સંરક્ષી બળો (conservative forces) વિશે કેટલીક નોંધ લખો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $(1)$ સંરક્ષી બળો પથ પર આધારિત નથી. સંરક્ષી બળ દ્વારા કરવામાં આવેલું કાર્ય માત્ર પદાર્થના પ્રારંભિક અને અંતિમ સ્થાન પર આધાર રાખે છે,તે કયા માર્ગે ગયું તેના પર નહીં.
$(2)$ બંધ માર્ગ પર સંરક્ષી બળ દ્વારા કરવામાં આવેલું કાર્ય હંમેશા શૂન્ય હોય છે. ગાણિતિક રીતે,$\oint \vec{F} \cdot d\vec{r} = 0$.
$(3)$ સંરક્ષી બળો માટે સ્થિતિઊર્જા વિધેય $V$ વ્યાખ્યાયિત કરી શકાય છે જેથી $\vec{F} = -\nabla V$ થાય. આ યાંત્રિક ઊર્જાના સંરક્ષણ માટે પરવાનગી આપે છે,જ્યાં $K + V = \text{અચળ}$.
$(4)$ બધા બળો સંરક્ષી હોતા નથી. ઉદાહરણ તરીકે,ઘર્ષણ એ અસંરક્ષી બળ છે. અસંરક્ષી બળોની હાજરીમાં,કુલ યાંત્રિક ઊર્જાનું સંરક્ષણ થતું નથી અને ઊર્જા ઉષ્મા $(Q)$ તરીકે વ્યય પામે છે. સુધારેલો નિયમ $K + V + Q = \text{અચળ}$ છે.
$(5)$ સ્થિતિઊર્જા માટે સંદર્ભ બિંદુ મનસ્વી છે. આપણે અનુકૂળતા મુજબ શૂન્ય સ્તર પસંદ કરીએ છીએ (દા.ત.,સ્પ્રિંગ માટે $x=0$,ગુરુત્વાકર્ષણ માટે પૃથ્વીની સપાટી,અથવા સાર્વત્રિક ગુરુત્વાકર્ષણ માટે અનંત અંતર). માત્ર સ્થિતિઊર્જામાં થતો ફેરફાર $(\Delta V)$ ભૌતિક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે.

Explore More

Similar Questions

શું સ્પ્રિંગ બળ સંરક્ષી છે કે અસંરક્ષી?

$xy$ સમતલમાં ગતિ કરતા $m$ દળના પદાર્થની સ્થિતિઊર્જા સંરક્ષી ક્ષેત્રમાં $U = ax + by$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $x$ અને $y$ પદાર્થના સ્થાનના યામ છે. તેના પ્રવેગનું મૂલ્ય શોધો.

કોલમ-$I$ ને કોલમ-$II$ સાથે જોડો.
કોલમ-$I$ કોલમ-$II$
$(1)$ સંરક્ષી બળ $(a)$ ઘર્ષણ બળ
$(2)$ અસંરક્ષી બળ $(b)$ ગુરુત્વાકર્ષણ બળ
$(c)$ આંતરિક બળ

સંરક્ષી બળો માટેની શરતો જણાવો.

આકૃતિમાં દર્શાવેલ બંધ માર્ગ $OABC$ પર બળ $\vec{F} = x^2 \hat{i} + y^2 \hat{j}$ દ્વારા કરવામાં આવેલ કાર્ય કેટલું છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo