યંગના ડબલ-સ્લિટ પ્રયોગમાં પડદા પરના કોઈ બિંદુએ પથ તફાવતનું સૂત્ર $x$,$d$ અને $D$ ના પદમાં મેળવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) યંગના ડબલ-સ્લિટ પ્રયોગમાં,એક ઉદગમ $S$ માંથી આવતો પ્રકાશ સ્લિટ $S_1$ અને $S_2$ પર એકસાથે પહોંચે છે,જેથી તેઓ સુસંબદ્ધ ઉદગમો તરીકે વર્તે છે.
ધારો કે $S_1$ અને $S_2$ વચ્ચેનું અંતર $d$ છે અને પડદા $GG'$ નું અંતર $D$ છે.
પડદા પરના બિંદુ $P$ પર,જે મધ્યબિંદુ $O$ થી $x$ અંતરે છે,પથ તફાવત $\Delta p = S_2P - S_1P$ થાય.
ભૂમિતિ મુજબ:
$S_1P^2 = D^2 + (x - d/2)^2$
$S_2P^2 = D^2 + (x + d/2)^2$
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા:
$S_2P^2 - S_1P^2 = (D^2 + x^2 + dx + d^2/4) - (D^2 + x^2 - dx + d^2/4) = 2xd$
$(S_2P - S_1P)(S_2P + S_1P) = 2xd$
જ્યારે $D \gg d$ અને $D \gg x$ હોય,ત્યારે $S_2P + S_1P \approx 2D$ લઈ શકાય.
તેથી,$\Delta p(2D) = 2xd$,જેનું સાદું રૂપ $\Delta p = \frac{xd}{D}$ મળે છે.

Explore More

Similar Questions

યંગનો બે સ્લિટનો પ્રયોગ $550 \,nm$ ની તરંગલંબાઈ માટે કરવામાં આવે છે. જો બે સ્લિટ વચ્ચેનું અંતર $1.10 \,mm$ અને પડદા અને સ્લિટ વચ્ચેનું અંતર $1 \,m$ હોય,તો બે ક્રમિક પ્રકાશિત કે અપ્રકાશિત શલાકાઓ વચ્ચેનું અંતર .....$mm$ છે.

Difficult
View Solution

યંગના ડબલ સ્લિટ પ્રયોગમાં,સ્લિટ્સ વચ્ચેનું અંતર $d = 2 \ mm$ છે,વપરાયેલ પ્રકાશની તરંગલંબાઇ $\lambda = 5896 \ \mathring{A}$ છે અને પડદા અને સ્લિટ્સ વચ્ચેનું અંતર $D = 100 \ cm$ છે. એવું જોવા મળે છે કે ફ્રિન્જની કોણીય પહોળાઈ $0.20^\circ$ છે. ફ્રિન્જની કોણીય પહોળાઈ વધારીને $0.21^\circ$ કરવા માટે (સમાન $\lambda$ અને $D$ સાથે),સ્લિટ્સ વચ્ચેનું અંતર બદલીને ...... $mm$ કરવું પડશે.

$6000 \, Å$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા પ્રકાશનો ઉપયોગ કરીને દ્વિ-સ્લિટ પ્રયોગ કરવામાં આવે છે. જો પડદાનું અંતર $1 \, m$ હોય અને સ્લિટ્સ વચ્ચેનું અંતર $0.1 \, cm$ હોય, તો $10$ મી પ્રકાશિત શલાકાનું કોણીય સ્થાન શોધો.

Difficult
View Solution

જો યંગના ડબલ સ્લિટ પ્રયોગમાં પીળા પ્રકાશને લાલ પ્રકાશ દ્વારા બદલવામાં આવે,તો ફ્રિન્જની પહોળાઈ

$YDSE$ માં બે સમાન સ્લિટ્સ સાથે,જ્યારે ઉપરની સ્લિટને માઈકાની પારદર્શક શીટથી ઢાંકવામાં આવે છે,ત્યારે સ્ક્રીનના કેન્દ્રની ઉપર દ્વિતીય ક્રમનું ન્યૂનતમ અને તેની નીચે દ્વિતીય ક્રમનું મહત્તમ જોવા મળે છે. માઈકા શીટ દ્વારા થતા કળા તફાવત (phase difference) નું નીચેનામાંથી કયું મૂલ્ય શક્ય નથી?

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo