નીચેનાના જવાબ આપો:
$(a)$ તમે કોઈ વિદ્યુતભારને પોલા વાહકની અંદર મૂકીને તેને વિદ્યુત બળોથી સુરક્ષિત કરી શકો છો. શું તમે કોઈ પદાર્થને પોલા ગોળાની અંદર મૂકીને અથવા અન્ય કોઈ રીતે નજીકના દ્રવ્યના ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રભાવથી સુરક્ષિત કરી શકો છો?
$(b)$ પૃથ્વીની આસપાસ ભ્રમણ કરતા નાના અવકાશયાનમાં રહેલો અવકાશયાત્રી ગુરુત્વાકર્ષણ અનુભવી શકતો નથી. જો પૃથ્વીની આસપાસ ભ્રમણ કરતા અવકાશ મથકનું કદ મોટું હોય,તો શું તે ગુરુત્વાકર્ષણ અનુભવી શકે?
$(c)$ જો તમે સૂર્યને કારણે પૃથ્વી પર લાગતા ગુરુત્વાકર્ષણ બળની સરખામણી ચંદ્રને કારણે લાગતા બળ સાથે કરો,તો તમને જણાશે કે સૂર્યનું ખેંચાણ ચંદ્રના ખેંચાણ કરતા વધારે છે. તેમ છતાં,ચંદ્રના ખેંચાણની ભરતી-ઓટની અસર સૂર્યની અસર કરતા વધારે છે. શા માટે?
$(a)$ તમે કોઈ વિદ્યુતભારને પોલા વાહકની અંદર મૂકીને તેને વિદ્યુત બળોથી સુરક્ષિત કરી શકો છો. શું તમે કોઈ પદાર્થને પોલા ગોળાની અંદર મૂકીને અથવા અન્ય કોઈ રીતે નજીકના દ્રવ્યના ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રભાવથી સુરક્ષિત કરી શકો છો?
$(b)$ પૃથ્વીની આસપાસ ભ્રમણ કરતા નાના અવકાશયાનમાં રહેલો અવકાશયાત્રી ગુરુત્વાકર્ષણ અનુભવી શકતો નથી. જો પૃથ્વીની આસપાસ ભ્રમણ કરતા અવકાશ મથકનું કદ મોટું હોય,તો શું તે ગુરુત્વાકર્ષણ અનુભવી શકે?
$(c)$ જો તમે સૂર્યને કારણે પૃથ્વી પર લાગતા ગુરુત્વાકર્ષણ બળની સરખામણી ચંદ્રને કારણે લાગતા બળ સાથે કરો,તો તમને જણાશે કે સૂર્યનું ખેંચાણ ચંદ્રના ખેંચાણ કરતા વધારે છે. તેમ છતાં,ચંદ્રના ખેંચાણની ભરતી-ઓટની અસર સૂર્યની અસર કરતા વધારે છે. શા માટે?
(N/A) ના. ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રભાવને સુરક્ષિત (shield) કરી શકાતો નથી કારણ કે ગુરુત્વાકર્ષણ માધ્યમના પ્રકાર અને અન્ય દ્રવ્યની હાજરીથી સ્વતંત્ર છે.
$(b)$ હા. જો અવકાશ મથકનું કદ મોટું હોય,તો અવકાશયાત્રી મથકના પરિમાણોમાં ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રમાં થતા ફેરફાર (ભરતી બળો) ને શોધી શકે છે.
$(c)$ ભરતીની અસર ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રના ઢાળ (gradient) પર આધાર રાખે છે,જે $1/r^3$ ના પ્રમાણમાં હોય છે,જ્યારે ગુરુત્વાકર્ષણ બળ પોતે $1/r^2$ ના પ્રમાણમાં હોય છે. ચંદ્ર પૃથ્વીની સૂર્ય કરતા ઘણો નજીક હોવાથી,ચંદ્રના ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રનો ઢાળ મોટો હોય છે,જેના પરિણામે ભરતીની અસર વધારે જોવા મળે છે.
$(b)$ હા. જો અવકાશ મથકનું કદ મોટું હોય,તો અવકાશયાત્રી મથકના પરિમાણોમાં ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રમાં થતા ફેરફાર (ભરતી બળો) ને શોધી શકે છે.
$(c)$ ભરતીની અસર ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રના ઢાળ (gradient) પર આધાર રાખે છે,જે $1/r^3$ ના પ્રમાણમાં હોય છે,જ્યારે ગુરુત્વાકર્ષણ બળ પોતે $1/r^2$ ના પ્રમાણમાં હોય છે. ચંદ્ર પૃથ્વીની સૂર્ય કરતા ઘણો નજીક હોવાથી,ચંદ્રના ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રનો ઢાળ મોટો હોય છે,જેના પરિણામે ભરતીની અસર વધારે જોવા મળે છે.
Explore More
Similar Questions
ખાલી જગ્યા પૂરો:
$(a)$ સૂર્યની આસપાસ ભ્રમણ કરતા મંગળ ગ્રહનો આવર્તકાળ,બુધ ગ્રહના આવર્તકાળ કરતા $8$ ગણો છે. જો સૂર્યથી બુધનું અંતર $5.79 \times 10^{10} \, m$ હોય,તો સૂર્યથી મંગળનું અંતર આશરે ....... છે.
$(b)$ જો પદાર્થનું પૃથ્વી પર દળ $m \, kg$ હોય,તો તે જ પદાર્થનું ચંદ્ર પર દળ ........... થાય.
$(c)$ પૃથ્વીની સપાટીથી ભૂ-સ્થિર ઉપગ્રહની ઊંચાઈ આશરે ........ છે.
$(d)$ $m_1 = m_2 = 1 \, kg$ દળવાળા બે પદાર્થો વચ્ચેનું અંતર $1 \, mm$ હોય,તો તેમની વચ્ચે લાગતું ગુરુત્વાકર્ષણ બળનું મૂલ્ય ........... થાય. $[G = 6.67 \times 10^{-11} \, SI \text{ એકમ}]$
$(a)$ સૂર્યની આસપાસ ભ્રમણ કરતા મંગળ ગ્રહનો આવર્તકાળ,બુધ ગ્રહના આવર્તકાળ કરતા $8$ ગણો છે. જો સૂર્યથી બુધનું અંતર $5.79 \times 10^{10} \, m$ હોય,તો સૂર્યથી મંગળનું અંતર આશરે ....... છે.
$(b)$ જો પદાર્થનું પૃથ્વી પર દળ $m \, kg$ હોય,તો તે જ પદાર્થનું ચંદ્ર પર દળ ........... થાય.
$(c)$ પૃથ્વીની સપાટીથી ભૂ-સ્થિર ઉપગ્રહની ઊંચાઈ આશરે ........ છે.
$(d)$ $m_1 = m_2 = 1 \, kg$ દળવાળા બે પદાર્થો વચ્ચેનું અંતર $1 \, mm$ હોય,તો તેમની વચ્ચે લાગતું ગુરુત્વાકર્ષણ બળનું મૂલ્ય ........... થાય. $[G = 6.67 \times 10^{-11} \, SI \text{ એકમ}]$
Medium
View Solutionનીચેનામાંથી ઉપગ્રહો વિશેનું એકમાત્ર ખોટું વિધાન કયું છે?
Easy
View Solutionસમાન દળ $m$ ધરાવતા બે કણો તેમની પરસ્પર ગુરુત્વાકર્ષણ આકર્ષણ બળની અસર હેઠળ $R$ ત્રિજ્યાના વર્તુળમાં ફરે છે. દરેક કણની ઝડપ કેટલી હશે?
Difficult
View Solution$a$ બાજુવાળા ચોરસના શિરોબિંદુઓ પર $m, 2m, 3m$ અને $4m$ દળના કણો મૂકેલા છે. કેન્દ્ર પર રહેલા $m$ દળના કણ પર લાગતું પરિણામી ગુરુત્વાકર્ષણ બળ કેટલું હશે?
Difficult
View Solutionએક કણ પૃથ્વી પર $R$ (પૃથ્વીની ત્રિજ્યા) ઊંચાઈથી નીચે પાડવામાં આવે છે અને તે $R/2$ ઊંચાઈ સુધી પાછો ઉછળે છે. અથડામણ માટે રિસ્ટિટ્યુશનનો ગુણાંક (coefficient of restitution) કેટલો હશે? (હવાનો અવરોધ અને પૃથ્વીનું પરિભ્રમણ અવગણો).
Difficult
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo