ગોલીય અરીસા માટે કેન્દ્રલંબાઈ $(f)$ અને વક્રતા ત્રિજ્યા $(R)$ વચ્ચેનો સંબંધ તારવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે $C$ એ ગોલીય અરીસાનું વક્રતા કેન્દ્ર છે અને $P$ એ ધ્રુવ છે.
મુખ્ય અક્ષને સમાંતર એક પ્રકાશનું કિરણ અરીસા પર બિંદુ $M$ આગળ આપાત થાય છે. રેખા $CM$ એ $M$ આગળ અરીસાને લંબ છે.
ધારો કે $\theta$ એ આપાતકોણ છે. પરાવર્તનના નિયમ મુજબ,પરાવર્તનકોણ પણ $\theta$ થશે.
ભૂમિતિ પરથી,$\angle MCP = \theta$ (યુગ્મકોણ) અને $\angle MFP = 2\theta$ ($\triangle MCF$ નો બહિષ્કોણ એ અંતઃસંમુખકોણોના સરવાળા જેટલો હોય છે).
ધારો કે $MD$ એ $M$ થી મુખ્ય અક્ષ પરનો લંબ છે. પેરેક્સિયલ કિરણો માટે,$D$ એ $P$ ની ખૂબ નજીક છે,તેથી $CD \approx CP = R$ અને $FD \approx FP = f$.
$\triangle MDC$ માં,$\tan \theta = \frac{MD}{CD} \approx \frac{MD}{R}$. નાની $\theta$ માટે,$\tan \theta \approx \theta$,તેથી $\theta \approx \frac{MD}{R}$.
$\triangle MDF$ માં,$\tan 2\theta = \frac{MD}{FD} \approx \frac{MD}{f}$. નાની $\theta$ માટે,$\tan 2\theta \approx 2\theta$,તેથી $2\theta \approx \frac{MD}{f}$.
પ્રથમ સમીકરણમાંથી $\theta$ ની કિંમત બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $2(\frac{MD}{R}) = \frac{MD}{f}$.
તેથી,$R = 2f$ અથવા $f = \frac{R}{2}$.

Explore More

Similar Questions

સૂર્યનું પ્રતિબિંબ સફેદ પડદા પર મેળવવા માટે $A$ અંતર્ગોળ અરીસાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. જો અરીસાનો નીચેનો અડધો ભાગ અપારદર્શક કાર્ડ વડે ઢાંકી દેવામાં આવે,તો પડદા પરના પ્રતિબિંબ પર શું અસર થશે?

અંતર્ગોળ અરીસાની કેન્દ્રલંબાઈ $(f)$ નક્કી કરવા માટેના $u-v$ પદ્ધતિના પ્રયોગમાં,એક વિદ્યાર્થી વસ્તુની પિન $A$ ને મુખ્ય અક્ષ પર ધ્રુવ $P$ થી $x$ અંતરે મૂકે છે. વિદ્યાર્થી પિન અને તેની ઉલટી પ્રતિબિંબને દૂરથી $PA$ ની સીધી રેખામાં પોતાની આંખ રાખીને જુએ છે. જ્યારે વિદ્યાર્થી તેની આંખને ડાબી તરફ ખસેડે છે,ત્યારે પ્રતિબિંબ વસ્તુની પિનની જમણી બાજુએ દેખાય છે. તો,

વક્ર અરીસાઓ માટે નીચેનાની વ્યાખ્યા આપો: $(1)$ વક્રતા ત્રિજ્યા,$(2)$ વક્રતા કેન્દ્ર,$(3)$ ધ્રુવ,$(4)$ મુખ્ય અક્ષ,$(5)$ દર્પણમુખ (એપર્ચર),$(6)$ મુખ્ય કેન્દ્ર,$(7)$ ફોકલ પ્લેન,$(8)$ કેન્દ્રલંબાઈ,$(9)$ પેરેક્સિયલ કિરણો.

અંતર્ગોળ અરીસાની કેન્દ્રલંબાઈ $f$ છે અને વસ્તુનું મુખ્ય કેન્દ્રથી અંતર $x$ છે. મોટવણી કેટલી થશે?

વાસ્તવિક વસ્તુ માટે,નીચેનામાંથી કોણ વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ બનાવી શકે છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo