Versatile Nature of Carbon (Hydrocarbons, Functional Groups, Homologous Series, Nomenclature) Questions in Gujarati

(A) જેમ જેમ હાઇડ્રોકાર્બનનું આણ્વીય દળ વધે છે,તેમ અણુઓ વચ્ચેના આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળો (વેન્ડર વાલ્સ બળો) પણ વધે છે.
આ મજબૂત આંતરઆણ્વીય બળોને કારણે,તેમને તોડવા માટે વધુ ઉર્જાની જરૂર પડે છે,જેના પરિણામે હાઇડ્રોકાર્બનના ઉત્કલનબિંદુ અને ગલનબિંદુ બંનેમાં વધારો થાય છે.

(N/A) સમાનધર્મી શ્રેણી એ કાર્બનિક સંયોજનોનો એક સમૂહ છે જેમાં સમાન ક્રિયાશીલ સમૂહ હોય છે અને સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવે છે,જેમાં ક્રમિક સભ્યો વચ્ચે $CH_2$ એકમનો તફાવત હોય છે.
લક્ષણો:
$(i)$ સમાનધર્મી શ્રેણીના તમામ સભ્યોને સમાન સામાન્ય આણ્વીય સૂત્ર દ્વારા દર્શાવી શકાય છે.
(ii) શ્રેણીના કોઈપણ બે ક્રમિક સભ્યો તેમના આણ્વીય સૂત્રમાં એક કાર્બન પરમાણુ અને બે હાઇડ્રોજન પરમાણુ,એટલે કે $CH_2$ એકમનો તફાવત ધરાવે છે.

(C) 'પેન્ટેનોન' નામમાં રહેલ પ્રત્યય '-ઓન' (-one) એ કીટોન ક્રિયાશીલ સમૂહની હાજરી સૂચવે છે. કીટોન એ કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે જે બે કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય છે.

(A) સામાન્ય સૂત્ર $C_{n}H_{2n-2}$ એ આલ્કાઇન શ્રેણી દર્શાવે છે.
પ્રથમ સભ્ય માટે,$n = 2$,જે ઇથાઇન $(C_{2}H_{2})$ છે.
બીજા સભ્ય માટે,$n = 3$,જે પ્રોપાઇન છે.
પ્રોપાઇનનું અણુસૂત્ર $C_{3}H_{4}$ છે.

(N/A) સમધર્મી શ્રેણીમાં,જેમ આણ્વીય દળ વધે છે,તેમ નીચે મુજબના લક્ષણોમાં ફેરફાર થાય છે:
$(a)$ આંતરઆણ્વીય બળોમાં વધારો થવાને કારણે ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુમાં ક્રમશઃ વધારો થાય છે.
$(b)$ ઘનતા અને ચોક્કસ દ્રાવકમાં દ્રાવ્યતા જેવા ભૌતિક ગુણધર્મોમાં નિયમિત ક્રમિકતા જોવા મળે છે.
$(c)$ આણ્વીય દળ વધે છે,જે ભૌતિક અવસ્થામાં ફેરફાર તરફ દોરી જાય છે (દા.ત.,વાયુમાંથી પ્રવાહી અને પ્રવાહીમાંથી ઘન).
$(d)$ રાસાયણિક ગુણધર્મો સમાન રહે છે,પરંતુ કાર્બન શૃંખલાની લંબાઈમાં ફેરફારને કારણે પ્રતિક્રિયાઓની તીવ્રતામાં થોડો તફાવત આવી શકે છે.

(A) $(i)$ આ હાઇડ્રોકાર્બનનું નામ ઇથિન (Ethene) છે.
$(ii)$ તે આલ્કીન (Alkene) શ્રેણીનો સભ્ય છે.
$(iii)$ નિકલ (Ni) અથવા પેલેડિયમ (Pd) જેવા ઉદ્દીપકની હાજરીમાં ઇથિનની હાઇડ્રોજન સાથેની પ્રક્રિયાથી ઇથેન (Ethane) બને છે:
$C_{2}H_{4} + H_{2} \xrightarrow{Ni/Pd} C_{2}H_{6}$

(N/A) આણ્વીય સૂત્ર $C_{3}H_{6}O$ માટે,બે સમઘટકો નીચે મુજબ છે:
$1$. પ્રોપેનાલ (આલ્ડિહાઈડ): તેની સંરચના $CH_{3}-CH_{2}-CHO$ છે.
$2$. પ્રોપેનોન (કીટોન): તેની સંરચના $CH_{3}-CO-CH_{3}$ છે.
સંબંધ: આ બંને સંયોજનો ક્રિયાશીલ સમૂહના સમઘટકો (functional isomers) છે કારણ કે તેઓ સમાન આણ્વીય સૂત્ર ધરાવે છે પરંતુ તેમાં અલગ-અલગ ક્રિયાશીલ સમૂહો (આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $-CHO$ અને કીટોન સમૂહ $>C=O$) આવેલા છે.

(N/A) બ્યુટેનોલ.
$(b)$ પેન્ટેનોઈક એસિડ.
$(c)$ પ્રોપેન-$2$-ઓન. કાર્બન શૃંખલામાં એક અથવા વધુ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓને દૂર કરીને જોડાયેલા પરમાણુ કે પરમાણુઓના સમૂહને,જે અણુમાં પ્રતિક્રિયાશીલ સ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે અને સંયોજનના રાસાયણિક ગુણધર્મો નક્કી કરે છે,તેને ક્રિયાશીલ સમૂહ કહેવામાં આવે છે.

ક્રિયાશીલ સમૂહ	સૂત્ર અને ઉદાહરણ
$1.$ આલ્ડિહાઈડ	સૂત્ર: $-CHO$,ઉદાહરણ: ઈથેનાલ $(CH_3CHO)$
$2.$ કીટોન	સૂત્ર: $>C=O$,ઉદાહરણ: પ્રોપેનોન $(CH_3COCH_3)$
$3.$ કાર્બોક્સિલિક એસિડ	સૂત્ર: $-COOH$,ઉદાહરણ: ઈથેનોઈક એસિડ $(CH_3COOH)$

(A) બ્યુટેનોનનું રાસાયણિક સૂત્ર $CH_3COCH_2CH_3$ છે.
$IUPAC$ નામમાં '-ઓન' (-one) પ્રત્યય એ કીટોન ક્રિયાશીલ સમૂહ $(>C=O)$ ની હાજરી સૂચવે છે.
બ્યુટેનોનમાં,કાર્બોનિલ સમૂહ બે કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય છે,જે કીટોનની લાક્ષણિક રચના છે.

(C) આલ્કોહોલ એ કાર્બનિક સંયોજનો છે જેમાં હાઇડ્રોક્સિલ $(-OH)$ ક્રિયાશીલ સમૂહ સંતૃપ્ત કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
આલ્કેનનું સામાન્ય સૂત્ર $C_{n}H_{2n+2}$ છે.
જ્યારે એક હાઇડ્રોજન પરમાણુને $-OH$ સમૂહ દ્વારા બદલવામાં આવે છે,ત્યારે આલ્કાઇલ સમૂહ $C_{n}H_{2n+1}$ બને છે.
તેથી,મોનોહાઇડ્રિક આલ્કોહોલનું સામાન્ય સૂત્ર $C_{n}H_{2n+1}-OH$ છે.

(A) આલ્કાઈન્સ એ અસંતૃપ્ત હાઈડ્રોકાર્બન છે જે ઓછામાં ઓછો એક કાર્બન-કાર્બન ત્રિ-બંધ ધરાવે છે.
આલ્કેન્સનું સામાન્ય સૂત્ર $C_{n}H_{2n+2}$ છે.
આલ્કીન્સનું સામાન્ય સૂત્ર $C_{n}H_{2n}$ છે.
આલ્કાઈન્સનું સામાન્ય સૂત્ર $C_{n}H_{2n-2}$ છે,જ્યાં $n$ એ કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા છે $(n \ge 2)$.

(B) ઈથાઈન,જેને એસિટિલીન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_{2}H_{2}$ છે.
તેમાં બે કાર્બન પરમાણુઓ ત્રિ-બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે,અને દરેક કાર્બન પરમાણુ એક હાઈડ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
તેનું બંધારણીય સૂત્ર $H - C \equiv C - H$ છે.
વિકલ્પ $B$ આ બંધારણને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે.

(A) સીધી શૃંખલા ધરાવતું હાઇડ્રોકાર્બન તે છે જેમાં કાર્બન પરમાણુઓ કોઈ પણ શાખા વગર એક સળંગ શૃંખલામાં જોડાયેલા હોય છે.
વિકલ્પ $A$ શાખિત બંધારણ દર્શાવે છે ($2$-મિથાઈલપેન્ટેન).
વિકલ્પ $B$ શાખિત બંધારણ દર્શાવે છે ($2$-મિથાઈલપેન્ટેન).
વિકલ્પ $C$ શાખિત બંધારણ દર્શાવે છે ($3$-મિથાઈલહેક્ઝેન).
વિકલ્પ $D$ સીધી શૃંખલા ધરાવતું હાઇડ્રોકાર્બન (n-પેન્ટેન) છે.
પ્રશ્ન મુજબ,જે સીધી શૃંખલા નથી તે શોધવાનું છે,તેથી $A, B$ અને $C$ ત્રણેય શાખિત છે.

(C) અસંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન તે છે જેમાં ઓછામાં ઓછો એક કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ અથવા ત્રિબંધ $(C\equiv C)$ હોય છે.
$(i)$ $H_3C-CH_2-CH_2-CH_3$ એ બ્યુટેન છે,જે સંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન (આલ્કેન) છે.
$(ii)$ $H_3C-C\equiv C-CH_3$ એ બ્યુટ$-2-$આઈન છે,જેમાં ત્રિબંધ હોવાથી તે અસંતૃપ્ત છે.
$(iii)$ $H_3C-CH(CH_3)-CH_3$ એ આઈસોબ્યુટેન ($2$-મિથાઈલપ્રોપેન) છે,જે સંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન (આલ્કેન) છે.
$(iv)$ $H_3C-C(CH_3)=CH_2$ એ $2-$મિથાઈલપ્રોપીન છે,જેમાં દ્વિબંધ હોવાથી તે અસંતૃપ્ત છે.
તેથી,$(ii)$ અને $(iv)$ અસંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન છે.

(C) સમાન ધર્મી શ્રેણી એ કાર્બનિક સંયોજનોનો એવો સમૂહ છે જેમાં સમાન ક્રિયાશીલ સમૂહ હોય છે અને રાસાયણિક ગુણધર્મો સમાન હોય છે,જેમાં દરેક ક્રમિક સભ્ય $CH_{2}$ એકમ દ્વારા અલગ પડે છે.
આલ્કેન માટે,સામાન્ય સૂત્ર $C_{n}H_{2n+2}$ છે.
$CH_{4}$ $(n=1)$ એ $C_{n}H_{2n+2}$ ને અનુસરે છે.
$C_{2}H_{6}$ $(n=2)$ એ $C_{n}H_{2n+2}$ ને અનુસરે છે.
$C_{3}H_{8}$ $(n=3)$ એ $C_{n}H_{2n+2}$ ને અનુસરે છે.
$C_{4}H_{8}$ એ $C_{n}H_{2n}$ સામાન્ય સૂત્રને અનુસરે છે,જે આલ્કીન શ્રેણી દર્શાવે છે.
તેથી,$C_{4}H_{8}$ એ અલગ સમાન ધર્મી શ્રેણીમાં આવે છે.

(D) આપેલ સંયોજન $CH_{3}-CH_{2}-CHO$ છે.
આ સંયોજનમાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓની શૃંખલા છે.
તેમાં રહેલ ક્રિયાશીલ સમૂહ આલ્ડિહાઈડ $(-CHO)$ છે.
$3$ કાર્બન ધરાવતી શૃંખલા માટે પૂર્વગ 'પ્રોપ-' વપરાય છે.
તે આલ્ડિહાઈડ હોવાથી,આલ્કેનના નામમાં '-અલ' પ્રત્યય ઉમેરવામાં આવે છે.
તેથી,તેનું $IUPAC$ નામ પ્રોપેનાલ છે.

(A) કાર્બનિક રસાયણવિજ્ઞાનમાં,કાર્બનિક અણુમાં કાર્બન અથવા હાઇડ્રોજન સિવાયના કોઈપણ પરમાણુને વિષમ પરમાણુ (heteroatom) કહેવામાં આવે છે.
આપેલ અણુ $CH_{3}-CH_{2}-O-CH_{2}-CH_{2}Cl$ છે.
$1$. કાર્બન $(C)$ અને હાઇડ્રોજન $(H)$ એ કાર્બનિક સાંકળના મૂળભૂત તત્વો છે.
$2$. ઓક્સિજન $(O)$ એ વિષમ પરમાણુ છે કારણ કે તે કાર્બન કે હાઇડ્રોજન નથી.
$3$. ક્લોરિન $(Cl)$ એ વિષમ પરમાણુ છે કારણ કે તે કાર્બન કે હાઇડ્રોજન નથી.
તેથી,હાજર વિષમ પરમાણુઓ ઓક્સિજન $(i)$ અને ક્લોરિન $(iv)$ છે.

(B) આલ્કાઈન સમાનધર્મી શ્રેણીનું સામાન્ય સૂત્ર $C_nH_{2n-2}$ છે,જ્યાં $n$ એ કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા દર્શાવે છે.
પ્રથમ સભ્ય માટે,આપણે $n = 2$ લઈએ છીએ કારણ કે ત્રિ-બંધ માટે ઓછામાં ઓછા બે કાર્બન પરમાણુઓની જરૂર હોય છે.
સૂત્રમાં $n = 2$ મૂકતા: $C_2H_{2(2)-2} = C_2H_{4-2} = C_2H_2$.
આ સંયોજનને ઈથાઈન (જેને એસિટિલીન પણ કહેવાય છે) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,આલ્કાઈન શ્રેણીનું પ્રથમ સભ્ય ઈથાઈન છે.

(B) $(-CHO)$ ક્રિયાશીલ સમૂહને આલ્ડિહાઇડ સમૂહ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ સમૂહ ધરાવતા સંયોજનોને આલ્ડિહાઇડ્સ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
એમાઇડમાં $(-CONH_2)$ સમૂહ હોય છે,કીટોનમાં $(>C=O)$ સમૂહ હોય છે અને આલ્કોહોલમાં $(-OH)$ સમૂહ હોય છે.

(B) કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં હાજર રહેલો ક્રિયાશીલ સમૂહ કાર્બોક્સિલ સમૂહ છે,જેને $-COOH$ સૂત્ર દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
આ સમૂહમાં,એક કાર્બન પરમાણુ એક ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે દ્વિબંધથી અને હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ સાથે એકલ બંધથી જોડાયેલો હોય છે.

(C) $IUPAC$ નામકરણમાં,ક્રિયાશીલ સમૂહોને ચોક્કસ પ્રત્યયો દ્વારા ઓળખવામાં આવે છે.
$1$. $-ol$ પ્રત્યય આલ્કોહોલ ક્રિયાશીલ સમૂહ માટે વપરાય છે,જે હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $-OH$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
$2$. $-al$ પ્રત્યય આલ્ડિહાઇડ $(-CHO)$ માટે વપરાય છે.
$3$. $-one$ પ્રત્યય કીટોન $(>C=O)$ માટે વપરાય છે.
$4$. હેલોજન $(-X)$ ને ક્લોરો-,બ્રોમો- વગેરે જેવા પૂર્વગો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) મિથાઈલ ઈથેનોએટ એ $CH_3COOCH_3$ રાસાયણિક સૂત્ર ધરાવતું કાર્બનિક સંયોજન છે.
તે એસ્ટર તરીકે ઓળખાતા કાર્બનિક સંયોજનોના વર્ગમાં આવે છે.
એસ્ટરનું સામાન્ય સૂત્ર $R-COO-R'$ છે,જ્યાં $R$ અને $R'$ આલ્કાઈલ સમૂહો છે.
મિથાઈલ ઈથેનોએટમાં હાજર ક્રિયાશીલ સમૂહ એસ્ટર સમૂહ $(-COO-)$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) $>C=O$ ક્રિયાશીલ સમૂહ કીટોન દર્શાવે છે.
કીટોન અસ્તિત્વમાં રહેવા માટે,કાર્બોનિલ કાર્બન $(C=O)$ અન્ય બે કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોવો જોઈએ (દરેક બાજુએ એક).
તેથી,સૌથી સરળ કીટોન પ્રોપેનોન $(CH_3-CO-CH_3)$ છે,જેમાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,$-COOH$ (કાર્બોક્સિલિક એસિડ) અને $-CHO$ (આલ્ડિહાઈડ) માત્ર $1$ કાર્બન પરમાણુ સાથે અસ્તિત્વ ધરાવી શકે છે (દા.ત.,મિથેનોઈક એસિડ $HCOOH$ અને મિથેનાલ $HCHO$).
$-C-O-$ (ઈથર) $2$ કાર્બન પરમાણુઓ સાથે અસ્તિત્વ ધરાવી શકે છે (દા.ત.,ડાયમિથાઈલ ઈથર $CH_3-O-CH_3$).

(B) આલ્કોહોલમાં હાજર રહેલો ક્રિયાશીલ સમૂહ હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ છે,જેને $-OH$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
- વિકલ્પ $A$ $(-CHO)$ એ આલ્ડિહાઈડ સમૂહ દર્શાવે છે.
- વિકલ્પ $B$ $(-OH)$ એ હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ દર્શાવે છે,જે આલ્કોહોલની લાક્ષણિકતા છે.
- વિકલ્પ $C$ $(-COOH)$ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ દર્શાવે છે.
- વિકલ્પ $D$ $(>C=O)$ એ કીટોનમાં જોવા મળતો કાર્બોનિલ સમૂહ દર્શાવે છે.

(C) જ્યારે આલ્કેનનો એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ હાઇડ્રોક્સિલ $[-OH]$ સમૂહ દ્વારા બદલવામાં આવે છે,ત્યારે બનતું સંયોજન આલ્કોહોલ તરીકે ઓળખાતા કાર્બનિક સંયોજનોના વર્ગમાં આવે છે.
આલ્કેનનું સામાન્ય સૂત્ર $C_nH_{2n+2}$ છે.
એક હાઇડ્રોજન પરમાણુને $-OH$ સમૂહ દ્વારા બદલવાથી સામાન્ય સૂત્ર $C_nH_{2n+1}OH$ મળે છે,જે આલ્કોહોલ દર્શાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,મિથેન $(CH_4)$ માંથી એક હાઇડ્રોજનને $-OH$ સમૂહ દ્વારા બદલતા મિથેનોલ $(CH_3OH)$ બને છે.

(C) આપેલ અણુસૂત્ર $CH_{3}COOCH_{3}$ છે.
આ સંયોજન એસ્ટર ક્રિયાશીલ સમૂહનું છે,જેનું સામાન્ય સૂત્ર $R-COO-R'$ છે.
$CH_{3}COOCH_{3}$ માં,એસિલ સમૂહ એસિટિક એસિડ (ઈથેનોઈક એસિડ) માંથી મેળવવામાં આવે છે,જેમાં બે કાર્બન પરમાણુઓ $(CH_{3}CO-)$ હોય છે.
ઓક્સિજન સાથે જોડાયેલ આલ્કાઈલ સમૂહ મિથાઈલ સમૂહ $(-CH_{3})$ છે.
તેથી,તેનું $IUPAC$ નામ મિથાઈલ ઈથેનોએટ છે.

(B) આલ્ડિહાઇડ સંયોજનોમાં હાજર રહેલ ક્રિયાશીલ સમૂહ ફોર્મિલ સમૂહ છે,જેને $-CHO$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
- વિકલ્પ $A$ $(-Cl)$ ક્લોરો સમૂહ (હેલોઆલ્કેન) દર્શાવે છે.
- વિકલ્પ $B$ $(-CHO)$ આલ્ડિહાઇડ સમૂહ દર્શાવે છે.
- વિકલ્પ $C$ $(-COOH)$ કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ દર્શાવે છે.
- વિકલ્પ $D$ $(-OH)$ હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ (આલ્કોહોલ) દર્શાવે છે.

(D) કીટોન એ એક કાર્બનિક સંયોજન છે જે બે કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા કાર્બોનિલ સમૂહ $(>C=O)$ ની હાજરી દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
કીટોનમાં,કાર્બોનિલ કાર્બન બે આલ્કાઈલ અથવા એરાઈલ સમૂહો સાથે જોડાયેલ હોય છે.
વિકલ્પ $A$ $(-CHO)$ એ આલ્ડિહાઈડ સમૂહ દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $B$ $(-COOH)$ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $C$ $(-OH)$ એ હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ (આલ્કોહોલ) દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $D$ $(>C=O)$ એ કીટોનમાં જોવા મળતો કાર્બોનિલ સમૂહ દર્શાવે છે.

(C) આલ્કેનનું સામાન્ય સૂત્ર $C_nH_{2n+2}$ છે. મિથેન $(n=1)$ માટે,તેનું સૂત્ર $CH_4$ છે.
આલ્ડિહાઇડ એ એક ક્રિયાશીલ સમૂહ છે જે કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જે ઓછામાં ઓછા એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે. આલ્ડિહાઇડનું સામાન્ય સૂત્ર $R-CHO$ છે.
સૌથી સરળ આલ્ડિહાઇડ માટે,જ્યાં $R=H$ હોય,ત્યારે તે સંયોજન $HCHO$ બને છે,જેને મિથેનાલ (ફોર્માલ્ડિહાઇડ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
મિથેનમાં એક કાર્બન પરમાણુ હોવાથી,તેને અનુરૂપ આલ્ડિહાઇડમાં પણ એક જ કાર્બન પરમાણુ હોવો જોઈએ,જે મિથેનાલ છે.

(B) આલ્ડિહાઈડને સામાન્ય સૂત્ર $R-CHO$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $R$ એ આલ્કાઈલ સમૂહ અથવા હાઈડ્રોજન પરમાણુ છે.
$Methanal$ $(HCHO)$ માં,$R$ સમૂહની જગ્યાએ હાઈડ્રોજન પરમાણુ $(H)$ હોય છે.
તેથી,$Methanal$ એકમાત્ર એવું આલ્ડિહાઈડ છે જે કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલ કોઈ આલ્કાઈલ સમૂહ ધરાવતું નથી.
$Methanol$ એ આલ્કોહોલ છે,આલ્ડિહાઈડ નથી.
$Ethanal$ $(CH_3CHO)$ માં મિથાઈલ સમૂહ $(CH_3)$ હોય છે અને $Propanal$ $(CH_3CH_2CHO)$ માં ઈથાઈલ સમૂહ $(CH_3CH_2)$ હોય છે.

(A) ક્રિયાશીલ સમૂહોનું વિશ્લેષણ નીચે મુજબ છે:
$1$. હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ માં ઓક્સિજન પરમાણુ હાઇડ્રોજન પરમાણુ સાથે એકલ સહસંયોજક બંધ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે. તેમાં કોઈ દ્વિબંધ હોતો નથી.
$2$. કાર્બોનિલ સમૂહ $(>C=O)$ માં કાર્બન પરમાણુ ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે દ્વિબંધ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.
$3$. કાર્બોક્સિલ સમૂહ $(-COOH)$ માં એક કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ અને એક હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ હોય છે,તેથી તેમાં દ્વિબંધ હોય છે.
$4$. આલ્ડિહાઇડ સમૂહ $(-CHO)$ માં કાર્બન પરમાણુ ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે દ્વિબંધ $(C=O)$ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.
તેથી,હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ એ વિકલ્પોમાં એકમાત્ર એવો સમૂહ છે જેમાં દ્વિબંધ હોતો નથી.

(B) $Methanal$ (મિથેનાલ) એ સૌથી સાદા આલ્ડિહાઈડનું $IUPAC$ નામ છે,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $HCHO$ છે.
તેનું સામાન્ય નામ $Formaldehyde$ (ફોર્માલ્ડિહાઈડ) છે.
$Acetaldehyde$ (એસિટાલ્ડિહાઈડ) એ $Ethanal$ (ઇથેનાલ) $(CH_3CHO)$ નું સામાન્ય નામ છે.
$Methyl$ alcohol (મિથાઇલ આલ્કોહોલ) એ $Methanol$ (મિથેનોલ) $(CH_3OH)$ છે.
$Formic$ acid (ફોરમિક ઍસિડ) એ $Methanoic$ acid (મિથેનોઈક ઍસિડ) $(HCOOH)$ છે.

(C) મિથેનાલ એ સૌથી સાદું આલ્ડિહાઈડ છે,જેમાં એક કાર્બન પરમાણુ હોય છે.
તેનું $IUPAC$ નામ મિથેનાલ છે અને તેનું સામાન્ય નામ ફોર્માલ્ડિહાઈડ છે.
આલ્ડિહાઈડનું સામાન્ય સૂત્ર $R-CHO$ છે.
મિથેનાલ માટે,$R$ સમૂહ એક હાઈડ્રોજન પરમાણુ $(H)$ છે,જેના પરિણામે તેનું સૂત્ર $HCHO$ બને છે.

(D) ઈથેનાલનું રાસાયણિક સૂત્ર $CH_3CHO$ છે.
તે બે કાર્બન અણુઓ ધરાવતા આલ્ડિહાઈડ ક્રિયાશીલ સમૂહનો સભ્ય છે.
તેનું $IUPAC$ નામ ઈથેનાલ છે અને તેનું સામાન્ય નામ એસેટાલ્ડિહાઈડ છે.

(D) અણુસૂત્ર $CH_{3}CHO$ એ બે કાર્બન પરમાણુ ધરાવતા આલ્ડિહાઈડને દર્શાવે છે.
$IUPAC$ નામકરણ પદ્ધતિ મુજબ, બે કાર્બન ધરાવતા આલ્ડિહાઈડને $\text{ઈથેનાલ}$ કહેવામાં આવે છે.
તેનું સામાન્ય નામ $\text{એસિટાલ્ડિહાઈડ}$ છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) પ્રોપેનોન એ $CH_3COCH_3$ રાસાયણિક સૂત્ર ધરાવતું કીટોન છે.
તેનું $IUPAC$ નામ પ્રોપેનોન છે,જ્યારે તેનું સામાન્ય રીતે વપરાતું નામ એસીટોન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) પ્રોપેનોન એ કીટોન છે જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $CH_3COCH_3$ છે.
કીટોનમાં રહેલો ક્રિયાશીલ સમૂહ કાર્બોનિલ સમૂહ છે,જેને $>C=O$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
વિકલ્પ $A$ $(-CHO)$ એ આલ્ડિહાઈડ દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $C$ $(-COOH)$ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $D$ $(-COOR)$ એ એસ્ટર દર્શાવે છે.
તેથી,પ્રોપેનોન માટે સાચો ક્રિયાશીલ સમૂહ $>C=O$ છે.

