$220\, V$ ની લાઇન સાથે જોડાયેલ ઇલેક્ટ્રિક ઓવનની હોટ પ્લેટમાં બે અવરોધક કોઈલ $A$ અને $B$ છે,જે દરેક $24\,\Omega$ અવરોધ ધરાવે છે. આ કોઈલનો ઉપયોગ અલગ-અલગ,શ્રેણીમાં અથવા સમાંતરમાં કરી શકાય છે. ત્રણેય કિસ્સાઓમાં વિદ્યુતપ્રવાહ કેટલો હશે?

$(a)$ પરિપથમાં બે બિંદુઓ વચ્ચેના વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત માપવા માટે વપરાતા સાધનનું નામ આપો. વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવતના એકમને વિદ્યુતભાર અને કાર્યના $SI$ એકમના સંદર્ભમાં વ્યાખ્યાયિત કરો. $(i)$ ચલ અવરોધ (variable resistor) અને $(ii)$ બંધ પ્લગ કળ (closed plug key) માટેની પરિપથ સંજ્ઞાઓ દોરો.
$(b)$ નીચે બે વિદ્યુત પરિપથ $(I)$ અને $(II)$ દર્શાવેલ છે.
$(i)$ બંને પરિપથમાંથી કયા પરિપથમાં અવરોધ વધારે છે?
$(ii)$ કયા પરિપથમાંથી વધુ વિદ્યુતપ્રવાહ વહે છે?
$(iii)$ કયા પરિપથમાં દરેક અવરોધક વચ્ચે વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત સમાન હોય છે?
$(iv)$ જો $R_{1} > R_{2} > R_{3}$ હોય,તો કયા પરિપથમાં અન્ય બે અવરોધકોની સરખામણીમાં $R_{1}$ માં વધુ ઉષ્મા ઉત્પન્ન થશે?

નીચેના દરેક પરિપથમાં $2 \,\Omega$ ના અવરોધમાં વપરાતા પાવરની સરખામણી કરો: $(i)$ $1 \,\Omega$ અને $2 \,\Omega$ ના અવરોધો સાથે શ્રેણીમાં $6 \,V$ ની બેટરી,અને $(ii)$ $12 \,\Omega$ અને $2 \,\Omega$ ના અવરોધો સાથે સમાંતરમાં $4 \,V$ ની બેટરી.

$(a)$ દર્શાવેલ પરિપથમાં, બિંદુઓ $X$ અને $Y$ વચ્ચે $L$ લંબાઈનો નાઈક્રોમનો તાર જોડો અને એમીટરનું અવલોકન નોંધો.
$(i)$ જ્યારે આ પ્રયોગ સમાન જાડાઈના પરંતુ બમણી લંબાઈ $(2L)$ ધરાવતા બીજા નાઈક્રોમના તારનો ઉપયોગ કરીને ફરીથી કરવામાં આવે, ત્યારે એમીટરના અવલોકનમાં શું ફેરફાર જોવા મળે છે?
$(ii)$ જો આપણે ઉપરના પ્રયોગમાં લંબાઈ બદલ્યા વિના આડછેદનું ક્ષેત્રફળ બમણું કરીએ, તો એમીટરના અવલોકનમાં જોવા મળતા ફેરફારો જણાવો. બંને કિસ્સાઓમાં તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$(b)$ "વિદ્યુતક્ષેત્રમાં બિંદુઓ $A$ અને $B$ વચ્ચેનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $1\, V$ છે." આ વિધાન સમજાવો.

નીચેના વિધાનોને ધ્યાનપૂર્વક વાંચો અને જણાવો કે કયું વિધાન સાચું છે કે ખોટું:
$(i)$ એક બિંદુમાંથી પસાર થતા વિદ્યુતભારનો જથ્થો ગુણ્યા સમય એટલે વિદ્યુતપ્રવાહ.
$(ii)$ કોષ સાથે જોડાયેલા વાહક તારમાંથી વિદ્યુતભારનો પ્રવાહ એ કોષની અંદર થતી રાસાયણિક પ્રક્રિયાનું પરિણામ છે.
$(iii)$ તાપમાનમાં વધારો થવાથી તમામ શુદ્ધ ધાતુઓની અવરોધકતા વધે છે.
$(iv)$ ઓહ્મનો નિયમ એ પરિપથમાં વપરાતા પાવર અને વિદ્યુતપ્રવાહ તથા વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત વચ્ચેનો સંબંધ છે.
$(v)$ શ્રેણી જોડાણના પરિપથમાં ઇલેક્ટ્રોન માટે માત્ર એક જ વાહક માર્ગ હોય છે; સમાંતર જોડાણના પરિપથમાં અનેક વાહક માર્ગો હોય છે.
$(vi)$ વાહક તાર ઇલેક્ટ્રોનના પ્રવાહને અવરોધે છે કારણ કે તારમાં ઇલેક્ટ્રોન એકબીજાને અપાકર્ષે છે.

નીચેનાની સમજૂતી આપો.
$(a)$ ઘરગથ્થુ પરિપથોમાં શ્રેણી જોડાણનો ઉપયોગ શા માટે કરવામાં આવતો નથી?
$(b)$ તારનો અવરોધ તેના આડછેદના ક્ષેત્રફળ સાથે કેવી રીતે બદલાય છે?