સાબિત કરો કે વિકલ સમીકરણ $(x-y) \frac{dy}{dx} = x+2y$ એ સમપરિમાણીય છે અને તેનો ઉકેલ મેળવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) આપેલ વિકલ સમીકરણને આ રીતે લખી શકાય:
$\frac{dy}{dx} = \frac{x+2y}{x-y}$ ............$(1)$
ધારો કે $F(x, y) = \frac{x+2y}{x-y}$.
હવે $F(\lambda x, \lambda y) = \frac{\lambda(x+2y)}{\lambda(x-y)} = \lambda^0 \cdot F(x, y)$.
તેથી,$F(x, y)$ એ શૂન્ય ઘાતવાળું સમપરિમાણીય વિધેય છે. આમ,આપેલ વિકલ સમીકરણ સમપરિમાણીય વિકલ સમીકરણ છે.
વૈકલ્પિક રીતે,
$\frac{dy}{dx} = \frac{1+2(y/x)}{1-(y/x)} = g(y/x)$ .............$(2)$
અહીં $R.H.S.$ એ $y/x$ નું વિધેય હોવાથી તે શૂન્ય ઘાતવાળું સમપરિમાણીય વિધેય છે.
ઉકેલવા માટે,$y = vx$ આદેશ લો ...........$(3)$
$x$ ની સાપેક્ષ વિકલન કરતા,$\frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx}$ ...........$(4)$
$(3)$ અને $(4)$ ને $(1)$ માં મૂકતા:
$v + x \frac{dv}{dx} = \frac{1+2v}{1-v}$
$x \frac{dv}{dx} = \frac{1+2v}{1-v} - v = \frac{v^2+v+1}{1-v}$
$\frac{v-1}{v^2+v+1} dv = -\frac{dx}{x}$
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int \frac{v-1}{v^2+v+1} dv = -\int \frac{dx}{x}$
$\frac{1}{2} \log|v^2+v+1| - \sqrt{3} \tan^{-1}\left(\frac{2v+1}{\sqrt{3}}\right) = -\log|x| + C_1$
$v = y/x$ મૂકતા:
$\log|x^2+xy+y^2| = 2\sqrt{3} \tan^{-1}\left(\frac{2y+x}{\sqrt{3}x}\right) + C$.

Explore More

Similar Questions

ધારો કે $y=y(x)$ એ વિકલ સમીકરણ $x \tan \left(\frac{y}{x}\right) d y=\left(y \tan \left(\frac{y}{x}\right)-x\right) d x$ નો ઉકેલ છે,જ્યાં $-1 \leq x \leq 1$ અને $y\left(\frac{1}{2}\right)=\frac{\pi}{6}$ છે. તો ઉપરના અર્ધતલમાં વક્રો $x=0$,$x=\frac{1}{\sqrt{2}}$ અને $y=y(x)$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધો.

નીચેના વિકલ સમીકરણનો ઉકેલ શોધો: $\{x \cos (y/x) + y \sin (y/x)\} y dx = \{y \sin (y/x) - x \cos (y/x)\} x dy$.

જો $y=y(x)$ એ $x \frac{d y}{d x}=y+x e^{-\left(\frac{y}{x}\right)}$ નું ઉકેલ હોય અને $y(1)=\log e$ હોય,તો $y(e)$ શોધો.

દર્શાવો કે વિકલ સમીકરણ $2 y e^{\frac{x}{y}} dx + (y - 2 x e^{\frac{x}{y}}) dy = 0$ સમપરિમાણીય છે અને તેનો વિશિષ્ટ ઉકેલ શોધો,જ્યાં $y = 1$ હોય ત્યારે $x = 0$ છે.

Difficult
View Solution

વિકલ સમીકરણ $(2x - y + 1)dx + (2y - x + 1)dy = 0$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo