Mix Examples - IS MATTER AROUND US PURE? Questions in Gujarati

(N/A) શુદ્ધ પદાર્થ માત્ર એક જ પ્રકારના કણોનો બનેલો હોય છે,જ્યારે મિશ્રણ બે કે તેથી વધુ પ્રકારના કણોનું બનેલું હોય છે.
$(a)$ લાકડું: મિશ્રણ (તે સેલ્યુલોઝ,લિગ્નિન,પાણી અને અન્ય કાર્બનિક સંયોજનો ધરાવે છે).
$(b)$ કોલસો: મિશ્રણ (તે કાર્બન,હાઇડ્રોજન,નાઇટ્રોજન,ઓક્સિજન અને સલ્ફરનું જટિલ મિશ્રણ છે).
$(c)$ દૂધ: મિશ્રણ (તે પાણી,ચરબી,પ્રોટીન,લેક્ટોઝ અને ખનિજો ધરાવતું કલિલ દ્રાવણ છે).
$(d)$ ખાંડ: શુદ્ધ પદાર્થ (તે માત્ર સુક્રોઝના અણુઓ,$C_{12}H_{22}O_{11}$ ની બનેલી છે).

(N/A) સંતૃપ્ત દ્રાવણ: જે દ્રાવણમાં ચોક્કસ તાપમાને દ્રાવ્ય પદાર્થ વધુ ઓગાળી શકાતો નથી,તેને સંતૃપ્ત દ્રાવણ કહે છે.
ઉદાહરણ: જ્યારે પાણીના નિશ્ચિત જથ્થામાં વારંવાર ખાંડ ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે એક એવી સ્થિતિ આવે છે કે જેમાં ઓરડાના તાપમાને પાણીના તે જથ્થામાં વધુ ખાંડ ઓગાળવી શક્ય બનતી નથી.
$(b)$ શુદ્ધ પદાર્થ: જે પદાર્થ એક જ પ્રકારના કણો (પરમાણુઓ અને/અથવા અણુઓ)નો બનેલો હોય તેને શુદ્ધ પદાર્થ કહે છે.
તમામ તત્વો અને સંયોજનોને શુદ્ધ પદાર્થો ગણવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ: પાણી $(H_2O)$,સોનું $(Au)$ વગેરે.

(N/A) શુદ્ધ પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $1 \text{ atm}$ દબાણે $100\,^{\circ}C$ હોય છે.
આપેલ નમૂનો $102\,^{\circ}C$ તાપમાને ઉકળે છે,જે દર્શાવે છે કે પાણીમાં અશુદ્ધિઓ (દ્રાવ્ય પદાર્થો) રહેલી છે.
તેથી,આ પાણી શુદ્ધ નથી.
અશુદ્ધિઓની હાજરીને કારણે,પાણીનું ઠારણબિંદુ ઘટે છે,એટલે કે તે $0\,^{\circ}C$ થી નીચેના તાપમાને થીજી જશે.

(A) શુદ્ધ પદાર્થ માત્ર એક જ પ્રકારના કણોનો બનેલો હોય છે,જે સમાન રાસાયણિક પ્રકૃતિ ધરાવે છે. તેથી,વિધાન $(i)$ સાચું છે.
શુદ્ધ પદાર્થો કાં તો તત્વો અથવા સંયોજનો હોય છે,મિશ્રણો નહીં. તેથી,વિધાન $(ii)$ ખોટું છે.
શુદ્ધ પદાર્થોનું બંધારણ અને ગુણધર્મો સમગ્ર રીતે નિશ્ચિત હોય છે,એટલે કે તે સમાંગ હોય છે. તેથી,વિધાન $(iii)$ સાચું છે.
નિકલ જેવા તત્વો શુદ્ધ પદાર્થો છે. વિધાન $(iv)$ દાવો કરે છે કે નિકલ સિવાયના તમામ તત્વો શુદ્ધ પદાર્થો છે,જે ખોટું છે કારણ કે નિકલ પણ એક શુદ્ધ પદાર્થ છે. તેથી,વિધાન $(iv)$ ખોટું છે.
આમ,વિધાનો $(i)$ અને $(iii)$ સાચા છે.

(N/A) સમાંગ મિશ્રણ: જ્યારે આપણે દરિયાના પાણીને પાણીમાં ઓગળેલા વિવિધ ક્ષારોના દ્રાવણ તરીકે ગણીએ છીએ,ત્યારે તે સમગ્ર રીતે એકરૂપ દેખાય છે,જે તેને સમાંગ મિશ્રણ બનાવે છે.
વિષમાંગ મિશ્રણ: તેની કુદરતી અવસ્થામાં,દરિયાના પાણીમાં માત્ર ઓગળેલા ક્ષારો જ નહીં,પરંતુ કાદવ,રેતી,સડેલા વનસ્પતિના અવશેષો અને સૂક્ષ્મ જીવો જેવા નિલંબિત કણો પણ હોય છે. આ ઘટકો સમાન રીતે વિતરિત હોતા નથી અને તેમને ભૌતિક રીતે અલગ કરી શકાય છે,તેથી તેને વિષમાંગ મિશ્રણ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(N/A) જેમ તાપમાન ઘટે છે તેમ પોટેશિયમ ક્લોરાઇડની દ્રાવ્યતા ઘટે છે,તેથી દ્રાવણમાંથી પોટેશિયમ ક્લોરાઇડના સ્ફટિકો અલગ પડશે.
$(b)$ શરૂઆતમાં પાણીનું બાષ્પીભવન થશે અને ખાંડ બાકી રહેશે. વધુ ગરમ કરવાથી,ખાંડનું ઉષ્મીય વિઘટન થશે અને તે બળીને કાળી પડી જશે.
$(c)$ લોખંડ અને સલ્ફર રાસાયણિક રીતે પ્રક્રિયા કરીને આયર્ન$(II)$ સલ્ફાઇડ $(FeS)$ નામનું નવું સંયોજન બનાવશે,જે કાળા રંગનો ઘન પદાર્થ છે.

(N/A) ઉર્ધ્વપાતન (Sublimation): સૂકો બરફ (ઘન અવસ્થામાં $CO_2$) ઓરડાના તાપમાને સીધો વાયુમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$(b)$ પ્રસરણ (Diffusion): શાહીના કણોનું પાણીના કણો સાથે આંતરમિશ્રણ થવું.
$(c)$ દ્રવીકરણ/પ્રસરણ (Dissolution/Diffusion): દ્રાવ્ય (પોટેશિયમ પરમેંગેનેટ) દ્રાવકમાં ઓગળીને ફેલાઈ જાય છે.
$(d)$ બાષ્પીભવન (Evaporation): એસિટોનનું ઉત્કલનબિંદુ નીચું હોવાથી તે ઓરડાના તાપમાને બાષ્પમાં ફેરવાય છે.
$(e)$ કેન્દ્રત્યાગી બળ (Centrifugation): ગોળ ફેરવીને ભારે કણોને હલકા કણોથી અલગ કરવાની પ્રક્રિયા.
$(f)$ નિક્ષેપન (Sedimentation): ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે અદ્રાવ્ય ભારે કણોનું તળિયે બેસી જવાની પ્રક્રિયા.
$(g)$ પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન (ટિન્ડલ અસર - Tyndall effect): કલીલ કણો દ્વારા પ્રકાશનું વિખેરણ થવાની ઘટના.

(N/A) કલિલ એ વિષમાંગ મિશ્રણ છે અને તેના ઘટકોને સેન્ટ્રિફ્યુગેશન (કેન્દ્રત્યાગી બળ) તરીકે ઓળખાતી પદ્ધતિ દ્વારા અલગ કરી શકાય છે.
$(b)$ બરફ,પાણી અને પાણીની વરાળ અલગ દેખાય છે અને અલગ ભૌતિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે પરંતુ તેઓ રાસાયણિક રીતે સમાન છે.
$(c)$ સેપરેટિંગ ફનલમાં ઉપરનું સ્તર પાણીનું હશે અને નીચેનું સ્તર ક્લોરોફોર્મનું હશે (સૂચના: પાણીની ઘનતા ક્લોરોફોર્મ કરતા ઓછી હોય છે).
$(d)$ બે કે તેથી વધુ મિશ્રિત પ્રવાહીઓનું મિશ્રણ,જેના ઉત્કલન બિંદુઓ વચ્ચેનો તફાવત $25 \, K$ કરતા ઓછો હોય,તેને વિભાગીય નિસ્યંદન (fractional distillation) નામની પ્રક્રિયા દ્વારા અલગ કરી શકાય છે.
$(e)$ જ્યારે થોડા ટીપાં દૂધ ધરાવતા પાણીમાંથી પ્રકાશ પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે વાદળી રંગની ઝાંય દર્શાવે છે. આ દૂધ દ્વારા પ્રકાશના પ્રકીર્ણન (scattering) ને કારણે છે અને આ ઘટનાને ટિન્ડલ અસર (Tyndall effect) કહેવામાં આવે છે. આ સૂચવે છે કે દૂધ એ કલિલ દ્રાવણ છે.

(N/A) જ્યારે ભાગ $A$ ને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે લોખંડ અને સલ્ફર પ્રક્રિયા કરીને આયર્ન સલ્ફાઇડ $(FeS)$ બનાવે છે:
$Fe + S \rightarrow FeS$
જ્યારે આયર્ન સલ્ફાઇડ $(FeS)$ માં મંદ હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે હાઇડ્રોજન સલ્ફાઇડ $(H_2S)$ વાયુ ઉત્પન્ન થાય છે:
$FeS + 2HCl \rightarrow FeCl_2 + H_2S$
હાઇડ્રોજન સલ્ફાઇડ વાયુની લાક્ષણિક દુર્ગંધ હોય છે,જે સડેલા ઇંડા જેવી હોય છે.
જ્યારે લોખંડ અને સલ્ફરના ગરમ ન કરેલા મિશ્રણ (ભાગ $B$) માં મંદ હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે લોખંડ એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાઇડ્રોજન $(H_2)$ વાયુ મુક્ત કરે છે,જ્યારે સલ્ફર પ્રક્રિયા કર્યા વગર રહે છે:
$Fe + S + 2HCl \rightarrow FeCl_2 + H_2 + S$
હાઇડ્રોજન વાયુને તેની નજીક સળગતી દીવાસળી લાવીને ઓળખવામાં આવે છે,જેનાથી વાયુ લાક્ષણિક 'પૉપ' અવાજ સાથે સળગે છે.

(C) $1$. ગરમ કરવું: ખાંડ એક કાર્બનિક સંયોજન $(C_{12}H_{22}O_{11})$ છે જે ગરમ કરવાથી નિર્જલીકરણને કારણે બળીને કાળું પડી જાય છે. મીઠું $(NaCl)$ એક અકાર્બનિક આયનીય સંયોજન છે જે ગરમ કરવાથી કાળું પડતું નથી.
$2$. વિદ્યુત વાહકતા: મીઠું એક આયનીય સંયોજન છે જે પાણીમાં આયનો ($Na^+$ અને $Cl^-$) માં વિભાજિત થાય છે,જેનાથી દ્રાવણ વિદ્યુતનું સારું વાહક બને છે. ખાંડ એક સહસંયોજક સંયોજન છે જે પાણીમાં આયનોમાં વિભાજિત થતું નથી,તેથી તેનું દ્રાવણ વિદ્યુતનું અવાહક રહે છે.

(N/A) $1$. તત્વ: સોનું $(Au)$ એ એક શુદ્ધ પદાર્થ છે જે ફક્ત એક જ પ્રકારના પરમાણુઓનો બનેલો છે.
$2$. સંયોજન: આરસપહાણ $(CaCO_3)$ અને ખાંડ $(C_{12}H_{22}O_{11})$ એ સંયોજનો છે કારણ કે તે બે કે તેથી વધુ તત્વોના રાસાયણિક રીતે નિશ્ચિત પ્રમાણમાં જોડાવાથી બનેલા છે.
$3$. મિશ્રણ: હવા અને દૂધ એ મિશ્રણ છે. હવા એ વિવિધ વાયુઓનું સમાંગ મિશ્રણ છે,જ્યારે દૂધ એ પાણી,ચરબી,પ્રોટીન અને ખનિજોનું વિસમાંગ મિશ્રણ (કલિલ) છે.

(N/A) પોટેશિયમ ક્લોરાઇડના સ્ફટિકો અલગ પડશે,કારણ કે તાપમાન ઘટવાથી ક્ષારની દ્રાવ્યતા ઘટે છે.
$(b)$ શરૂઆતમાં પાણીનું બાષ્પીભવન થશે અને ખાંડના સ્ફટિકો બાકી રહેશે. વધુ ગરમ કરવાથી ખાંડનું કાર્બોનિકરણ (charring) થશે.
$(c)$ રાસાયણિક પ્રક્રિયા થશે અને આયર્ન સલ્ફાઇડ $(FeS)$ બનશે,જે એક નવો પદાર્થ છે અને તેના ગુણધર્મો મૂળ ઘટકો કરતા અલગ હોય છે.

(N/A) મોટાભાગના ઘન દ્રાવ્યો માટે,જેમ તાપમાન વધે છે તેમ દ્રાવ્યતા વધે છે,અને જેમ તાપમાન ઘટે છે તેમ દ્રાવ્યતા ઘટે છે.
$(b)$ નિલંબિત દ્રાવણમાં દ્રાવ્યના કણોને દ્રાવકના કણોથી અલગ પાડવા શક્ય છે કારણ કે નિલંબિત દ્રાવણમાં કણોનું કદ પ્રમાણમાં મોટું ($100 \ nm$ થી વધુ) હોય છે,જેના કારણે તે નરી આંખે જોઈ શકાય છે.

$(II, III)$ શુદ્ધ પદાર્થ માત્ર એક જ પ્રકારના કણોનો બનેલો હોય છે. આ તત્વો અથવા સંયોજનો હોઈ શકે છે; ઉદાહરણ તરીકે, $\text{સોનું}$ અથવા $\text{પાણી}$. મિશ્રણ બે કે તેથી વધુ વિવિધ તત્વો અથવા સંયોજનોને ભેગા કરીને મેળવવામાં આવે છે જે રાસાયણિક રીતે પ્રતિક્રિયા આપતા નથી; ઉદાહરણ તરીકે, પાણીમાં $\text{મીઠાનું}$ દ્રાવણ.
$(b)$ સમાંગ મિશ્રણો નીચે મુજબ છે:
$(ii)$ $\text{પિત્તળ}$ (તાંબા અને જસતની મિશ્રધાતુ).
$(iii)$ $\text{આયોડિનનું}$ ટિંક્ચર (આલ્કોહોલમાં આયોડિનનું દ્રાવણ).

