અનુનાદ (resonance) સમજવા માટે પાંચ લોલકોના દોલનોનો પ્રયોગ વર્ણવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ એક સામાન્ય દોરી પર લટકાવેલા વિવિધ લંબાઈના પાંચ સાદા લોલકોનો સેટ ધ્યાનમાં લો.
લોલક-$1$ અને $4$ સમાન લંબાઈના છે અને બાકીના લોલકોની લંબાઈ અલગ-અલગ છે. ધારો કે આપણે લોલક-$1$ ને ગતિમાં લાવીએ છીએ. આ લોલકમાંથી ઉર્જા જોડાણ કરતી દોરી દ્વારા અન્ય લોલકોમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે અને તેઓ દોલન કરવાનું શરૂ કરે છે.
લોલક-$2$,$3$ અને $5$ શરૂઆતમાં તેમની પોતાની પ્રાકૃતિક આવૃત્તિ અને અલગ-અલગ કંપવિસ્તાર સાથે દોલન કરવાનું શરૂ કરે છે,પરંતુ આ ગતિ ધીમે ધીમે અવમંદિત (damped) થાય છે અને ટકી શકતી નથી. તેમની દોલન આવૃત્તિઓ ધીમે ધીમે બદલાય છે અને અંતે તેઓ લોલક-$1$ ની આવૃત્તિ (ચાલક બળની આવૃત્તિ) સાથે દોલન કરે છે,પરંતુ અલગ-અલગ કંપવિસ્તાર સાથે.
લોલક-$4$ આ અન્ય લોલકોથી વિપરીત વર્તે છે. તેની લંબાઈ લોલક-$1$ જેટલી જ હોવાથી,તેની પ્રાકૃતિક આવૃત્તિ પણ સમાન હોય છે. તે લોલક-$1$ ની સમાન આવૃત્તિ સાથે દોલન કરે છે અને તેનો કંપવિસ્તાર ધીમે ધીમે વધે છે અને ખૂબ મોટો થઈ જાય છે. આ ઘટનાને અનુનાદ (resonance) કહેવાય છે.
સામાન્ય રીતે,એક તંત્રને ઘણી પ્રાકૃતિક આવૃત્તિઓ હોઈ શકે છે,ઉદાહરણ તરીકે,કંપન કરતી દોરીઓ,હવાનો સ્તંભ વગેરે.

Explore More

Similar Questions

અવમંદિત દોલનોમાં,અવમંદન બળ એ દોલકના વેગના સમપ્રમાણમાં હોય છે. જો કંપવિસ્તાર $1 \, s$ માં તેના પ્રારંભિક મૂલ્ય $A_0$ ના અડધા જેટલો થઈ જાય,તો $2 \, s$ પછી કંપવિસ્તાર કેટલો હશે?

ડેમ્પ્ડ ઓસિલેટરની કોણીય આવૃત્તિ $\omega = \sqrt{\frac{k}{m} - \frac{r^2}{4m^2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $k$ એ સ્પ્રિંગ અચળાંક છે,$m$ એ ઓસિલેટરનું દળ છે અને $r$ એ ડેમ્પિંગ અચળાંક છે. જો ગુણોત્તર $\frac{r^2}{mk}$ એ $8\%$ હોય,તો અનડેમ્પ્ડ ઓસિલેટરની સરખામણીમાં સમયગાળામાં થતો ફેરફાર આશરે નીચે મુજબ છે:

એક ડેમ્પ્ડ ઓસિલેટરની યાંત્રિક ઉર્જા $4 \ s$ માં તેની પ્રારંભિક ઉર્જાના અડધી થઈ જાય છે. બીજા $t \ s$ માં તેની યાંત્રિક ઉર્જા તેની પ્રારંભિક યાંત્રિક ઉર્જાના $12.5 \%$ થઈ જાય છે. તો $t=$ ($s$ માં)

$2 \ s$ અને $4 \ s$ પછી ડેમ્પ્ડ હાર્મોનિક ઓસિલેટરના કંપનવિસ્તાર અનુક્રમે $A_1$ અને $A_2$ છે. જો ઓસિલેટરનો પ્રારંભિક કંપનવિસ્તાર $A_0$ હોય,તો

એક કણ સરળ આવર્ત ગતિ કરે છે. જો દોલનો અવમંદિત દોલનો હોય,તો કોણીય આવૃત્તિ નીચેનામાંથી કઈ છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo