Dobereiner's Triads and Newlands' Law of Octaves Questions in Gujarati

(N/A) ડોબરેનરની ત્રિપુટીઓમાંથી માત્ર એક જ ત્રિપુટી ન્યુલેન્ડના અષ્ટકના સ્તંભોમાં જોવા મળે છે. ડોબરેનરની ત્રિપુટીના તત્વો $Li$, $Na$, અને $K$ દ્વારા બનતી ત્રિપુટી ન્યુલેન્ડના અષ્ટકના સ્તંભોમાં પણ જોવા મળે છે.
ડોબરેનરની ત્રિપુટીઓ:
$\begin{matrix} Li & Ca & Cl \\ Na & Sr & Br \\ K & Ba & I \end{matrix}$
ન્યુલેન્ડના અષ્ટક:
(કોષ્ટક ઉપર મુજબ જ રહેશે)

(A) ડોબરેનરના વર્ગીકરણની મુખ્ય મર્યાદા એ હતી કે તે તે સમયે જાણીતા તમામ તત્વોને તેમના રાસાયણિક ગુણધર્મોના આધારે ત્રિપુટીઓના જૂથમાં ગોઠવી શક્યા ન હતા.
માત્ર મર્યાદિત સંખ્યામાં તત્વોને જ ત્રિપુટીઓમાં જૂથબદ્ધ કરી શકાયા હતા,જેના કારણે આ પદ્ધતિ તમામ તત્વોના વર્ગીકરણ માટે અપૂરતી હતી.

(D) ન્યુલેન્ડના અષ્ટકના નિયમની મર્યાદાઓ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ આ નિયમ સંપૂર્ણ આવર્ત કોષ્ટક માટે લાગુ પડતો નહોતો. તે માત્ર કેલ્શિયમ સુધી જ લાગુ પડતો હતો. કેલ્શિયમ પછીના તત્વોના ગુણધર્મો તેમની ઉપરના તત્વો સાથે મળતા આવતા નહોતા.
$(ii)$ ન્યુલેન્ડના સમય પછી શોધાયેલા તત્વો અષ્ટકના નિયમનું પાલન કરતા નહોતા.
$(iii)$ કોબાલ્ટ અને નિકલને ફ્લોરિન $(F)$ અને ક્લોરિન $(Cl)$ જેવા અલગ ગુણધર્મો ધરાવતા તત્વોના સમૂહમાં શા માટે મૂકવામાં આવ્યા,તે સમજાવી શકાયું નહોતું.
$(iv)$ આયર્ન (લોખંડ) ના ગુણધર્મો કોબાલ્ટ અને નિકલ જેવા જ હોવા છતાં,તેને તેમનાથી ઘણું દૂર મૂકવામાં આવ્યું હતું,જેનું કારણ સમજાવી શકાયું નહોતું.

(A) અંગ્રેજી વૈજ્ઞાનિક જોન ન્યુલેન્સે તે સમયે જાણીતા તત્વોને તેમના પરમાણ્વીય દળના ચડતા ક્રમમાં ગોઠવ્યા અને જોયું કે દરેક આઠમું તત્વ તેના પ્રથમ તત્વના ગુણધર્મો સમાન ધરાવે છે.
આને અષ્ટકનો નિયમ કહેવામાં આવે છે.
જોકે,આ નિયમ માત્ર કેલ્શિયમ $(Ca)$ સુધી જ લાગુ પડતો જોવા મળ્યો હતો,જે આવર્ત કોષ્ટકમાં $20^{th}$ મું તત્વ છે.
કેલ્શિયમ પછી,દરેક આઠમું તત્વ પ્રથમ તત્વ જેવા સમાન ગુણધર્મો ધરાવતું ન હતું.

(N/A) તત્વોની આ ગોઠવણીને $Dobereiner$ ની ત્રિપુટી (triad) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Dobereiner$ ના ત્રિપુટીના નિયમ મુજબ,જ્યારે તત્વોને તેમના પરમાણ્વીય દળના ચડતા ક્રમમાં ત્રણના સમૂહમાં ગોઠવવામાં આવે છે,ત્યારે વચ્ચેના તત્વનું પરમાણ્વીય દળ અન્ય બે તત્વોના પરમાણ્વીય દળની સરેરાશ જેટલું હોય છે.
આવા સમૂહનું એક ઉદાહરણ લિથિયમ $(Li)$,સોડિયમ $(Na)$ અને પોટેશિયમ $(K)$ ની ત્રિપુટી છે.
$Li$ નું પરમાણ્વીય દળ = $6.9$,$K$ નું પરમાણ્વીય દળ = $39.1$.
સરેરાશ દળ = $(6.9 + 39.1) / 2 = 46 / 2 = 23$,જે સોડિયમ $(Na)$ નું પરમાણ્વીય દળ છે.

(A) સમાન ગુણધર્મો ધરાવતા તત્વોના બે સમૂહ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ $F$ અને $Cl$ (બંને હેલોજન છે).
$(ii)$ $Na$ અને $K$ (બંને આલ્કલી ધાતુઓ છે).
$(b)$ આપેલ ક્રમ ન્યૂલેન્ડના અષ્ટકના નિયમનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે,જે જણાવે છે કે જ્યારે તત્વોને તેમના પરમાણ્વીય દળના વધતા ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે છે,ત્યારે દરેક આઠમા તત્વના ગુણધર્મો પ્રથમ તત્વના ગુણધર્મોનું પુનરાવર્તન કરે છે.

(B) ના,કારણ કે આ તત્વો સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવતા નથી,જે ડોબરેનરની ત્રિપુટી માટેની પાયાની જરૂરિયાત છે,ભલે સિલિકોન $(28)$ નું પરમાણ્વીય દળ સોડિયમ $(23)$ અને ક્લોરિન $(35)$ ના પરમાણ્વીય દળની સરેરાશની નજીક છે,એટલે કે $(23 + 35) / 2 = 29$.
$(b)$ હા,કારણ કે આ તત્વો એક જ સમૂહ (આલ્કલાઇન અર્થ મેટલ્સ) ના છે અને સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવે છે. વધુમાં,મેગ્નેશિયમ $(24)$ નું પરમાણ્વીય દળ બેરિલિયમ $(9)$ અને કેલ્શિયમ $(40)$ ના પરમાણ્વીય દળની સરેરાશ છે,એટલે કે $(9 + 40) / 2 = 24.5$,જે $24$ ની ખૂબ નજીક છે.

(N/A) ન્યુલેન્ડ્સના અષ્ટકના નિયમ મુજબ,આવર્તનીય ગોઠવણીમાં બંધબેસતા કરવા માટે કેટલાક તત્વોને એક જ ખાનામાં મૂકવામાં આવ્યા હતા.
એક જ ખાનામાં મૂકવામાં આવેલી તત્વોની બે જોડી નીચે મુજબ છે:
$(i)$ કોબાલ્ટ $(Co)$ અને નિકલ $(Ni)$
$(ii)$ સીરિયમ $(Ce)$ અને લેન્થેનમ $(La)$

(N/A) ન્યુલેન્ડ્સના અષ્ટકનો નિયમ જણાવે છે કે જ્યારે તત્વોને તેમના પરમાણ્વીય દળના ચડતા ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે છે,ત્યારે દરેક આઠમા તત્વના ગુણધર્મો પ્રથમ તત્વના ગુણધર્મો સાથે સમાનતા ધરાવે છે. આ ભાત સંગીતના અષ્ટકના સૂર (સા,રે,ગા,મા,પા,ધા,ની,સા) જેવી જ છે,જેમાં આઠમો સૂર પ્રથમ સૂર જેવો જ હોય છે.

(A) અંગ્રેજ રસાયણશાસ્ત્રી જોન ન્યુલેન્ડ્સે $1864$ માં અષ્ટકનો નિયમ રજૂ કર્યો હતો.
તેમણે તે સમયે જાણીતા તત્વોને તેમના પરમાણ્વીય દળના ચડતા ક્રમમાં ગોઠવ્યા હતા.
ન્યુલેન્ડ્સે એવી ધારણા કરી હતી કે પ્રકૃતિમાં માત્ર $56$ તત્વો જ અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને ભવિષ્યમાં કોઈ નવા તત્વો શોધવામાં આવશે નહીં.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) જોહાન વુલ્ફગેંગ ડોબરેનરે સમાન ગુણધર્મો ધરાવતા તત્વોને ત્રણના સમૂહમાં ગોઠવવાનો પ્રયાસ કર્યો,જેને ત્રિપુટીઓ (triads) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેમની પદ્ધતિમાં,વચ્ચેના તત્વનું પરમાણ્વીય દળ અન્ય બે તત્વોના પરમાણ્વીય દળના સરેરાશ જેટલું હતું.
જો કે,આ પદ્ધતિ વ્યાપકપણે લાગુ પડી શકી ન હતી કારણ કે ડોબરેનર તે સમયે જાણીતા તત્વોમાંથી માત્ર $5$ જ ત્રિપુટીઓ શોધી શક્યા હતા.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) જોન ન્યુલેન્ડ્સે $1866$ માં અષ્ટકનો નિયમ રજૂ કર્યો હતો।
તેમણે તત્વોને તેમના પરમાણ્વીય દળના ચડતા ક્રમમાં ગોઠવ્યા અને અવલોકન કર્યું કે દરેક આઠમું તત્વ તેના પ્રથમ તત્વ સાથે સમાન ગુણધર્મો ધરાવે છે।
આ નિયમ માત્ર $\text{કેલ્શિયમ}$ $(Ca)$ સુધી જ લાગુ પડતો હતો, જે આવર્ત કોષ્ટકમાં $20$ મું તત્વ છે।
$\text{કેલ્શિયમ}$ પછી, આઠમા તત્વના ગુણધર્મો પ્રથમ તત્વ સાથે મળતા આવતા નહોતા।

(FALSE) આ વિધાન ખોટું છે. જોન ન્યુલેન્ડ્સે એવી ધારણા કરી હતી કે પ્રકૃતિમાં માત્ર $56$ તત્વો અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને ભવિષ્યમાં કોઈ નવા તત્વો શોધાશે નહીં. $63$ ની સંખ્યા મેન્ડેલીફના આવર્ત કોષ્ટકના સમયમાં જાણીતા તત્વોની સંખ્યા સાથે સંબંધિત છે.

(B) આ વિધાન ખોટું છે. ન્યુલેન્ડના અષ્ટકના નિયમમાં,તેમણે તત્વોને તેમના કોષ્ટકમાં ગોઠવવા માટે બે તત્વોને એક જ ખાનામાં (દા.ત.,કોબાલ્ટ અને નિકલ) મૂક્યા હતા,પરંતુ તેમણે ત્રણ તત્વોને એક જ ખાનામાં મૂક્યા ન હતા. વધુમાં,તેમણે કેટલાક અસમાન તત્વોને એક જ ખાનામાં મૂક્યા હતા તે વાત સાચી છે,પરંતુ 'ત્રણ તત્વો' વાળો દાવો ખોટો છે.