(A) ઓરડાના તાપમાને,લોખંડનો ભૂકો અને સલ્ફરનો પાવડર મિશ્રણ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે. જ્યારે તેને મંદ સલ્ફ્યુરિક એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરાવવામાં આવે છે,ત્યારે લોખંડ હાઇડ્રોજન વાયુ $(H_2)$ ઉત્પન્ન કરવા માટે પ્રતિક્રિયા આપે છે.
$(b)$ જ્યારે મિશ્રણને સખત ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે લોખંડ અને સલ્ફર રાસાયણિક પ્રક્રિયા કરીને આયર્ન સલ્ફાઇડ $(FeS)$ નામનું સંયોજન બનાવે છે. જ્યારે આ સંયોજનને મંદ સલ્ફ્યુરિક એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરાવવામાં આવે છે,ત્યારે તે હાઇડ્રોજન સલ્ફાઇડ વાયુ $(H_2S)$ ઉત્પન્ન કરે છે,જે સડેલા ઈંડા જેવી લાક્ષણિક ગંધ ધરાવે છે.
$(c)$ પરિણામોમાં તફાવતનું કારણ એ છે કે પ્રથમ કિસ્સામાં,પદાર્થો મિશ્રણ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને તેમના વ્યક્તિગત ગુણધર્મો જાળવી રાખે છે. બીજા કિસ્સામાં,ગરમ કરવાથી રાસાયણિક પ્રતિક્રિયા થાય છે જે તેના ઘટક તત્વોની તુલનામાં સંપૂર્ણપણે અલગ રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવતું નવું સંયોજન બનાવે છે.

(N/A) મિશ્રણ અને સંયોજન વચ્ચેના તફાવત:

મિશ્રણ	સંયોજન
$(1)$ તત્વો અથવા સંયોજનો માત્ર એકબીજા સાથે ભળીને મિશ્રણ બનાવે છે.	$(1)$ તત્વો રાસાયણિક પ્રક્રિયા કરીને નવો પદાર્થ બનાવે છે જેને સંયોજન કહેવાય છે.
$(2)$ બંધારણ અનિશ્ચિત હોય છે.	$(2)$ બંધારણ નિશ્ચિત હોય છે.
$(3)$ તે તેના ઘટકોના ગુણધર્મો દર્શાવે છે.	$(3)$ તે સંયોજનના ગુણધર્મો દર્શાવે છે,તેના ઘટક તત્વોના નહીં.
$(4)$ ઘટકોને ભૌતિક પદ્ધતિઓ દ્વારા સરળતાથી અલગ કરી શકાય છે.	$(4)$ ભૌતિક પદ્ધતિઓ દ્વારા અલગ કરી શકાતા નથી.

$(b)$ રેતી,લોખંડનો ભૂકો,નેપ્થલીન અને સોડિયમ ક્લોરાઈડના મિશ્રણને અલગ કરવાની પદ્ધતિ:
$(1)$ મિશ્રણ પર ચુંબક ફેરવો. લોખંડનો ભૂકો ચુંબક તરફ આકર્ષાય છે અને અલગ થઈ જાય છે.
$(2)$ બાકી રહેલા મિશ્રણ (રેતી,નેપ્થલીન અને સોડિયમ ક્લોરાઈડ) ને ગરમ કરો. નેપ્થલીનનું ઉર્ધ્વપાતન (સબલિમેશન) થાય છે (ઘનમાંથી સીધું વાયુમાં રૂપાંતર) અને તેને અલગ એકત્ર કરી શકાય છે.
$(3)$ બાકી રહેલા રેતી અને સોડિયમ ક્લોરાઈડના મિશ્રણમાં પાણી ઉમેરો. સોડિયમ ક્લોરાઈડ પાણીમાં ઓગળી જાય છે,જ્યારે રેતી ઓગળતી નથી.
$(4)$ મિશ્રણને ગાળી લો. રેતી ગળણીમાં અવશેષ તરીકે રહી જાય છે,જ્યારે સોડિયમ ક્લોરાઈડનું દ્રાવણ ગળણ (ફિલ્ટ્રેટ) તરીકે નીચે આવે છે.
$(5)$ અંતે,સોડિયમ ક્લોરાઈડના દ્રાવણનું બાષ્પીભવન કરીને શુદ્ધ સોડિયમ ક્લોરાઈડ મેળવી શકાય છે.

$(a)$ પાણીનું બાષ્પીભવન થાય છે અને ખાંડ ઘન અવશેષ તરીકે બાકી રહે છે.
$(b)$ પોટેશિયમ ક્લોરાઈડની દ્રાવ્યતા તાપમાન સાથે ઘટે છે, જેના કારણે પોટેશિયમ ક્લોરાઈડના સ્ફટિકો બને છે.
$(c)$ લોખંડ સલ્ફર સાથે પ્રક્રિયા કરીને નવું સંયોજન આયર્ન$(II)$ સલ્ફાઈડ $(FeS)$ બનાવે છે, જે કાળા રંગનો ઘન પદાર્થ છે.
$(d)$ કલીલ કણો દ્વારા પ્રકાશના પ્રકીર્ણનને કારણે પ્રકાશનો માર્ગ દૃશ્યમાન બને છે, જેને ટિન્ડલ અસર કહેવામાં આવે છે.
$(e)$ હાઇડ્રોજન સલ્ફાઈડ $(H_2S)$ નામનો રંગહીન વાયુ ઉત્પન્ન થાય છે, જે સડેલા ઈંડા જેવી લાક્ષણિક ગંધ ધરાવે છે.

(N/A) સમાંગ અને વિષમાંગ મિશ્રણ વચ્ચેના તફાવત:

સમાંગ મિશ્રણ	વિષમાંગ મિશ્રણ
$(i)$ સમગ્ર મિશ્રણમાં બંધારણ સમાન હોય છે.	$(i)$ સમગ્ર મિશ્રણમાં બંધારણ સમાન હોતું નથી.
$(ii)$ ઘટકો વચ્ચે કોઈ દ્રશ્યમાન સીમાઓ હોતી નથી.	$(ii)$ ઘટકો વચ્ચે અલગ સીમાઓ જોઈ શકાય છે.
$(iii)$ ઘટકોને સરળતાથી અલગ કરી શકાતા નથી (દા.ત.,પાણીમાં ખાંડ).	$(iii)$ ઘટકોને સરળતાથી અલગ કરી શકાય છે (દા.ત.,તેલ અને પાણી).

$(b)$ પાણી એક સંયોજન છે અને મિશ્રણ નથી તે સાબિત કરવાના કારણો:
$(i)$ પાણીનું રાસાયણિક બંધારણ $(H_2O)$ નિશ્ચિત હોય છે અને તેના ઘટકોને માત્ર વિદ્યુત વિભાજન જેવી રાસાયણિક પદ્ધતિઓ દ્વારા જ અલગ કરી શકાય છે,ભૌતિક પદ્ધતિઓ દ્વારા નહીં.
$(ii)$ પાણીના ગુણધર્મો તેના ઘટક તત્વો,હાઇડ્રોજન (જ્વલનશીલ વાયુ) અને ઓક્સિજન (દહન પોષક વાયુ) કરતા સંપૂર્ણપણે અલગ હોય છે.

(N/A) અલગીકરણની પદ્ધતિઓ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ ગાળણ (Filtration): પ્રવાહીમાંથી ઘન કણોને અલગ કરવા માટે.
$(ii)$ કેન્દ્રત્યાગી પદ્ધતિ (Centrifugation): પાણીમાં નિલંબિત ઝીણા કણોને અલગ કરવા માટે.
$(iii)$ અલગીકરણ ગળણી (Separating funnel): તેલ અને પાણી જેવા અદ્રાવ્ય પ્રવાહીઓને અલગ કરવા માટે.
$(iv)$ બાષ્પીભવન (Evaporation): દ્રાવકમાંથી ઓગળેલા ઘન પદાર્થને અલગ કરવા માટે.
$(v)$ ઉર્ધ્વપાતન (Sublimation): ઉર્ધ્વપાતન પામી શકે તેવા ઘન (કપૂર) ને ન પામી શકે તેવા (મીઠું) થી અલગ કરવા માટે.
$(vi)$ ઉપણવું (Winnowing): ભારે દાણામાંથી હલકા ફોતરાં અલગ કરવા માટે.
$(b)$ ફેરફારોનું વર્ગીકરણ:
રાસાયણિક ફેરફાર: $(ii)$ કાગળનું સળગવું અને $(iii)$ કબાટને કાટ લાગવો (નવા પદાર્થો બને છે).
ભૌતિક ફેરફાર: $(i)$ પાણીનું ઉકળવું અને $(iv)$ ફ્રૂટ સલાડ બનાવવો (કોઈ નવો પદાર્થ બનતો નથી,માત્ર ભૌતિક અવસ્થા કે દેખાવ બદલાય છે).

(N/A) સામાન્ય મીઠું,કપૂર અને લોખંડના રજકણોના મિશ્રણને અલગ કરવા માટે નીચેના પગલાં અનુસરો:
$1$. ચુંબકીય અલગીકરણ: મિશ્રણ પર ચુંબક ફેરવો. લોખંડના રજકણો $(C)$ ચુંબકીય હોવાથી,તે ચુંબક તરફ આકર્ષાય છે અને મિશ્રણમાંથી અલગ થઈ જાય છે.
$2$. ઉર્ધ્વપાતન: બાકી રહેલા મિશ્રણમાં સામાન્ય મીઠું અને કપૂર હોય છે. આ મિશ્રણને ચાઈના ડિશમાં ગરમ કરો. કપૂર $(B)$ એ ઉર્ધ્વપાતી પદાર્થ છે,જેનો અર્થ છે કે તે ગરમ કરવાથી સીધું ઘનમાંથી વાયુમાં રૂપાંતરિત થાય છે. કપૂરની વરાળને એકત્રિત કરવા માટે ડિશ પર ઊંધું ગળણી (funnel) મૂકો,જે ગળણીની ઠંડી અંદરની સપાટી પર જામી જશે.
$3$. અવશેષ: સામાન્ય મીઠું $(A)$ ઉર્ધ્વપાતન પામતું નથી અને ચાઈના ડિશમાં અવશેષ તરીકે બાકી રહેશે.

(N/A) $(i)$ સામાન્ય મીઠું અને પાણીનું મિશ્રણ (સાચું દ્રાવણ).
$(ii)$ ચોક પાવડર અને પાણીનું મિશ્રણ (નિબિલંબન) તથા દૂધ અને પાણીનું મિશ્રણ (કલિલ).
$(iii)$ સામાન્ય મીઠું અને પાણીનું મિશ્રણ (સાચું દ્રાવણ).
$(iv)$ ચોક પાવડર અને પાણીનું મિશ્રણ (નિબિલંબન).
$(v)$ ચોક પાવડર અને પાણીનું મિશ્રણ (નિબિલંબન).

(B) શુદ્ધ પદાર્થ માત્ર એક જ પ્રકારના કણો (પરમાણુઓ અથવા અણુઓ) નો બનેલો હોય છે. તેથી,વિધાન $(i)$ સાચું છે.
શુદ્ધ પદાર્થો કાં તો તત્વો અથવા સંયોજનો હોય છે,મિશ્રણો નહીં. તેથી,વિધાન $(ii)$ ખોટું છે.
શુદ્ધ પદાર્થોનું રાસાયણિક બંધારણ નિશ્ચિત હોય છે અને તેના ગુણધર્મો સમગ્ર રીતે સમાન હોય છે. તેથી,વિધાન $(iii)$ સાચું છે.
નિકલ જેવા તત્વો શુદ્ધ પદાર્થો છે; નિકલ સિવાયના તમામ તત્વો શુદ્ધ પદાર્થો છે તેવો દાવો ખોટો છે. તેથી,વિધાન $(iv)$ ખોટું છે.
આમ,વિધાન $(i)$ અને $(iii)$ સાચા છે.