(C) કીટોન ક્રિયાશીલ સમૂહ માટે કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ ને અન્ય બે કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોવું જરૂરી છે.
તેથી,સૌથી સરળ કીટોન પ્રોપેનોન છે,જેમાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે.
માત્ર $2$ કાર્બન પરમાણુઓ સાથે કીટોન બનાવવું અશક્ય છે કારણ કે કાર્બોનિલ કાર્બનની બંને બાજુએ બે આલ્કાઈલ સમૂહો હોવા અનિવાર્ય છે.

(C) $-COOH$ ક્રિયાશીલ સમૂહને કાર્બોક્સિલિક ઍસિડ સમૂહ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં:
$A$. મિથેનોલ $(CH_3OH)$ એ આલ્કોહોલ છે.
$B$. મિથેનાલ $(HCHO)$ એ આલ્ડિહાઈડ છે.
$C$. ફોર્મિક ઍસિડ $(HCOOH)$ માં $-COOH$ ક્રિયાશીલ સમૂહ રહેલો છે.
$D$. એસીટોન $(CH_3COCH_3)$ એ કીટોન છે.
તેથી,સાચો જવાબ ફોર્મિક ઍસિડ છે.

(B) ફોર્મિક ઍસિડનું રાસાયણિક સૂત્ર $HCOOH$ છે.
$IUPAC$ નામકરણ પદ્ધતિ મુજબ,એક કાર્બન પરમાણુ ધરાવતા કાર્બોક્સિલિક ઍસિડને મિથેનોઈક ઍસિડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
અહીં 'મિથ-' પૂર્વગ એક કાર્બન પરમાણુની હાજરી સૂચવે છે અને '-ઓઈક ઍસિડ' પ્રત્યય કાર્બોક્સિલિક ઍસિડ ક્રિયાશીલ સમૂહને દર્શાવે છે.

(B) હોમોપોલિમર એ એક જ પ્રકારના એકલક (monomer) એકમોમાંથી બનતું પોલીમર છે.
પોલિથીન એ એક જ પ્રકારના એકલક,જે ઇથીન $(CH_2=CH_2)$ છે,તેના પોલિમરાઇઝેશન દ્વારા બને છે.
સ્ટાયરીન-બ્યુટાડાઈન રબર એ બે અલગ-અલગ એકલક: સ્ટાયરીન અને બ્યુટાડાઈનમાંથી બનતું કો-પોલિમર છે.
નાયલૉન અને પોલિએસ્ટર પણ અલગ-અલગ એકલક એકમોના સંઘનન (condensation) દ્વારા બનતા કો-પોલિમર છે.
તેથી,પોલિથીન એ હોમોપોલિમરનું સાચું ઉદાહરણ છે.

(C) ક્રિયાશીલ સમૂહો અને તેમના રાસાયણિક સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$1$. હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહને $-OH$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે ($b$ સાથે જોડાય છે).
$2$. આલ્ડિહાઈડ સમૂહને $-CHO$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે ($c$ સાથે જોડાય છે).
$3$. કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહને $-COOH$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે ($d$ સાથે જોડાય છે).
$4$. કીટોન સમૂહને $>C=O$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે ($a$ સાથે જોડાય છે).
તેથી, સાચી જોડ $1-b, 2-c, 3-d, 4-a$ છે.