેટલી સ્તંભની ઊંચાઈ ...... હશે. ( વધારે / ઓછી )
$(ii)$ જો મેનિસ્કસ બહિર્ગોળ (convex) હોય તો પ્રવાહી કેશનળીમાં .......... અને જો તે અંતર્ગોળ (concave) હોય તો પ્રવાહી કેશનળીમાં .......... . ( નીચે ઉતરે છે / ઉપર ચઢે છે )

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) કેશનળીમાં પ્રવાહી સ્તંભની ઊંચાઈનું સૂત્ર $h = \frac{2T \cos \theta}{r \rho g}$ છે,જ્યાં $T$ એ પૃષ્ઠતાણ છે,$\theta$ એ સંપર્કકોણ છે,$r$ એ નળીની ત્રિજ્યા છે,$\rho$ એ પ્રવાહીની ઘનતા છે અને $g$ એ ગુરુત્વપ્રવેગ છે.
$(i)$ કારણ કે $h \propto \frac{1}{r}$,જેમ કેશનળીની ત્રિજ્યા $r$ ઘટે છે,તેમ સ્તંભની ઊંચાઈ $h$ વધે છે. તેથી,જવાબ 'વધારે' છે.
$(ii)$ બહિર્ગોળ મેનિસ્કસ માટે,સંપર્કકોણ $\theta > 90^\circ$ હોય છે,જેનાથી $\cos \theta$ ઋણ બને છે,પરિણામે પ્રવાહીનું સ્તર નીચે ઉતરે છે. અંતર્ગોળ મેનિસ્કસ માટે,સંપર્કકોણ $\theta < 90^\circ$ હોય છે,જેનાથી $\cos \theta$ ધન બને છે,પરિણામે પ્રવાહી ઉપર ચઢે છે. તેથી,જવાબ અનુક્રમે 'નીચે ઉતરે છે' અને 'ઉપર ચઢે છે' છે.

Explore More

Similar Questions

$\pi \,g$ દળ,$2\,mm$ ત્રિજ્યા અને અવગણ્ય જાડાઈ ધરાવતી એક લાંબી કેશનળીને $0.1\,N/m$ પૃષ્ઠતાણ ધરાવતા પ્રવાહીમાં આંશિક રીતે ડુબાડવામાં આવે છે. સંપર્કકોણ શૂન્ય લો અને પ્રવાહીના ઉત્પ્લાવક બળને અવગણો. નળીને શિરોલંબ પકડી રાખવા માટે જરૂરી બળ શોધો. $(g = 10\,m/s^2)$

એક કેશિકા નળીમાં પાણી $10 \, cm$ ની ઊંચાઈ સુધી ચઢે છે અને તે જ કેશિકા નળીમાં પારો $3.1 \, cm$ ની ઊંડાઈ સુધી નીચે ઉતરે છે. જો પારાની ઘનતા $13.6 \, g/cm^3$ હોય અને પારા માટે સંપર્કકોણ $135^{\circ}$ હોય,તો પાણી અને પારાના પૃષ્ઠતાણનો આશરે ગુણોત્તર કેટલો થાય?

Difficult
View Solution

એક કેશિકા નળીમાં પાણી $3$ cm ઊંચાઈ સુધી ચઢે છે. જો કેશિકા નળીનું આડછેદનું ક્ષેત્રફળ તેના પ્રારંભિક ક્ષેત્રફળના $1/3$ ગણું કરવામાં આવે, તો પાણી કેટલી ઊંચાઈ સુધી ચઢશે?

કેશિકા ક્રિયા (Capillary action) એટલે શું? પ્રવાહીમાં શિરોલંબ ડૂબાડેલી કેશનળીમાં પ્રવાહીના સ્તંભની ઊંચાઈ માટેનું સૂત્ર તારવો.

Difficult
View Solution

પાણી એક કેશિકા નળીમાં અમુક ઊંચાઈ સુધી ઉપર ચઢે છે જેથી પૃષ્ઠતાણને કારણે લાગતું ઉપરની તરફનું બળ,પ્રવાહીના વજનને કારણે લાગતા $75 \times 10^{-4} \, N$ બળ દ્વારા સંતુલિત થાય છે. જો પાણીનું પૃષ્ઠતાણ $6 \times 10^{-2} \, N m^{-1}$ હોય,તો કેશિકાનો આંતરિક પરિઘ કેટલો હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo