Coordination in Plants Questions in Gujarati

(A) વનસ્પતિનાં સૂત્રાંગો $Thigmotropism$ (સ્પર્શાવર્તન) દર્શાવે છે.
$Thigmotropism$ એ વનસ્પતિના ભાગનું કોઈ નક્કર પદાર્થ સાથેના સ્પર્શના પ્રતિભાવમાં થતું દિશાકીય વૃદ્ધિનું હલનચલન છે.
જ્યારે સૂત્રાંગો કોઈ આધારના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે આધારની સંપર્કવાળી બાજુની વૃદ્ધિ,તેનાથી વિરુદ્ધ બાજુની વૃદ્ધિ કરતાં ધીમી થાય છે,જેના કારણે સૂત્રાંગો આધારની આસપાસ વીંટળાઈ જાય છે.

(C) જ્યારે કુંડામાં ઉગાડેલા છોડને આડો રાખવામાં આવે છે,ત્યારે પ્રકાંડ ઋણ ભૂઆવર્તન (negative geotropism) દર્શાવે છે.
આનો અર્થ એ છે કે પ્રકાંડ ગુરુત્વાકર્ષણ બળની વિરુદ્ધ દિશામાં વધે છે.
ઓક્સિનના પુનઃવિતરણને કારણે,જે પ્રકાંડની નીચેની બાજુએ એકઠું થાય છે,નીચેની બાજુના કોષો ઉપરની બાજુના કોષો કરતા ઝડપથી વૃદ્ધિ પામે છે.
પરિણામે,પ્રકાંડ વળી જાય છે અને જમીનથી દૂર ઉપરની તરફ વધે છે.

(D) વનસ્પતિનો પ્રરોહ ધન પ્રકાશાનુવર્તન દર્શાવે છે કારણ કે તે પ્રકાશના સ્ત્રોત તરફ વૃદ્ધિ પામે છે.
તે ઋણ ભૂઆનુવર્તન (negative geotropism) પણ દર્શાવે છે કારણ કે તે ગુરુત્વાકર્ષણ બળની વિરુદ્ધ દિશામાં (ઉપરની તરફ) વૃદ્ધિ પામે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ ધન પ્રકાશાનુવર્તન અને ઋણ ભૂઆનુવર્તન છે.

(B) પ્રકાશાનુવર્તન એટલે પ્રકાશની ઉત્તેજનાના પ્રતિભાવમાં સજીવની વૃદ્ધિ.
ધન પ્રકાશાનુવર્તન એટલે પ્રકાશના સ્ત્રોત તરફ થતી વૃદ્ધિ,જે વનસ્પતિના પ્રકાંડમાં જોવા મળે છે.
ઋણ પ્રકાશાનુવર્તન એટલે પ્રકાશના સ્ત્રોતથી દૂર થતી વૃદ્ધિ.
વનસ્પતિના મૂળ ઋણ પ્રકાશાનુવર્તન દર્શાવે છે કારણ કે તે પ્રકાશથી દૂર અને જમીનની અંદરની તરફ (ભૂઆનુવર્તન) વૃદ્ધિ પામે છે.

(A) ફોટોનેસ્ટિક હલનચલન એ વનસ્પતિમાં થતું એક પ્રકારનું અનુકુંચન હલનચલન છે,જેમાં પ્રકાશની તીવ્રતામાં થતા ફેરફારને પ્રતિભાવ રૂપે ફૂલોનું ખીલવું કે બીડાવું જેવી ક્રિયાઓ થાય છે.
મોગરાના $(Jasminum)$ ફૂલો ફોટોનેસ્ટિક હલનચલન દર્શાવે છે,કારણ કે તે સામાન્ય રીતે સાંજ કે રાત્રિના પ્રકાશની સ્થિતિના પ્રતિભાવમાં ખીલે છે.
સૂર્યમુખી એ હેલિયોટ્રોપિઝમ (સૂર્યની દિશામાં ગતિ) દર્શાવે છે,ફોટોનેસ્ટિક હલનચલન નહીં.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) $Mimosa$ $pudica$ (લજામણી) દ્વારા સ્પર્શના પ્રતિભાવમાં દર્શાવવામાં આવતી હલનચલનને કંપાનુકુંચન (Thigmonasty) અથવા સિસ્મોનાસ્ટી કહેવામાં આવે છે.
આ એક અનિર્દેશિત હલનચલન છે જેમાં છોડના પાંદડા સ્પર્શ થતાંની સાથે જ અંદરની તરફ વળી જાય છે.
આવર્તન (Tropism) થી વિપરીત,જે દિશાત્મક વૃદ્ધિ હલનચલન છે,કંપાનુકુંચન હલનચલન ઉત્તેજનાની દિશાથી સ્વતંત્ર હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) પ્રકાશના પ્રતિભાવમાં વનસ્પતિના ભાગના હલનચલનને $phototropism$ (પ્રકાશાવર્તન) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
સૂર્યમુખીના ફૂલો સૂર્યની દિશામાં દિશાત્મક વૃદ્ધિ દર્શાવે છે,જે $phototropism$ નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
$Chemotropism$ એ રસાયણોના પ્રતિભાવમાં થતું હલનચલન છે.
$Hydrotropism$ એ પાણીના પ્રતિભાવમાં થતું હલનચલન છે.
$Photonasty$ એ પ્રકાશના પ્રતિભાવમાં થતું દિશાવિહીન હલનચલન છે,જે સૂર્યમુખી દ્વારા સૂર્યને અનુસરવાની દિશાત્મક પ્રક્રિયા માટે લાગુ પડતું નથી.

(C) તાપમાનના પ્રતિભાવમાં વનસ્પતિના ભાગોમાં થતી હલનચલનને $Thermonasty$ (તાપાનુકુંચન) કહેવામાં આવે છે.
$Photonasty$ (પ્રકાશનુકુંચન) એ પ્રકાશના પ્રતિભાવમાં થતી હલનચલન છે.
$Thigmonasty$ (સ્પર્શાનુકુંચન) એ સ્પર્શના પ્રતિભાવમાં થતી હલનચલન છે.
$Tropism$ (આવર્તન) એ ઉત્તેજનાના પ્રતિભાવમાં થતી દિશાકીય વૃદ્ધિની હલનચલન છે.

(A) પ્રકાશના પ્રતિભાવમાં કમળના ફૂલનું ખીલવું એ $Photonasty$ (પ્રકાશાનુકુંચન) તરીકે ઓળખાય છે.
$Photonasty$ એ એક પ્રકારનું અનુકુંચન હલનચલન છે જેમાં વનસ્પતિનો ભાગ પ્રકાશની તીવ્રતાના પ્રતિભાવમાં હલનચલન કરે છે.
કમળનું ફૂલ સવારમાં સૂર્યપ્રકાશની હાજરીને કારણે ખીલે છે,તેથી તે $Photonasty$ નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

(A) ટ્યૂલિપના ફૂલનું ખીલવું એ તાપમાનમાં થતા ફેરફારો પ્રત્યેની પ્રતિક્રિયા છે.
જ્યારે તાપમાન વધે છે ત્યારે ફૂલ ખીલે છે અને જ્યારે તાપમાન ઘટે છે ત્યારે તે બંધ થઈ જાય છે.
વનસ્પતિમાં તાપમાનના પ્રતિભાવમાં થતા આવા દિશાવિહીન હલનચલનને $Thermonasty$ (તાપમાનવર્તી હલનચલન) કહેવામાં આવે છે.