કોઈ પદાર્થ પર બળ દ્વારા થયેલા કાર્યની સંજ્ઞા સમજવી મહત્વપૂર્ણ છે. નીચેની રાશિઓ ધન છે કે ઋણ તે કાળજીપૂર્વક જણાવો:
$(a)$ ડોલ સાથે બાંધેલા દોરડા વડે માણસ દ્વારા ડોલને કૂવામાંથી બહાર કાઢવા માટે કરવામાં આવેલું કાર્ય.
$(b)$ ઉપરના કિસ્સામાં ગુરુત્વાકર્ષણ બળ દ્વારા કરવામાં આવેલું કાર્ય.
$(c)$ ઢળતા સમતલ પર સરકતા પદાર્થ પર ઘર્ષણ દ્વારા કરવામાં આવેલું કાર્ય.
$(d)$ અચળ વેગથી ખરબચડા સમક્ષિતિજ સમતલ પર ગતિ કરતા પદાર્થ પર લગાડેલા બળ દ્વારા કરવામાં આવેલું કાર્ય.
$(e)$ લોલકને સ્થિર કરવામાં હવાના અવરોધક બળ દ્વારા કરવામાં આવેલું કાર્ય.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) ધન: માણસ દ્વારા લગાડવામાં આવેલું બળ અને ડોલનું સ્થાનાંતર બંને એક જ દિશામાં (ઉપરની તરફ) છે. તેથી,થયેલું કાર્ય ધન છે.
$(b)$ ઋણ: ગુરુત્વાકર્ષણ બળ શિરોલંબ નીચેની તરફ લાગે છે,જ્યારે ડોલનું સ્થાનાંતર શિરોલંબ ઉપરની તરફ છે. બળ અને સ્થાનાંતર વચ્ચેનો ખૂણો $180^{\circ}$ હોવાથી,થયેલું કાર્ય ઋણ છે.
$(c)$ ઋણ: ઘર્ષણ બળ હંમેશા ગતિની વિરુદ્ધ દિશામાં લાગે છે. તેથી,ઘર્ષણ બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય ઋણ છે.
$(d)$ ધન: ખરબચડી સપાટી પર અચળ વેગ જાળવી રાખવા માટે,લગાડેલું બળ ઘર્ષણ બળને સંતુલિત કરે છે. લગાડેલું બળ ગતિની દિશામાં હોવાથી,થયેલું કાર્ય ધન છે.
$(e)$ ઋણ: હવાના અવરોધક બળની દિશા હંમેશા લોલકના ગોળાની ગતિની વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે. તેથી,આ કિસ્સામાં થયેલું કાર્ય ઋણ છે.

Explore More

Similar Questions

$1:4$ ના ગુણોત્તરમાં દળ ધરાવતી બે વસ્તુઓ સ્થિર છે. જ્યારે બંને પર અલગ-અલગ સમાન બળ લગાડવામાં આવે છે,ત્યારે તેઓ અનુક્રમે $t_1$ અને $t_2$ સમય દરમિયાન સમાન ગતિઊર્જા પ્રાપ્ત કરે છે. તો $t_1$ અને $t_2$ નો ગુણોત્તર કેટલો થાય?

$0.01 \,kg$ દળની એક ગોળી $500 \,ms^{-1}$ ની ઝડપે ગતિ કરતી વખતે $2 \,kg$ દળના બ્લોક સાથે અથડાય છે,જે $5 \,m$ લંબાઈની દોરી વડે લટકાવેલ છે. બ્લોકનું ગુરુત્વકેન્દ્ર $0.1 \,m$ જેટલું ઊંચે જાય છે. બ્લોકમાંથી બહાર નીકળ્યા પછી ગોળીની ઝડપ કેટલી હશે ($\,ms^{-1}$ માં)?

$m$ દળનો એક કણ $v_0$ વેગ સાથે આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $M$ દળના લીસા વેજ (wedge) સાથે અથડાય છે. અથડામણ પછી,કણ વેજની ઢળતી સપાટી પર ઉપર તરફ ગતિ કરે છે અને $h$ ઊંચાઈ સુધી પહોંચે છે. કણ $m$ ને સંબંધિત સાચું વિધાન પસંદ કરો.

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $M$ દળનો એક નાનો બ્લોક ઘર્ષણરહિત ઢળતી સપાટી પર ગતિ કરે છે. બિંદુ $B$ પર ઢાળનો ખૂણો અચાનક $60^{\circ}$ થી બદલાઈને $30^{\circ}$ થાય છે. બ્લોક શરૂઆતમાં $A$ પર સ્થિર છે. ધારો કે બ્લોક અને ઢાળ વચ્ચેની અથડામણ સંપૂર્ણપણે અસ્થિતિસ્થાપક છે $\left(g=10 \ m/s^2\right)$.
$1.$ બીજા ઢાળ સાથે અથડાયા પછી તરત જ બિંદુ $B$ પર બ્લોકની ઝડપ કેટલી હશે?
$(A) \sqrt{60} \ m/s$ $(B) \sqrt{45} \ m/s$ $(C) \sqrt{30} \ m/s$ $(D) \sqrt{15} \ m/s$
$2.$ બીજા ઢાળને છોડતા પહેલા તરત જ બિંદુ $C$ પર બ્લોકની ઝડપ કેટલી હશે?
$(A) \sqrt{120} \ m/s$ $(B) \sqrt{105} \ m/s$ $(C) \sqrt{90} \ m/s$ $(D) \sqrt{75} \ m/s$
$3.$ જો બ્લોક અને ઢાળ વચ્ચેની અથડામણ સંપૂર્ણપણે સ્થિતિસ્થાપક હોય,તો બીજા ઢાળ સાથે અથડાયા પછી તરત જ બિંદુ $B$ પર બ્લોકના વેગનો શિરોલંબ (ઉપરની તરફ) ઘટક કેટલો હશે?
$(A) \sqrt{30} \ m/s$ $(B) \sqrt{15} \ m/s$ $(C) 0$ $(D) -\sqrt{15} \ m/s$
પ્રશ્ન $1, 2$ અને $3$ ના જવાબ આપો.

$4 \ kg$ દળ ધરાવતો પદાર્થ $8 \ kg \ m/s$ ના વેગમાનથી ગતિ કરી રહ્યો છે. તેના પર ગતિની દિશામાં $10 \ s$ માટે $0.2 \ N$ નું બળ લગાડવામાં આવે છે. તો ગતિઊર્જામાં થતો વધારો (જૂલમાં) કેટલો હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo