Description of Some Important Families Questions in Gujarati

(A) રાઈનો છોડ $Brassicaceae$ કુળમાં આવે છે.
તેના બીજાશયની મુખ્ય લાક્ષણિકતા કૂટપટ (false septum) ની હાજરી છે,જેને $replum$ કહેવામાં આવે છે,જે એકકોટરીય બીજાશયને બે ખંડોમાં વિભાજિત કરે છે.
$Brassicaceae$ કુળમાં જરાયુવિન્યાસ $parietal$ (અક્ષવર્તી નહીં) હોય છે.
જોકે,બીજાશય ઉપરીજાયી (superior) હોય છે.
વિકલ્પ $B$ ખોટો હોવાથી,રાઈના બીજાશયની સૌથી સચોટ લાક્ષણિકતા $replum$ ની હાજરી છે.

(A) $Cuscuta$ (અમરવેલ) એ $Convolvulaceae$ કુળની પરોપજીવી વનસ્પતિ છે,જે દ્વિદળી કુળ છે.
તેના અત્યંત વિશિષ્ટ પરોપજીવી જીવનપદ્ધતિને કારણે પુખ્ત અવસ્થામાં તેમાં દૃશ્યમાન બીજપત્રોનો અભાવ હોય છે,પરંતુ તેનું દ્વિદળી તરીકેનું વર્ગીકરણ તેના પુષ્પીય લક્ષણો જેવા કે પંચાવયવી પુષ્પો અને દ્વિદળીમાં જોવા મળતી વાહકપેશીઓની ગોઠવણીને આધારે કરવામાં આવ્યું છે.
તેથી,$Cuscuta$ એ સાચો જવાબ છે.

(D) $Rauwolfia \text{ } serpentina$, જેને સામાન્ય રીતે સર્પગંધા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે $Apocynaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
આ એક ઔષધીય વનસ્પતિ છે જે તેના આલ્કલોઇડ 'રિઝર્પિન' માટે જાણીતી છે, જેનો ઉપયોગ હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને માનસિક વિકારોની સારવારમાં થાય છે.

(C) શણ $Tiliaceae$ કુળમાં આવે છે.
શણ એ $Corchorus$ પ્રજાતિની વનસ્પતિઓમાંથી મેળવવામાં આવતો એક પ્રકારનો રેસો (bast fiber) છે.
જોકે કેટલીક આધુનિક વર્ગીકરણ પદ્ધતિઓમાં $Corchorus$ ને $Malvaceae$ કુળ (ઉપકુળ $Grewioideae$) માં મૂકવામાં આવે છે,પરંતુ વનસ્પતિશાસ્ત્રના અભ્યાસમાં શણ માટે $Tiliaceae$ કુળ પરંપરાગત રીતે અને વ્યાપકપણે સ્વીકૃત છે.

(A) $Ficus$ $elastica$,જે સામાન્ય રીતે ઈન્ડિયન રબર પ્લાન્ટ તરીકે ઓળખાય છે,તે $Moraceae$ કુળનું સભ્ય છે.
આ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતા વનસ્પતિના પેશીઓમાં લેટેક્સ (ક્ષીર) ની હાજરી છે અને તેમાં $Ficus$ $benghalensis$ (વડ) અને $Ficus$ $religiosa$ (પીપળો) જેવી અન્ય જાણીતી જાતિઓનો પણ સમાવેશ થાય છે.

(A) $Cruciferae$ (જેને $Brassicaceae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળ આર્થિક રીતે મહત્વની તેલ આપતી વનસ્પતિઓ માટે જાણીતું છે. તેના ઉદાહરણોમાં $Brassica$ $juncea$ (રાય) અને $Brassica$ $campestris$ (સરસવ) નો સમાવેશ થાય છે,જે ખાદ્ય વનસ્પતિ તેલના મુખ્ય સ્ત્રોત છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) $Lycopersicum$ $esculentum$ (જેને હવે સામાન્ય રીતે $Solanum$ $lycopersicum$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) એ ટામેટાના છોડનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
તે $Solanaceae$ કુળમાં આવે છે.
બટાટાનું નામ $Solanum$ $tuberosum$,મૂળાનું નામ $Raphanus$ $sativus$ અને કોબીજનું નામ $Brassica$ $oleracea$ var. $capitata$ છે.

(A) $Curcuma$ $longa$ એ હળદરનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
તે $Zingiberaceae$ કુળમાં આવે છે,જે આદુનું કુળ છે.
આ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં સુગંધિત બહુવર્ષાયુ છોડ હોય છે જે ગાંઠામૂળી (rhizomes) ધરાવે છે.

(D) કઠોળ ઉત્પન્ન કરતી વનસ્પતિઓ,જે સામાન્ય રીતે શિમ્બી વર્ગની વનસ્પતિઓ તરીકે ઓળખાય છે,તે $Leguminosae$ (જેને $Fabaceae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળમાં આવે છે.
આ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતા મૂળગંડિકાઓની હાજરી છે,જેમાં નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા બેક્ટેરિયા જોવા મળે છે,જે શિમ્બી વર્ગની વનસ્પતિઓનું મુખ્ય લક્ષણ છે.
$Malvaceae$ કુળમાં કપાસ અને જાસૂદ જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
$Gramineae$ (અથવા $Poaceae$) કુળમાં ઘાસ અને ધાન્ય પાકોનો સમાવેશ થાય છે.
$Cruciferae$ (અથવા $Brassicaceae$) કુળમાં રાઈ અને મૂળા જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે.

(A) બટાટાનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Solanum \ tuberosum$ છે.
તે $Solanaceae$ કુળનો સભ્ય છે.
$Manihot \ esculenta$ એ કસાવા (cassava) નું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
$Malus \ pumila$ એ સફરજનનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
$Piper \ nigrum$ એ કાળા મરીનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.

(B) $Leguminosae$ (લેગ્યુમિનોસી) કુળ (જેને હવે $Fabaceae$ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે) આર્થિક રીતે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે માનવ વપરાશ માટે કઠોળનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. તેના ઉદાહરણોમાં $Pisum$ $sativum$ (વટાણા),$Glycine$ $max$ (સોયાબીન) અને $Cicer$ $arietinum$ (ચણા) નો સમાવેશ થાય છે. આ વનસ્પતિઓ પ્રોટીનથી ભરપૂર હોય છે અને સમગ્ર વિશ્વમાં મોટા પાયે ઉગાડવામાં આવે છે.

(D) કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓ,જેમના મૂળમાં નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા બેક્ટેરિયા ધરાવતી મૂળગંડિકાઓ જોવા મળે છે,તે $Fabaceae$ (ફેબેસી) કુળમાં આવે છે.
ઐતિહાસિક રીતે,આ કુળને $Papilionaceae$ (પેપીલીઓનેસી) તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું,કારણ કે તેના ઘણા સભ્યોમાં પતંગિયા આકારનો (papilionaceous) દલપુંજ જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) બીટરૂટ, જે વૈજ્ઞાનિક રીતે $Beta vulgaris$ તરીકે ઓળખાય છે, તે $Chenopodiaceae$ (આધુનિક $APG$ વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં તેને ઘણીવાર $Amaranthaceae$ કુળમાં મૂકવામાં આવે છે) કુળનું સભ્ય છે।
$Chenopodiaceae$ એ સપુષ્પી વનસ્પતિઓનું એક કુળ છે જેમાં ઘણી ક્ષારોદભિદ વનસ્પતિઓ અને ક્ષારીય કે આલ્કલાઇન જમીનમાં અનુકૂલન સાધતી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે।
તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે।

(A) બેન્થામ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,દ્વિદળી વનસ્પતિઓનું વર્ગીકરણ 'Thalamiflorae' શ્રેણીથી શરૂ થાય છે. આ શ્રેણીનો પ્રથમ ગોત્ર 'Ranales' છે અને 'Ranunculaceae' કુળને આ ગોત્રની શરૂઆતમાં મૂકવામાં આવ્યું છે. તેથી,આ પદ્ધતિમાં 'Ranunculaceae' ને સૌથી આદિ (primitive) કુળ ગણવામાં આવે છે.

(C) બેન્થામ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં દ્વિદળી વનસ્પતિઓને ત્રણ ઉપવર્ગોમાં વિભાજિત કરવામાં આવી છે: પોલિપેટલી, ગેમોપેટલી અને મોનોક્લેમિડી.
"Ordines anomali" એ બેન્થામ અને હૂકર દ્વારા બનાવવામાં આવેલો એક વિશેષ સમૂહ છે, જેમાં એવા કુળોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે જે તેમના અસામાન્ય અથવા અનિશ્ચિત લક્ષણોને કારણે પ્રમાણિત ઉપવર્ગોમાં બંધબેસતા નથી.
આ સમૂહને મોનોક્લેમિડી ઉપવર્ગના અંતમાં મૂકવામાં આવ્યો છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) આપેલ આકૃતિમાં સૂર્યમુખીનો છોડ દર્શાવવામાં આવ્યો છે. સૂર્યમુખીનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Helianthus \ annuus$ છે.

(D) આકૃતિમાં દર્શાવેલ વનસ્પતિ સૂર્યમુખી ($Helianthus$ $annuus$) છે,જે એસ્ટરેસી $(Asteraceae)$ કુળની વનસ્પતિ છે.
એસ્ટરેસી કુળમાં બીજાશય અધઃસ્થ (Inferior ovary) હોય છે (જાયાંગધારી પુષ્પ).
'કેલિસિફ્લોરી' $(Calyciflorae)$ એ બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિની એક શ્રેણી છે,જેમાં અધઃસ્થ કે અર્ધ-અધઃસ્થ બીજાશય ધરાવતી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
સૂર્યમુખીના કિનારીના પુષ્પોમાં દલપત્રો જોડાયેલા હોય છે,પરંતુ પ્રશ્ન કુળના સામાન્ય લક્ષણો અથવા ચોક્કસ વર્ગીકરણના સંદર્ભમાં પૂછવામાં આવ્યો છે. સૂર્યમુખીમાં બીજાશય અધઃસ્થ હોય છે અને તે બેન્થમ અને હૂકર પદ્ધતિ મુજબ કેલિસિફ્લોરી શ્રેણીમાં આવે છે. તેથી,વિકલ્પ $(A)$ અને $(B)$ સાચા હોવાથી,સૌથી યોગ્ય વિકલ્પ $(D)$ છે.

(D) $Catharanthus$ $roseus$ ને સામાન્ય રીતે 'બારમાસી' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે $Apocynaceae$ કુળની એક સપુષ્પી વનસ્પતિ છે. ભારતમાં તેને 'બારમાસી' કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં આખું વર્ષ ફૂલો આવે છે.

(B) બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,$Inferae$ શ્રેણી અધઃસ્થ બીજાશય (inferior ovary) ધરાવવા માટે જાણીતી છે. આ શ્રેણીના પુષ્પો સામાન્ય રીતે ઉપરજાયી (epigynous) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે પુષ્પના અન્ય ભાગો બીજાશયની ઉપર આવેલા હોય છે.

(A) $Rosa \text{ } indica$ એ ગુલાબના છોડનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે।
તે $Rosaceae$ કુળ અને $Rosa$ પ્રજાતિમાં આવે છે।
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે।

(C) બોગનવેલ $Nyctaginaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે. બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુજબ,જે વનસ્પતિઓમાં પરિપુષ્પચક્રનું માત્ર એક જ ચક્ર હોય (જ્યાં દલપત્રો ગેરહાજર હોય અથવા વજ્રપત્રોથી અલગ ન પાડી શકાય) તેને $Monochlamydeae$ (એકદલી) ઉપવર્ગમાં મૂકવામાં આવે છે. બોગનવેલના પુષ્પોમાં સાચા દલપત્રો હોતા નથી અને તેમાં આકર્ષક રંગીન પરિપુષ્પચક્ર હોય છે,તેથી તેને $Monochlamydeae$ માં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) $Hibiscus rosa-sinensis$ એ જાસૂદ (China rose) નું વૈજ્ઞાનિક નામ છે।
તે $Malvaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે।
લીંબુનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Citrus limon$ છે, ગુલાબનું $Rosa indica$ છે અને સૂર્યમુખીનું $Helianthus annuus$ છે।

(D) $Allium$ $cepa$ એ સામાન્ય ડુંગળીનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
તે $Liliaceae$ (લીલીએસી) કુળની વનસ્પતિ છે.
ગુલાબનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Rosa$ $indica$,મહુડાનું $Madhuca$ $longifolia$ અને લીંબુનું $Citrus$ $limon$ છે.

(A) કેથેરેન્થસ રોઝિયસ (Catharanthus roseus),જેને સામાન્ય રીતે બારમાસી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે એપોસાયનેસી (Apocynaceae) કુળની વનસ્પતિ છે.
આ કુળમાં સ્ત્રીકેસરચક્ર સામાન્ય રીતે બે સ્ત્રીકેસર ધરાવે છે (દ્વિસ્ત્રીકેસરીય).
આ સ્ત્રીકેસરો સામાન્ય રીતે મુક્ત (મુક્તસ્ત્રીકેસરી) હોય છે અને તે સામાન્ય પરાગવાહિની અને પરાગાસન ધરાવે છે.
તેથી,બારમાસીના પુષ્પમાં સ્ત્રીકેસરની સંખ્યા $2$ હોય છે.

(B) $Liliaceae$ કુળમાં,જેમાં $Allium$ (ડુંગળી) નો સમાવેશ થાય છે,તેમાં પુષ્પો લાક્ષણિક રીતે ત્રિઅવયવી ($3$ ના ગુણાંકમાં પુષ્પીય ભાગો) હોય છે.
$Madhuca$ (મહુડો) એ $Sapotaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે,જેમાં બીજાશય ઉર્ધ્વસ્થ હોય છે.
$Catharanthus$ (બારમાસી) એ $Apocynaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે,જેમાં પુષ્પાસન બીંબ આકારનું હોતું નથી.
$Helianthus$ (સૂર્યમુખી) એ $Asteraceae$ કુળની વનસ્પતિ છે,જેમાં દ્વિસ્ત્રીકેસરી,યુક્તસ્ત્રીકેસરી અને અધઃસ્થ બીજાશય હોય છે,પરંતુ આ કુળની તમામ વનસ્પતિઓમાં સ્ત્રીકેસરની સંખ્યા હંમેશાં બે હોતી નથી,જ્યારે ત્રિઅવયવી સ્થિતિ એ $Allium$ ની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.

(B) એકદળી વનસ્પતિઓના બીજમાં એક જ બીજપત્ર હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$A$ (ગુલાબ),$C$ (લીંબુ) અને $D$ (બારમાસી) એ દ્વિદળી વનસ્પતિઓ છે. $B$ (ડુંગળી) એ $Liliaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે,જે એકદળી વનસ્પતિનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

(D) બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,દ્વિદળી (Dicotyledonae) વર્ગને ત્રણ ઉપવર્ગોમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યો છે: પોલીપેટલી (Polypetalae),ગેમોપેટલી (Gamopetalae) અને મોનોક્લેમિડી (Monochlamydeae).
પોલીપેટલીને ત્રણ શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવી છે: થેલેમિફલોરી,ડિસ્કિફલોરી અને કેલિસિફલોરી.
આ પૈકી,થેલેમિફલોરી શ્રેણીમાં $6$ ગોત્ર અને $34$ કૂળ છે,જ્યારે ડિસ્કિફલોરી શ્રેણીમાં $4$ ગોત્ર અને $23$ કૂળ છે.
કેલિસિફલોરી શ્રેણીમાં $5$ ગોત્ર અને $27$ કૂળ છે.
જોકે,પ્રશ્ન એવા વર્ગીકરણ જૂથનો ઉલ્લેખ કરે છે જેમાં $8$ શ્રેણીઓ અને ઘણાં કૂળ છે પરંતુ કોઈ ચોક્કસ ગોત્ર નથી,જે બેન્થમ અને હૂકર પદ્ધતિમાં ગેમોપેટલી ઉપવર્ગને અનુરૂપ છે.

(A) $Catharanthus$ $roseus$ (જેને સામાન્ય રીતે બારમાસી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) એ $Apocynaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
આ કુળમાં સ્ત્રીકેસર સામાન્ય રીતે દ્વિ-સ્ત્રીકેસરી (bicarpellary) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં બે સ્ત્રીકેસર હોય છે.
આથી,વિધાન $S$ સાચું છે.
વિધાન $R$ યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે કે $Catharanthus$ $roseus$ એ દ્વિ-સ્ત્રીકેસરી સ્થિતિનું ઉદાહરણ છે.
તેથી,$R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(A) બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,$Disciflorae$ શ્રેણીની લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં પુંકેસર અને બીજાશયની વચ્ચે મધુરસ ગ્રંથિ ધરાવતી ચકતી (disc) આવેલી હોય છે.
લીંબુ $(Citrus)$ એ $Rutaceae$ કુળમાં આવે છે,જે $Disciflorae$ શ્રેણી હેઠળ મૂકવામાં આવ્યું છે.
$Disciflorae$ માં,પુષ્પાસન ઘણીવાર ચકતી જેવી અથવા કપ આકારની રચનામાં રૂપાંતરિત થાય છે,જે પુષ્પના ભાગોને આધાર આપે છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે,અને કપ આકારનું પુષ્પાસન (અથવા ચકતી) એ $Disciflorae$ શ્રેણીની લાક્ષણિકતા છે જેમાં લીંબુનો સમાવેશ થાય છે.

(A) બેન્થમ અને હૂકર વર્ગીકરણ પદ્ધતિ $Dicotyledonae$ વર્ગને ત્રણ ઉપવર્ગોમાં વિભાજિત કરે છે: $Polypetalae$, $Gamopetalae$ અને $Monochlamydeae$. $Polypetalae$ ઉપવર્ગને વધુ ત્રણ શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે:
$1$. $Thalamiflorae$: પુષ્પો જેમાં પુષ્પાસન બહિર્મુખ અથવા શંકુ આકારનો હોય છે, બીજાશય ઉચ્સ્થ હોય છે (દા.ત., $Hibiscus \text{ } rosa-sinensis$).
$2$. $Disciflorae$: પુષ્પો જેમાં સ્પષ્ટ ડિસ્ક હોય છે, બીજાશય ઉચ્સ્થ હોય છે (દા.ત., $Citrus \text{ } limon$).
$3$. $Calyciflorae$: પુષ્પો જેમાં પુષ્પાસન કપ આકારનો હોય છે, બીજાશય અધઃસ્થ અથવા અર્ધ-અધઃસ્થ હોય છે (દા.ત., $Rosa \text{ } indica$).
$Madhuca \text{ } indica$ એ $Gamopetalae$ ઉપવર્ગ હેઠળની $Heteromerae$ શ્રેણીમાં આવે છે.
તેથી, સાચી જોડ છે: $1-C, 2-B, 3-D, 4-A$.

(D) આ વર્ગીકરણ બેન્થમ અને હૂકરની દ્વિદળી વનસ્પતિઓની વર્ગીકરણ પદ્ધતિ પર આધારિત છે:
$1$. $(A)$ થેલેમિફ્લોરી: પુષ્પાસન ધુમ્મટ આકારનું હોય છે અને બીજાશય ઉચ્ચસ્થ હોય છે। તેથી,$(A-iv)$.
$2$. $(B)$ કેલિસિફ્લોરી: પુષ્પાસન કપ આકારનું હોય છે। તેથી,$(B-iii)$.
$3$. $(C)$ બાયકાપોલિટી: સ્ત્રીકેસર હંમેશાં દ્વિ-સ્ત્રીકેસરી હોય છે। તેથી,$(C-i)$.
$4$. $(D)$ ઇન્ફીરી: બીજાશય અધ:સ્થ હોય છે। તેથી,$(D-v)$.
$5$. $(E)$ હીટરોમેરી: બીજાશય ઉચ્ચસ્થ હોય છે,પરંતુ સ્ત્રીકેસરની સંખ્યા બે કરતાં વધુ હોય છે। તેથી,$(E-ii)$.
આમ,સાચી જોડ $(A-iv), (B-iii), (C-i), (D-v), (E-ii)$ છે।

(B) બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિ દ્વિદળી (Dicotyledonae) ને ત્રણ ઉપવર્ગોમાં વિભાજિત કરે છે: Polypetalae,Gamopetalae અને Monochlamydeae.
Polypetalae ને વધુમાં શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે: Thalamiflorae,Disciflorae અને Calyciflorae.
Gamopetalae ને આમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે: Inferae,Heteromerae અને Bicapellatae.
વનસ્પતિઓનું જોડાણ:
$(A)$ Calyciflorae: Rosa indica (ગુલાબ) - $(r, i)$
$(B)$ Bicapellatae: Catharanthus roseus (બારમાસી) - $(t, iv)$
$(C)$ Inferae: Helianthus annuus (સૂર્યમુખી) - $(p, iii)$
$(D)$ Disciflorae: Citrus limon (લીંબુ) - $(u, v)$
$(E)$ Thalamiflorae: Hibiscus rosa-sinensis (જાસૂદ) - $(q, vi)$
$(F)$ Heteromerae: Madhuca indica (મહુડો) - $(s, ii)$
આમ,સાચો ક્રમ $(A, r-i), (B, t-iv), (C, p-iii), (D, u-v), (E, q-vi), (F, s-ii)$ છે.

(C) $Madhuca \text{ } indica$ (મહુડો) એ $Sapotaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે।
બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુજબ, $Sapotaceae$ કુળને $Dicotyledonae$ વર્ગની (ઉપવર્ગ $Gamopetalae$) $Heteromerae$ શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યું છે।
$Heteromerae$ શ્રેણીની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં પુષ્પો ઉચ્ચસ્થ બીજાશય ધરાવે છે અને તેમાં બે કરતાં વધુ સ્ત્રીકેસરો હોય છે।

(C) આકૃતિમાં દર્શાવેલ વનસ્પતિ સૂર્યમુખી $(Helianthus \ annuus)$ છે.
બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,સૂર્યમુખી એસ્ટરેસી (Asteraceae) (કોમ્પોઝિટી) કુળમાં આવે છે.
દ્વિદળી (Dicotyledonae) વર્ગમાં,જે શ્રેણીમાં અધઃસ્થ બીજાશય (inferior ovary) હોય છે તેને ઈન્ફીરી (Inferae) કહેવામાં આવે છે.
સૂર્યમુખીમાં અધઃસ્થ બીજાશય હોવાથી,તેને ઈન્ફીરી શ્રેણીમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) આકૃતિમાં દર્શાવેલ વનસ્પતિ સૂર્યમુખી $(Helianthus \ annuus)$ છે.
બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,યુક્તદલા (Gamopetalae) ઉપવર્ગમાં એવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે જેમાં દલપત્રો એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
સૂર્યમુખી એ એસ્ટરેસી (Asteraceae) કુળની વનસ્પતિ છે,જેની લાક્ષણિકતા એ છે કે તેના ચક્રક પુષ્પોમાં દલપત્રો જોડાયેલા (યુક્તદલી) હોય છે.
તેથી,તેને યુક્તદલા (Gamopetalae) ઉપવર્ગમાં મૂકવામાં આવે છે.

(D) સજીવોનું સાચું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. દેડકો $Ranidae$ કુળમાં આવે છે.
$2$. સૂર્યમુખી $Asteraceae$ કુળમાં આવે છે.
$3$. વંદો $Blattidae$ કુળમાં આવે છે.
$4$. મકાઈ ($Zea$ $mays$) $Poaceae$ કુળમાં આવે છે, $Blattidae$ માં નહીં.
તેથી, $\text{મકાઈ}-\text{બ્લાટીડી}$ ની જોડ અસંગત છે.

(D) સૂર્યમુખી એ $Asteraceae$ (જેને $Compositae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળની વનસ્પતિ છે.
$Ranidae$ એ દેડકાનું કુળ છે.
$Blattidae$ એ વંદાનું કુળ છે.
$Megascolecidae$ એ અળસિયાનું કુળ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$Liliaceae$ કુળના સભ્યો ત્રિસ્ત્રીકેસરીય (ત્રણ સ્ત્રીકેસરો) અને યુક્તસ્ત્રીકેસરી (સ્ત્રીકેસરો જોડાયેલા) સ્ત્રીકેસરચક્ર ધરાવે છે.
તેમાં બીજાશય ઉચ્ચસ્થ અને ત્રિકોટરીય હોય છે,જેમાં દરેક કોટરમાં બે થી ઘણા અંડકો આવેલા હોય છે અને અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ હોય છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
પિચ્છફલકીય અથવા ઉતરતો આચ્છાદિત પ્રકારનો કલિકાંતરવિન્યાસ એ $Fabaceae$ કુળની લાક્ષણિકતા છે.
આ પ્રકારના કલિકાંતરવિન્યાસમાં,પાછળનું સૌથી મોટું દલપત્ર,જેને સ્ટાન્ડર્ડ અથવા વેક્સિલમ કહેવામાં આવે છે,તે બે પાર્શ્વ દલપત્રો (પાંખ) ને આવરે છે.
આ પાંખના દલપત્રો આગળના બે દલપત્રોને આવરે છે,જેને કીલ (keel) કહેવામાં આવે છે.
આ ગોઠવણીને પતંગીયાકાર (papilionaceous) દલચક્ર પણ કહેવામાં આવે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$1$. પંચાવયવી નિયમિત પુષ્પો: પુષ્પીય ભાગો પાંચના ગુણાંકમાં હોય છે અને પુષ્પ ત્રિજ્યાસમમિતિય હોય છે.
$2$. દ્વિસ્ત્રીકેસરીય બીજાશય: સ્ત્રીકેસરચક્ર બે સ્ત્રીકેસરોનું બનેલું હોય છે.
$3$. ત્રાંસા પટલ: $Solanaceae$ કુળનું મુખ્ય લક્ષણ બીજાશયમાં ત્રાંસી રીતે ગોઠવાયેલું પટલ છે,જેના કારણે બીજાશય દ્વિખંડી દેખાય છે.
$4$. ફળ: ફળ સામાન્ય રીતે પ્રાવર અથવા અનષ્ઠફળ પ્રકારના હોય છે.
આ લક્ષણો $Solanaceae$ કુળની લાક્ષણિકતાઓ છે (દા.ત.,$Solanum$ $tuberosum$,$Datura$).

(A) $Anacardiaceae$ કુળમાં આંબા $(Mangifera \text{ } indica)$ જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે。
બટાટા $Solanaceae$ કુળમાં આવે છે。
રાઈ $Brassicaceae$ કુળમાં આવે છે。
ઘઉં $Poaceae$ કુળમાં આવે છે。
તેથી, સાચો જવાબ આંબો છે。

(B) લીલીએસી $(Liliaceae)$ કુળની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં મોટાભાગની વનસ્પતિઓ બહુવર્ષાયુ શાકીય વનસ્પતિઓ છે,જે ભૂગર્ભીય કંદ (bulbs),વજ્રકંદ (corms) અથવા ગાંઠામૂળી (rhizomes) ધરાવે છે. તેમનું પ્રકાંડ સામાન્ય રીતે શાકીય હોય છે. જોકે સોલેનેસી,ફેબેસી અને બ્રાસીકેસીના કેટલાક સભ્યો પણ શાકીય હોઈ શકે છે,પરંતુ લીલીએસી કુળ તેના સભ્યોમાં મુખ્યત્વે શાકીય સ્વભાવ માટે જાણીતું છે.

(B) $Petunia$ (પેટુનિયા) એ $Solanaceae$ (સોલેનેસી) કુળની સપુષ્પી વનસ્પતિઓની એક પ્રજાતિ છે.
આ કુળને સામાન્ય રીતે બટાકાના કુળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તેમાં $Solanum$ $tuberosum$ (બટાકા),$Solanum$ $melongena$ (રીંગણ) અને $Nicotiana$ $tabacum$ (તમાકુ) જેવી ઘણી મહત્વપૂર્ણ વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
$Petunia$ તેના આકર્ષક ફૂલોને કારણે સુશોભન વનસ્પતિ તરીકે વ્યાપકપણે ઉગાડવામાં આવે છે.

(A) $Fabaceae$ કુળ (જેને અગાઉ $Leguminosae$ તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું) એ સપુષ્પી વનસ્પતિઓનું એક મોટું કુળ છે.
સોયાબીન $(Glycine \, max)$ એ $Fabaceae$ કુળની પેટા-કુળ $Faboideae$ નો જાણીતો સભ્ય છે.
રાઈ એ $Brassicaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
શતાવરી અને કુંવારપાઠું એ $Liliaceae$ કુળની વનસ્પતિઓ છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) જ્યારે પુષ્પને માત્ર એક જ ઊભી ધરીએથી બે સમાન ભાગોમાં વહેંચી શકાય,ત્યારે તેને ઝાયગોમોર્ફિક (એકવ્યાસસંમિત) કહેવામાં આવે છે.
$Fabaceae$ કુળમાં પુષ્પો સામાન્ય રીતે ઝાયગોમોર્ફિક હોય છે (દા.ત.,વટાણાનું પુષ્પ).
તેની સામે,$Solanaceae$ અને $Liliaceae$ કુળના પુષ્પો સામાન્ય રીતે નિયમિત પુષ્પ (ત્રિજ્યાસંમિત) હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Fabaceae$ છે.

(A) સોલેનેસી $(Solanaceae)$ કુળમાં પુંકેસરો દલલગ્ન હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ દલપત્રો સાથે જોડાયેલા હોય છે. આ આ કુળની લાક્ષણિકતા છે,જે સામાન્ય રીતે $Datura$ અને $Petunia$ જેવી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.

(B) $Brassicaceae$ (જેને $Cruciferae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળમાં,પુંકેસરચક્ર $6$ પુંકેસરોનું બનેલું હોય છે જે બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા હોય છે. બહારના ચક્રમાં $2$ ટૂંકા પુંકેસર અને અંદરના ચક્રમાં $4$ લાંબા પુંકેસર હોય છે,જેને $tetradynamous$ (ચતુર્દીર્ઘી) સ્થિતિ કહેવાય છે.
$Solanaceae$ કુળમાં,વજ્રપત્રો સામાન્ય રીતે $5$ હોય છે અને તે $gamosepalous$ (યુક્તવજ્રપત્રી) હોય છે,મુક્ત હોતા નથી.
$Fabaceae$ કુળમાં,પુંકેસરચક્ર સામાન્ય રીતે $10$ પુંકેસરોનું બનેલું હોય છે ($diadelphous$ એટલે કે દ્વિગુચ્છી સ્થિતિ,$9+1$).
$Solanaceae$ ના પુષ્પો સામાન્ય રીતે $bisexual$ (દ્વિલિંગી) હોય છે,એકલિંગી હોતા નથી.

(A) વર્ણવેલ કુળ $Liliaceae$ છે.
$Liliaceae$ કુળમાં,ફળ સામાન્ય રીતે પ્રાવર (capsule) હોય છે અને ભાગ્યે જ અનષ્ઠફળ (berry) હોય છે.
$Gloriosa$ એ $Liliaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
$Brinjal$ અને $Petunia$ એ $Solanaceae$ કુળની વનસ્પતિઓ છે,જેમાં ફળ અનષ્ઠફળ અથવા પ્રાવર પ્રકારના હોય છે.
$Groundnut$ એ $Fabaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે,જેમાં ફળ શિંબી (legume) પ્રકારનું હોય છે.

(C) $Lupinus$ (લ્યુપિન) એ $Fabaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
તેના આકર્ષક અને રંગબેરંગી પુષ્પોને કારણે તેને બગીચાઓમાં શોભાયમાન વનસ્પતિ તરીકે ઉગાડવામાં આવે છે.
જોકે કેટલીક જાતિઓનો ઉપયોગ ઘાસચારા તરીકે થાય છે,પરંતુ $NCERT$ પાઠ્યપુસ્તકના સંદર્ભમાં,$Lupinus$ ને ખાસ કરીને તેના શોભાયમાન મૂલ્ય માટે દર્શાવવામાં આવ્યું છે.

(C) દલલગ્ન પુંકેસરચક્ર એટલે એવી સ્થિતિ જેમાં પુંકેસર દલપત્રો સાથે જોડાયેલા હોય છે.
આ સ્થિતિ $Solanaceae$ કુળની લાક્ષણિકતા છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $Solanum \text{ } nigrum$ એ $Solanaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
તેથી, $Solanum \text{ } nigrum$ માં દલલગ્ન પુંકેસર જોવા મળે છે.