Disease and its Causes Questions in Gujarati

(N/A) બાળક બીમાર છે તે ઓળખવામાં મદદરૂપ લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
- આંખો લાલ થવી
- આંખો ઝૂકી જવી
- સતત રડવું
- શરીરનું તાપમાન ઊંચું રહેવું (તાવ)
$(b)$ બાળકમાં ચોક્કસ બીમારી સૂચવતા ચિહ્નો:
- ખૂબ તાવ,માથાનો દુખાવો,સ્નાયુઓનો દુખાવો અને ધ્રુજારી એ મેલેરિયા સૂચવે છે.
- ઝાડા અને પેટમાં દુખાવો એ અતિસાર (ડાયેરિયા) સૂચવે છે.
- આંખો લાલ થવી અને સતત આંખો ચોળવી એ આઈ ફ્લૂ (કન્જક્ટિવાઇટિસ) સૂચવે છે.
- નિસ્તેજ ત્વચા,પીળું પેશાબ અને આંખો પીળી થવી એ કમળો સૂચવે છે.
- જો અન્ય કોઈ સ્પષ્ટ લક્ષણો વગર તાવ હોય,તો બીમારીનો પ્રકાર જાણવા માટે ડોક્ટરો લેબોરેટરી ટેસ્ટ કરાવવાની સલાહ આપે છે.

(D) એલિફન્ટિયાસિસ, જેને ફાઈલેરિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એક રોગ છે જે ત્વચા અને નીચેના પેશીઓના જાડા થવા દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે, ખાસ કરીને પગ અને પુરુષ જનનાંગોમાં। તે પરોપજીવી ફાઈલેરિયલ કૃમિ, ખાસ કરીને $Wuchereria \text{ } bancrofti$ અને $Wuchereria \text{ } malayi$ દ્વારા થાય છે। આ કૃમિઓ ચેપગ્રસ્ત મચ્છરોના કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે। તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે।

(A) ટાઈફોઈડ એ $Salmonella$ $typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો બેક્ટેરિયલ રોગ છે.
$AIDS$ એ $HIV$ વાયરસ દ્વારા થાય છે.
ડેન્ગ્યુ એ ડેન્ગ્યુ વાયરસ દ્વારા થાય છે.
ઈન્ફલ્યુએન્ઝા એ ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસ દ્વારા થાય છે.
તેથી,ટાઈફોઈડ એ સાચો જવાબ છે કારણ કે તે વાયરલ રોગ નથી.

(B) કોલેરા $Vibrio \text{ cholerae}$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
એન્થ્રેક્સ $Bacillus \text{ anthracis}$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
ક્ષય (ટ્યુબરક્યુલોસિસ) $Mycobacterium \text{ tuberculosis}$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
ઈન્ફલ્યુએન્ઝા એ વાયરસથી થતો રોગ છે જે ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસ દ્વારા ફેલાય છે. તેથી, તે બેક્ટેરિયલ રોગ નથી.

(D) આ પ્રશ્ન એવા રોગને ઓળખવા માટે છે જે બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો નથી।
$A$, $B$, અને $C$ (ટાઈફોઈડ, એન્થ્રેક્સ અને ક્ષય) ત્રણેય બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે।
ટાઈફોઈડ $Salmonella \text{ } typhi$ નામના બેક્ટેરિયાથી થાય છે।
એન્થ્રેક્સ $Bacillus \text{ } anthracis$ નામના બેક્ટેરિયાથી થાય છે।
ક્ષય (ટ્યુબરક્યુલોસિસ) $Mycobacterium \text{ } tuberculosis$ નામના બેક્ટેરિયાથી થાય છે।
મેલેરિયા એ $Plasmodium$ પ્રજાતિના પ્રજીવ (protozoa) દ્વારા થતો રોગ છે।
તેથી, સાચો જવાબ $D$ છે।

(A) સાચો જવાબ $A$ (મેલેરિયા) છે.
$1$. મેલેરિયા એ $Plasmodium$ પ્રજાતિના પ્રજીવો (દા.ત.,$Plasmodium$ $vivax$,$Plasmodium$ $falciparum$) દ્વારા થાય છે.
$2$. ઈન્ફલ્યુએન્ઝા એ ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસ દ્વારા થતો વાયરલ રોગ છે.
$3$. $AIDS$ ($Acquired$ $Immuno$ $Deficiency$ $Syndrome$) એ $HIV$ ($Human$ $Immunodeficiency$ $Virus$) દ્વારા થાય છે,જે એક રેટ્રોવાયરસ છે.
$4$. કોલેરા એ $Vibrio$ $cholerae$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો બેક્ટેરિયલ રોગ છે.

(B) કાલા-આઝાર,જેને વિસરલ લેશમેનિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $Leishmania$ $donovani$ નામના પ્રજીવ (protozoan) પરોપજીવી દ્વારા થાય છે.
તે મનુષ્યોમાં ચેપગ્રસ્ત માદા સેન્ડફ્લાય (રેતીના માખી) ના કરડવાથી ફેલાય છે.

(B) વિધાન 'પેપ્ટિક અલ્સર એસિડિક ખોરાક ખાવાથી થાય છે' તે ખોટું છે. પેપ્ટિક અલ્સર મુખ્યત્વે $Helicobacter \text{ } pylori$ નામના બેક્ટેરિયાને કારણે થાય છે, ન કે ખોરાકની એસિડિટીને કારણે. જોકે તણાવ અને તીખો ખોરાક લક્ષણોને વધારી શકે છે, પરંતુ તે તેનું મૂળ કારણ નથી.

(N/A) તીવ્ર રોગો એવા રોગો છે જે ખૂબ જ ટૂંકા સમય માટે રહે છે. ઉદાહરણો: વાયરલ તાવ,શરદી.
$(b)$ દીર્ઘકાલીન રોગો એવા રોગો છે જે લાંબા સમય સુધી રહે છે,ક્યારેક આખા જીવનકાળ દરમિયાન પણ રહી શકે છે. ઉદાહરણો: હાથીપગો (Elephantiasis),ક્ષય રોગ $(TB)$.
$(c)$ ચેપી રોગો જૈવિક કારકો (રોગકારકો) દ્વારા થાય છે અને તે ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિમાંથી સ્વસ્થ વ્યક્તિમાં ફેલાઈ શકે છે. ઉદાહરણો: શીતળા (Smallpox),અછબડા (Chickenpox).
$(d)$ બિન-ચેપી રોગો રોગકારકો દ્વારા થતા નથી અને તે એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં ફેલાતા નથી. ઉદાહરણો: ડાયાબિટીસ,ગોઇટર.

(N/A) પ્રજીવો દ્વારા થતા બે રોગો અને તેમના કારક સજીવો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ મેલેરિયા: જે $Plasmodium$ નામના પ્રજીવ દ્વારા થાય છે.
$(ii)$ સ્લીપિંગ સિકનેસ (નિદ્રા રોગ): જે $Trypanosoma$ નામના પ્રજીવ દ્વારા થાય છે.
(વૈકલ્પિક રીતે,$Leishmania$ દ્વારા થતો કાલા-આઝાર રોગ પણ એક સાચું ઉદાહરણ છે.)

(N/A) $(i)$ પેપ્ટિક અલ્સર માટે જવાબદાર બેક્ટેરિયા $Helicobacter \, pylori$ છે.
$(ii)$ આ રોગકારક જીવાણુની શોધ સૌપ્રથમ રોબિન વોરેન અને બેરી માર્શલ દ્વારા $1982$ માં કરવામાં આવી હતી.

(A-D) હેપેટાઇટિસ યકૃત (Liver) ને લક્ષ્ય બનાવે છે.
$(b)$ આંચકી અથવા બેભાન અવસ્થા મગજ (Brain) ને લક્ષ્ય બનાવે છે.
$(c)$ ન્યુમોનિયા ફેફસાં (Lungs) ને લક્ષ્ય બનાવે છે.
$(d)$ ફૂગજન્ય રોગ ત્વચા (Skin) ને લક્ષ્ય બનાવે છે.

(N/A) જ્યારે શરીરની એક અથવા વધુ પ્રણાલીઓનું કાર્ય અથવા દેખાવ ખરાબ તરફ બદલાય છે,ત્યારે તે રોગના અમુક અસામાન્ય સંકેતો આપે છે. મનુષ્યોમાં જોવા મળતા આ ફેરફારોને લક્ષણો કહેવામાં આવે છે. લક્ષણો કોઈ ચોક્કસ રોગની હાજરીનો સંકેત આપે છે.
ઉદાહરણ $(i)$: ત્વચા પરના ચાંદા એ અછબડા (chickenpox) ના લક્ષણો છે.
ઉદાહરણ $(ii)$: ઉધરસ એ ફેફસાના ચેપનું લક્ષણ છે.

(N/A) $AIDS$ એટલે કે 'એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ' $(Acquired \text{ } Immuno \text{ } Deficiency \text{ } Syndrome)$.
$AIDS$ એ $HIV$ વાયરસ દ્વારા થાય છે, જે જાતીય સંપર્ક, રક્ત ચઢાવવા અથવા અન્ય માધ્યમો દ્વારા શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે.
એકવાર શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી, આ વાયરસ સમગ્ર શરીરમાં લસિકા ગાંઠો (lymph nodes) માં ફેલાય છે અને રોગપ્રતિકારક શક્તિને ગંભીર રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે।
રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડવાને કારણે, શરીર સામાન્ય ચેપ સામે લડી શકતું નથી।
પરિણામે, સામાન્ય શરદી જેવો નાનો ચેપ ન્યુમોનિયામાં ફેરવાઈ શકે છે, અથવા પાચનતંત્રનો સામાન્ય ચેપ ગંભીર ઝાડા અને રક્તસ્ત્રાવમાં પરિણમી શકે છે।
$AIDS$ માં કોઈ એક ચોક્કસ રોગના લક્ષણો જોવા મળતા નથી, પરંતુ તે નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિને કારણે વિવિધ રોગો અને લક્ષણોના જટિલ સમૂહ તરીકે પ્રગટ થાય છે, તેથી તેને એક રોગને બદલે 'સિન્ડ્રોમ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।

(B) નાઈટ્રોજન સ્થાપન કરતા બેક્ટેરિયા,જેમ કે $Rhizobium$,માં 'નાઈટ્રોજિનેઝ' નામનો ઉત્સેચક હોય છે જે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું એમોનિયામાં રૂપાંતર કરવા માટે જવાબદાર છે. આ ઉત્સેચક ઓક્સિજન પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે અને ઓક્સિજનની હાજરીમાં તે નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે. તેથી,આ બેક્ટેરિયાને અસરકારક રીતે કાર્ય કરવા માટે અજારક (ઓક્સિજન મુક્ત) વાતાવરણની જરૂર હોય છે,જે સામાન્ય રીતે મૂળની ગાંઠોમાં રહેલા 'લેગહિમોગ્લોબિન' પ્રોટીન દ્વારા પૂરું પાડવામાં આવે છે.

(A) બિન-ચેપી રોગો એવા પરિબળોને કારણે થાય છે જે સૂક્ષ્મજીવો જેવા બાહ્ય રોગકારકો નથી.
આ કારણો સામાન્ય રીતે શરીરની અંદરના અથવા આંતરિક હોય છે.
ઉદાહરણોમાં જનીનિક વિકૃતિઓ,હોર્મોનલ અસંતુલન,પોષક તત્વોની ઉણપ અને જીવનશૈલી સંબંધિત સમસ્યાઓનો સમાવેશ થાય છે.
ચેપી રોગોથી વિપરીત,આ રોગો સંપર્ક અથવા વાહકો દ્વારા એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં ફેલાઈ શકતા નથી.

(N/A) $(i)$ કાલા-આઝાર એ $Leishmania$ $donovani$ નામના પ્રજીવ (protozoan) દ્વારા થાય છે.
$(ii)$ સ્લીપિંગ સિકનેસ એ $Trypanosoma$ $brucei$ નામના પ્રજીવ (protozoan) દ્વારા થાય છે.

(A) જો બેક્ટેરિયા નાક દ્વારા પ્રવેશ કરે છે,તો તેઓ ફેફસાં સુધી પહોંચે છે અને પલ્મોનરી ટ્યુબરક્યુલોસિસ (ક્ષય) કરે છે.
$(b)$ જો બેક્ટેરિયા મોં દ્વારા પ્રવેશ કરે છે,તો તેઓ આંતરડાના અસ્તર (gut lining) ને અસર કરી શકે છે અને સંભવિત રીતે યકૃત (liver) જેવા અન્ય અંગોમાં ફેલાઈ શકે છે.

(N/A) મનુષ્યના નાના આંતરડામાં જોવા મળતા કૃમિને ગોળકૃમિ (Roundworm) કહેવામાં આવે છે, જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Ascaris lumbricoides$ છે.
$(b)$ ખીલ થવા માટે જવાબદાર બેક્ટેરિયા $Staphylococcus$ છે (મુખ્યત્વે $Staphylococcus epidermidis$ અથવા $Staphylococcus aureus$ ની જાતિઓ).
$(c)$ નિદ્રાધીનતા (sleeping sickness) માટે જવાબદાર પ્રજીવ $Trypanosoma$ છે (ખાસ કરીને $Trypanosoma brucei$).
$(d)$ $Leishmania$ પ્રજીવ દ્વારા થતો રોગ કાલા-આઝાર (Kala-azar) છે, જેને વિસરલ લિશમેનિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

(N/A) $(i)$ જો ફેફસાંમાં ચેપ લાગે,તો વ્યક્તિમાં સામાન્ય રીતે સતત ઉધરસ,છાતીમાં દુખાવો અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ (શ્વાસ ચઢવો) જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે.
$(ii)$ જો જઠરમાં ચેપ લાગે,તો વ્યક્તિમાં સામાન્ય રીતે પેટમાં દુખાવો,ઝાડા (loose motion) અને ઉલટી જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે.

$(a)$ મચ્છર કરડવો/ત્વચા
$(b)$ મગજ
$(c)$ પ્રજનન અંગો/રુધિર
$(d)$ લસિકા ગાંઠો/પ્રતિકારક તંત્ર
$(e)$ નાક/મોઢું (શ્વસન માર્ગ)
$(f)$ ફેફસાં

(N/A)

તીવ્ર રોગ	દીર્ઘકાલીન રોગ
$(i)$ ટૂંકા સમયગાળા માટે રહે છે. ખૂબ જ ટૂંકા સમયમાં સામાન્ય સ્વાસ્થ્ય પર મોટી અસર કરે છે.	$(i)$ લાંબા સમયગાળા માટે રહે છે. સામાન્ય સ્વાસ્થ્ય પર મોટી અસર કરવામાં લાંબો સમય લે છે.
$(ii)$ લાંબા સમય સુધી થાકનો અનુભવ થતો નથી.	$(ii)$ વ્યક્તિ હંમેશા થાક અનુભવે છે.
$(iii)$ વજનમાં ઘટાડો થતો નથી અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડતી નથી.	$(iii)$ વજનમાં ઘટાડો થાય છે અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડે છે.

(D) $(i)$ વાયરસ: સામાન્ય શરદી અને ઈન્ફલ્યુએન્ઝા.
$(ii)$ બેક્ટેરિયા: ટાઈફોઈડ અને કોલેરા.
$(iii)$ પ્રજીવ: મેલેરિયા અને કાલા-આઝાર.

(N/A) આ વિધાન સૂચવે છે કે ચેપનું સ્થાન હંમેશા રોગકારકના પ્રવેશ બિંદુ દ્વારા નક્કી થતું નથી. રોગકારકો ઘણીવાર ચોક્કસ લક્ષિત અંગો સુધી પહોંચવા માટે શરીરમાં મુસાફરી કરે છે.
ઉદાહરણો:
$(a)$ $AIDS$ ફેલાવતો વાયરસ: જાતીય સંપર્ક અથવા રક્ત ચઢાવવા દ્વારા શરીરમાં પ્રવેશે છે,પરંતુ તે સમગ્ર શરીરમાં લસિકા ગાંઠો (lymph nodes) સુધી ફેલાય છે.
$(b)$ જાપાનીઝ એન્સેફાલીટીસ: વાયરસ મચ્છરના કરડવાથી લોહીમાં પ્રવેશે છે પરંતુ તે ખાસ કરીને મગજને લક્ષ્ય બનાવે છે અને ત્યાં પહોંચે છે.
$(c)$ મેલેરિયા: પ્રજીવ $Plasmodium$ મચ્છરના કરડવાથી લોહીમાં પ્રવેશે છે,યકૃત (liver) સુધી મુસાફરી કરે છે અને ત્યારબાદ $RBCs$ (રક્તકણો) ને ચેપ લગાડે છે.

(N/A) નીચેનું કોષ્ટક રોગો અને તેમના સંબંધિત કારક સજીવોની યાદી આપે છે:

રોગ	કારક સજીવ
$(a)$ સ્લીપિંગ સિકનેસ	$Trypanosoma$ (પ્રજીવ)
$(b)$ $SARS$	વાયરસ
$(c)$ કાલા-આઝાર	$Leishmania$ (પ્રજીવ)
$(d)$ ખીલ	$Staphylococcus$ (બેક્ટેરિયા)
$(e)$ $AIDS$	વાયરસ $(HIV)$
$(f)$ ડેન્ગ્યુ તાવ	વાયરસ
$(g)$ મેલેરિયા	$Plasmodium$ (પ્રજીવ)
$(h)$ મગજનો તાવ	વાયરસ
$(i)$ અછબડા	વાયરસ
$(j)$ પોલિયો	વાયરસ

(N/A)

રોગના ચિહ્નો (Signs)	રોગના લક્ષણો (Symptoms)
$(i)$ ચિહ્નો એ રોગના ચોક્કસ નિર્દેશો છે જેનું માપન કરી શકાય છે અથવા ચિકિત્સક દ્વારા અવલોકન કરી શકાય છે.	$(i)$ લક્ષણો એ દર્દી દ્વારા અનુભવાતી વ્યક્તિલક્ષી બાબતો છે,જે રોગની હાજરી સૂચવે છે.
$(ii)$ ચિહ્નો એ છે જે ડોકટરો ચોક્કસ રોગનું નિદાન કરવા માટે શારીરિક તપાસ દરમિયાન શોધે છે.	$(ii)$ લક્ષણો એ છે જે દર્દી અનુભવે છે (દા.ત.,દુખાવો,માથાનો દુખાવો,ઉબકા) અને ડોક્ટરને જણાવે છે.

(C) ઘણા પ્રાણીઓ,ખાસ કરીને જેઓ અસમતાપી (ectothermic) હોય છે અથવા જેઓ પ્રજનનની વિશિષ્ટ પદ્ધતિઓ ધરાવે છે,તેઓ એવા ઈંડા મૂકે છે જે પર્યાવરણીય તાપમાનના ફેરફારો પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે. જો તાપમાન શ્રેષ્ઠ મર્યાદાથી વિચલિત થાય,તો ઈંડાની અંદરના ભ્રૂણનો વિકાસ ગંભીર રીતે અવરોધાઈ શકે છે અથવા અટકી શકે છે. તેવી જ રીતે,ડિંભ (ઘણા પ્રાણીઓની અપરિપક્વ અવસ્થા) ઘણીવાર નરમ શરીર ધરાવે છે અને તેમાં પુખ્ત પ્રાણીઓ જેવી જટિલ તાપમાન નિયમન પ્રણાલીઓનો અભાવ હોય છે,જે તેમને તાપમાનના ફેરફારો સામે અત્યંત સંવેદનશીલ બનાવે છે. તેથી,ઈંડા અને ડિંભ એ તાપમાનના ફેરફારો પ્રત્યે સૌથી વધુ સંવેદનશીલ અવસ્થાઓ છે.

(A) નાઇટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા બેક્ટેરિયા,જેમ કે $Rhizobium$ અને $Azotobacter$,માં નાઇટ્રોજનેઝ નામનો ઉત્સેચક હોય છે જે વાતાવરણીય નાઇટ્રોજનને એમોનિયામાં રૂપાંતરિત કરવા માટે જવાબદાર છે. આ ઉત્સેચક ઓક્સિજન પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ છે અને ઓક્સિજનની હાજરીમાં તે કાયમી ધોરણે નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે. તેથી,આ બેક્ટેરિયાને અસરકારક રીતે કાર્ય કરવા માટે અજારક (ઓક્સિજન મુક્ત) વાતાવરણની જરૂર હોય છે. આનાથી વિપરીત,ફર્ન,કારા (એક પ્રકારની લીલ) અને આંબાના વૃક્ષો જારક સજીવો છે જેમને કોષીય શ્વસન માટે ઓક્સિજનની જરૂર હોય છે.

(N/A) રોગ એ શરીર કે મનની અસ્વસ્થતાની સ્થિતિ છે,જે કોઈપણ પેશી,અંગ અથવા અંગતંત્રની ખામીને કારણે થાય છે.
રોગોને વિવિધ પ્રકારોમાં વર્ગીકૃત કરી શકાય છે:
$(i)$ સમયગાળાના આધારે:
- તીવ્ર રોગો (Acute diseases): ટૂંકા સમય માટે રહે છે,ઉદાહરણ તરીકે,$Common \ cold$ (શરદી).
- દીર્ઘકાલીન રોગો (Chronic diseases): લાંબા સમય સુધી રહે છે,ઉદાહરણ તરીકે,$Diabetes$ (ડાયાબિટીસ).
$(ii)$ કારણના આધારે:
- ચેપી રોગો (Infectious diseases): બેક્ટેરિયા,વાયરસ જેવા રોગકારકો દ્વારા થાય છે,ઉદાહરણ તરીકે,$Tuberculosis$ (ક્ષય).
- બિન-ચેપી રોગો (Non-infectious diseases): આંતરિક પરિબળો અથવા જીવનશૈલીને કારણે થાય છે,ઉદાહરણ તરીકે,$Cancer$ (કેન્સર).
$(iii)$ ઉદ્ભવના આધારે:
- જન્મજાત રોગો (Congenital diseases): જન્મથી હાજર હોય છે,ઉદાહરણ તરીકે,$Down \ syndrome$ (ડાઉન સિન્ડ્રોમ).
- ઉપાર્જિત રોગો (Acquired diseases): જન્મ પછી વિકસે છે,ઉદાહરણ તરીકે,$Malaria$ (મેલેરિયા).

(N/A)

વાયરસ	બેક્ટેરિયા
$(i)$ તેઓ ખૂબ જ નાના હોય છે.	તેઓ વાયરસની સરખામણીમાં કદમાં મોટા હોય છે.
$(ii)$ કોષીય રચના ધરાવતા નથી.	એકકોષીય હોય છે.
$(iii)$ તેમની પોતાની કોઈ ચયાપચયની ક્રિયા હોતી નથી.	તેમની પોતાની ચયાપચયની ક્રિયા હોય છે.
$(iv)$ તેઓ કોઈ પણ પદ્ધતિથી ખોરાક લેતા નથી.	તેઓ શોષણ દ્વારા ખોરાક લે છે.
$(v)$ તેઓ વૃદ્ધિ પામતા નથી અને વિભાજન પામતા નથી.	તેઓ કદમાં વધે છે અને નવા બેક્ટેરિયા ઉત્પન્ન કરવા માટે વિભાજન પામે છે.
$(vi)$ યજમાન કોષને વાયરસ ઉત્પન્ન કરવા માટે આદેશ આપે છે.	તેઓ પોતાની જાતે પ્રજનન કરી શકે છે.
$(vii)$ તેમને સ્ફટિકીય સ્વરૂપમાં ફેરવી શકાય છે.	તેમને સ્ફટિકીય સ્વરૂપમાં ફેરવી શકાતા નથી.
$(viii)$ બધા જ મનુષ્યો,પ્રાણીઓ કે વનસ્પતિઓમાં રોગ પેદા કરે છે.	કેટલાક હાનિકારક નથી,કેટલાક ઉપયોગી છે અને કેટલાક રોગકારક છે.

(D) પ્રજીવો એ એકકોષીય સુકોષકેન્દ્રી સજીવો છે જે મનુષ્યોમાં વિવિધ રોગોનું કારણ બની શકે છે.
$1$. મેલેરિયા $Plasmodium$ પ્રજાતિના પ્રજીવો દ્વારા થાય છે.
$2$. કાલા-આઝાર (લીશમેનિયાસિસ) એ $Leishmania$ $\text{donovani}$ નામના પ્રજીવ દ્વારા થાય છે.
સિફિલિસ અને ગોનોરિયા બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે. એલર્જી એ રોગપ્રતિકારક તંત્રની પ્રતિક્રિયા છે, અને ત્વચાના ચેપ બેક્ટેરિયા અથવા ફૂગ દ્વારા થઈ શકે છે. કેન્સર એ કોષોની અનિયંત્રિત વૃદ્ધિનો રોગ છે, અને એઇડ્સ $(AIDS)$ વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) ટાઈફોઈડ એ $Salmonella \ Typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો બેક્ટેરિયલ રોગ છે.
એઈડ્સ $(AIDS)$ એ $Human \ Immunodeficiency \ Virus$ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.
ડેન્ગ્યુ એ $Dengue \ virus$ દ્વારા થાય છે.
ઈન્ફલ્યુએન્ઝા એ $Influenza \ virus$ દ્વારા થાય છે.
તેથી,ટાઈફોઈડ એ આપેલી યાદીમાં એકમાત્ર એવો રોગ છે જે વાયરલ નથી.

(D) સૂક્ષ્મજીવો એવા સજીવો છે જેમને નરી આંખે જોઈ શકાતા નથી.
તેમાં વાયરસ,બેક્ટેરિયા,ફૂગ અને પ્રજીવ જેવા વિવિધ સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
આમ,વિકલ્પ $(a)$ (વાયરસ અને બેક્ટેરિયા) અને વિકલ્પ $(b)$ (ફૂગ અને પ્રજીવ) બંને સૂક્ષ્મજીવોના પ્રકારો દર્શાવે છે,તેથી વિકલ્પ $(d)$ સાચો જવાબ છે.

(C) કાલા-આઝાર,જેને વિસેરલ લેશમેનિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $Leishmania$ પ્રજાતિના પ્રજીવ (protozoan) પરોપજીવીઓ દ્વારા થતો રોગ છે.
આ પરોપજીવીઓ ચેપગ્રસ્ત માદા સેન્ડફ્લાય (sandfly) ના કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે.
$Ascaris$ એ પરોપજીવી ગોળ કૃમિઓની એક પ્રજાતિ છે.
$Trypanosoma$ એ એકકોષીય પરોપજીવી ફ્લેજેલેટ પ્રજીવોની પ્રજાતિ છે,જે સ્લીપિંગ સિકનેસ જેવા રોગોનું કારણ બને છે.
બેક્ટેરિયા એ પ્રોકેરિયોટિક સૂક્ષ્મજીવો છે જે વિવિધ રોગોનું કારણ બને છે,પરંતુ તે કાલા-આઝાર માટે જવાબદાર નથી.

(A) પરજીવી કૃમિઓ દ્વારા થતા રોગો મનુષ્યોમાં સામાન્ય છે.
$1$. $Ascariasis$ (એસ્કેરિયાસિસ) એ ગોળ કૃમિ $Ascaris$ $lumbricoides$ દ્વારા થાય છે.
$2$. ઘણા કૃમિઓ માનવ આંતરડામાં રહીને $Intestinal$ $infections$ (આંતરડાના ચેપ) ફેલાવે છે.
$3$. $Elephantiasis$ (હાથીપગો) એ $Wuchereria$ $bancrofti$ જેવા ફાઈલેરિયલ કૃમિઓ દ્વારા થાય છે.
આપેલા તમામ વિકલ્પો કૃમિની વિવિધ પ્રજાતિઓ દ્વારા થતા રોગો હોવાથી,સાચો જવાબ $All$ $of$ $these$ (આ તમામ) છે.

(B) 'પેપ્ટિક અલ્સર એસિડિક ખોરાક ખાવાથી થાય છે' તે વિધાન ખોટું છે।
વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો, ખાસ કરીને બેરી માર્શલ અને રોબિન વોરેન દ્વારા સાબિત થયું છે કે પેપ્ટિક અલ્સર મુખ્યત્વે $Helicobacter \text{ } pylori$ નામના બેક્ટેરિયાને કારણે થાય છે, એસિડિક ખોરાકને કારણે નહીં।
હાઈ બ્લડ પ્રેશર ખરેખર મેદસ્વીતા અને શારીરિક પ્રવૃત્તિના અભાવ જેવા જીવનશૈલીના પરિબળો સાથે જોડાયેલું છે।
કેન્સર ઘણીવાર આનુવંશિક પરિવર્તનો અથવા અસાધારણતા સાથે સંકળાયેલું હોય છે।
ખીલ મુખ્યત્વે $Propionibacterium \text{ } acnes$ દ્વારા થાય છે, સ્ટેફાયલોકોકસ દ્વારા નહીં (જે સામાન્ય રીતે ફોડલીઓ અથવા ઈમ્પેટીગો જેવા ત્વચાના ચેપ સાથે સંકળાયેલા હોય છે)।
તેથી, વિકલ્પ $B$ એ ખોટું વિધાન છે।

(B) આ વિધાન ખોટું છે.
જે રોગો ખૂબ ટૂંકા સમય માટે રહે છે તેને તીવ્ર (acute) રોગો કહેવામાં આવે છે.
ક્રોનિક (દીર્ઘકાલીન) રોગો એવા રોગો છે જે લાંબા સમય સુધી રહે છે,ક્યારેક તો આખી જિંદગી પણ રહે છે (દા.ત.,ડાયાબિટીસ અથવા ક્ષય).

(TRUE) આ વિધાન સાચું છે.
દીર્ઘકાલીન રોગો એવા રોગો છે જે લાંબા સમય સુધી,ઘણીવાર મહિનાઓ કે વર્ષો સુધી રહે છે. તે લાંબા સમય સુધી ટકતા હોવાથી,તે શરીરના વિવિધ અંગોને નોંધપાત્ર અને કાયમી નુકસાન પહોંચાડી શકે છે,જેના કારણે ગંભીર લાંબા ગાળાની સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ સર્જાય છે.
તેની સામે,તીવ્ર રોગો ટૂંકા ગાળાના હોય છે અને સામાન્ય રીતે લાંબા ગાળાની મોટી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ પેદા કરતા નથી,કારણ કે શરીર સામાન્ય રીતે ઝડપથી સાજું થઈ જાય છે.

(TRUE) આ વિધાન સાચું છે.
રોગો ભાગ્યે જ કોઈ એક પરિબળને કારણે થાય છે. તે સામાન્ય રીતે પરિબળોની જટિલ આંતરક્રિયાનું પરિણામ હોય છે.
$1$. તાત્કાલિક કારણ: પ્રાથમિક સજીવ અથવા પરિબળ જે સીધી રીતે રોગનું કારણ બને છે (દા.ત.,વાયરસ અથવા બેક્ટેરિયા).
$2$. સહાયક કારણ: એવા પરિબળો જે વ્યક્તિને રોગ માટે વધુ સંવેદનશીલ બનાવે છે,જેમ કે નબળું પોષણ,જાહેર આરોગ્ય સુવિધાઓનો અભાવ અથવા આનુવંશિક વલણ.
તેથી,મોટાભાગના રોગોના એક જ કારણને બદલે અનેક કારણો હોય છે.

(FALSE) આ વિધાન $False$ (ખોટું) છે.
હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને કેન્સરને બિન-ચેપી અથવા દીર્ઘકાલીન રોગો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. હાઈ બ્લડ પ્રેશર સામાન્ય રીતે આનુવંશિક પરિબળો,જીવનશૈલીની પસંદગીઓ (જેમ કે આહાર,કસરતનો અભાવ અને તણાવ) અને ઉંમરને કારણે થાય છે,ન કે બેક્ટેરિયા કે વાયરસ જેવા ચેપી કારકો દ્વારા.
$2$. કેન્સર મુખ્યત્વે આનુવંશિક પરિવર્તનો,પર્યાવરણીય પરિબળો (જેમ કે કાર્સિનોજેન્સ અથવા રેડિયેશન) અને જીવનશૈલીના પરિબળોને કારણે થાય છે,ચેપી કારકો દ્વારા નહીં (જોકે કેટલાક વાયરસ ચોક્કસ પ્રકારના કેન્સરનું જોખમ વધારી શકે છે,પરંતુ તે મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં પ્રાથમિક કારણ નથી).
તેથી,આ રોગો ચેપી કારકો દ્વારા થતા નથી.

(FALSE) આ વિધાન $False$ (ખોટું) છે.
વાયરસ એ ફરજિયાત અંતઃકોષીય પરોપજીવીઓ છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ ફક્ત યજમાનના જીવંત કોષોની અંદર જ પ્રજનન કરી શકે છે અને જીવી શકે છે. યજમાન કોષની બહાર તેઓ ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ નિષ્ક્રિય હોય છે.
તેનાથી વિપરીત,ઘણા બેક્ટેરિયા મુક્તજીવી સજીવો છે જે યજમાનની બહાર વિવિધ વાતાવરણમાં,જેમ કે જમીન,પાણી અથવા સડતા કાર્બનિક પદાર્થોમાં જીવી અને પ્રજનન કરી શકે છે.

(B) એલિફન્ટાઈસીસ, જેને લસિકા ફાઈલેરિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એક રોગ છે જેમાં ત્વચા અને તેની નીચેના પેશીઓ જાડા થઈ જાય છે, ખાસ કરીને પગ અને પુરુષના જનનાંગોમાં.
આ રોગ પરોપજીવી ફાઈલેરિયલ કૃમિ દ્વારા થાય છે, જે સામાન્ય રીતે $Wuchereria$ $bancrofti$ અથવા $Brugia$ $malayi$ હોય છે.
આ પરોપજીવીઓ ચેપગ્રસ્ત મચ્છરોના કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $B$ છે.