કાર્નોટ ચક્ર એટલે શું?
(N/A) કાર્નોટ ચક્ર એ $1824$ માં નિકોલસ લિયોનાર્ડ સાદી કાર્નોટ દ્વારા પ્રસ્તાવિત એક સૈદ્ધાંતિક થર્મોડાયનેમિક ચક્ર છે. તે $T_H$ (ગરમ) અને $T_C$ (ઠંડા) તાપમાન ધરાવતા બે ઉષ્મા ભંડારો વચ્ચે કાર્યરત સૌથી કાર્યક્ષમ ઉષ્મા એન્જિનનું વર્ણન કરે છે. આ ચક્ર ચાર પ્રતિવર્તી પ્રક્રિયાઓનું બનેલું છે:
$1$. પ્રતિવર્તી સમતાપી વિસ્તરણ: વાયુ અચળ ઊંચા તાપમાન $T_H$ પર વિસ્તરણ પામે છે અને સ્ત્રોતમાંથી ઉષ્મા $Q_H$ શોષે છે.
$2$. પ્રતિવર્તી સમોષ્મી વિસ્તરણ: વાયુ ઉષ્માના વિનિમય વિના વિસ્તરણ કરવાનું ચાલુ રાખે છે,અને તેનું તાપમાન $T_H$ થી ઘટીને $T_C$ થાય છે.
$3$. પ્રતિવર્તી સમતાપી સંકોચન: વાયુ અચળ નીચા તાપમાન $T_C$ પર સંકોચાય છે અને સિંકને ઉષ્મા $Q_C$ મુક્ત કરે છે.
$4$. પ્રતિવર્તી સમોષ્મી સંકોચન: વાયુ ઉષ્માના વિનિમય વિના સંકોચાય છે,અને તેનું તાપમાન $T_C$ થી વધીને ફરીથી $T_H$ થાય છે,આમ ચક્ર પૂર્ણ થાય છે.
$1$. પ્રતિવર્તી સમતાપી વિસ્તરણ: વાયુ અચળ ઊંચા તાપમાન $T_H$ પર વિસ્તરણ પામે છે અને સ્ત્રોતમાંથી ઉષ્મા $Q_H$ શોષે છે.
$2$. પ્રતિવર્તી સમોષ્મી વિસ્તરણ: વાયુ ઉષ્માના વિનિમય વિના વિસ્તરણ કરવાનું ચાલુ રાખે છે,અને તેનું તાપમાન $T_H$ થી ઘટીને $T_C$ થાય છે.
$3$. પ્રતિવર્તી સમતાપી સંકોચન: વાયુ અચળ નીચા તાપમાન $T_C$ પર સંકોચાય છે અને સિંકને ઉષ્મા $Q_C$ મુક્ત કરે છે.
$4$. પ્રતિવર્તી સમોષ્મી સંકોચન: વાયુ ઉષ્માના વિનિમય વિના સંકોચાય છે,અને તેનું તાપમાન $T_C$ થી વધીને ફરીથી $T_H$ થાય છે,આમ ચક્ર પૂર્ણ થાય છે.
Explore More
Similar Questions
$T_1$ અને $T_2$ તાપમાન વચ્ચે કાર્યરત એન્જિનની કાર્યક્ષમતા $\eta = \frac{1}{5}$ છે. જ્યારે $T_2$ ને $45 \ K$ જેટલું ઘટાડવામાં આવે છે,ત્યારે તેની કાર્યક્ષમતા $\eta' = \frac{1}{2}$ થાય છે. તો $T_1$ અને $T_2$ તાપમાન અનુક્રમે કેટલા હશે?
$T_1$ અને $T_2$ તાપમાન વચ્ચે કાર્યરત કાર્નોટ એન્જિનની કાર્યક્ષમતા $\frac{1}{6}$ છે. જ્યારે $T_2$ ને $60\,K$ જેટલું ઘટાડવામાં આવે છે,ત્યારે તેની કાર્યક્ષમતા વધીને $\frac{1}{3}$ થાય છે. તો $T_1$ અને $T_2$ અનુક્રમે કેટલા હશે?
Difficult
View Solutionએક કાર્નોટ એન્જિન $T$ નિરપેક્ષ તાપમાને રહેલા રિઝર્વોયર (સ્ત્રોત) માંથી $Q$ જેટલી ઉષ્માનું શોષણ કરે છે અને $T/3$ તાપમાને રહેલા સિંકને ઉષ્મા મુક્ત કરે છે. મુક્ત થતી ઉષ્માનો જથ્થો કેટલો હશે?
Medium
View Solutionકાર્નોટ એન્જિનના સિંકનું તાપમાન $300 \,K$ છે અને એન્જિનની કાર્યક્ષમતા $0.25$ છે. જો એન્જિનના સોર્સનું તાપમાન $100 \,K$ જેટલું વધારવામાં આવે, તો એન્જિનની કાર્યક્ષમતામાં કેટલો વધારો થશે?
બે કાર્નોટ એન્જિન $A$ અને $B$ શ્રેણીમાં કાર્યરત છે. એન્જિન $A$ તાપમાન $T_1$ પરના સ્ત્રોતમાંથી ઉષ્મા મેળવે છે અને તાપમાન $T$ પરના સિંકને ઉષ્મા મુક્ત કરે છે. બીજું એન્જિન $B$ તાપમાન $T$ પર ઉષ્મા મેળવે છે અને તાપમાન $T_2$ પરના તેના સિંકને મુક્ત કરે છે. $T$ ના કયા મૂલ્ય માટે બંને એન્જિનની કાર્યક્ષમતા સમાન હશે?
Difficult
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo