સાપેક્ષ વેગનો ખ્યાલ અને તેના બે કિસ્સાઓ સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) સાપેક્ષ વેગ એટલે બીજા અવલોકનકાર અથવા સંદર્ભ ફ્રેમની સાપેક્ષમાં કોઈ પદાર્થનો વેગ.
કિસ્સો $1$: બે અવલોકનકારો અને એક ગતિશીલ પદાર્થ:
ધારો કે $A$ એ જમીન પર ઉભેલી વ્યક્તિ સાથે સંકળાયેલ સંદર્ભ ફ્રેમ છે. $B$ એ સમાન વેગથી ગતિ કરતી ટ્રેન સાથે સંકળાયેલ સંદર્ભ ફ્રેમ છે. બંને જડત્વીય સંદર્ભ ફ્રેમ છે.
આકૃતિ પરથી,$x_{PA} = x_{PB} + x_{BA}$.
સમય $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d x_{PA}}{d t} = \frac{d x_{PB}}{d t} + \frac{d x_{BA}}{d t}$
અહીં $\frac{d x_{PA}}{d t} = v_{PA}$,$\frac{d x_{PB}}{d t} = v_{PB}$ અને $\frac{d x_{BA}}{d t} = v_{BA}$ હોવાથી:
$v_{PA} = v_{PB} + v_{BA}$
$\therefore v_{PB} = v_{PA} - v_{BA}$
જ્યાં $v_{PA}$ એ ફ્રેમ $A$ ની સાપેક્ષમાં $P$ નો વેગ છે,$v_{PB}$ એ ફ્રેમ $B$ ની સાપેક્ષમાં $P$ નો વેગ છે,અને $v_{BA}$ એ ફ્રેમ $A$ ની સાપેક્ષમાં ફ્રેમ $B$ નો વેગ છે.
કિસ્સો $2$: એક અવલોકનકાર અને બે ગતિશીલ પદાર્થો:
ધારો કે બે પદાર્થો $A$ અને $B$ જમીન પરના અવલોકનકાર $G$ ની સાપેક્ષમાં $v_A$ અને $v_B$ વેગથી ગતિ કરે છે. તેમના સ્થાન સદિશો $r_A$ અને $r_B$ છે. $A$ ની સાપેક્ષમાં $B$ નું સાપેક્ષ સ્થાન $r_{BA} = r_B - r_A$ છે. સમયની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$A$ ની સાપેક્ષમાં $B$ નો સાપેક્ષ વેગ $v_{BA} = v_B - v_A$ મળે છે.

Explore More

Similar Questions

એક પદાર્થને ટાવરની ટોચ પરથી $10 \, m/s$ ની ઝડપે શિરોલંબ ઉપરની તરફ અને બીજા પદાર્થને તે જ સમયે તેટલી જ ઝડપે નીચેની તરફ ફેંકવામાં આવે છે. પ્રથમ પદાર્થનો બીજા પદાર્થની સાપેક્ષે પ્રવેગનું મૂલ્ય ...... $m/s^2$ છે ($g = 10 \, m/s^2$ લો).

બે કાર $A$ અને $B$ સમાન દિશામાં $v_1$ અને $v_2$ $(v_1 > v_2)$ વેગથી ગતિ કરી રહી છે. જ્યારે કાર $A$,કાર $B$ થી $d$ અંતરે આગળ હોય,ત્યારે કાર $A$ નો ડ્રાઈવર બ્રેક લગાવે છે,જે $a$ જેટલો સમાન પ્રતિપ્રવેગ ઉત્પન્ન કરે છે. અથડામણ ક્યારે નહીં થાય?

Difficult
View Solution

બે ટ્રેનો એક જ સીધા પાટા પર અનુક્રમે $60\, km/hr$ અને $30\, km/hr$ ની અચળ ઝડપે એકબીજાની તરફ ગતિ કરી રહી છે. જો $t = 0$ સમયે,તેમની વચ્ચેનું અંતર $90\, km$ હોય,તો તેઓ કેટલા સમયમાં અથડાશે? ......... $hr$

એક ટ્રેન $V$ ની અચળ ઝડપે ગતિ કરી રહી છે. જ્યારે તેનો ડ્રાઈવર તેની આગળ સમાન ટ્રેક પર સમાન દિશામાં $u$ ની અચળ ઝડપે ગતિ કરતી બીજી ટ્રેન જુએ છે. જો બંને ટ્રેન વચ્ચેનું અંતર $x$ હોય,તો અથડામણ ટાળવા માટે ટ્રેનનો લઘુત્તમ પ્રતિપ્રવેગ (retardation) કેટલો હોવો જોઈએ?

એક બસ સીધા રસ્તા પર $10\, ms^{-1}$ ના વેગથી ગતિ કરી રહી છે. એક સ્કૂટર સવાર $100\, s$ માં બસને ઓવરટેક કરવા માંગે છે. જો બસ સ્કૂટર સવારથી $1\, km$ ના અંતરે હોય,તો સ્કૂટર સવારે કેટલા વેગથી બસનો પીછો કરવો જોઈએ? ......... $ms^{-1}$

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo