ગૂંચળામાં વિદ્યુત પ્રવાહ ઉત્પન્ન કરવા માટે ગજિયા ચુંબક અને ગૂંચળાના ફેરાડેના પ્રયોગની ચર્ચા કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) આકૃતિમાં ગેલ્વેનોમીટર $G$ સાથે જોડાયેલ ગૂંચળું $C_{1}$ દર્શાવેલ છે.
જ્યારે ગજિયા ચુંબકનો ઉત્તર ધ્રુવ ગૂંચળા તરફ ધકેલવામાં આવે છે,ત્યારે ગેલ્વેનોમીટરનો દર્શક કોણાવર્તન પામે છે,જે ગૂંચળામાં વિદ્યુત પ્રવાહની હાજરી સૂચવે છે. જ્યાં સુધી ગજિયો ચુંબક ગતિમાં હોય ત્યાં સુધી આ કોણાવર્તન ચાલુ રહે છે. જ્યારે ચુંબકને ગૂંચળાથી દૂર ખેંચવામાં આવે છે,ત્યારે ગેલ્વેનોમીટર વિરુદ્ધ દિશામાં કોણાવર્તન દર્શાવે છે,જે પ્રવાહની દિશા ઉલટાઈ ગઈ હોવાનું સૂચવે છે. જ્યારે ચુંબકને સ્થિર રાખવામાં આવે ત્યારે ગેલ્વેનોમીટર કોઈ કોણાવર્તન દર્શાવતું નથી. વધુમાં,જ્યારે ગજિયા ચુંબકનો દક્ષિણ ધ્રુવ ગૂંચળા તરફ કે ગૂંચળાથી દૂર લઈ જવામાં આવે છે,ત્યારે ગેલ્વેનોમીટરમાં જોવા મળતું કોણાવર્તન ઉત્તર ધ્રુવ માટે સમાન ગતિ દરમિયાન જોવા મળતા કોણાવર્તન કરતા વિરુદ્ધ દિશાનું હોય છે.
વધુમાં,જ્યારે ચુંબકને ગૂંચળા તરફ ઝડપથી ધકેલવામાં આવે અથવા દૂર ખેંચવામાં આવે ત્યારે કોણાવર્તન (અને તેથી પ્રવાહ) મોટું જોવા મળે છે.
તેના બદલે,જ્યારે ગજિયા ચુંબકને સ્થિર રાખવામાં આવે અને ગૂંચળું $C_{1}$ ચુંબક તરફ કે ચુંબકથી દૂર લઈ જવામાં આવે,ત્યારે પણ સમાન અસરો જોવા મળે છે.
આ દર્શાવે છે કે ચુંબક અને ગૂંચળા વચ્ચેની સાપેક્ષ ગતિ જ ગૂંચળામાં વિદ્યુત પ્રવાહના નિર્માણ (પ્રેરણ) માટે જવાબદાર છે.

Explore More

Similar Questions

એક અનંત લંબાઈનો વિદ્યુતપ્રવાહ ધારિત તાર એક વર્તુળાકાર લૂપના વ્યાસ પર,તેને સ્પર્શ્યા વગર રાખવામાં આવ્યો છે. નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચા છે:
$(A)$ જો વિદ્યુતપ્રવાહ અચળ હોય,તો લૂપમાં પ્રેરિત emf શૂન્ય હોય છે.
$(B)$ જો વિદ્યુતપ્રવાહ અચળ હોય,તો લૂપમાં પ્રેરિત emf શાંત (finite) હોય છે.
$(C)$ જો વિદ્યુતપ્રવાહ સતત દરે ઘટતો હોય,તો લૂપમાં પ્રેરિત emf શૂન્ય હોય છે.
$(D)$ જો વિદ્યુતપ્રવાહ સતત દરે ઘટતો હોય,તો લૂપમાં પ્રેરિત emf શાંત (finite) હોય છે.

વિદ્યુતચુંબકીય પ્રેરણ એટલે શું?

એક ધાતુની રીંગને આડી રાખવામાં આવે છે અને એક ગજિયો ચુંબક તેની લંબાઈ રીંગની અક્ષ પર રહે તે રીતે રીંગમાંથી નીચે પાડવામાં આવે છે. પડતા ચુંબકનો પ્રવેગ કેટલો હશે?

$20\,\Omega$ અવરોધ ધરાવતા બંધ પરિપથમાં ચુંબકીય ફ્લક્સ (વેબરમાં) સમય $t(s)$ સાથે $\phi = 8t^2 - 9t + 5$ મુજબ બદલાય છે. $t = 0.25\,s$ સમયે પ્રેરિત પ્રવાહનું મૂલ્ય $...mA$ હશે.

એક કોઈલ સાથે સંકળાયેલ ચુંબકીય ફ્લક્સ (વેબરમાં) સમીકરણ $\phi = 3t^2 + 4t + 9$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. $t = 2 \ s$ સમયે પ્રેરિત $e.m.f.$ નું મૂલ્ય $...... \ V$ હશે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo