કયા પ્રકારના અરીસાનો ઉપયોગ કરી શકાય:
$(a)$ શેવિંગ અરીસા તરીકે?
$(b)$ દુકાનની સુરક્ષા માટેના અરીસા તરીકે?

લેન્સ અથવા અરીસા દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલ વસ્તુના પ્રતિબિંબની પ્રકૃતિ,કદ અને સ્થાન નીચે મુજબ દર્શાવેલ છે. દરેક કિસ્સામાં વપરાયેલ લેન્સ/અરીસો $(X)$ ઓળખો અને અનુરૂપ સંપૂર્ણ કિરણ આકૃતિ દોરો.

બહિર્ગોળ લેન્સ માટે વસ્તુના વિવિધ સ્થાનો માટે નીચેની કોષ્ટકનો અભ્યાસ કરો અને નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો:

વસ્તુનું સ્થાન	પ્રતિબિંબનું સ્થાન	પ્રતિબિંબનું સાપેક્ષ કદ
અનંત અંતરે	$F_2$ પર	અત્યંત નાનું, બિંદુવત
$2F_1$ થી દૂર	$F_2$ અને $2F_2$ ની વચ્ચે	નાનું
$2F_1$ પર	$2F_2$ પર	સમાન કદ
$F_1$ અને $2F_1$ ની વચ્ચે	$2F_2$ થી દૂર	મોટું
$F_1$ પર	અનંત અંતરે	અત્યંત મોટું
$F_1$ અને પ્રકાશીય કેન્દ્ર $O$ ની વચ્ચે	લેન્સની જે બાજુ વસ્તુ છે તે જ બાજુ	મોટું

$(i)$ જો વસ્તુ અનંત અંતરે રાખવામાં આવે, તો પ્રતિબિંબની પ્રકૃતિ શું હશે?
(ii) જ્યારે વસ્તુ મુખ્ય કેન્દ્ર અને પ્રકાશીય કેન્દ્રની વચ્ચે હોય ત્યારે પ્રતિબિંબની પ્રકૃતિ ઓળખો.
(iii) જ્યારે વસ્તુ મુખ્ય કેન્દ્ર $F_1$ પર રાખવામાં આવે ત્યારે પ્રતિબિંબનું સ્થાન શું હશે?
(iv) લેન્સથી $50 \text{ cm}$ દૂર રાખેલી વસ્તુ માટે તે લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ શું હશે જે લેન્સની સામે $10 \text{ cm}$ ના અંતરે આભાસી પ્રતિબિંબ બનાવે છે?

આપેલ કિરણ આકૃતિઓનો અભ્યાસ કરો અને નીચેનામાંથી સાચું વિધાન પસંદ કરો:
$(A)$ ઉપકરણ $X$ એ અંતર્ગોળ અરીસો છે અને ઉપકરણ $Y$ એ બહિર્ગોળ લેન્સ છે, જેની કેન્દ્રલંબાઈ અનુક્રમે $20 \text{ cm}$ અને $25 \text{ cm}$ છે.
$(B)$ ઉપકરણ $X$ એ બહિર્ગોળ લેન્સ છે અને ઉપકરણ $Y$ એ અંતર્ગોળ અરીસો છે, જેની કેન્દ્રલંબાઈ અનુક્રમે $10 \text{ cm}$ અને $25 \text{ cm}$ છે.
$(C)$ ઉપકરણ $X$ એ અંતર્ગોળ લેન્સ છે અને ઉપકરણ $Y$ એ બહિર્ગોળ અરીસો છે, જેની કેન્દ્રલંબાઈ અનુક્રમે $20 \text{ cm}$ અને $25 \text{ cm}$ છે.
$(D)$ ઉપકરણ $X$ એ બહિર્ગોળ લેન્સ છે અને ઉપકરણ $Y$ એ અંતર્ગોળ અરીસો છે, જેની કેન્દ્રલંબાઈ અનુક્રમે $20 \text{ cm}$ અને $25 \text{ cm}$ છે.

નીચેના દરેકનો એક વ્યવહારુ ઉપયોગ જણાવો: $(i)$ બહિર્ગોળ અરીસો, (ii) અંતર્ગોળ અરીસો, (iii) બહિર્ગોળ લેન્સ, અને (iv) અંતર્ગોળ લેન્સ.

એક વસ્તુને $(a)$ એક અભિસારી અરીસા અને $(b)$ એક અપસારી અરીસાથી $15 \text{ cm}$ દૂર મૂકવામાં આવી છે, જેની વક્રતા ત્રિજ્યા $20 \text{ cm}$ છે. દરેક કિસ્સામાં પ્રતિબિંબનું સ્થાન અને મોટવણીની ગણતરી કરો.