Medium
આ ચિત્રો અંતર્ગોળ અરીસા દ્વારા બનતા પ્રતિબિંબોના ચાર કિરણ આકૃતિઓ દર્શાવે છે.
$P$ એ અરીસાની પરાવર્તક સપાટીનું ધ્રુવ અથવા કેન્દ્ર છે.
$F$ એ અરીસાનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે.
$C$ એ અરીસાનું વક્રતા કેન્દ્ર છે.
$AB$ એ વસ્તુ છે અને $A'B'$ એ વસ્તુનું પ્રતિબિંબ છે.
$1$. આકૃતિ $1$ પરથી શું નિષ્કર્ષ કાઢી શકાય છે?
$A$. પ્રતિબિંબ મુખ્ય કેન્દ્ર પર બને છે.
$B$. પ્રતિબિંબનું કદ વસ્તુના કદ જેટલું જ છે.
$C$. ધ્રુવ અને વક્રતા કેન્દ્ર વચ્ચેનું અંતર કેન્દ્રલંબાઈ કરતા બમણું હોય છે.
$D$. પ્રતિબિંબ અને મુખ્ય કેન્દ્ર વચ્ચેનું અંતર એ વસ્તુ અને મુખ્ય કેન્દ્ર વચ્ચેના અંતર કરતા અડધું છે.
$2$. કઈ આકૃતિ અરીસા દ્વારા બનતું વાસ્તવિક, ઉલટું અને વિવર્ધિત પ્રતિબિંબ દર્શાવે છે?
$A$. આકૃતિ $1$
$B$. આકૃતિ $2$
$C$. આકૃતિ $3$
$D$. આકૃતિ $4$
$3$. કઈ સ્થિતિમાં અંતર્ગોળ અરીસો આભાસી પ્રતિબિંબ બનાવે છે?
$A$. જ્યારે વસ્તુ કેન્દ્રલંબાઈની અંદર હોય
$B$. જ્યારે વસ્તુ વક્રતા કેન્દ્ર પર હોય
$C$. જ્યારે વસ્તુ અનંત અને વક્રતા કેન્દ્રની વચ્ચે હોય
$D$. જ્યારે વસ્તુ વક્રતા કેન્દ્ર અને મુખ્ય કેન્દ્રની વચ્ચે હોય
$4$. સોલર કૂકરમાં અંતર્ગોળ અરીસાનો ઉપયોગ થાય છે. અંતર્ગોળ અરીસો ખોરાકને ગરમ કરવામાં કેવી રીતે મદદ કરે છે? દરેક વિધાન માટે 'હા' અથવા 'ના' લખો.
અંતર્ગોળ અરીસો ખોરાકને કેવી રીતે ગરમ કરે છે? હા/ના સૂર્યના કિરણો અરીસા દ્વારા શોષાય છે. હા/ના અરીસા દ્વારા પરાવર્તિત સૂર્યના કિરણો એક બિંદુ પર કેન્દ્રિત થાય છે. હા/ના અરીસા દ્વારા પરાવર્તિત થયા પછી સૂર્યના કિરણો ફેલાઈ જાય છે. હા/ના
$P$ એ અરીસાની પરાવર્તક સપાટીનું ધ્રુવ અથવા કેન્દ્ર છે.
$F$ એ અરીસાનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે.
$C$ એ અરીસાનું વક્રતા કેન્દ્ર છે.
$AB$ એ વસ્તુ છે અને $A'B'$ એ વસ્તુનું પ્રતિબિંબ છે.
$1$. આકૃતિ $1$ પરથી શું નિષ્કર્ષ કાઢી શકાય છે?
$A$. પ્રતિબિંબ મુખ્ય કેન્દ્ર પર બને છે.
$B$. પ્રતિબિંબનું કદ વસ્તુના કદ જેટલું જ છે.
$C$. ધ્રુવ અને વક્રતા કેન્દ્ર વચ્ચેનું અંતર કેન્દ્રલંબાઈ કરતા બમણું હોય છે.
$D$. પ્રતિબિંબ અને મુખ્ય કેન્દ્ર વચ્ચેનું અંતર એ વસ્તુ અને મુખ્ય કેન્દ્ર વચ્ચેના અંતર કરતા અડધું છે.
$2$. કઈ આકૃતિ અરીસા દ્વારા બનતું વાસ્તવિક, ઉલટું અને વિવર્ધિત પ્રતિબિંબ દર્શાવે છે?
$A$. આકૃતિ $1$
$B$. આકૃતિ $2$
$C$. આકૃતિ $3$
$D$. આકૃતિ $4$
$3$. કઈ સ્થિતિમાં અંતર્ગોળ અરીસો આભાસી પ્રતિબિંબ બનાવે છે?
$A$. જ્યારે વસ્તુ કેન્દ્રલંબાઈની અંદર હોય
$B$. જ્યારે વસ્તુ વક્રતા કેન્દ્ર પર હોય
$C$. જ્યારે વસ્તુ અનંત અને વક્રતા કેન્દ્રની વચ્ચે હોય
$D$. જ્યારે વસ્તુ વક્રતા કેન્દ્ર અને મુખ્ય કેન્દ્રની વચ્ચે હોય
$4$. સોલર કૂકરમાં અંતર્ગોળ અરીસાનો ઉપયોગ થાય છે. અંતર્ગોળ અરીસો ખોરાકને ગરમ કરવામાં કેવી રીતે મદદ કરે છે? દરેક વિધાન માટે 'હા' અથવા 'ના' લખો.
| અંતર્ગોળ અરીસો ખોરાકને કેવી રીતે ગરમ કરે છે? | હા/ના |
| સૂર્યના કિરણો અરીસા દ્વારા શોષાય છે. | હા/ના |
| અરીસા દ્વારા પરાવર્તિત સૂર્યના કિરણો એક બિંદુ પર કેન્દ્રિત થાય છે. | હા/ના |
| અરીસા દ્વારા પરાવર્તિત થયા પછી સૂર્યના કિરણો ફેલાઈ જાય છે. | હા/ના |
(N/A) $1$. $C$. ધ્રુવ $P$ અને વક્રતા કેન્દ્ર $C$ વચ્ચેના અંતરને વક્રતા ત્રિજ્યા $R$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે, જે $2f$ જેટલું છે, જ્યાં $f$ એ કેન્દ્રલંબાઈ (અંતર $PF$) છે.
$2$. $C$. આકૃતિ $3$ દર્શાવે છે કે વસ્તુ $C$ અને $F$ ની વચ્ચે મૂકવામાં આવી છે, જેના પરિણામે $C$ ની પાછળ વાસ્તવિક, ઉલટું અને વિવર્ધિત પ્રતિબિંબ બને છે.
$3$. $A$. અંતર્ગોળ અરીસો ત્યારે જ આભાસી, ચત્તું અને વિવર્ધિત પ્રતિબિંબ બનાવે છે જ્યારે વસ્તુ ધ્રુવ $P$ અને મુખ્ય કેન્દ્ર $F$ ની વચ્ચે હોય.
$4$.
- સૂર્યના કિરણો અરીસા દ્વારા શોષાય છે: ના
- અરીસા દ્વારા પરાવર્તિત સૂર્યના કિરણો એક બિંદુ પર કેન્દ્રિત થાય છે: હા
- અરીસા દ્વારા પરાવર્તિત થયા પછી સૂર્યના કિરણો ફેલાઈ જાય છે: ના
$2$. $C$. આકૃતિ $3$ દર્શાવે છે કે વસ્તુ $C$ અને $F$ ની વચ્ચે મૂકવામાં આવી છે, જેના પરિણામે $C$ ની પાછળ વાસ્તવિક, ઉલટું અને વિવર્ધિત પ્રતિબિંબ બને છે.
$3$. $A$. અંતર્ગોળ અરીસો ત્યારે જ આભાસી, ચત્તું અને વિવર્ધિત પ્રતિબિંબ બનાવે છે જ્યારે વસ્તુ ધ્રુવ $P$ અને મુખ્ય કેન્દ્ર $F$ ની વચ્ચે હોય.
$4$.
- સૂર્યના કિરણો અરીસા દ્વારા શોષાય છે: ના
- અરીસા દ્વારા પરાવર્તિત સૂર્યના કિરણો એક બિંદુ પર કેન્દ્રિત થાય છે: હા
- અરીસા દ્વારા પરાવર્તિત થયા પછી સૂર્યના કિરણો ફેલાઈ જાય છે: ના
Explore More
Similar Questions
જ્યારે કોઈ વસ્તુને અંતર્ગોળ અરીસાથી $20 \text{ cm}$ દૂર મૂકવામાં આવે છે, ત્યારે ત્રણ ગણું મોટું વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ રચાય છે. શોધો:
$(a)$ અરીસાની કેન્દ્રલંબાઈ.
$(b)$ વસ્તુને ક્યાં મૂકવી જોઈએ જેથી વસ્તુની ઊંચાઈ કરતાં ત્રણ ગણું આભાસી પ્રતિબિંબ મળે ($\text{ cm}$ માં)?
$(a)$ અરીસાની કેન્દ્રલંબાઈ.
$(b)$ વસ્તુને ક્યાં મૂકવી જોઈએ જેથી વસ્તુની ઊંચાઈ કરતાં ત્રણ ગણું આભાસી પ્રતિબિંબ મળે ($\text{ cm}$ માં)?
Difficult
View Solution$(a)$ લેન્સ અને અરીસા માટે $u, v, f$ વચ્ચેનો સંબંધ લખો,જ્યાં $u, v, f$ અનુક્રમે વસ્તુ અંતર,પ્રતિબિંબ અંતર અને કેન્દ્રલંબાઈ છે.
$(b)$ અંતર્ગોળ અરીસા દ્વારા મળતી મોટવણી $m = +4$ છે. આ વિધાન દ્વારા પ્રતિબિંબ વિશે મળતી માહિતી લખો.
$(c)$ નીચેની સ્થિતિઓ માટે અંતર્ગોળ અરીસામાં પ્રતિબિંબ રચના દર્શાવતી કિરણ આકૃતિ દોરો:
$(i)$ ધ્રુવ અને મુખ્ય કેન્દ્રની વચ્ચે.
$(ii)$ વક્રતાકેન્દ્ર પર.
$(b)$ અંતર્ગોળ અરીસા દ્વારા મળતી મોટવણી $m = +4$ છે. આ વિધાન દ્વારા પ્રતિબિંબ વિશે મળતી માહિતી લખો.
$(c)$ નીચેની સ્થિતિઓ માટે અંતર્ગોળ અરીસામાં પ્રતિબિંબ રચના દર્શાવતી કિરણ આકૃતિ દોરો:
$(i)$ ધ્રુવ અને મુખ્ય કેન્દ્રની વચ્ચે.
$(ii)$ વક્રતાકેન્દ્ર પર.
Difficult
View Solutionઆકૃતિ પ્રકાશ જ્યારે એક માધ્યમમાંથી બીજા માધ્યમમાં જાય છે ત્યારે તેનો માર્ગ દર્શાવે છે.
$9$. અવલોકન કરેલા વક્રીભવનના આધારે, કઈ માધ્યમની જોડી માધ્યમ $1$ અને માધ્યમ $2$ ને દર્શાવી શકે છે?
માધ્યમ $1$ માધ્યમ $2$ $A$. પાણી કેરોસીન $B$. કેરોસીન હીરો $C$. ફ્લિન્ટ કાચ પાણી $D$. કેરોસીન ફ્લિન્ટ કાચ
$10$. લેન્સનો પાવર $(P)$ સૂત્ર $P = \frac{1}{f}$ દ્વારા ગણવામાં આવે છે, જ્યાં $f$ એ મીટરમાં લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ છે. એક લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ $-0.25 \ m$ છે. શું તે બહિર્ગોળ લેન્સ છે કે અંતર્ગોળ લેન્સ? તમારા જવાબની સમજૂતી આપો.
$9$. અવલોકન કરેલા વક્રીભવનના આધારે, કઈ માધ્યમની જોડી માધ્યમ $1$ અને માધ્યમ $2$ ને દર્શાવી શકે છે?
| માધ્યમ $1$ | માધ્યમ $2$ | |
| $A$. | પાણી | કેરોસીન |
| $B$. | કેરોસીન | હીરો |
| $C$. | ફ્લિન્ટ કાચ | પાણી |
| $D$. | કેરોસીન | ફ્લિન્ટ કાચ |
$10$. લેન્સનો પાવર $(P)$ સૂત્ર $P = \frac{1}{f}$ દ્વારા ગણવામાં આવે છે, જ્યાં $f$ એ મીટરમાં લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ છે. એક લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ $-0.25 \ m$ છે. શું તે બહિર્ગોળ લેન્સ છે કે અંતર્ગોળ લેન્સ? તમારા જવાબની સમજૂતી આપો.
Medium
View Solutionબહિર્ગોળ અરીસો અને બહિર્ગોળ લેન્સ હંમેશા આભાસી પ્રતિબિંબ રચે છે. [સાચું/ખોટું]
Medium
View Solution$(a)$ નિરપેક્ષ વક્રીભવનાંકની વ્યાખ્યા આપો.
$(b)$ ત્રણ અલગ-અલગ માધ્યમો $A, B$ અને $C$ માંથી પ્રકાશના કિરણનો માર્ગ આપેલ આપાતકોણ માટે નીચે દર્શાવેલ છે. આકૃતિઓનો અભ્યાસ કરો અને નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો.
$(i)$ ત્રણ માધ્યમો $A, B$ કે $C$ માંથી કોની પ્રકાશીય ઘનતા સૌથી વધુ છે?
$(ii)$ ત્રણ માધ્યમોમાંથી કયા માધ્યમમાં પ્રકાશની ઝડપ સૌથી વધુ હશે?
$(iii)$ $A$ થી $B$ માં જતું પ્રકાશનું કિરણ લંબ તરફ વળશે કે લંબથી દૂર જશે?
$(iv)$ $C$ ની સાપેક્ષમાં $B$ નો વક્રીભવનાંક એક કરતા વધારે હશે કે એક કરતા ઓછો?
$(b)$ ત્રણ અલગ-અલગ માધ્યમો $A, B$ અને $C$ માંથી પ્રકાશના કિરણનો માર્ગ આપેલ આપાતકોણ માટે નીચે દર્શાવેલ છે. આકૃતિઓનો અભ્યાસ કરો અને નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો.
$(i)$ ત્રણ માધ્યમો $A, B$ કે $C$ માંથી કોની પ્રકાશીય ઘનતા સૌથી વધુ છે?
$(ii)$ ત્રણ માધ્યમોમાંથી કયા માધ્યમમાં પ્રકાશની ઝડપ સૌથી વધુ હશે?
$(iii)$ $A$ થી $B$ માં જતું પ્રકાશનું કિરણ લંબ તરફ વળશે કે લંબથી દૂર જશે?
$(iv)$ $C$ ની સાપેક્ષમાં $B$ નો વક્રીભવનાંક એક કરતા વધારે હશે કે એક કરતા ઓછો?
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo