Description of Some Important Families Questions in Gujarati

(B) જુવાર (Sorghum),મકાઈ,શેરડી,ઘઉં અને ચોખા એ $Gramineae$ અથવા $Poaceae$ કુળના સભ્યો છે.

(A) Rauwolfia serpentina એ $Apocynaceae$ કુળમાં આવે છે.
તે એક મહત્વપૂર્ણ ઔષધીય વનસ્પતિ છે જે $reserpine$ નામના આલ્કલોઇડનો સ્ત્રોત છે,જેનો ઉપયોગ હાઈ બ્લડ પ્રેશરની સારવારમાં થાય છે.
આ વનસ્પતિમાં જોવા મળતા અન્ય આલ્કલોઇડ્સમાં $serpentine$,$serpentinine$ અને $rauwolfine$ નો સમાવેશ થાય છે.

(A) ટામેટા $(Lycopersicon \text{ } esculentum)$ એ Solanaceae કુળની વનસ્પતિ છે.
ટામેટાના ફળ વિટામિન-$C$ નો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે.
અન્ય ઘણી શાકભાજીની સરખામણીમાં, ટામેટામાં એસ્કોર્બિક એસિડ (વિટામિન-$C$) નોંધપાત્ર માત્રામાં હોય છે, જે તેને આહારમાં વિટામિન-$C$ નો એક મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત બનાવે છે.

(B) સૂર્યમુખી $(Helianthus \ annuus)$ એ $Asteraceae$ (જેને $Compositae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળમાં આવે છે.
તેમાં $involucrate$ પ્રકારનો પુષ્પવિન્યાસ જોવા મળે છે જેને $capitulum$ (મુંડક) કહેવામાં આવે છે,જે બે પ્રકારના પુષ્પો ધરાવે છે: કિરણ પુષ્પો (ray florets) અને તકતી પુષ્પો (disc florets).

(B) દ્વિગુચ્છી સ્થિતિ એટલે પુંકેસરોની બે સમૂહમાં ગોઠવણી. આ ગોઠવણીમાં,નવ પુંકેસરો એકબીજા સાથે જોડાઈને એક સમૂહ બનાવે છે,જ્યારે દસમું પુંકેસર મુક્ત રહે છે. આ લાક્ષણિકતા $Papilionaceae$ કુળ (જે $Fabaceae$ કુળની એક ઉપકુળ છે) માં જોવા મળે છે.

(B) અફીણ,જેને પોપી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Papaver$ $somniferum$ છે.
તે $Papaveraceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
આ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓમાં ક્ષીરવાહિનીઓ (laticifers) ની હાજરી અને આકર્ષક પુષ્પોનો સમાવેશ થાય છે,જેમાં $2$ કે $3$ વજ્રપત્રો હોય છે જે વહેલા ખરી પડે છે.

(C) વનસ્પતિ વર્ગીકરણવિદ્યામાં,$Compositae$ (જેને $Asteraceae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળને દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં સૌથી વિકસિત અથવા ઉચ્ચ કક્ષાનું કુળ માનવામાં આવે છે.
આનું કારણ તેમાં રહેલા કેટલાક વિશિષ્ટ ઉદ્દવિકાસકીય લક્ષણો છે,જેમ કે કેપિટ્યુલમ અથવા મુંડક પ્રકારનો પુષ્પવિન્યાસ,વ્યક્તિગત પુષ્પોનું પુષ્પિકાઓમાં રૂપાંતર,બીજના પ્રકીર્ણન માટે પેપસની હાજરી અને પરાગનયનની અત્યંત કાર્યક્ષમ પદ્ધતિ.

(D) આમળાનું વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ $Emblica$ $\text{officinalis}$ છે. તે $Euphorbiaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.

(C) તમાકુનો છોડ $(Nicotiana \, tabacum)$ તમાકુ આપે છે, જ્યારે $Petunia \, violacea$ એ સુશોભન માટેનો છોડ છે. આ બંને છોડ $Solanaceae$ (સોલેનેસી) કુળના સભ્યો છે.

(D) $Malvaceae$ કુળમાં ઘણી આર્થિક રીતે મહત્વની વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. $Gossypium$ $hirsutum$ (કપાસ) એ રેસાનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
$2$. $Hibiscus$ $cannabinus$ (અંબારી) નો ઉપયોગ રેસાના ઉત્પાદન માટે થાય છે.
$3$. $Abelmoschus$ $esculentus$ (ભીંડા) એ વ્યાપકપણે ખવાતી શાકભાજી છે.
આ તમામ વનસ્પતિઓ $Malvaceae$ કુળની છે અને આર્થિક રીતે મહત્વની હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) $Solanaceae$ (સોલેનેસી) કુળમાં,સ્ત્રીકેસરચક્ર દ્વિસ્ત્રીકેસરીય અને યુક્તસ્ત્રીકેસરી હોય છે.
બીજાશય ઉચ્સ્થ,સામાન્ય રીતે દ્વિ-કોટરીય હોય છે અને તેમાં અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે.
જરાયુ ફૂલેલા હોય છે અને દરેક કોટરમાં ઘણા અંડકો હોય છે.
બીજાશય મધ્યરેખાથી લગભગ $45^{\circ}$ ના ખૂણે ત્રાંસું ગોઠવાયેલું હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Solanaceae$ છે.

(D) Liliaceae એ આશરે $254$ પ્રજાતિઓ અને $4075$ જાતિઓ ધરાવતું એક મોટું કુળ છે જે સમગ્ર વિશ્વમાં વ્યાપકપણે ફેલાયેલું છે.
તેને સામાન્ય રીતે લીલી પરિવાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે એકદળી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક પ્રતિનિધિ કુળ છે.
તેથી,વિધાન $(a)$ અને $(b)$ બંને સાચા છે.

(A) $Solanaceae$ કુળમાં,ફળો સામાન્ય રીતે બેરી અથવા કેપ્સ્યુલ પ્રકારના હોય છે. બેરી એ માંસલ ફળ છે જેમાં બીજ ગર્ભમાં જડાયેલા હોય છે,જ્યારે કેપ્સ્યુલ એ સૂકું સ્ફોટક ફળ છે. $Solanaceae$ કુળ આ પ્રકારના ફળો અને સ્થાયી વજ્રપત્ર (persistent calyx) માટે જાણીતું છે.

(C) Malvaceae કુળના પુંકેસરચક્રમાં અસંખ્ય પુંકેસરો જોવા મળે છે.
પુંકેસરો એક-સંઘી (monodelphous) હોય છે,એટલે કે તેમના તંતુઓ જોડાઈને એક જ સમૂહ બનાવે છે.
પરાગાશય એક-કોટરી (monothecous) હોય છે,એટલે કે દરેક પરાગાશયમાં માત્ર એક જ ખંડ હોય છે.
તેથી,Malvaceae કુળના પુંકેસરો માટે સાચું વર્ણન એક-સંઘી અને એક-કોટરી છે.

(C) $Cinchona$ $officinalis$ વૃક્ષની છાલમાંથી 'ક્વિનાઈન' નામની દવા મળે છે, જેનો ઉપયોગ મેલેરિયાના તાવની સારવાર માટે થાય છે。
આ વનસ્પતિ $Rubiaceae$ કુળમાં આવે છે。

(C) વાહકપેશીપૂલો વલયાકારે ગોઠવાયેલા હોવા તે દ્વિદળી પ્રકાંડનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Euphorbiaceae$ કુળ દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં આવે છે. તેથી,આ કુળના સભ્યોમાં વાહકપેશીપૂલો વલયાકારે ગોઠવાયેલા જોવા મળે છે.

(C) $Colchicum$ $autumnale$ એ $Liliaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
કોલ્ચીસીન (Colchicine) એ $Colchicum$ $autumnale$ ના પ્રકાંડ (corm) માંથી મેળવવામાં આવતું આલ્કલોઇડ છે.
તેનો ઉપયોગ વનસ્પતિ સંવર્ધન અને પેશી સંવર્ધનમાં કોષ વિભાજન દરમિયાન ત્રાકતંતુઓના નિર્માણને અટકાવીને બહુગુણિતતા (polyploidy) પ્રેરવા માટે કરવામાં આવે છે.

(A) પુષ્પસૂત્ર $K_{(5)} C_{1+2+(2)} A_{(9)+1} G_{1}$ એ $Fabaceae$ કુળનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
- $K_{(5)}$: વજ્રચક્ર $5$ વજ્રપત્રો ધરાવે છે,જે યુક્તવજ્રપત્રી છે.
- $C_{1+2+(2)}$: દલચક્ર $5$ દલપત્રો ધરાવે છે,જે મુક્તદલપત્રી છે અને પતંગીયાકાર ગોઠવણી (એક ધ્વજક,બે પક્ષક,બે નૌતલ) ધરાવે છે.
- $A_{(9)+1}$: પુંકેસરચક્ર $10$ પુંકેસરો ધરાવે છે,જે દ્વિગુચ્છી ($9$ યુક્ત અને $1$ મુક્ત) છે.
- $G_{1}$: સ્ત્રીકેસરચક્ર એકસ્ત્રીકેસરી અને ઉચ્ચસ્થ બીજાશય ધરાવે છે.

(C) $Liliaceae$ કુળના પુષ્પો સંપૂર્ણ,નિયમિત પુષ્પ (actinomorphic) અને ત્રિઅવયવી (trimerous) હોય છે.
તેઓ અધોજાયી (hypogynous) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે બીજાશય ઉચ્ચસ્થ (superior) હોય છે.
સ્ત્રીકેસરચક્ર ત્રિસ્ત્રીકેસરીય (tricarpellary) અને યુક્તસ્ત્રીકેસરી (syncarpous) હોય છે.
બીજાશય ત્રિકોટરીય (trilocular) હોય છે અને તેમાં અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ (axile) જોવા મળે છે.

(D) $Asteraceae$ (Compositae) કુળમાં,સૂર્યમુખી $(Helianthus \ annuus)$ બે પ્રકારના પુષ્પકો ધરાવે છે: કિરણ પુષ્પકો (ray florets) અને બિંબ પુષ્પકો (disc florets).
કિરણ પુષ્પકો સામાન્ય રીતે સ્ત્રીકેસરી (માદા) અથવા તટસ્થ હોય છે અને તે એકસંમિત (zygomorphic) હોય છે.
કિરણ પુષ્પકોમાં બીજાશય અધઃસ્થ (inferior) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે અન્ય પુષ્પીય ભાગો (વજ્રપત્રો,દલપત્રો અને પુંકેસરો) બીજાશયના સ્તરની ઉપર આવેલા હોય છે.

(D) Fabaceae કુળના પુષ્પો એકવ્યાસસંમિત (zygomorphic) હોય છે, જેને $\%$ સંજ્ઞા દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે।
તેઓ દ્વિલિંગી હોય છે, જેને $\text{♂♀}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે।
વજ્રચક્રમાં $5$ વજ્રપત્રો હોય છે જે યુક્તવજ્રપત્રી (gamosepalous) હોય છે, જેને $K_{(5)}$ તરીકે દર્શાવાય છે।
દલચક્રમાં પિચ્છફલકીય (vexillary) કલિકાંતરવિન્યાસ જોવા મળે છે જેમાં $5$ દલપત્રો ($1$ પતાકા, $2$ પક્ષ અને $2$ જોડાયેલા નૌકાકાર) હોય છે, જેને $C_{1+2+(2)}$ તરીકે દર્શાવાય છે।
પુંકેસરચક્ર દ્વિગુચ્છી (diadelphous) હોય છે, જેમાં $9$ જોડાયેલા અને $1$ મુક્ત પુંકેસર હોય છે, જેને $A_{(9)+1}$ તરીકે દર્શાવાય છે।
સ્ત્રીકેસરચક્ર એકસ્ત્રીકેસરી અને ઉચ્ચસ્થ બીજાશય ધરાવે છે, જેને $\underline{G}_1$ તરીકે દર્શાવાય છે।
આમ, સાચું પુષ્પસૂત્ર $\% \,\, \text{♂♀} \,\, K_{(5)} \,\, C_{1+2+(2)} \,\, A_{(9)+1} \,\, \underline{G}_1$ છે।

(C) સોલેનેસી કુળની લાક્ષણિકતાઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. નિયમિત પુષ્પ $(\oplus)$
$2$. દ્વિલિંગી પુષ્પ $(\text{♂})$
$3$. વજ્રચક્ર: $K_{(5)}$,પાંચ વજ્રપત્રો,યુક્તવજ્રપત્રી
$4$. દલચક્ર: $C_{(5)}$,પાંચ દલપત્રો,યુક્તદલપત્રી
$5$. પુંકેસરચક્ર: $A_5$,પાંચ પુંકેસરો,દલલગ્ન (દલપત્ર સાથે જોડાયેલા)
$6$. સ્ત્રીકેસરચક્ર: $\underline{G}_{(2)}$,દ્વિસ્ત્રીકેસરીય,યુક્તસ્ત્રીકેસરી અને ઉચ્ચસ્થ બીજાશય.
સાચું પુષ્પસૂત્ર $\oplus \,\, \text{♂} \,\, K_{(5)} \,\, C_{(5)} \,\, A_5 \,\, \underline{G}_{(2)}$ છે.

(C) ઇન્ડિગોફેરા (Indigofera) એ ફેબેસી (Fabaceae) કુળની સપુષ્પી વનસ્પતિઓનો એક પ્રજાતિ છે. તે ઐતિહાસિક અને વ્યાપારી રીતે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે,કારણ કે તે ઇન્ડિગો તરીકે ઓળખાતા કુદરતી વાદળી રંગનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.

(A) $Malvaceae$ (જાસૂદ) કુળ નીચેના લક્ષણો દ્વારા લાક્ષણિક છે:
$1$. મોનાડેલ્ફસ (એકસંઘી) સ્થિતિ: બધા જ પુંકેસરના તંતુઓ એકત્રિત થઈને એક જ સમૂહ અથવા નળી બનાવે છે જે સ્ત્રીકેસર દંડની આસપાસ હોય છે.
$2$. પંચાંડપી (pentacarpellary) બીજાશય: સ્ત્રીકેસરચક્ર પાંચ સ્ત્રીકેસરોનું બનેલું હોય છે (યુક્તસ્ત્રીકેસરી).
તેથી,સાચો વિકલ્પ જાસૂદ કુળ છે.

(A) વંધ્યપુંકેસર એટલે વંધ્ય પુંકેસર. વંધ્યપુંકેસરની હાજરી એ $Caesalpinoideae$ ઉપકુળ (જેને ઘણીવાર $Fabaceae$ કુળ હેઠળ વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે) નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે. આ ઉપકુળના ઘણા સભ્યોમાં,કેટલાક પુંકેસર વંધ્યપુંકેસર (staminodes) માં રૂપાંતરિત થયેલા હોય છે,જે સક્રિય પરાગરજ ઉત્પન્ન કરતા નથી.

(A) આપેલી વનસ્પતિઓનું તેમના સંબંધિત કુળમાં વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. સોલેનેસી (Solanaceae): Solanum, Atropa
$2$. લેગ્યુમિનોસી (Leguminaceae/Fabaceae): Crotolaria, Arachis
$3$. પોએસી (Poaceae): Bambusa
$4$. એસ્ટરેસી (Asteraceae/Compositae): Chrysanthemum
આમ, આ વનસ્પતિઓ કુલ $4$ અલગ-અલગ કુળ સાથે સંબંધિત છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. સિનિગ્રિન એ $Brassicaceae$ કુળમાં જોવા મળતું ગ્લુકોસિનોલેટ છે.
$2$. કાર્થામિન એ કુસુમ (safflower) ના છોડમાંથી મેળવવામાં આવતું લાલ રંગદ્રવ્ય છે, જે $Asteraceae$ કુળમાં આવે છે.
$3$. એટ્રોપિન એ $Solanaceae$ કુળની વનસ્પતિઓ (દા.ત. એટ્રોપા બેલાડોના) માંથી મેળવવામાં આવતું આલ્કલોઇડ છે.
$4$. એલોઈન એ એલોવેરા (કુંવારપાઠું) ના પાંદડામાં જોવા મળતું કડવું સંયોજન છે, જે $Liliaceae$ કુળમાં આવે છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $a(ii), b(iv), c(iii), d(i)$ છે.

(A) $Fabaceae$ કુળ નીચેની લાક્ષણિકતાઓ ધરાવે છે:
$1$. દ્વિગુચ્છી પુંકેસર: પુંકેસર બે સમૂહમાં ગોઠવાયેલા હોય છે ($9+1$ ગોઠવણી).
$2$. સીમાંત જરાયુવિન્યાસ: અંડકો બીજાશયની વક્ષ સેવની પર જરાયુ સાથે જોડાયેલા હોય છે.
$3$. પિચ્છફલકીય કલિકાંતરવિન્યાસ: દલચક્ર પાંચ દલપત્રોનો બનેલો હોય છે, જેમાં સૌથી મોટા પશ્ચ દલપત્રને $\text{ધ્વજક}$ $(vexillum)$ કહેવાય છે, બે પાર્શ્વ દલપત્રોને $\text{પક્ષક}$ $(wings)$ કહેવાય છે અને બે અગ્ર દલપત્રો જોડાઈને $\text{નૌતલ}$ $(keel)$ બનાવે છે.

(C) સાચો જવાબ $Papilionaceae$ (જેને $Fabaceae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) છે.
- પતંગિયા આકારનો દલચક્ર: દલપત્રોમાં પિચ્છફલકીય (vexillary) કલિકાંતરવિન્યાસ જોવા મળે છે,જેમાં એક મોટું પશ્ચ ધ્વજક (standard),બે પાર્શ્વ પક્ષ (wings) અને બે અગ્ર ભાગે જોડાયેલા દલપત્રો જે નૌકા (keel) બનાવે છે.
- એકસ્ત્રીકેસરી બીજાશય: સ્ત્રીકેસરચક્ર એક જ સ્ત્રીકેસરનું બનેલું હોય છે અને બીજાશય ઉચ્ચસ્થ બીજાશય હોય છે.
- એકસંમિત પુષ્પો: પુષ્પો દ્વિપાર્શ્વ સંમિતિ દર્શાવે છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓના વર્ગીકરણમાં,$Ranunculaceae$ કુળને તેની સરળ પુષ્પીય રચના અને પુષ્પના મુક્ત ભાગોને કારણે દ્વિદળી વનસ્પતિઓનું સૌથી આદિ કુળ માનવામાં આવે છે.
તેનાથી વિપરીત,$Asteraceae$ કુળ (જેને $Compositae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ને દ્વિદળી વનસ્પતિઓનું સૌથી વિકસિત કુળ માનવામાં આવે છે,કારણ કે તેમાં અત્યંત વિશિષ્ટ પુષ્પવિન્યાસ (મુંડક),ઘટાડો પામેલા પુષ્પીય ભાગો અને પરાગનયન તથા બીજ વિકિરણ માટેની કાર્યક્ષમ પદ્ધતિઓ જોવા મળે છે.

(D) દ્વિ-પાર્શ્વીય વાહક પુલમાં,અન્નવાહક પેશી બે સમૂહોમાં જોવા મળે છે,એક જલવાહકની બહારની તરફ અને બીજી તેની અંદરની તરફ,એટલે કે અન્નવાહકના બે સમૂહો જલવાહકની બંને બાજુએ હાજર હોય છે.
આ લાક્ષણિક રીતે કુકરબિટેસી (Cucurbitaceae) કુળના સભ્યોના પ્રકાંડમાં જોવા મળે છે,દા.ત.,કુકરબિટા (Cucurbita),લુફા (Luffa),વગેરે.

(C) બટાટા $(Solanum \ tuberosum)$ અને ટામેટાં $(Solanum \ lycopersicum)$ બંને $Solanaceae$ કુળના સભ્યો છે.
આ પાકનું મૂળ ઉદ્ભવસ્થાન દક્ષિણ અમેરિકાનો એન્ડીઝ પર્વતમાળાનો પ્રદેશ છે,ખાસ કરીને પેરુ અને બોલિવિયા જેવા દેશો.
$15$ મી સદી પછી યુરોપિયન સંશોધકો દ્વારા આ પાકને વિશ્વના અન્ય ભાગોમાં લાવવામાં આવ્યા હતા.

(D) $Gossypium$ એ $Malvaceae$ કુળની સપુષ્પી વનસ્પતિઓનો એક પ્રજાતિ છે,જેમાંથી વ્યાપારી કપાસ મેળવવામાં આવે છે.

(D) ભારતીય રબરનું ઝાડ,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Ficus$ $elastica$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $Moraceae$ કુળ અને $Rosales$ ગોત્રમાં આવે છે.

(C) ઘાસ કુળ $(Poaceae)$ ના પુષ્પો સામાન્ય રીતે પવન દ્વારા પરાગિત થાય છે.
પવન દ્વારા પરાગનયનની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે,આ પુષ્પોમાં ખુલ્લા પરાગાસન હોય છે જે હવામાંથી પરાગરજને પકડી શકે છે અને મુક્ત-દોલિત પરાગાશય હોય છે જે પવનમાં સરળતાથી પરાગરજ મુક્ત કરવા માટે મુક્તપણે હલી શકે છે.

(C) ઇમારતી લાકડું આપતી વનસ્પતિ $Shorea \text{ } robusta$, જેને સામાન્ય રીતે સાલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે $Dipterocarpaceae$ કુળની છે.
તેનો ઉપયોગ બાંધકામ કાર્ય અને ફર્નિચર બનાવવા માટે થાય છે અને તેની ટકાઉપણાને કારણે તે રેલવેના સ્લીપર બનાવવા માટે ખૂબ જ યોગ્ય માનવામાં આવે છે.

(A) $Fabaceae$ કુળનું સંપૂર્ણ પુષ્પસૂત્ર નીચે મુજબ છે: $\% \, \text{K}_{(5)} \, \text{C}_{1+2+(2)} \, \text{A}_{(9)+1} \, \underline{\text{G}}_{1}$.
$Fabaceae$ કુળના પુષ્પીય લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. સંમિતિ: એકસંમિત $(\%)$.
$2$. જાતિ: દ્વિલિંગી $(\%)$.
$3$. વજ્રચક્ર $(K)$: $5$ વજ્રપત્રો,યુક્તવજ્રપત્રી,જે $K_{(5)}$ તરીકે દર્શાવાય છે.
$4$. દલચક્ર $(C)$: $5$ દલપત્રો,મુક્તદલપત્રી,પતંગીયાકાર પિચ્છફલકીય (vexillary) કલિકાંતરવિન્યાસ,જેમાં એક પાછળનું ધ્વજક,બે પાર્શ્વ પક્ષકો અને બે આગળના દલપત્રો મળીને નૌતલ બનાવે છે,જે $C_{1+2+(2)}$ તરીકે દર્શાવાય છે.
$5$. પુંકેસરચક્ર $(A)$: $10$ પુંકેસરો,દ્વિગુચ્છી $(9+1)$,જે $A_{(9)+1}$ તરીકે દર્શાવાય છે.
$6$. સ્ત્રીકેસરચક્ર $(G)$: એકસ્ત્રીકેસરી,બીજાશય ઉચ્ચસ્થ,એકકોટરીય અને અનેક અંડકો ધરાવે છે,જે $\underline{G}_{1}$ તરીકે દર્શાવાય છે.

(A) પિચ્છફલકીય કલિકાંતરવિન્યાસ અને દ્વિગુચ્છી પુંકેસર એ $Fabaceae$ કુળની લાક્ષણિકતાઓ છે.
$Pisum sativum$ (વટાણા) એ $Fabaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
$Pisum sativum$ માં,દલચક્ર પાંચ દલપત્રોનો બનેલો હોય છે: એક મોટું પશ્ચાદ્ દલપત્ર (ધ્વજક),બે પાર્શ્વ દલપત્રો (પક્ષક) અને બે નાના અગ્ર દલપત્રો (નૌતલ) જે જોડાયેલા હોય છે,જે પિચ્છફલકીય કલિકાંતરવિન્યાસ દર્શાવે છે.
પુંકેસર દ્વિગુચ્છી હોય છે,એટલે કે તે બે સમૂહમાં ગોઠવાયેલા હોય છે ($9+1$ ગોઠવણી).
$Allium cepa$ એ $Liliaceae$ કુળમાં,$Solanum nigrum$ એ $Solanaceae$ કુળમાં અને $Colchicum autumnale$ એ $Liliaceae$ કુળમાં આવે છે.

(D) $Liliaceae$ કુળમાં પરિપુષ્પચક્ર (perianth) એ ટેપલ્સ (tepals) નું બનેલું હોય છે. જ્યારે પુંકેસરો ટેપલ્સ સાથે જોડાયેલા હોય,ત્યારે તે સ્થિતિને પરિપુષ્પલગ્ન ($Epiphyllous$ અથવા $Epitepalous$) કહેવામાં આવે છે. લીલી એ $Liliaceae$ કુળની વનસ્પતિ હોવાથી,તેમાં પુંકેસરો પરિપુષ્પલગ્ન હોય છે.

(D) રાઈ વનસ્પતિ,જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Brassica$ $campestris$ છે,તે $Brassicaceae$ (જેને $Cruciferae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળમાં આવે છે.
આ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ છે: પુષ્પમાં ચાર દલપત્રો જે ક્રોસ (ચોકડી) આકારે ગોઠવાયેલા હોય છે,છ પુંકેસર (ચાર લાંબા અને બે ટૂંકા) અને ફળ તરીકે સિલિકવા (siliqua) પ્રકારનું ફળ જોવા મળે છે.

(A) આપેલ પુષ્પચિત્ર બ્રાસિકેસી (Brassicaceae) કુળનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
$1$. $\oplus$ સંજ્ઞા દર્શાવે છે કે પુષ્પ નિયમિત પુષ્પ (ત્રિજ્યાવર્તી સંમિત) છે.
$2$. $\text{O\hspace{-0.5em}/}$ સંજ્ઞા દર્શાવે છે કે પુષ્પ દ્વિલિંગી છે.
$3$. વજ્રચક્ર $(K)$ માં $4$ વજ્રપત્રો છે જે બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા છે,જેને $K_{2+2}$ તરીકે દર્શાવાય છે.
$4$. દલચક્ર $(C)$ માં $4$ દલપત્રો છે,જેને $C_4$ તરીકે દર્શાવાય છે.
$5$. પુંકેસરચક્ર $(A)$ માં $6$ પુંકેસરો બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા છે,જેમાં બહારના ચક્રમાં $2$ ટૂંકા અને અંદરના ચક્રમાં $4$ લાંબા પુંકેસરો હોય છે,જેને $A_{2+4}$ તરીકે દર્શાવાય છે.
$6$. સ્ત્રીકેસરચક્ર $(G)$ માં $2$ જોડાયેલા સ્ત્રીકેસરો અને ઉચ્ચસ્થ બીજાશય હોય છે,જેને $\underline{G}_{(2)}$ તરીકે દર્શાવાય છે.
આમ,સાચું પુષ્પસૂત્ર $\oplus \; \text{O\hspace{-0.5em}/} \; K_{2+2} \; C_4 \; A_{2+4} \; \underline{G}_{(2)}$ છે.

(C) પતંગીયાકાર પુષ્પો એ $Fabaceae$ કુળ (ઉપકુળ $Faboideae$ અથવા $Papilionoideae$) ની લાક્ષણિકતા છે.
આ પુષ્પોમાં દલચક્ર પાંચ દલપત્રોનો બનેલો હોય છે: એક મોટું પશ્ચ ધ્વજક (standard/vexillum), બે પાર્શ્વ પક્ષક (wings/alae), અને બે અગ્ર દલપત્રો જોડાઈને નૌકા (keel/carina) બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, જેઠીમધ $(Glycyrrhiza \text{ } glabra)$ એ $Fabaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
ટામેટા $(Solanum \text{ } lycopersicum)$ અને બેલાડોના $(Atropa \text{ } belladonna)$ એ $Solanaceae$ કુળની વનસ્પતિઓ છે.
ડુંગળી $(Allium \text{ } cepa)$ એ $Liliaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.

