Diversity in the living world Questions in Gujarati

(A) વનસ્પતિઓના વૈજ્ઞાનિક નામ 'ઇન્ટરનેશનલ કોડ ફોર બોટનિકલ નોમેન્ક્લેચર' $(ICBN)$ દ્વારા આપવામાં આવેલા સિદ્ધાંતો અને માપદંડો પર આધારિત છે.
તે જ રીતે,પ્રાણીઓના વૈજ્ઞાનિક નામ 'ઇન્ટરનેશનલ કોડ ઓફ ઝૂલોજિકલ નોમેન્ક્લેચર' $(ICZN)$ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
આ કોડ એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે દરેક સજીવનું નામ અનન્ય અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્વીકૃત હોય.

(A) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ કેરોલસ લિનિયસ દ્વારા વિકસાવવામાં આવી હતી.
આ પદ્ધતિ દરેક સજીવને એક વિશિષ્ટ વૈજ્ઞાનિક નામ આપે છે,જે બે ભાગોનું બનેલું હોય છે: પ્રજાતિનું નામ (Genus) અને જાતિનું નામ (Specific epithet).
લિનિયસને સજીવોના વર્ગીકરણમાં તેમના મહત્વપૂર્ણ યોગદાન માટે 'વર્ગીકરણના પિતા' (Father of Taxonomy) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ,જે દરેક સજીવને બે ઘટકો (પ્રજાતિ અને જાતિ) ધરાવતું વિશિષ્ટ વૈજ્ઞાનિક નામ આપે છે,તે $Carolus \ Linnaeus$ દ્વારા આપવામાં આવી હતી. તેમને આધુનિક વર્ગીકરણના પિતા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

(B) 'નૂતન વર્ગીકરણ' (New Systematics) અથવા 'બાયોસિસ્ટમેટિક્સ' (Biosystematics) શબ્દ સર જુલિયન હકસલી દ્વારા $1940$ માં આપવામાં આવ્યો હતો.
આ પદ્ધતિ માત્ર બાહ્ય રચનાત્મક લક્ષણો પર આધારિત નથી,પરંતુ તે સજીવોના મોર્ફોલોજિકલ,ફિઝિયોલોજિકલ,જિનેટિક અને ઇકોલોજીકલ ડેટા સહિતના તમામ ઉપલબ્ધ લક્ષણોના અભ્યાસ પર ભાર મૂકે છે.

(A) $\text{સુશ્રુતસંહિતા}$ એ ચિકિત્સા અને શસ્ત્રક્રિયા પરનો એક પ્રાચીન સંસ્કૃત ગ્રંથ છે। પ્રાચીન ભારતીય સાહિત્યમાં સજીવોના વર્ગીકરણના સંદર્ભમાં, $\text{સુશ્રુતસંહિતા}$ સજીવોને $\text{સ્થાવર}$ (સ્થિર/વનસ્પતિ) અને $\text{જંગમ}$ (ગતિશીલ/પ્રાણીઓ) માં વ્યવસ્થિત રીતે વર્ગીકૃત કરે છે। તેથી, તેને સજીવોના વર્ગીકરણનો એક મહત્વપૂર્ણ પ્રારંભિક સંદર્ભ માનવામાં આવે છે।

(C) જુલિયન હક્સલીને '$New \ Systematics$' (જેને $Biosystematics$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) શબ્દ રજૂ કરવાનો શ્રેય આપવામાં આવે છે.
આ અભિગમ માત્ર બાહ્યાકાર લક્ષણો પર આધાર રાખવાને બદલે સજીવોના ઉત્ક્રાંતિ ઇતિહાસ,જનીનશાસ્ત્ર અને પારિસ્થિતિક સંબંધો સહિતના તમામ લક્ષણોને ધ્યાનમાં લે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) વનસ્પતિઓના વૈજ્ઞાનિક નામકરણ માટેના સિદ્ધાંતો અને માપદંડો $ICBN$ (International Code for Botanical Nomenclature) દ્વારા આપવામાં આવ્યા છે.
$ICZN$ (International Code for Zoological Nomenclature) નો ઉપયોગ પ્રાણીઓના નામકરણ માટે થાય છે.
$IUPAC$ (International Union of Pure and Applied Chemistry) નો ઉપયોગ રસાયણશાસ્ત્રમાં નામકરણ માટે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ એ સજીવોને નામ આપવાની એક ઔપચારિક પદ્ધતિ છે,જેમાં દરેક સજીવને બે ઘટકો ધરાવતું નામ આપવામાં આવે છે: પ્રજાતિનું નામ (Genus) અને જાતિનું નામ (Specific epithet). તેથી,સાચો જવાબ $2$ છે.

(B) જૈવિક નામકરણના નિયમો અનુસાર,વૈજ્ઞાનિક નામો લેટિન ભાષામાંથી લેવામાં આવ્યા છે. આ લેટિન મૂળ દર્શાવવા માટે,જ્યારે વૈજ્ઞાનિક નામો છાપવામાં આવે છે,ત્યારે તેમને 'ઈટાલિક્સ' (Italics) શૈલીમાં લખવામાં આવે છે. જો તેમને હાથથી લખવામાં આવે,તો બંને ઘટકોને અલગ-અલગ રેખાંકિત (underline) કરવામાં આવે છે.

(A) $ICBN$ નું પૂરું નામ ઇન્ટરનેશનલ કોડ ફોર બૉટનિકલ નોમેનક્લેચર (International Code for Botanical Nomenclature) છે. તે વનસ્પતિઓ,ફૂગ અને અન્ય સજીવોના વૈજ્ઞાનિક નામકરણ માટેના નિયમો અને ભલામણોનો સમૂહ છે.

(A) જૈવિક નામકરણના નિયમો અનુસાર,સજીવોના વૈજ્ઞાનિક નામ સામાન્ય રીતે લેટિન ભાષામાંથી લેવામાં આવે છે અથવા લેટિનમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે,પછી ભલે તે ગમે તે મૂળના હોય. આનું કારણ એ છે કે લેટિન એક મૃત ભાષા છે અને સમય જતાં તેમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી,જે વૈજ્ઞાનિક નામકરણમાં સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરે છે. જ્યારે તેને હાથથી લખવામાં આવે છે,ત્યારે તેની નીચે લીટી કરવામાં આવે છે અને જ્યારે તેને છાપવામાં આવે છે,ત્યારે તેને ઈટાલિક (ત્રાંસા અક્ષરો) માં લખવામાં આવે છે જેથી તેમનું લેટિન મૂળ દર્શાવી શકાય.

(C) સજીવોનું વૈજ્ઞાનિક નામકરણ મુખ્યત્વે $Latin$ (લેટિન) ભાષા પર આધારિત છે.
આનું મુખ્ય કારણ એ છે કે $Latin$ એ એક મૃત ભાષા છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં સમય જતાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી,જે વૈજ્ઞાનિક નામોને સ્થિરતા પ્રદાન કરે છે.
દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિના નિયમો અનુસાર,વૈજ્ઞાનિક નામો કાં તો $Latin$ ભાષામાંથી લેવામાં આવે છે અથવા તેને $Latinized$ (લેટિન પ્રત્યય લગાડીને) કરવામાં આવે છે,જેથી સમગ્ર વૈજ્ઞાનિક સમુદાયમાં એકરૂપતા જળવાઈ રહે.

(A) મકાઈનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Zea \ mays$ છે.
વૈજ્ઞાનિક નામો એ નામકરણના નિયમો અનુસાર સજીવોને આપવામાં આવતા દ્વિનામી નામો છે.
$Zea$ એ પ્રજાતિ (genus) દર્શાવે છે અને $mays$ એ જાતિ સંકેત પ્રત્યય (specific epithet) દર્શાવે છે.

(A) $ICBN$ નું પૂરું નામ 'ઇન્ટરનેશનલ કોડ ફોર બોટનિકલ નોમેનક્લેચર' (International Code for Botanical Nomenclature) છે.
તે વનસ્પતિઓ,ફૂગ અને અન્ય કેટલાક સજીવોને આપવામાં આવતા ઔપચારિક વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામો સાથે સંબંધિત નિયમો અને ભલામણોનો સમૂહ છે.
આ નિયમો એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે દરેક સજીવનું એક વિશિષ્ટ અને સાર્વત્રિક રીતે સ્વીકૃત વૈજ્ઞાનિક નામ હોય.

(D) જાતિની વ્યાખ્યા એવા સજીવોના સમૂહ તરીકે કરવામાં આવે છે જેઓ આંતરપ્રજનન કરીને ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
એક જ જાતિના સભ્યો સામાન્ય જનીન ભંડોળ (gene pool) ધરાવે છે,અને સ્થળાંતર તથા આંતરપ્રજનન દ્વારા એક જ જાતિની વસતી વચ્ચે જનીનપ્રવાહ (gene flow) જોવા મળે છે.
તેથી,'એક જ જાતિની વસતી વચ્ચે જનીનપ્રવાહ જોવા મળતો નથી' તે વિધાન અસત્ય છે.

(C) ફેનેટીક વર્ગીકરણ,જેને સંખ્યાત્મક વર્ગીકરણવિદ્યા (Numerical Taxonomy) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે સજીવોના અવલોકનક્ષમ લક્ષણો પર આધારિત છે.
આ પદ્ધતિમાં સજીવોના ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસ અથવા પૂર્વજોને ધ્યાનમાં લીધા વિના,તેમની એકંદર સમાનતાના આધારે જૂથબદ્ધ કરવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિમાં તમામ અવલોકનક્ષમ લક્ષણોને સમાન મહત્વ આપવામાં આવે છે અને વિવિધ સજીવો વચ્ચેની સમાનતાના પ્રમાણને માપવા માટે ગાણિતિક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો જવાબ છે.

(C) માનવ સંસ્કૃતિના શરૂઆતના તબક્કે,વર્ગીકરણ મુખ્યત્વે માનવીની તાત્કાલિક જરૂરિયાતો પર આધારિત હતું. મનુષ્યોએ સજીવોને તેમના ઉપયોગો જેવા કે ખોરાક,આશ્રય અને કપડાંના આધારે વર્ગીકૃત કર્યા હતા. તેથી,પ્રારંભિક વર્ગીકરણ સજીવોના ઉપયોગો પર આધારિત હતું.

(D) જીવાવરણ એ વૈશ્વિક નિવસનતંત્ર છે જે જીવંત સજીવો (બાયોટા) અને નિર્જીવ (અજૈવિક) ઘટકોનું બનેલું છે,જેમાંથી તેઓ ઉર્જા અને પોષક તત્વો મેળવે છે.
તેમાં સૂક્ષ્મજીવો (બેક્ટેરિયા,ફૂગ,વગેરે),વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓ સહિત જીવનના વિવિધ સ્વરૂપોનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,આ તમામ જૂથો જીવાવરણના અભિન્ન અંગો છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(D) સજીવો વિવિધ બાબતોમાં વિશાળ વિવિધતા દર્શાવે છે.
$1$. આકાર અને કદ: સજીવો સૂક્ષ્મ બેક્ટેરિયાથી લઈને વિશાળ બ્લુ વ્હેલ સુધીના વિવિધ કદ અને આકાર ધરાવે છે.
$2$. રચના: કોષીય આયોજન,શરીરની રચના અને શારીરિક લક્ષણોમાં ખૂબ જ વિવિધતા જોવા મળે છે.
$3$. જીવનશૈલી: સજીવો વિવિધ નિવાસસ્થાનોમાં વસે છે અને પોષણ,પ્રજનન તથા અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાની વિવિધ પદ્ધતિઓ ધરાવે છે.
તેથી,આ તમામ પરિબળો પ્રકૃતિમાં જોવા મળતી જૈવવિવિધતામાં ફાળો આપે છે.

(D) જીવવિજ્ઞાનમાં વર્ગીકરણ નીચેના કારણોસર આવશ્યક છે:
$1$. તે સજીવોના વિવિધ સમૂહો વચ્ચેના ઉત્ક્રાંતિના સંબંધો અને આંતરજોડાણોને સમજવામાં મદદ કરે છે.
$2$. તે પૃથ્વી પર હાજર વિશાળ જૈવવિવિધતાને વ્યવસ્થિત રીતે ગોઠવવા અને તેના વિશે જ્ઞાન મેળવવા માટે એક પદ્ધતિ પૂરી પાડે છે.
$3$. તે સંશોધકોને સજીવોને ઓળખવા અને તેનું વર્ગીકરણ કરવામાં મદદ કરીને ક્ષેત્ર અભ્યાસને સરળ બનાવે છે.
તેથી,આપેલ તમામ વિકલ્પો વર્ગીકરણની આવશ્યકતા માટે સાચા કારણો છે.

(D) સજીવોમાં વિવિધ બાબતોમાં વિશાળ વિવિધતા જોવા મળે છે.
$1$. રચના: સજીવો તેમની બાહ્યાકાર અને અંતઃસ્થ રચનામાં ભિન્નતા ધરાવે છે,જે એકકોષીયથી લઈને જટિલ બહુકોષીય સ્વરૂપો સુધીની હોય છે.
$2$. કાર્ય: પર્યાવરણ સાથે અનુકૂલન સાધવા માટે વિવિધ જાતિઓમાં દેહધાર્મિક પ્રક્રિયાઓ અને ચયાપચયની ક્રિયાઓ અલગ-અલગ હોય છે.
$3$. વર્તન: સજીવો વિવિધ પ્રકારની વર્તણૂક દર્શાવે છે,જેમ કે ઉત્તેજના સામે પ્રતિચાર,સામાજિક આંતરક્રિયાઓ અને અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાની વ્યૂહરચનાઓ.
આથી,સજીવોમાં રચના,કાર્ય અને વર્તન એમ ત્રણેય બાબતોમાં વિવિધતા જોવા મળે છે.

(B) સજીવોના અભ્યાસ અને ઓળખવિધિ માટે પદ્ધતિસરના અભિગમની જરૂર હોય છે.
વર્ગીકરણ એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા કોઈપણ સજીવને તેના સરળતાથી જોઈ શકાય તેવા લક્ષણોના આધારે અનુકૂળ કક્ષાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે.
તે આપણને સજીવોની વિશાળ વિવિધતાને વ્યવસ્થિત જૂથોમાં ગોઠવવાની મંજૂરી આપે છે,જેનાથી સજીવોનો અભ્યાસ અને ઓળખવિધિ સરળ બને છે.
તેથી,સજીવોના વ્યવસ્થિત અભ્યાસ માટે વર્ગીકરણ અનિવાર્ય છે.

(D) જીવાવરણમાં સૂક્ષ્મ બેક્ટેરિયાથી લઈને વિશાળ બ્લુ વ્હેલ સુધીના અસંખ્ય સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
જીવાવરણમાં વિવિધતા નીચેની બાબતોમાં જોવા મળે છે:
$1$. રચના: સજીવો તેમના કોષીય આયોજન,શરીરના આકાર અને શારીરિક લક્ષણોમાં અલગ પડે છે.
$2$. કાર્ય: સજીવો વિવિધ દેહધાર્મિક પ્રક્રિયાઓ,ચયાપચયના માર્ગો અને પોષણની પદ્ધતિઓ દર્શાવે છે.
$3$. વર્તન: સજીવો વિવિધ વર્તણૂકીય ભાત દર્શાવે છે,જેમ કે ઉત્તેજના સામે પ્રતિચાર,સામાજિક આંતરક્રિયાઓ અને પ્રાજનનિક વ્યૂહરચનાઓ.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(B) વર્ગીકરણ એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા કોઈપણ સજીવને તેના સરળતાથી જોઈ શકાય તેવા લક્ષણોના આધારે અનુકૂળ કક્ષાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે. જીવાવરણમાં રહેલી સજીવોની વિશાળ વિવિધતાની ઓળખવિધિ અને વ્યવસ્થિત અભ્યાસ માટે વર્ગીકરણ અત્યંત આવશ્યક છે. વર્ગીકરણ વિના,દરેક સજીવનો વ્યક્તિગત રીતે અભ્યાસ કરવો અશક્ય છે.

(D) વર્ગીકરણવિદ્યા એ વિજ્ઞાનની એક શાખા છે જે સજીવોની ઓળખવિધિ,નામકરણ અને વર્ગીકરણ સાથે સંબંધિત છે.
તે નીચેની બાબતો માટે જરૂરી છે:
$1$. જૈવસંપત્તિની જાણકારી: સજીવોની વિવિધતાને સમજવાથી ખોરાક,દવા અને ઉદ્યોગો માટે ઉપયોગી જાતિઓને ઓળખવામાં મદદ મળે છે.
$2$. પ્રયોગશાળા અને ક્ષેત્ર અભ્યાસ: સચોટ ઓળખવિધિ એ પ્રયોગશાળા અથવા ક્ષેત્રમાં કરવામાં આવતા કોઈપણ પર્યાવરણીય અથવા જૈવિક સંશોધનનો પાયો છે.
$3$. વનવિદ્યા: વર્ગીકરણવિદ્યા વૃક્ષોની જાતિઓને ઓળખવામાં,તેમની વૃદ્ધિની રીતો સમજવામાં અને વન ઇકોસિસ્ટમનું અસરકારક રીતે સંચાલન કરવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(C) વર્ગીકરણ એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા કોઈપણ સજીવને તેના સરળતાથી જોઈ શકાય તેવા લક્ષણોના આધારે અનુકૂળ કક્ષાઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
જીવવિજ્ઞાનમાં,વર્ગીકરણ વિવિધ ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં જોવા મળતા સજીવોને ઓળખવામાં અને વ્યવસ્થિત કરવામાં મદદ કરે છે.
સજીવોનું વર્ગીકરણ કરીને,આપણે કોઈ ચોક્કસ વિસ્તારની વનસ્પતિ સૃષ્ટિ,જેને $Flora$ (વનસ્પતિસમૂહ) કહેવાય છે,અને પ્રાણી સૃષ્ટિ,જેને $Fauna$ (પ્રાણીસમૂહ) કહેવાય છે,તેની સૂચિ તૈયાર કરી શકીએ છીએ.
તેથી,વર્ગીકરણ દ્વારા વિવિધ ભૌગોલિક વિસ્તારો માટે $Flora$ અને $Fauna$ બંને તૈયાર કરી શકાય છે.

(A) $ICBN$ એટલે International Code of Botanical Nomenclature.
તે વનસ્પતિઓને આપવામાં આવતા ઔપચારિક વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામો સાથે સંબંધિત નિયમો અને ભલામણોનો સમૂહ છે.
$ICBN$ નો પાયો $C. Linnaeus$ દ્વારા લખાયેલ $Philosophia Botanica$ નામની પુસ્તકમાં આપવામાં આવ્યો છે.
તે પ્રાણીશાસ્ત્રીય નામકરણથી સ્વતંત્ર છે.
જાતિનો ક્રમ મૂળભૂત છે અને વર્ગકોના ક્રમનો સાપેક્ષ ક્રમ આ મુજબ છે: જાતિ,પ્રજાતિ,ટ્રાઇબ,કુળ,ગોત્ર,શ્રેણી,વર્ગ,વિભાગ અને સૃષ્ટિ.
વિવિધ ક્રમ અથવા શ્રેણીઓના નામોના અંતે ચોક્કસ પ્રત્યયો હોય છે,જેમ કે વિભાગ (-phyta),વર્ગ (-ae),અને કુળ (-aceae).

(A) વનસ્પતિઓના નામકરણ માટેના સ્વીકૃત સિદ્ધાંતો અને માપદંડો $ICBN$ (International Code for Botanical Nomenclature) દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$ICZN$ (International Code for Zoological Nomenclature) પ્રાણીઓના નામકરણ માટેના સિદ્ધાંતો અને માપદંડો પૂરા પાડે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ એ સજીવોની જાતિઓને નામ આપવાની એક ઔપચારિક પદ્ધતિ છે, જેમાં દરેક સજીવને બે ભાગો ધરાવતું નામ આપવામાં આવે છે, જે બંને લેટિન વ્યાકરણના સ્વરૂપોનો ઉપયોગ કરે છે.
આ પદ્ધતિ કેરોલસ લિનિયસ દ્વારા તેમના પુસ્તક 'સ્પીસીઝ પ્લાન્ટેરમ' $(Species Plantarum)$ માં $1753$ માં રજૂ કરવામાં આવી હતી.
તેથી, સાચો જવાબ લિનિયસ છે.

(C) $ICZN$ એટલે $International$ $Code$ $of$ $Zoological$ $Nomenclature$ (પ્રાણીશાસ્ત્રીય નામકરણ માટેની આંતરરાષ્ટ્રીય સંકેતો). આ સંસ્થા પ્રાણીઓને વૈજ્ઞાનિક નામ આપવા માટે જવાબદાર છે. તેવી જ રીતે,$ICBN$ ($International$ $Code$ for $Botanical$ $Nomenclature$) નો ઉપયોગ વનસ્પતિઓ માટે થાય છે.

(B) બે ઘટકો ધરાવતું નામ આપવાની પદ્ધતિને $Binomial$ $nomenclature$ (દ્વિનામી નામકરણ) કહેવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિ $Carolus$ $Linnaeus$ દ્વારા આપવામાં આવી હતી.
આ પદ્ધતિમાં,દરેક વૈજ્ઞાનિક નામ બે ભાગોનું બનેલું હોય છે: પ્રથમ $Generic$ $name$ (પ્રજાતિ) અને બીજું $Specific$ $epithet$ (જાતિ).

(A) આધુનિક વર્ગીકરણના પિતા કાર્લ લિનિયસે $1735$ માં $Systema$ $Naturae$ શીર્ષક હેઠળ તેમનું મહત્વપૂર્ણ કાર્ય પ્રકાશિત કર્યું હતું. આ પુસ્તકે દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ અને સજીવોના વર્ગીકરણ માટે પાયો નાખ્યો હતો.

(A) ઘઉંનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Triticum$ $aestivum$ છે.
$Anacardiaceae$ એ વનસ્પતિઓનું એક કુળ છે (દા.ત.,કેરી).
$Musca$ $domestica$ એ ઘરમાખીનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
$Mangifera$ $indica$ એ કેરીનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.

(C) $ICBN$ નું પૂરું નામ International Code for Botanical Nomenclature છે. તે નિયમો અને ભલામણોનો એક સમૂહ છે જે વનસ્પતિઓ,ફૂગ અને અન્ય સજીવો કે જેમને પરંપરાગત રીતે વનસ્પતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે,તેમના વૈજ્ઞાનિક નામકરણને નિયંત્રિત કરે છે.

(B) જાતિ એટલે સજીવોનો એવો સમૂહ જે કુદરતી પરિસ્થિતિઓમાં આંતરપ્રજનન કરીને ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
$1$. એક જાતિના સભ્યો આંતરપ્રજનન કરી શકે છે: આ વિધાન સાચું છે કારણ કે તે જૈવિક જાતિની મૂળભૂત વ્યાખ્યા છે.
$2$. એક જાતિની વસ્તીઓ વચ્ચે જનીન પ્રવાહ થતો નથી: આ વિધાન ખોટું છે. જનીન પ્રવાહ એ એક વસ્તીમાંથી બીજી વસ્તીમાં જનીનિક દ્રવ્યનું સ્થળાંતર છે,જે જાતિની અખંડિતતા જાળવવામાં મદદ કરે છે.
$3$. દરેક જાતિ અન્ય તમામ જાતિઓથી પ્રજનનક્ષમ રીતે અલગ હોય છે: આ વિધાન સાચું છે; પ્રજનનક્ષમ અલગતા વિવિધ જાતિઓ વચ્ચે આંતરપ્રજનનને અટકાવે છે.
$4$. એક જાતિના સભ્યો વચ્ચે ભિન્નતાઓ જોવા મળે છે: આ વિધાન સાચું છે; જનીનિક ભિન્નતા એ જાતિની તમામ વસ્તીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(B) $1$. $Musca$ $domestica$ એ ઘરમાખીનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે,ગરોળીનું નહીં. તેથી,વિકલ્પ $A$ ખોટો છે.
$2$. $Plasmodium$ $falciparum$ નું નામ સાચું છે,તે ત્રાંસા અક્ષરોમાં છપાયેલું છે અને તે મેલેરિયાના સૌથી ગંભીર પ્રકાર (મેલિગ્નન્ટ મેલેરિયા) માટે જવાબદાર આદિજીવ રોગકારક છે. તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
$3$. $Panthera$ $tigris$ એ વાઘનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે,પરંતુ તે ગીરના જંગલોમાં જોવા મળતું નથી (ગીર એશિયાઈ સિંહો માટે પ્રખ્યાત છે). તેથી,વિકલ્પ $C$ ખોટો છે.
$4$. $E.$ $coli$ નો અર્થ $Escherichia$ $coli$ થાય છે,$Entamoeba$ $coli$ નહીં. $Entamoeba$ એ અમીબા જેવા આદિજીવોનું પ્રજાતિ નામ છે. તેથી,વિકલ્પ $D$ ખોટો છે.

(D) જાતિવિકાસીય (Phylogenetic) વર્ગીકરણવિદ્યા પદ્ધતિઓ વિવિધ સજીવો વચ્ચેના ઉત્ક્રાંતિ સંબંધો પર આધારિત છે.
આ પદ્ધતિઓ એવી ધારણા પર કામ કરે છે કે સમાન વર્ગકો (taxa) માં આવતા સજીવોના પૂર્વજો સમાન હોય છે.
રસાયણ વર્ગીકરણવિદ્યામાં વનસ્પતિના રાસાયણિક ઘટકોનો ઉપયોગ થાય છે,કોષ વર્ગીકરણવિદ્યામાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા,બંધારણ અને વર્તણૂક જેવી કોષવિદ્યાકીય માહિતીનો ઉપયોગ થાય છે,અને સંખ્યાત્મક વર્ગીકરણવિદ્યામાં કમ્પ્યુટર આધારિત વિશ્લેષણ દ્વારા અવલોકનક્ષમ લાક્ષણિકતાઓનો ઉપયોગ થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) પીડોલૉજી (Pedology) એ કુદરતી પર્યાવરણમાં જમીનનો વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ છે. તેમાં જમીનનું નિર્માણ (pedogenesis),જમીનની બાહ્યકારવિદ્યા (morphology) અને જમીનનું વર્ગીકરણનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) જાતિ એટલે સજીવોનો એવો સમૂહ જે આંતરપ્રજનન કરીને ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
$1$. એક જ જાતિના સભ્યો સામાન્ય જનીન સંચય (gene pool) ધરાવે છે,જેનો અર્થ છે કે એક જ જાતિની વસતિઓ વચ્ચે જનીન પ્રવાહ થાય છે.
$2$. ઉત્પરિવર્તન અને પુનઃસંયોજનને કારણે જાતિના સભ્યોમાં કુદરતી રીતે ભિન્નતાઓ ઉદ્ભવે છે.
$3$. પ્રાજનનિક અલગતા (reproductive isolation) એ એક જાતિને બીજી જાતિથી અલગ પાડતી મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.
$4$. તેથી,'જાતિની વસતિ વચ્ચે જનીન પ્રવાહ થતો નથી' તે વિધાન ખોટું છે,કારણ કે જનીન પ્રવાહ એ જાતિની જનીનિક અખંડિતતા જાળવી રાખતી એક પાયાની પ્રક્રિયા છે.

(N/A) સજીવ વિશ્વમાં વિવિધતા,જેને $Biodiversity$ (જૈવવિવિધતા) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પૃથ્વી પર હાજર જીવન સ્વરૂપોની વિશાળ વિવિધતાને દર્શાવે છે.
તેમાં બેક્ટેરિયા,ફૂગ,વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓ સહિતના સજીવોની વિશાળ શ્રેણીનો સમાવેશ થાય છે,જેઓ તેમની બાહ્યાકાર વિદ્યા,દેહધર્મવિદ્યા,નિવાસસ્થાન અને આનુવંશિક બંધારણમાં એકબીજાથી અલગ પડે છે.
વિવિધતાના મુખ્ય પાસાઓમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. $Species$ $Diversity$ (જાતિ વિવિધતા): કોઈ ચોક્કસ વિસ્તારમાં જોવા મળતી વિવિધ જાતિઓની સંખ્યા.
$2$. $Genetic$ $Diversity$ (આનુવંશિક વિવિધતા): એક જ જાતિના સજીવોમાં જનીનોમાં જોવા મળતી વિવિધતા.
$3$. $Ecological$ $Diversity$ (પરિસ્થિતિકીય વિવિધતા): વિવિધ પ્રકારના નિવસનતંત્રો જેવા કે રણ,વર્ષાવનો અને આર્દ્રભૂમિ.
હાલમાં,જાણીતી અને વર્ણવેલી જાતિઓની સંખ્યા $1.7-1.8$ મિલિયનની વચ્ચે છે,જે આપણા ગ્રહ પર અસ્તિત્વ ધરાવતા કુલ જીવન સ્વરૂપોનો માત્ર એક નાનો અંશ છે.

(A) $1$. ઓળખવિધિ (Identification): આ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં સજીવના લક્ષણોની સરખામણી અગાઉથી જાણીતા સજીવો સાથે કરીને તેને યોગ્ય વર્ગીકરણ જૂથમાં મૂકવામાં આવે છે.
$2$. નામકરણ (Nomenclature): આ સજીવને પ્રમાણિત નામ આપવાની પ્રક્રિયા છે જેથી તે સમગ્ર વિશ્વમાં એક જ નામથી ઓળખાય. સૌથી વધુ સ્વીકૃત પદ્ધતિ દ્વિનામી નામકરણ (Binomial Nomenclature) છે,જે કેરોલસ લિનિયસ દ્વારા આપવામાં આવી હતી. તેમાં બે ઘટકોનો ઉપયોગ થાય છે: વંશગત નામ (Generic name) અને જાતિ સંકેત પ્રત્યય (Specific epithet).

(N/A) $(i)$ વૈજ્ઞાનિક નામ એ જીવવિજ્ઞાનીઓ દ્વારા સજીવને આપવામાં આવતું એક પ્રમાણિત નામ છે,જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે વિશ્વના દરેક ભાગમાં તેને એક જ નામથી ઓળખવામાં આવે,જેથી સ્થાનિક નામોને કારણે થતી મૂંઝવણ ટાળી શકાય.
$(ii)$ જૈવવિવિધતા એટલે જીવાવરણમાં વસતા સૂક્ષ્મજીવો,વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓ સહિતના સજીવોની વિશાળ વિવિધતા. આ સજીવો તેમના કદ,આકાર,નિવાસસ્થાન,જીવનશૈલી અને દેહધાર્મિક લાક્ષણિકતાઓ જેવી વિવિધ બાબતોમાં વિવિધતા દર્શાવે છે.

(N/A) તમારા શિક્ષકો અને માતા-પિતાને વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓના નામ સૂચવવા માટે કહો અને તેમને દોરવાનો અભ્યાસ કરો. તમે વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓના નામ શોધવા માટે તમારા પાઠ્યપુસ્તકની મદદ પણ લઈ શકો છો.

(C) સ્થાનિક નામોની વિવિધતાની સમસ્યાને ઉકેલવા માટે,વનસ્પતિશાસ્ત્રીઓએ $Binomial$ $Nomenclature$ (દ્વિનામી નામકરણ) પદ્ધતિ વિકસાવી છે,જેથી વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસના હેતુ માટે કોઈ ચોક્કસ જાતિનું એક અનન્ય નામ હોઈ શકે.
$ICBN$ ($International$ $Code$ for $Botanical$ $Nomenclature$) એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે આવું નામ અન્ય કોઈ સજીવ માટે ઉપયોગમાં લેવાયું ન હોય.
દરેક નામમાં બે ઘટકો હોય છે: પ્રજાતિનું નામ (generic name) અને જાતિનું નામ (specific epithet).
આ નામકરણ પદ્ધતિ $Carolus$ $Linnaeus$ દ્વારા આપવામાં આવી હતી.

(A) $(i)$ $ICBN$ એટલે ઇન્ટરનેશનલ કોડ ફોર બોટનિકલ નોમેનક્લેચર. તેવી જ રીતે,$ICZN$ એટલે ઇન્ટરનેશનલ કોડ ફોર ઝૂલોજિકલ નોમેનક્લેચર,જે પ્રાણીઓના નામકરણ માટે જવાબદાર છે.
$(ii)$ કેરોલસ લિનિયસને વર્ગીકરણના પિતા માનવામાં આવે છે અને તેમણે દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ આપી હતી. નૂતન વર્ગીકરણ (New Systematics) જુલિયન હકસલી દ્વારા આપવામાં આવ્યું હતું.

(N/A) $\rightarrow$ અભ્યાસને સરળ બનાવવા માટે,વૈજ્ઞાનિકોએ દરેક જાણીતા સજીવને વૈજ્ઞાનિક નામ આપવાની પદ્ધતિઓ સ્થાપિત કરી છે.
$\rightarrow$ આ નામ સમગ્ર વિશ્વના જીવવિજ્ઞાનીઓ દ્વારા સ્વીકાર્ય છે.
$\rightarrow$ વનસ્પતિઓ માટે,વૈજ્ઞાનિક નામો સંમત સિદ્ધાંતો અને માપદંડો પર આધારિત છે,જે International Code for Botanical Nomenclature [$ICBN$] માં આપવામાં આવ્યા છે.
$\rightarrow$ પ્રાણી વર્ગીકરણશાસ્ત્રીઓએ International Code of Zoological Nomenclature [$ICZN$] વિકસાવ્યું છે.
$\rightarrow$ કોઈપણ સજીવનું વર્ણન વિશ્વના કોઈપણ ભાગમાં રહેલા લોકોને સમાન નામ સુધી પહોંચવામાં સક્ષમ બનાવવું જોઈએ.
$\rightarrow$ તેઓ એ પણ સુનિશ્ચિત કરે છે કે આવું નામ અન્ય કોઈ જાણીતા સજીવ માટે ઉપયોગમાં લેવાયું ન હોય.

$\rightarrow$ દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ $1751$ માં કેરોલસ લિનિયસ દ્વારા વિકસાવવામાં આવી હતી.
$\rightarrow$ દ્વિનામી નામકરણ એ સજીવોને સ્પષ્ટ અને યોગ્ય નામ આપવાની પદ્ધતિ છે,જેમાં દરેક નામ બે શબ્દોનું બનેલું હોય છે: પ્રથમ પ્રજાતિનું નામ (Genus) અને બીજું જાતિનું નામ (Specific epithet).
$\rightarrow$ ઉદાહરણ તરીકે,કેરીનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Mangifera \ indica$ તરીકે લખાય છે.
$\rightarrow$ આ નામમાં $Mangifera$ એ પ્રજાતિ દર્શાવે છે અને $indica$ એ જાતિનું નામ છે.
$\rightarrow$ દ્વિનામી નામકરણના ફાયદા:
$(1)$ દ્વિનામી નામો સાર્વત્રિક રીતે સ્વીકાર્ય અને માન્ય છે.
$(2)$ તે તમામ ભાષાઓમાં સમાન રહે છે.
$(3)$ આ નામો ટૂંકા અને સચોટ હોય છે.
$(4)$ તે દરેક નવા શોધાયેલા સજીવને વૈજ્ઞાનિક નામ આપવા માટેની એક પદ્ધતિ પૂરી પાડે છે.
$(5)$ આ નામો એક જ પ્રજાતિમાં રહેલી અન્ય જાતિઓ સાથેના સંબંધો દર્શાવે છે.
$(6)$ કોઈપણ નવા સજીવને સરળતાથી એક વિશિષ્ટ વૈજ્ઞાનિક નામ આપી શકાય છે.

(A-D) આપેલા પ્રાણીઓના વૈજ્ઞાનિક નામ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ વાઘ: $Panthera tigris$
$(B)$ મોર: $Pavo cristatus$
$(C)$ ઘરમાખી: $Musca domestica$
વૈજ્ઞાનિક નામકરણ દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિને અનુસરે છે,જેમાં પ્રથમ શબ્દ પ્રજાતિ (genus) અને બીજો શબ્દ જાતિ (species) દર્શાવે છે.

(D) જાતિઓ માટે સામાન્ય નામો વાપરવાનો ગેરફાયદો એ છે કે:
$1$. નામો સમય જતાં અથવા વિવિધ પ્રદેશોમાં બદલાઈ શકે છે.
$2$. એક નામ સાર્વત્રિક રીતે લાગુ પડતું નથી,કારણ કે સામાન્ય નામો ઘણીવાર ભાષા-વિશિષ્ટ હોય છે.
$3$. એક જાતિના વિવિધ વિસ્તારોમાં ઘણા સામાન્ય નામો હોઈ શકે છે અને તેનાથી વિપરીત,એક સામાન્ય નામ બે કે તેથી વધુ અલગ જાતિઓને લાગુ કરી શકાય છે,જે મૂંઝવણ પેદા કરે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(B) દ્વિનામી નામકરણ એ સજીવોના નામકરણની એક ઔપચારિક પદ્ધતિ છે.
તે મુજબ કોઈપણ સજીવનું વૈજ્ઞાનિક નામ બે ઘટકોનું બનેલું હોય છે: પ્રજાતિ (Generic epithet) અને જાતિ સંકેત પ્રત્યય (Specific epithet).
આ પદ્ધતિ કેરોલસ લિનિયસ દ્વારા વિકસાવવામાં આવી હતી.