રવિ અને ખરીફ પાક એટલે શું? દરેકના બે ઉદાહરણ આપો.

સિદક જ્યારે સુપર માર્કેટમાં ગઈ ત્યારે તેણે સ્ટોલ પર પીળા,લીલા અને લાલ રંગના કેપ્સિકમ જોઈને આશ્ચર્ય અનુભવ્યું. કેપ્સિકમની ગુણવત્તા અને જથ્થામાં આ એક મોટો ફેરફાર હતો.
$(a)$ આ ફેરફાર શેના કારણે છે?
$(b)$ આવા પાકનું ઉત્પાદન કેવી રીતે કરવામાં આવે છે?

પાક સુધારણામાં સંકરણ (hybridisation) ની ભૂમિકા વિશે ચર્ચા કરો.

ખેડૂત $X$ એ એક જ ખેતરમાં એકસાથે નિશ્ચિત હારની ભાતમાં સોયાબીન $+$ મકાઈ $+$ ચોળી વાવ્યા. ખેડૂત $Y$ એ એક જ જમીનના ટુકડા પર એક ઋતુમાં અનાજ અને બીજી ઋતુમાં કઠોળના પાકને પૂર્વ-આયોજિત ક્રમમાં વાવ્યા. $(a)$ ખેડૂત $X$ અને $Y$ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી પાક પદ્ધતિઓના નામ આપો. $(b)$ ખેડૂત $X$ અને $Y$ દ્વારા અનુસરવામાં આવતી વિવિધ પાક પદ્ધતિઓના બે ફાયદા જણાવો.

આકૃતિ બે પાક ખેતરો [પ્લોટ $A$ અને $B$] દર્શાવે છે જેમને અનુક્રમે છાણિયા ખાતર (manures) અને રાસાયણિક ખાતરો દ્વારા સારવાર આપવામાં આવી છે,અન્ય પર્યાવરણીય પરિબળોને સમાન રાખીને. આલેખનું અવલોકન કરો અને નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો.
$(i)$ પ્લોટ $B$ માં ઉત્પાદનમાં અચાનક વધારો અને પછી ક્રમશઃ ઘટાડો કેમ જોવા મળે છે?
$(ii)$ પ્લોટ $A$ ના આલેખમાં સૌથી ઉચ્ચ શિખર થોડું મોડું કેમ આવે છે?
$(iii)$ બંને આલેખની અલગ પેટર્નનું કારણ શું છે?

નીચેનામાંથી કઈ પરિસ્થિતિ સૌથી વધુ લાભ આપશે? શા માટે?
$(a)$ ખેડૂતો ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા બિયારણનો ઉપયોગ કરે છે,પરંતુ સિંચાઈ કે ખાતરનો ઉપયોગ કરતા નથી.
$(b)$ ખેડૂતો સામાન્ય બિયારણનો ઉપયોગ કરે છે,સિંચાઈ અપનાવે છે અને ખાતરનો ઉપયોગ કરે છે.
$(c)$ ખેડૂતો ગુણવત્તાયુક્ત બિયારણનો ઉપયોગ કરે છે,સિંચાઈ અપનાવે છે,ખાતરનો ઉપયોગ કરે છે અને પાક સુરક્ષાના પગલાં લે છે.