(B) સપુષ્પી વનસ્પતિઓનું વર્ગીકરણ બીજમાં રહેલા બીજપત્રોની સંખ્યાના આધારે કરવામાં આવે છે.
$1$. $Fabaceae$ (ફેબેસી) અને $Solanaceae$ (સોલેનેસી) એ $Dicotyledonae$ (દ્વિદળી) વર્ગના કુળો છે,જેમના બીજમાં બે બીજપત્રો હોય છે.
$2$. $Liliaceae$ (લીલીએસી) એ $Monocotyledonae$ (એકદળી) વર્ગનું કુળ છે,જેના બીજમાં એક જ બીજપત્ર હોય છે.
તેથી,સાચું વર્ગીકરણ આ મુજબ છે: એકદળી કુળ - $Liliaceae$; દ્વિદળી કુળ - $Fabaceae$,$Solanaceae$.

(C) ચિરલગ્ન વજ્રપત્રો એ $Solanaceae$ કુળની લાક્ષણિકતા છે.
$Solanaceae$ કુળમાં વજ્રચક્ર ઘણીવાર ચિરલગ્ન હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે ફલન પછી પણ ફળ સાથે જોડાયેલું રહે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Petunia$ એ $Solanaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
શણ $(Crotalaria)$ અને ગળી $(Indigofera)$ એ $Fabaceae$ કુળની વનસ્પતિઓ છે,જ્યારે શતાવરી $(Asparagus)$ એ $Liliaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.

(C) આપેલ કુળો માટે જરાયુવિન્યાસના પ્રકારો નીચે મુજબ છે:
$1$. $Fabaceae$: બીજાશય એકકોટરીય હોય છે અને વક્ષ સીવણ પર અંડકોની એક હરોળ હોય છે,જેને $Marginal$ (ધારાવર્તી) જરાયુવિન્યાસ કહેવાય છે.
$2$. $Solanaceae$: બીજાશય સામાન્ય રીતે દ્વિસ્ત્રીકેસરી,યુક્તસ્ત્રીકેસરી અને દ્વિકોટરીય હોય છે જેમાં અંડકો ફૂલેલા જરાયુ સાથે જોડાયેલા હોય છે,જેને $Axile$ (અક્ષવર્તી) જરાયુવિન્યાસ કહેવાય છે.
$3$. $Liliaceae$: બીજાશય ત્રિસ્ત્રીકેસરી,યુક્તસ્ત્રીકેસરી અને ત્રિકોટરીય હોય છે જેમાં અંડકો મધ્યવર્તી અક્ષ સાથે જોડાયેલા હોય છે,જેને $Axile$ (અક્ષવર્તી) જરાયુવિન્યાસ કહેવાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $Fabaceae - Marginal, Solanaceae - Axile, Liliaceae - Axile$ છે.

(A) આપેલ પુષ્પચિત્ર ત્રિઅવયવી (trimerous) સંમિતિ દર્શાવે છે, જે $Liliaceae$ કુળનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
આ કુળમાં, પુષ્પસૂત્ર $Br, \oplus, \widehat{P_{(3+3)}}, A_{3+3}, G_{(3)}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, ડુંગળી $(Allium \text{ } cepa)$ એ $Liliaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
તેથી, સાચો જવાબ ડુંગળી છે.

(C) $Solanaceae$ (સોલેનેસી) કુળને સામાન્ય રીતે બટાટાના કુળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ એક મોટું કુળ છે અને તેને બટાટાનું કુળ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં બટાટા ($Solanum$ $tuberosum$),ટામેટાં,રીંગણ અને મરચાં જેવા ઘણા મહત્વપૂર્ણ ખાદ્ય પાકોનો સમાવેશ થાય છે.

(B) પરિપુષ્પચક્ર $(Perianth)$ શબ્દ પુષ્પના બિન-પ્રાજનનિક ભાગને સૂચવે છે,જે વજ્રચક્ર અને દલચક્રનું બનેલું હોય છે. કેટલાક કુળમાં,વજ્રચક્ર અને દલચક્ર સ્પષ્ટ રીતે અલગ હોતા નથી અને તેમને સામૂહિક રીતે પરિપુષ્પચક્ર (પરિદલપુંજ) કહેવામાં આવે છે. $Liliaceae$ કુળની લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં $6$ પરિદલપુંજ ($3$ ના બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા) હોય છે,જે ઘણીવાર પાયાના ભાગે જોડાયેલા હોય છે. તેથી,$Liliaceae$ સાચો જવાબ છે.