વ્યતિકરણ (Interference) એટલે શું? તેના પ્રકારો વ્યાખ્યાયિત કરો.
(N/A) બે તરંગોના સંપાતપણાની ઘટનાને વ્યતિકરણ કહે છે.
તેના બે પ્રકારો છે:
$(1)$ સહાયક વ્યતિકરણ (Constructive interference)
$(2)$ વિનાશક વ્યતિકરણ (Destructive interference)
$(1)$ સહાયક વ્યતિકરણ: જ્યારે એક તરંગનું શૃંગ બીજા તરંગના શૃંગ પર અથવા એક તરંગનો ગર્ત બીજા તરંગના ગર્ત પર સંપાત થાય,ત્યારે પરિણામી તરંગ માટે કંપવિસ્તારનો સરવાળો થાય છે,જેને સહાયક વ્યતિકરણ કહે છે.
$(2)$ વિનાશક વ્યતિકરણ: જ્યારે એક તરંગનું શૃંગ બીજા તરંગના ગર્ત પર અથવા એક તરંગનો ગર્ત બીજા તરંગના શૃંગ પર સંપાત થાય,ત્યારે પરિણામી તરંગ માટે કંપવિસ્તારની બાદબાકી થાય છે,જેને વિનાશક વ્યતિકરણ કહે છે.
તેના બે પ્રકારો છે:
$(1)$ સહાયક વ્યતિકરણ (Constructive interference)
$(2)$ વિનાશક વ્યતિકરણ (Destructive interference)
$(1)$ સહાયક વ્યતિકરણ: જ્યારે એક તરંગનું શૃંગ બીજા તરંગના શૃંગ પર અથવા એક તરંગનો ગર્ત બીજા તરંગના ગર્ત પર સંપાત થાય,ત્યારે પરિણામી તરંગ માટે કંપવિસ્તારનો સરવાળો થાય છે,જેને સહાયક વ્યતિકરણ કહે છે.
$(2)$ વિનાશક વ્યતિકરણ: જ્યારે એક તરંગનું શૃંગ બીજા તરંગના ગર્ત પર અથવા એક તરંગનો ગર્ત બીજા તરંગના શૃંગ પર સંપાત થાય,ત્યારે પરિણામી તરંગ માટે કંપવિસ્તારની બાદબાકી થાય છે,જેને વિનાશક વ્યતિકરણ કહે છે.
Explore More
Similar Questions
એક વ્યક્તિ ધ્વનિના સ્ત્રોતથી $6\, m$ ના અંતરે ઉભી છે અને તે બે રીતે ધ્વનિ તરંગો મેળવે છે: એક સીધો સ્ત્રોતમાંથી અને બીજો આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ સખત સપાટી પરથી પરાવર્તન પામ્યા પછી. જે મહત્તમ તરંગલંબાઇ માટે વ્યક્તિને મહત્તમ ધ્વનિ તીવ્રતા મળશે,તે .... $m$ છે.
Difficult
View Solutionજો $y_1 = 4 \sin \omega t$ અને $y_2 = 3 \sin (\omega t + \pi / 3)$ વડે દર્શાવાતા બે તરંગો કોઈ એક બિંદુએ વ્યતિકરણ પામતા હોય,તો પરિણામી તરંગનો કંપવિસ્તાર શોધો.
Medium
View Solutionબે લાઉડસ્પીકર $L_1$ અને $L_2$,જે સામાન્ય ઓસિલેટર અને એમ્પ્લીફાયર દ્વારા સંચાલિત છે,તેમને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ ગોઠવવામાં આવ્યા છે. ઓસિલેટરની આવૃત્તિ શૂન્યથી ધીમે ધીમે વધારવામાં આવે છે અને $D$ પર રહેલ ડિટેક્ટર મહત્તમ અને ન્યૂનતમની શ્રેણી નોંધે છે. જો ધ્વનિની ઝડપ $330 \, m/s$ હોય,તો જે આવૃત્તિ પર પ્રથમ મહત્તમ જોવા મળે છે તે .... $Hz$ છે.
Medium
View Solutionસરળ આવર્ત પ્રગામી તરંગનું સમીકરણ $y = \frac{1}{\sqrt{a}} \sin \omega t \pm \frac{1}{\sqrt{b}} \cos \omega t$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,તો તરંગનો પરિણામી કંપવિસ્તાર કેટલો હશે?
DifficultMHT CET 2023
View Solutionસમાન આવૃત્તિ અને તીવ્રતા ધરાવતા બે તરંગો એકબીજા પર વિરુદ્ધ કળામાં સંપાત થાય છે,તો સંપાતીકરણ પછી
Easy
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo