પોટેન્શિયોમીટરના પ્રયોગમાં,$E_1$ અને $E_2$ e.m.f. ધરાવતા બે કોષો શ્રેણીમાં જોડાયેલા છે $(E_1 > E_2)$,ત્યારે તારની સંતુલન લંબાઈ $64 \ cm$ મળે છે. જો $E_2$ ની ધ્રુવીયતા ઉલટાવવામાં આવે,તો સંતુલન લંબાઈ $32 \ cm$ થાય છે. તો $E_1 / E_2$ નો ગુણોત્તર શોધો.

એક પોટેન્શિયોમીટર તાર $4 \,m$ લાંબો છે અને તેના છેડાઓ વચ્ચે $3 \,V$ નો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત જાળવી રાખવામાં આવે છે। પોટેન્શિયોમીટર તારની $100 \,cm$ લંબાઈ સામે સંતુલિત થતા કોષનું e.m.f. કેટલું હશે ($\,V$ માં)?

બે કોષો $E_1$ અને $E_2$ ના $e.m.f.$ ની સરખામણી કરવા માટે પોટેન્શિયોમીટરનો ઉપયોગ થાય છે. કોષ $E_1$ માટે શૂન્ય-વિક્ષેપ બિંદુ $20 \ cm$ પર અને $E_2$ માટે શૂન્ય-વિક્ષેપ બિંદુ $30 \ cm$ પર મળે છે. તેમના $e.m.f.$ નો ગુણોત્તર કેટલો થશે?

આપેલ કોષનો આંતરિક અવરોધ શોધવા માટે પોટેન્શિયોમીટર સર્કિટ સેટ કરવામાં આવી છે. પોટેન્શિયોમીટર વાયર પર વપરાતી મુખ્ય બેટરીનું $EMF$ $2.0\,V$ છે અને તેનો આંતરિક અવરોધ અવગણ્ય છે. પોટેન્શિયોમીટર વાયર $4\,m$ લાંબો છે. જ્યારે આપેલ કોષ સાથે જોડાયેલ અવરોધ $R$ ના મૂલ્યો $(i)$ અનંત અને $(ii)$ $9.5\,\Omega$ હોય છે,ત્યારે પોટેન્શિયોમીટર વાયર પર સંતુલન લંબાઈ અનુક્રમે $3\,m$ અને $2.85\,m$ મળે છે. કોષનો આંતરિક અવરોધ ............... $\Omega$ છે.

પોટેન્શિયોમીટરનો ઉપયોગ કરીને બે કોષોના $EMF$ ની સરખામણી કરવા માટે, મેળવેલ બેલેન્સિંગ લંબાઈ $200 \ cm$ અને $150 \ cm$ છે. સ્કેલનું લઘુત્તમ માપ (least count) $1 \ cm$ છે. $EMF$ ના ગુણોત્તરમાં પ્રતિશત ત્રુટિ . . . . . . છે.

જ્યારે ગૌણ પરિપથમાં રહેલા કોષને $5 \ \Omega$ ના અવરોધ સાથે શંટ કરવામાં આવે ત્યારે પોટેન્શિયોમીટર વાયર પર $200 \ cm$ પર તટસ્થ બિંદુ (null point) મળે છે. જ્યારે શંટિંગ માટે $15 \ \Omega$ નો અવરોધ વાપરવામાં આવે,ત્યારે તટસ્થ બિંદુ $300 \ cm$ પર ખસે છે. કોષનો આંતરિક અવરોધ કેટલો હશે ($\Omega$ માં)?