Mix Examples - Our Environment Questions in Gujarati

(C) આહાર શૃંખલા એ સજીવોની એક એવી રેખીય શ્રેણી છે જેમાં પોષક તત્વો અને ઉર્જા એક સજીવમાંથી બીજા સજીવમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે.
$(i)$ ઘાસ $\rightarrow$ સસલું $\rightarrow$ વરુ $\rightarrow$ સિંહ. આ એક માન્ય આહાર શૃંખલા છે.
$(ii)$ પ્લવકો $\rightarrow$ માછલી $\rightarrow$ મનુષ્ય. તીડ એ જમીન પર રહેતું તૃણાહારી પ્રાણી છે અને તે આ જલીય આહાર શૃંખલામાં બંધબેસતું નથી. તેથી,આ સમૂહ એક માન્ય આહાર શૃંખલા નથી.
$(iii)$ ઘાસ $\rightarrow$ સાપ $\rightarrow$ વરુ $\rightarrow$ વાઘ. આ એક માન્ય આહાર શૃંખલા નથી કારણ કે સાપ (માંસાહારી) ઘાસ (ઉત્પાદક) ખાઈ શકતો નથી,અને વરુ સામાન્ય રીતે આ ક્રમમાં સાપને ખાતું નથી. તેથી,આ સમૂહ એક માન્ય આહાર શૃંખલા નથી.
$(iv)$ ઘાસ $\rightarrow$ તીડ $\rightarrow$ દેડકો $\rightarrow$ સાપ $\rightarrow$ ગરુડ. આ એક માન્ય આહાર શૃંખલા છે.
તેથી,સમૂહ $(ii)$ અને $(iii)$ એ માન્ય આહાર શૃંખલાના ઘટકો નથી.

(N/A) જૈવ-વિઘટનીય પદાર્થો એવા પદાર્થો છે જેનું જૈવિક પ્રક્રિયાઓ દ્વારા,જેમ કે બેક્ટેરિયા અને ફૂગ જેવા સૂક્ષ્મજીવોની પ્રવૃત્તિ દ્વારા,સરળ અને હાનિરહિત પદાર્થોમાં વિઘટન થઈ શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે લાકડું,કાગળ,શાકભાજીની છાલ અને પ્રાણીઓના કચરાનો સમાવેશ થાય છે.
જૈવ-અવિઘટનીય પદાર્થો એવા પદાર્થો છે જેનું જૈવિક પ્રક્રિયાઓ દ્વારા સરળ પદાર્થોમાં વિઘટન થઈ શકતું નથી.
આ પદાર્થો લાંબા સમય સુધી પર્યાવરણમાં ટકી રહે છે અને ઘણીવાર પ્રદૂષણનું કારણ બને છે.
ઉદાહરણ તરીકે પ્લાસ્ટિક,કાચ,$DDT$ અને ભારે ધાતુઓનો સમાવેશ થાય છે.

(D) જે કચરો સૂક્ષ્મજીવોની ક્રિયા દ્વારા ઝડપથી તોડી શકાય અથવા વિઘટિત કરી શકાય છે તેને જૈવ-વિઘટનીય કચરો કહેવામાં આવે છે.
ફળોની છાલ,કેક,લીંબુનો રસ,લાકડું,ઘાસ,ફૂલો અને ચામડું એ તમામ કાર્બનિક પદાર્થો છે જે સૂક્ષ્મજીવોની ક્રિયા દ્વારા સરળતાથી વિઘટિત થઈ શકે છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$,$B$ અને $C$ માં આપેલી તમામ વસ્તુઓ જૈવ-વિઘટનીય છે.

(N/A) આહાર શૃંખલામાં ઉર્જાનો પ્રવાહ એકદિશીય છે કારણ કે સ્વયંપોષીઓ (ઉત્પાદકો) દ્વારા સૂર્યમાંથી મેળવેલી ઉર્જા ક્રમિક પોષક સ્તરોમાં વહન પામે છે અને તે ક્યારેય પાછલા સ્તર કે સૂર્ય તરફ પાછી ફરતી નથી.
જેમ જેમ ઉર્જા પોષક સ્તરોમાંથી પસાર થાય છે, તેમ દરેક તબક્કે નોંધપાત્ર ઉર્જા ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય પામે છે, જે તેને પાછલા સ્તર માટે અનુપલબ્ધ બનાવે છે.
જંતુનાશકો એ પાકને સુરક્ષિત રાખવા માટે વપરાતા અવિઘટનીય રસાયણો છે. જ્યારે આ રસાયણો જમીન અથવા જળાશયોમાં ધોવાઈ જાય છે, ત્યારે તે પાણી અને ખનિજોની સાથે વનસ્પતિઓ દ્વારા શોષાય છે.
આ રસાયણો જૈવિક પ્રક્રિયાઓ દ્વારા વિઘટિત થઈ શકતા ન હોવાથી, તેઓ 'જૈવિક વિશાલન' (biological magnification) તરીકે ઓળખાતી પ્રક્રિયા દ્વારા દરેક પોષક સ્તરે એકઠા થાય છે. મનુષ્યો આહાર શૃંખલામાં ટોચ પર હોવાથી, આ જંતુનાશકો અંતે આપણા શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે અને જમા થાય છે.

(N/A) $(i)$ જૈવ-અવિઘટનીય કચરો જેમ કે પેન,પ્લાસ્ટિકના ટિફિન બોક્સ અને પ્લાસ્ટિકની ફૂટપટ્ટી જેવી વસ્તુઓ રિસાયક્લિંગ માટે વેચી દેવી જોઈએ.
$(ii)$ વપરાયેલી પાણીની બોટલો,જામ અને અથાણાની બરણીઓનો સંગ્રહ કરવા માટે અથવા તેમાં નાના છોડ ઉગાડવા માટે ફરીથી ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
$(iii)$ જે કપડાંનો હવે ઉપયોગ થતો નથી,તેનો ઉપયોગ શોપિંગ બેગ બનાવવા માટે કરવો જોઈએ.
$(iv)$ ફળો અને શાકભાજીની છાલ અને વધેલું ખોરાક ખાતરના ખાડામાં નાખીને તેમાંથી જૈવિક ખાતર બનાવવું જોઈએ.

(A) જૈવિક વિશાલન (biological magnification) એટલે આહાર શૃંખલાના ક્રમિક પોષક સ્તરોમાં ઝેરી પદાર્થો,જેમ કે જંતુનાશકો અથવા ભારે ધાતુઓની સાંદ્રતામાં થતો વધારો.
માનવીઓ ઘણીવાર આહાર શૃંખલામાં ટોચ પર હોવાથી,અન્ય સજીવોની તુલનામાં આ હાનિકારક રસાયણો આપણા શરીરમાં વધુ સાંદ્રતામાં જમા થાય છે,તેથી આ વિધાન સાચું છે.