એક વિદ્યાર્થી બહિર્ગોળ લેન્સનો ઉપયોગ કરીને પડદા પર દૂરની વસ્તુનું ઝાંખું પ્રતિબિંબ મેળવે છે. પડદા પર સ્પષ્ટ પ્રતિબિંબ મેળવવા માટે વિદ્યાર્થીએ લેન્સને કઈ દિશામાં ખસેડવો જોઈએ?

જ્યારે સૂર્યપ્રકાશને ગોલીય અરીસા અથવા લેન્સ દ્વારા કાગળના ટુકડા પર કેન્દ્રિત કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેમાં કાણું પડી શકે છે. આ કરવા માટે, કાગળને કોના મુખ્ય કેન્દ્ર (focus) પર રાખવો જોઈએ:

આપેલ કિરણ આકૃતિઓનો અભ્યાસ કરો અને નીચેનામાંથી સાચું વિધાન પસંદ કરો:

$(a)$ નીચેના દરેક કિસ્સામાં જ્યારે વસ્તુને નીચે મુજબના સ્થાને મૂકવામાં આવે ત્યારે રચાતા પ્રતિબિંબનું સ્થાન અને પ્રકાર દર્શાવતી કિરણ આકૃતિ દોરો:
$(i)$ અંતર્ગોળ અરીસાના મુખ્ય કેન્દ્ર $(F)$ અને વક્રતાકેન્દ્ર $(C)$ ની વચ્ચે.
$(ii)$ અંતર્ગોળ અરીસાના મુખ્ય કેન્દ્ર $(F)$ અને ધ્રુવ $(P)$ ની વચ્ચે.
$(iii)$ અંતર્ગોળ અરીસાના વક્રતાકેન્દ્ર $(C)$ અને અનંત અંતરની વચ્ચે.
$(b)$ ગોલીય અરીસા દ્વારા મળતી મોટવણી શોધવા માટેનું ગાણિતિક સૂત્ર આપો. $m = -1$ શું સૂચવે છે? તે ઉત્પન્ન કરી શકે તેવા અરીસાને ઓળખો.

ગોલીય અરીસા દ્વારા રચાતું પ્રતિબિંબ આભાસી છે. તો તે અરીસો કયો હશે?

બહિર્ગોળ લેન્સ દ્વારા પ્રતિબિંબ રચના દર્શાવતી કિરણ આકૃતિઓ દોરો જ્યારે વસ્તુને નીચે મુજબના સ્થાને મૂકવામાં આવે:
$(a)$ લેન્સના પ્રકાશીય કેન્દ્ર અને મુખ્ય કેન્દ્રની વચ્ચે.
$(b)$ મુખ્ય કેન્દ્ર અને લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈના બમણા અંતરની વચ્ચે.
$(c)$ લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈના બમણા અંતરે.
$(d)$ અનંત અંતરે.
$(e)$ લેન્સના મુખ્ય કેન્દ્ર પર.