મીટર બ્રિજનો ઉપયોગ કરીને અજ્ઞાત અવરોધનું મૂલ્ય કેવી રીતે મેળવી શકાય તે સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) મીટર બ્રિજ એ વ્હીટસ્ટોન બ્રિજના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે.
$1$. મીટર બ્રિજના એક ગેપમાં અજ્ઞાત અવરોધ $R$ અને બીજા ગેપમાં અવરોધ પેટીમાંથી જાણીતો અવરોધ $S$ જોડો.
$2$. ગેલ્વેનોમીટરમાં શૂન્ય આવર્તન મળે ત્યાં સુધી જોકીને તાર $AC$ પર સરકાવો. આ બિંદુને તટસ્થ બિંદુ (null point) કહે છે.
$3$. ધારો કે તાર $AD$ ની લંબાઈ $l$ છે. તો તાર $DC$ ની લંબાઈ $(100 - l) \text{ cm}$ થશે.
$4$. ધારો કે તારનો એકમ લંબાઈ દીઠ અવરોધ $\rho$ છે. તેથી,વિભાગ $AD$ નો અવરોધ $P = \rho l$ અને વિભાગ $DC$ નો અવરોધ $Q = \rho(100 - l)$ થશે.
$5$. વ્હીટસ્ટોન બ્રિજના સિદ્ધાંત મુજબ,સંતુલિત સ્થિતિમાં:
$\frac{R}{S} = \frac{P}{Q} = \frac{\rho l}{\rho(100 - l)}$
$6$. આનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{R}{S} = \frac{l}{100 - l}$
$7$. તેથી,અજ્ઞાત અવરોધ $R$ નું સૂત્ર:
$R = S \left( \frac{l}{100 - l} \right)$
$8$. લંબાઈ $l$ માપીને અને $S$ જાણીને,$R$ નું મૂલ્ય ગણી શકાય છે. ભૂલ ઘટાડવા માટે,તટસ્થ બિંદુ તારના મધ્યની નજીક ($40 \text{ cm}$ અને $60 \text{ cm}$ ની વચ્ચે) મળે તેવો પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.

Explore More

Similar Questions

એક સંવેદનશીલ મીટર બ્રિજ સાધનમાં,બ્રિજ વાયર પાસે શું હોવું જોઈએ?

મીટર બ્રિજના પ્રયોગની દર્શાવેલ ગોઠવણીમાં,જો ગેલ્વેનોમીટરના શૂન્ય વિચલનને અનુરૂપ $AC$ નું અંતર $x$ હોય,તો જો તાર $AB$ ની ત્રિજ્યા બમણી કરવામાં આવે તો તેનું મૂલ્ય શું હશે?

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ,$R_1$ અને $R_2$ ના આપેલ મૂલ્યો માટે જોકીનું સંતુલન બિંદુ $A$ થી $40\,cm$ અંતરે છે. જ્યારે $R_2$ ને $10\, \Omega$ ના અવરોધ સાથે સમાંતરમાં જોડવામાં આવે છે (shunted),ત્યારે સંતુલન બિંદુ $50\,cm$ પર ખસે છે. $R_1$ અને $R_2$ શોધો. $(AB = 1\,m)$

મીટર બ્રિજનો ઉપયોગ કરીને અજ્ઞાત અવરોધનું મૂલ્ય શોધવા માટે $R$ અને $S$ ના સ્થાન શા માટે અદલાબદલી કરવામાં આવે છે?

મીટર બ્રિજ પ્રયોગમાં ડાબી બાજુના ગેપના અવરોધ અને જમણી બાજુના ગેપના અવરોધનો ગુણોત્તર $2:3$ છે. ડાબા છેડાથી સંતુલન લંબાઈ કેટલી હશે ($\,cm$ માં)?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo