Mixtures and their Types Questions in Gujarati

(N/A) સમાંગ મિશ્રણ:
$1$. તેના ઘટક કણોને સરળતાથી જોઈ શકાતા નથી.
$2$. સમાંગ મિશ્રણમાં અલગ પાડતી કોઈ દ્રશ્યમાન સીમાઓ હોતી નથી.
$3$. તેના ઘટકોને સરળતાથી અલગ કરી શકાતા નથી.
$4$. ઉદાહરણો: મિશ્રધાતુઓ,પાણીમાં મીઠાનું દ્રાવણ વગેરે.
વિષમાંગ મિશ્રણ:
$1$. તેના ઘટક કણોને સરળતાથી જોઈ શકાય છે.
$2$. તેમાં ઘટકો વચ્ચે અલગ પાડતી દ્રશ્યમાન સીમાઓ હોય છે.
$3$. તેના ઘટકોને સાદી ભૌતિક પદ્ધતિઓ દ્વારા અલગ કરી શકાય છે.
$4$. ઉદાહરણો: રેતી અને સામાન્ય મીઠાનું મિશ્રણ,રેતી અને પાણીનું મિશ્રણ વગેરે.

(N/A) સમાંગ મિશ્રણ:
$1$. તેના ઘટક કણોને સરળતાથી જોઈ શકાતા નથી.
$2$. સમાંગ મિશ્રણમાં અલગ પાડતી કોઈ દ્રશ્યમાન સીમાઓ હોતી નથી.
$3$. તેના ઘટકોને સરળતાથી અલગ કરી શકાતા નથી.
$4$. ઉદાહરણો: મિશ્ર ધાતુઓ (Alloys),પાણીમાં મીઠાનું દ્રાવણ વગેરે.
વિષમાંગ મિશ્રણ:
$1$. તેના ઘટક કણોને સરળતાથી જોઈ શકાય છે.
$2$. તેમાં ઘટકો વચ્ચે અલગ પાડતી દ્રશ્યમાન સીમાઓ હોય છે.
$3$. તેના ઘટકોને સાદી ભૌતિક પદ્ધતિઓ દ્વારા અલગ કરી શકાય છે.
$4$. ઉદાહરણો: રેતી અને સામાન્ય મીઠાનું મિશ્રણ,રેતી અને પાણીનું મિશ્રણ વગેરે.

(N/A) શુદ્ધ પદાર્થ ફક્ત એક જ પ્રકારના કણોનો બનેલો હોય છે,જ્યારે મિશ્રણમાં બે કે તેથી વધુ પદાર્થો કોઈપણ પ્રમાણમાં મિશ્રિત હોય છે.
$(a)$ સામાન્ય મીઠું $(NaCl)$: શુદ્ધ પદાર્થ (તે નિશ્ચિત રાસાયણિક બંધારણ ધરાવતું સંયોજન છે).
$(b)$ સાબુ: મિશ્રણ (તે ફેટી એસિડના સોડિયમ અથવા પોટેશિયમ ક્ષાર,પાણી અને અન્ય ઉમેરણોનું જટિલ મિશ્રણ છે).
$(c)$ માટી: મિશ્રણ (તેમાં રેતી,માટી,કાર્બનિક પદાર્થો,પાણી અને હવા વિવિધ પ્રમાણમાં હોય છે).
$(d)$ રબર: શુદ્ધ પદાર્થ (કુદરતી રબર એ આઇસોપ્રીન,$C_5H_8$ નો પોલિમર છે,જે એક જ રાસાયણિક સંયોજન છે).

(A) સમાંગ મિશ્રણ એવું મિશ્રણ છે જેમાં સમગ્ર મિશ્રણમાં ઘટકોનું પ્રમાણ સમાન હોય છે. ઉદાહરણો: હવા (વાયુમય દ્રાવણ),સોડા વોટર (પ્રવાહીમાં વાયુ),વિનેગર (પાણીમાં એસિટિક એસિડ) અને ગાળેલી ચા (પાણીમાં ઓગળેલા દ્રાવ્યો).
વિષમાંગ મિશ્રણ એવું મિશ્રણ છે જેમાં સમગ્ર મિશ્રણમાં ઘટકોનું પ્રમાણ સમાન હોતું નથી. ઉદાહરણો: લાકડું (જેમાં રેસા,રેઝિન અને ખનિજો હોય છે) અને માટી (જેમાં રેતી,માટી,કાર્બનિક પદાર્થો અને કાંકરા હોય છે).

(A) સમાંગ મિશ્રણ એટલે એવું મિશ્રણ કે જેનું બંધારણ તેના સમગ્ર જથ્થામાં એકસમાન હોય છે.
$(i)$ બરફ એ શુદ્ધ પદાર્થ છે (ઘન અવસ્થામાં $H_2O$),જે સમાંગ છે.
$(ii)$ લાકડું એ સેલ્યુલોઝ,લિગ્નિન અને અન્ય કાર્બનિક સંયોજનોનું જટિલ,વિષમાંગ મિશ્રણ છે.
$(iii)$ જમીન એ વિવિધ કણો,ખનિજો અને કાર્બનિક પદાર્થો ધરાવતું વિષમાંગ મિશ્રણ છે.
$(iv)$ હવા એ નાઈટ્રોજન,ઓક્સિજન,આર્ગોન અને કાર્બન ડાયોક્સાઈડ જેવા વિવિધ વાયુઓનું સમાંગ મિશ્રણ છે.
તેથી,$(i)$ અને $(iv)$ સ્વભાવે સમાંગ છે.

(B, D) 'ટિન્ડલ અસર' એ કલિલ (colloid) અથવા ખૂબ જ ઝીણા નિલંબિત કણો દ્વારા પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,દૂધ અને સ્ટાર્ચનું દ્રાવણ બંને કલિલ છે.
તેથી,તેઓ તેમની આરપાર પસાર થતા પ્રકાશના કિરણોનું પ્રકીર્ણન કરે છે અને 'ટિન્ડલ અસર' દર્શાવે છે.
ક્ષારનું દ્રાવણ અને કોપર સલ્ફેટનું દ્રાવણ એ સાચા દ્રાવણો છે,જે 'ટિન્ડલ અસર' દર્શાવતા નથી.

(N/A) શુદ્ધ પદાર્થ માત્ર એક જ પ્રકારના કણો (પરમાણુઓ અથવા અણુઓ) ધરાવે છે જે સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવે છે. તેનાથી વિપરીત,અશુદ્ધ પદાર્થ,જેને મિશ્રણ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે બે કે તેથી વધુ અલગ પ્રકારના કણો અથવા અણુઓનું કોઈપણ પ્રમાણમાં મિશ્રણ છે.

(B)

શુદ્ધ પદાર્થ	મિશ્રણ
$(i)$ તે માત્ર એક જ પ્રકારના કણો (પરમાણુઓ અથવા અણુઓ) નો બનેલો હોય છે.	$(i)$ તે બે કે તેથી વધુ શુદ્ધ પદાર્થોના કોઈપણ પ્રમાણમાં મિશ્રણથી બને છે.
$(ii)$ તેનું બંધારણ નિશ્ચિત હોય છે અને તેના ગલનબિંદુ તથા ઉત્કલનબિંદુ પણ નિશ્ચિત હોય છે. ઉદાહરણ: સોનું,પાણી,કાર્બન ડાયોક્સાઇડ.	$(ii)$ તેનું બંધારણ નિશ્ચિત હોતું નથી અને તેના ગલનબિંદુ તથા ઉત્કલનબિંદુ પણ નિશ્ચિત હોતા નથી. ઉદાહરણ: હવા,માટી,સમુદ્રનું પાણી.

(N/A) ક્ષારનું દ્રાવણ ($NaCl$ નું પાણીમાં દ્રાવણ) એ ઘન-પ્રવાહી સમાંગ મિશ્રણ છે જેમાં ક્ષાર પાણીમાં સંપૂર્ણપણે ઓગળી જાય છે.
$(b)$ હવા એ વાયુ-વાયુ સમાંગ મિશ્રણ છે જેમાં નાઈટ્રોજન,ઓક્સિજન,આર્ગોન અને અન્ય વાયુઓનો સમાવેશ થાય છે.
$(c)$ પિત્તળ (તાંબુ અને જસત) અથવા કાંસું (તાંબુ અને કલાઈ) જેવી મિશ્રધાતુઓ ઘન-ઘન સમાંગ મિશ્રણ છે.
$(d)$ કાદવવાળું પાણી અથવા પાણીમાં ચોકનો પાવડર એ ઘન-પ્રવાહી વિષમાંગ મિશ્રણના ઉદાહરણો છે.
$(e)$ તેલ અને પાણીનું મિશ્રણ એ પ્રવાહી-પ્રવાહી વિષમાંગ મિશ્રણ છે કારણ કે તે અલગ સ્તરો બનાવે છે.

(B) સમાંગ મિશ્રણ એવું મિશ્રણ છે જેમાં સમગ્ર મિશ્રણમાં ઘટકોનું પ્રમાણ સમાન હોય છે.
$(i)$ બરફ એ શુદ્ધ પદાર્થ ($H_2O$ ઘન અવસ્થામાં) છે, જે સમાંગ છે.
(ii) લાકડું એ વિષમાંગ મિશ્રણ છે જે વિવિધ તંતુઓ અને સંયોજનોનું બનેલું છે.
(iii) જમીન (માટી) એ વિષમાંગ મિશ્રણ છે જેમાં રેતી, માટી, કાર્બનિક પદાર્થો અને ખનિજો હોય છે.
(iv) હવા એ નાઈટ્રોજન, ઓક્સિજન, આર્ગોન અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ જેવા વિવિધ વાયુઓનું સમાંગ મિશ્રણ છે.
તેથી, બરફ અને હવા બંને સ્વભાવે સમાંગ છે. સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.