વિદ્યુતક્ષેત્રના લાક્ષણિકતાઓ જણાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વિદ્યુતક્ષેત્રની લાક્ષણિકતાઓ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ જે વિદ્યુતભાર $Q$ વિદ્યુતક્ષેત્ર ઉત્પન્ન કરે છે તેને સ્ત્રોત વિદ્યુતભાર કહેવામાં આવે છે અને જે વિદ્યુતભાર $q$ સ્ત્રોત વિદ્યુતભારની અસર તપાસે છે તેને પરીક્ષણ વિદ્યુતભાર કહેવામાં આવે છે.
જો કે,જો કોઈ વિદ્યુતભાર $q$ ને $Q$ ની આસપાસના કોઈપણ બિંદુએ લાવવામાં આવે,તો તે $Q$ ને કારણે વિદ્યુત બળ અનુભવશે અને ગતિ કરશે. આ મુશ્કેલીનો ઉકેલ એ છે કે $q$ ને અત્યંત નાનો બનાવવો. ત્યારે બળ $\vec{F}$ અત્યંત નાનું હોય છે,પરંતુ ગુણોત્તર $\frac{F}{q}$ મર્યાદિત હોય છે અને તે વિદ્યુતક્ષેત્રને વ્યાખ્યાયિત કરે છે: $\overrightarrow{E} = \lim_{q \rightarrow 0} \frac{\overrightarrow{F}}{q}$.
$(ii)$ નોંધો કે $Q$ ને કારણે વિદ્યુતક્ષેત્ર $\overrightarrow{E}$,ભલે તે પરીક્ષણ વિદ્યુતભાર $q$ ના સંદર્ભમાં વ્યાખ્યાયિત હોય,તે $q$ થી સ્વતંત્ર છે. આનું કારણ એ છે કે $\vec{F}$ એ $q$ ના સમપ્રમાણમાં છે,તેથી ગુણોત્તર $F/q$ એ $q$ પર આધાર રાખતું નથી. આ ક્ષેત્ર ત્રિ-પરિમાણીય અવકાશમાં દરેક બિંદુએ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
$(iii)$ ધન વિદ્યુતભાર માટે,વિદ્યુતક્ષેત્ર આકૃતિ $(a)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ વિદ્યુતભારથી ત્રિજ્યાવર્તી બહારની તરફ હોય છે. ઋણ વિદ્યુતભાર માટે,દરેક બિંદુએ વિદ્યુતક્ષેત્ર સદિશ આકૃતિ $(b)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ ત્રિજ્યાવર્તી અંદરની તરફ હોય છે.
$(iv)$ વિદ્યુતભાર $Q$ ને કારણે વિદ્યુતભાર $q$ પર લાગતા બળ $F$ નું મૂલ્ય માત્ર $Q$ થી $q$ ના અંતર $r$ પર આધાર રાખે છે,તેથી વિદ્યુતક્ષેત્ર $\vec{E}$ નું મૂલ્ય પણ માત્ર અંતર $r$ પર જ આધાર રાખશે. તેથી,$E \propto \frac{1}{r^2}$.

Explore More

Similar Questions

બે વિદ્યુતભારો $+Q$ અને $-2 Q$ ને નીચે દર્શાવ્યા મુજબ એક આડી રેખા પર બિંદુઓ $A$ અને $B$ પર મૂકવામાં આવ્યા છે. વિદ્યુતક્ષેત્ર કયા બિંદુએ શૂન્ય હશે જે મર્યાદિત અંતરે આવેલું છે?

$R$ ત્રિજ્યા ધરાવતી સમાન રીતે વિદ્યુતભારિત રીંગ માટે,તેની અક્ષ પરના વિદ્યુતક્ષેત્રનું મૂલ્ય તેના કેન્દ્રથી $h$ અંતરે મહત્તમ છે. તો $h$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે?

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ ડાબી બાજુની વિદ્યુત ક્ષેત્ર રેખાઓ વચ્ચેનું અંતર જમણી બાજુની રેખાઓ કરતા બમણું છે. જો $A$ પાસે વિદ્યુત ક્ષેત્રનું મૂલ્ય $40 \ Vm^{-1}$ હોય,તો $B$ પર રાખેલા $20 \ \mu C$ ના વિદ્યુતભાર પર લાગતું બળ કેટલું હશે?

ઉગમબિંદુ પર $0.009 \ \mu C$ નો બિંદુવત વિદ્યુતભાર મૂકેલો છે. બિંદુ $(\sqrt{2}, \sqrt{7}, 0)$ આગળ આ બિંદુવત વિદ્યુતભારને લીધે વિદ્યુતક્ષેત્રની તીવ્રતાની ગણતરી કરો.

ધારો કે એક સમાન રીતે વીજભારિત દીવાલ $2 \times 10^4 \ N/C$ નું સમાન વિદ્યુતક્ષેત્ર લંબરૂપે ઉત્પન્ન કરે છે. $2 \ g$ દળ ધરાવતો એક વીજભારિત કણ $20 \ cm$ લંબાઈના રેશમી દોરા વડે લટકાવેલ છે અને તે દીવાલથી $10 \ cm$ ના અંતરે સ્થિર રહે છે. તો કણ પરનો વીજભાર $\frac{1}{\sqrt{x}} \ \mu C$ હશે,જ્યાં $x=$ . . . . . . . ($g=10 \ m/s^2$ નો ઉપયોગ કરો)

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo