$60^{\circ}$ ના પ્રિઝમ કોણ ધરાવતા પ્રિઝમની સપાટી પર પ્રકાશનું કિરણ કયા ખૂણે આપાત કરવું જોઈએ જેથી તે બીજી સપાટી પરથી માત્ર આંતરિક પરાવર્તન પામે? પ્રિઝમના દ્રવ્યનો વક્રીભવનાંક $1.524$ છે.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
$(29.75^{\circ})$ કાચના પ્રિઝમ $ABC$ સાથે સંકળાયેલ આપાત, વક્રીભૂત અને નિર્ગમન કિરણો આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે.
પ્રિઝમનો કોણ, $A = 60^{\circ}$
પ્રિઝમનો વક્રીભવનાંક, $\mu = 1.524$
$i_1 = \text{આપાતકોણ}$
$r_1 = \text{વક્રીભૂતકોણ}$
$r_2 = \text{સપાટી } AC \text{ પર આપાતકોણ}$
$e = \text{નિર્ગમનકોણ} = 90^{\circ} \text{ (સ્પર્શક નિર્ગમન માટે)}$
સ્નેલના નિયમ મુજબ, સપાટી $AC$ માટે:
$\frac{\sin e}{\sin r_2} = \mu$
$\sin r_2 = \frac{1}{\mu} \times \sin 90^{\circ} = \frac{1}{1.524} \approx 0.6562$
$\therefore r_2 = \sin^{-1}(0.6562) \approx 41^{\circ}$
પ્રિઝમ દ્વારા વક્રીભવન માટે, $A = r_1 + r_2$
$\therefore r_1 = A - r_2 = 60^{\circ} - 41^{\circ} = 19^{\circ}$
પ્રથમ સપાટી પર સ્નેલના નિયમ મુજબ:
$\mu = \frac{\sin i_1}{\sin r_1}$
$\sin i_1 = \mu \sin r_1 = 1.524 \times \sin 19^{\circ} \approx 1.524 \times 0.3256 \approx 0.4962$
$\therefore i_1 = \sin^{-1}(0.4962) \approx 29.75^{\circ}$
આમ, આપાતકોણ $29.75^{\circ}$ છે.

Explore More

Similar Questions

$6^o$ ના ખૂણાવાળા અને $1.54$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા કાચના બનેલા એક પાતળા પ્રિઝમ $P_1$ ને $1.72$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા બીજા પાતળા પ્રિઝમ $P_2$ સાથે જોડવામાં આવે છે જેથી વિચલન વગરનું વિભાજન (dispersion without deviation) મળે. પ્રિઝમ $P_2$ નો ખૂણો કેટલો હશે?

$\mu$ વક્રીભવનાંક અને $A$ પ્રિઝમ કોણ ધરાવતા પ્રિઝમને લઘુત્તમ વિચલન કોણની સ્થિતિમાં મૂકવામાં આવે છે. જો લઘુત્તમ વિચલન કોણ પણ $A$ હોય, તો વક્રીભવનાંક $\mu$ ના પદમાં $A$ નું મૂલ્ય ..... છે.

Difficult
View Solution

$45^o$ ના પ્રિઝમ કોણ ધરાવતા પ્રિઝમ માટે,એવું જોવા મળે છે કે સ્પર્શક આપાતકોણ (grazing incidence) માટે નિર્ગમન કોણ $45^o$ છે. પ્રિઝમનો વક્રીભવનાંક શોધો.

ત્રણ પ્રિઝમ $1, 2$ અને $3$ નો પ્રિઝમકોણ $A = 60^{\circ}$ છે. તેમના વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $1.4, 1.5$ અને $1.6$ છે. જો $\delta_1, \delta_2$ અને $\delta_3$ તેમના વિચલનકોણ હોય,તો:

પ્રકાશનું એક કિરણ $60^{\circ}$ ના પ્રિઝમ પર લઘુત્તમ વિચલનની સ્થિતિમાં આપાત થાય છે. પ્રિઝમની પ્રથમ સપાટી (એટલે કે,આપાત સપાટી) પર વક્રીભવનકોણ .......$^{\circ}$ છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo