Medium
આપેલ કિરણ આકૃતિઓનો અભ્યાસ કરો અને નીચેનામાંથી સાચું વિધાન પસંદ કરો:
- Aસાધન $X$ એ અંતર્ગોળ અરીસો છે અને સાધન $Y$ એ બહિર્ગોળ લેન્સ છે, જેની કેન્દ્રલંબાઈ અનુક્રમે $20 \ cm$ અને $25 \ cm$ છે.
- Bસાધન $X$ એ બહિર્ગોળ લેન્સ છે અને સાધન $Y$ એ અંતર્ગોળ અરીસો છે, જેની કેન્દ્રલંબાઈ અનુક્રમે $10 \ cm$ અને $25 \ cm$ છે.
- Cસાધન $X$ એ અંતર્ગોળ લેન્સ છે અને સાધન $Y$ એ બહિર્ગોળ અરીસો છે, જેની કેન્દ્રલંબાઈ અનુક્રમે $20 \ cm$ અને $25 \ cm$ છે.
- Dસાધન $X$ એ બહિર્ગોળ લેન્સ છે અને સાધન $Y$ એ અંતર્ગોળ અરીસો છે, જેની કેન્દ્રલંબાઈ અનુક્રમે $20 \ cm$ અને $25 \ cm$ છે.
Explore More
Similar Questions
ગોલીય અરીસા અને ગોલીય લેન્સ દ્વારા મળતી મોટવણી $m = +0.8$ છે. અરીસા અને લેન્સનો પ્રકાર ઓળખો.
Medium
View Solutionબહિર્ગોળ લેન્સ માટે વસ્તુના વિવિધ સ્થાનો માટે નીચેની કોષ્ટકનો અભ્યાસ કરો અને નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો:
વસ્તુનું સ્થાન પ્રતિબિંબનું સ્થાન પ્રતિબિંબનું સાપેક્ષ કદ અનંત અંતરે $F_2$ પર અત્યંત નાનું, બિંદુવત $2F_1$ થી દૂર $F_2$ અને $2F_2$ ની વચ્ચે નાનું $2F_1$ પર $2F_2$ પર સમાન કદ $F_1$ અને $2F_1$ ની વચ્ચે $2F_2$ થી દૂર મોટું $F_1$ પર અનંત અંતરે અત્યંત મોટું $F_1$ અને પ્રકાશીય કેન્દ્ર $O$ ની વચ્ચે લેન્સની જે બાજુ વસ્તુ છે તે જ બાજુ મોટું
$(i)$ જો વસ્તુ અનંત અંતરે રાખવામાં આવે, તો પ્રતિબિંબની પ્રકૃતિ શું હશે?
(ii) જ્યારે વસ્તુ મુખ્ય કેન્દ્ર અને પ્રકાશીય કેન્દ્રની વચ્ચે હોય ત્યારે પ્રતિબિંબની પ્રકૃતિ ઓળખો.
(iii) જ્યારે વસ્તુ મુખ્ય કેન્દ્ર $F_1$ પર રાખવામાં આવે ત્યારે પ્રતિબિંબનું સ્થાન શું હશે?
(iv) લેન્સથી $50 \text{ cm}$ દૂર રાખેલી વસ્તુ માટે તે લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ શું હશે જે લેન્સની સામે $10 \text{ cm}$ ના અંતરે આભાસી પ્રતિબિંબ બનાવે છે?
| વસ્તુનું સ્થાન | પ્રતિબિંબનું સ્થાન | પ્રતિબિંબનું સાપેક્ષ કદ |
| અનંત અંતરે | $F_2$ પર | અત્યંત નાનું, બિંદુવત |
| $2F_1$ થી દૂર | $F_2$ અને $2F_2$ ની વચ્ચે | નાનું |
| $2F_1$ પર | $2F_2$ પર | સમાન કદ |
| $F_1$ અને $2F_1$ ની વચ્ચે | $2F_2$ થી દૂર | મોટું |
| $F_1$ પર | અનંત અંતરે | અત્યંત મોટું |
| $F_1$ અને પ્રકાશીય કેન્દ્ર $O$ ની વચ્ચે | લેન્સની જે બાજુ વસ્તુ છે તે જ બાજુ | મોટું |
$(i)$ જો વસ્તુ અનંત અંતરે રાખવામાં આવે, તો પ્રતિબિંબની પ્રકૃતિ શું હશે?
(ii) જ્યારે વસ્તુ મુખ્ય કેન્દ્ર અને પ્રકાશીય કેન્દ્રની વચ્ચે હોય ત્યારે પ્રતિબિંબની પ્રકૃતિ ઓળખો.
(iii) જ્યારે વસ્તુ મુખ્ય કેન્દ્ર $F_1$ પર રાખવામાં આવે ત્યારે પ્રતિબિંબનું સ્થાન શું હશે?
(iv) લેન્સથી $50 \text{ cm}$ દૂર રાખેલી વસ્તુ માટે તે લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ શું હશે જે લેન્સની સામે $10 \text{ cm}$ ના અંતરે આભાસી પ્રતિબિંબ બનાવે છે?
Medium
View Solution$(a)$ નિરપેક્ષ વક્રીભવનાંકની વ્યાખ્યા આપો.
$(b)$ ત્રણ અલગ-અલગ માધ્યમો $A, B$ અને $C$ માંથી પ્રકાશના કિરણનો માર્ગ આપેલ આપાતકોણ માટે નીચે દર્શાવેલ છે. આકૃતિઓનો અભ્યાસ કરો અને નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો.
$(i)$ ત્રણ માધ્યમો $A, B$ કે $C$ માંથી કોની પ્રકાશીય ઘનતા સૌથી વધુ છે?
$(ii)$ ત્રણ માધ્યમોમાંથી કયા માધ્યમમાં પ્રકાશની ઝડપ સૌથી વધુ હશે?
$(iii)$ $A$ થી $B$ માં જતું પ્રકાશનું કિરણ લંબ તરફ વળશે કે લંબથી દૂર જશે?
$(iv)$ $C$ ની સાપેક્ષમાં $B$ નો વક્રીભવનાંક એક કરતા વધારે હશે કે એક કરતા ઓછો?
$(b)$ ત્રણ અલગ-અલગ માધ્યમો $A, B$ અને $C$ માંથી પ્રકાશના કિરણનો માર્ગ આપેલ આપાતકોણ માટે નીચે દર્શાવેલ છે. આકૃતિઓનો અભ્યાસ કરો અને નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો.
$(i)$ ત્રણ માધ્યમો $A, B$ કે $C$ માંથી કોની પ્રકાશીય ઘનતા સૌથી વધુ છે?
$(ii)$ ત્રણ માધ્યમોમાંથી કયા માધ્યમમાં પ્રકાશની ઝડપ સૌથી વધુ હશે?
$(iii)$ $A$ થી $B$ માં જતું પ્રકાશનું કિરણ લંબ તરફ વળશે કે લંબથી દૂર જશે?
$(iv)$ $C$ ની સાપેક્ષમાં $B$ નો વક્રીભવનાંક એક કરતા વધારે હશે કે એક કરતા ઓછો?
Medium
View Solution$(a)$ ગોલીય અરીસાના મુખ્ય કેન્દ્રની વ્યાખ્યા આપો.
$(b)$ વસ્તુને કયા સ્થાને મૂકવાથી અંતર્ગોળ અરીસો વસ્તુનું વાસ્તવિક,ઉલટું અને નાનું પ્રતિબિંબ રચે છે? કિરણ આકૃતિ દોરો.
$(c)$ $4 \,cm$ ઊંચી વસ્તુને $12 \,cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા અંતર્ગોળ અરીસાની સામે $6 \,cm$ અંતરે મૂકવામાં આવે છે. મળતા પ્રતિબિંબનું સ્થાન શોધો.
$(b)$ વસ્તુને કયા સ્થાને મૂકવાથી અંતર્ગોળ અરીસો વસ્તુનું વાસ્તવિક,ઉલટું અને નાનું પ્રતિબિંબ રચે છે? કિરણ આકૃતિ દોરો.
$(c)$ $4 \,cm$ ઊંચી વસ્તુને $12 \,cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા અંતર્ગોળ અરીસાની સામે $6 \,cm$ અંતરે મૂકવામાં આવે છે. મળતા પ્રતિબિંબનું સ્થાન શોધો.
Medium
View Solution$(a)$ નીચેના દરેક કિસ્સામાં જ્યારે વસ્તુને નીચે મુજબના સ્થાને મૂકવામાં આવે ત્યારે રચાતા પ્રતિબિંબનું સ્થાન અને પ્રકાર દર્શાવતી કિરણ આકૃતિ દોરો:
$(i)$ અંતર્ગોળ અરીસાના મુખ્ય કેન્દ્ર $(F)$ અને વક્રતાકેન્દ્ર $(C)$ ની વચ્ચે.
$(ii)$ અંતર્ગોળ અરીસાના મુખ્ય કેન્દ્ર $(F)$ અને ધ્રુવ $(P)$ ની વચ્ચે.
$(iii)$ અંતર્ગોળ અરીસાના વક્રતાકેન્દ્ર $(C)$ અને અનંત અંતરની વચ્ચે.
$(b)$ ગોલીય અરીસા દ્વારા મળતી મોટવણી શોધવા માટેનું ગાણિતિક સૂત્ર આપો. $m = -1$ શું સૂચવે છે? તે ઉત્પન્ન કરી શકે તેવા અરીસાને ઓળખો.
$(i)$ અંતર્ગોળ અરીસાના મુખ્ય કેન્દ્ર $(F)$ અને વક્રતાકેન્દ્ર $(C)$ ની વચ્ચે.
$(ii)$ અંતર્ગોળ અરીસાના મુખ્ય કેન્દ્ર $(F)$ અને ધ્રુવ $(P)$ ની વચ્ચે.
$(iii)$ અંતર્ગોળ અરીસાના વક્રતાકેન્દ્ર $(C)$ અને અનંત અંતરની વચ્ચે.
$(b)$ ગોલીય અરીસા દ્વારા મળતી મોટવણી શોધવા માટેનું ગાણિતિક સૂત્ર આપો. $m = -1$ શું સૂચવે છે? તે ઉત્પન્ન કરી શકે તેવા અરીસાને ઓળખો.
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo