અચળ દબાણ અને અચળ કદ પર ઉષ્મામાં થતા ફેરફાર વચ્ચેનો સંબંધ સમજાવો.

અચળ કદ પર,ઉષ્માનો ફેરફાર $q_{V} = \Delta U$ છે.
અચળ દબાણ પર,ઉષ્માનો ફેરફાર $q_{p} = \Delta H$ છે.
અચળ દબાણ પર,એન્થાલ્પી ફેરફાર $\Delta H = \Delta U + p\Delta V$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
જ્યાં $\Delta V$ એ કદમાં થતો ફેરફાર છે,$V_{1}$ એ પ્રારંભિક કદ છે અને $V_{2}$ એ અંતિમ કદ છે.
$\Delta H = \Delta U + p(V_{2} - V_{1}) = \Delta U + (pV_{2} - pV_{1})$ ... $(i)$
આદર્શ વાયુ સમીકરણ મુજબ,$pV = nRT$.
પ્રક્રિયકો માટે: $pV_{1} = n_{1}RT$ ... $(ii)$
નીપજો માટે: $pV_{2} = n_{2}RT$ ... $(iii)$
જ્યાં $n_{1}$ એ વાયુરૂપ પ્રક્રિયકોના મોલની સંખ્યા છે અને $n_{2}$ એ વાયુરૂપ નીપજોના મોલની સંખ્યા છે.
સમીકરણ $(ii)$ અને $(iii)$ ની કિંમતો સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$\Delta H = \Delta U + (n_{2}RT - n_{1}RT)$
$\Delta H = \Delta U + (n_{2} - n_{1})RT$
$\Delta H = \Delta U + \Delta n_{g}RT$
જ્યાં $\Delta n_{g}$ એ વાયુરૂપ નીપજો અને વાયુરૂપ પ્રક્રિયકોના મોલ વચ્ચેનો તફાવત છે.
જો $\Delta n_{g} = 0$,તો $\Delta H = \Delta U$.
જો $\Delta n_{g} > 0$,તો $\Delta H > \Delta U$.
જો $\Delta n_{g} < 0$,તો $\Delta H < \Delta U$.