ડાયપોલના વિષુવવૃત્તીય સમતલ પરના બિંદુએ ડાયપોલ દ્વારા ઉદ્ભવતા વિદ્યુતક્ષેત્રનું સમીકરણ મેળવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે એક ડાયપોલ $+q$ અને $-q$ વિદ્યુતભારો ધરાવે છે જે $2a$ અંતરે રહેલા છે. ડાયપોલના કેન્દ્ર $O$ થી $r$ અંતરે વિષુવવૃત્તીય સમતલ પર બિંદુ $P$ છે.
બિંદુ $P$ નું $+q$ અને $-q$ થી અંતર સમાન છે:
$r_{+} = r_{-} = \sqrt{r^{2} + a^{2}}$
બંને વિદ્યુતભારોને કારણે ઉદ્ભવતા વિદ્યુતક્ષેત્રના મૂલ્યો સમાન છે:
$E_{+q} = E_{-q} = \frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}} \frac{q}{r^{2} + a^{2}}$
વિદ્યુતક્ષેત્રના સદિશોને ઘટકોમાં વિભાજિત કરતા:
$1$. ડાયપોલ અક્ષને લંબ ઘટકો $(E \sin \theta)$ મૂલ્યમાં સમાન અને દિશામાં વિરુદ્ધ હોવાથી એકબીજાની અસર નાબૂદ કરે છે.
$2$. ડાયપોલ અક્ષને સમાંતર ઘટકો $(E \cos \theta)$ એક જ દિશામાં (ડાયપોલ મોમેન્ટ $\hat{p}$ ની વિરુદ્ધ દિશામાં) છે.
બિંદુ $P$ પર કુલ વિદ્યુતક્ષેત્ર:
$E = -(E_{+q} \cos \theta + E_{-q} \cos \theta) \hat{p}$
$E = -2 \left( \frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}} \frac{q}{r^{2} + a^{2}} \right) \cos \theta \hat{p}$
ભૂમિતિ પરથી,$\cos \theta = \frac{a}{\sqrt{r^{2} + a^{2}}}$. આ કિંમત મૂકતા:
$E = -\frac{2aq}{4 \pi \varepsilon_{0} (r^{2} + a^{2})^{3/2}} \hat{p}$
ડાયપોલ મોમેન્ટ $p = q(2a)$ હોવાથી:
$E = -\frac{p}{4 \pi \varepsilon_{0} (r^{2} + a^{2})^{3/2}} \hat{p}$
ટૂંકા ડાયપોલ માટે $(r \gg a)$:
$E \approx -\frac{p}{4 \pi \varepsilon_{0} r^{3}} \hat{p}$

Explore More

Similar Questions

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ સમબાજુ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ પર મૂકવામાં આવેલા ત્રણ વિદ્યુતભારોની સિસ્ટમ માટે વિદ્યુત ડાયપોલ મોમેન્ટ શોધો.

બે વિદ્યુતભારો $+q$ અને $-q$ ને એકબીજાથી અમુક અંતરે રાખવામાં આવ્યા છે. તો આ બે વિદ્યુતભારોને જોડતી રેખાના લંબદ્વિભાજક પરના કોઈપણ બિંદુએ:

એક ડાયપોલ જેનો વિદ્યુત મોમેન્ટ $\vec{p}$ છે,તે $\lambda$ રેખીય વિદ્યુતભાર ઘનતા ધરાવતા લાંબા સમાન રીતે વિદ્યુતભારીત તારથી $r$ અંતરે મૂકવામાં આવેલ છે. જો સદિશ $\vec{p}$ તારની દિશામાં હોય,તો ડાયપોલ પર લાગતું બળ $F$ શોધો.

ટૂંકા ઇલેક્ટ્રિક ડાયપોલને કારણે તેના મધ્યબિંદુથી $r$ અંતરે અક્ષીય રેખા પરનું વિદ્યુતક્ષેત્ર,ડાયપોલના મધ્યબિંદુથી વિષુવવૃત્તીય રેખા પર $2r$ અંતરે રહેલા વિદ્યુતક્ષેત્ર કરતાં $x$ ગણું છે. તો,$x$ નું મૂલ્ય શોધો.

એક વિદ્યુત ડાયપોલ $z$-અક્ષ પર સંપાત થાય છે અને તેનું મધ્યબિંદુ યામ પદ્ધતિના ઉગમબિંદુ પર છે. ઉગમબિંદુથી $z$ અંતરે આવેલા અક્ષીય બિંદુ પર વિદ્યુતક્ષેત્ર $\vec{E}(z)$ છે અને ઉગમબિંદુથી $y$ અંતરે આવેલા વિષુવવૃત્તીય બિંદુ પર વિદ્યુતક્ષેત્ર $\vec{E}(y)$ છે. અહીં $z = y \gg a$ છે,તેથી $\left| \frac{\vec{E}(z)}{\vec{E}(y)} \right| = . . . . . . . .$.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo