ધાતુ માટે પ્રતિબળ $\to$ વિકૃતિનો આલેખ દોરો અને સમજાવો.

(N/A) ધાતુ માટે પ્રતિબળ $\to$ વિકૃતિનો આલેખ આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે.
આલેખ પરથી આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $O$ થી $A$ વચ્ચેના વિસ્તારમાં,વક્ર રેખીય છે. આ વિસ્તારમાં હૂકનો નિયમ પાળવામાં આવે છે.
જ્યારે લાગુ પાડવામાં આવેલ બળ દૂર કરવામાં આવે ત્યારે પદાર્થ તેના મૂળ પરિમાણો પાછા મેળવે છે. આ વિસ્તારમાં ઘન પદાર્થ સ્થિતિસ્થાપક પદાર્થ તરીકે વર્તે છે.
$A$ થી $B$ સુધીના વિસ્તારમાં પ્રતિબળ અને વિકૃતિ પ્રમાણસર નથી. જ્યારે ભાર દૂર કરવામાં આવે ત્યારે પણ પદાર્થ તેના મૂળ પરિમાણમાં પાછો ફરે છે. વક્રમાં બિંદુ $B$ ને આધીનબિંદુ (યીલ્ડ પોઈન્ટ) (જેને સ્થિતિસ્થાપક હદ પણ કહેવાય છે) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને અનુરૂપ પ્રતિબળને પદાર્થની આધીન પ્રબળતા (યીલ્ડ સ્ટ્રેન્થ) $(\sigma_{y})$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જો ભારમાં વધુ વધારો કરવામાં આવે,તો બિંદુ $B$ થી વિકસિત પ્રતિબળ આધીન પ્રબળતા કરતા વધી જાય છે અને વિકૃતિ ઝડપથી વધે છે.
$B$ અને $D$ વચ્ચેનો વક્રનો ભાગ આ દર્શાવે છે; જ્યારે ભાર દૂર કરવામાં આવે,ધારો કે $B$ અને $D$ ની વચ્ચે કોઈ બિંદુ $C$ પર,તો પદાર્થ તેના મૂળ પરિમાણો પાછા મેળવતો નથી.
આ સ્થિતિમાં,જ્યારે પ્રતિબળ શૂન્ય હોય ત્યારે પણ,વિકૃતિ શૂન્ય હોતી નથી. પદાર્થમાં કાયમી સ્થાપન (પરમેનન્ટ સેટ) થયું છે તેમ કહેવાય છે. આ વિરૂપણને પ્લાસ્ટિક વિરૂપણ કહેવામાં આવે છે. વક્ર પરનું બિંદુ $D$ એ પદાર્થની અલ્ટીમેટ ટેન્સાઈલ સ્ટ્રેન્થ $(\sigma_{u})$ છે. આ બિંદુથી આગળ,ઘટાડેલા લાગુ બળ દ્વારા પણ વધારાની વિકૃતિ ઉત્પન્ન થાય છે અને બિંદુ $E$ પર ફ્રેક્ચર (ભંગાણ) થાય છે.
જો અલ્ટીમેટ સ્ટ્રેન્થ અને ફ્રેક્ચર પોઈન્ટ્સ $D$ અને $E$ નજીક હોય,તો પદાર્થ બરડ (brittle) છે તેમ કહેવાય છે. જો તેઓ દૂર હોય,તો પદાર્થ તન્ય (ductile) છે તેમ કહેવાય છે.