Reaction of Metals and Non-metals (Ionic Compounds) Questions in Gujarati

(N/A) $(i)$ તત્વોની આસપાસ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનને ટપકાં (dots) તરીકે દર્શાવવાની પદ્ધતિને ઇલેક્ટ્રોન-બિંદુ નિરૂપણ કહે છે.
$(a)$ સોડિયમ $(2, 8, 1) = Na^{\bullet}$
$(b)$ ઓક્સિજન $(2, 6) = :\ddot{O}:$
$(c)$ મેગ્નેશિયમ $(2, 8, 2) = Mg^{\bullet\bullet}$
$(ii)$ $Na_{2}O$ નું નિર્માણ:
$2Na^{\bullet} + :\ddot{O}: \rightarrow (Na^{+})_{2}[:\ddot{O}:]^{2-}$
$MgO$ નું નિર્માણ:
$Mg^{\bullet\bullet} + :\ddot{O}: \rightarrow (Mg^{2+})[:\ddot{O}:]^{2-}$
$(iii)$ $Na_{2}O$ માં $Na^{+}$ અને $O^{2-}$ આયનો હાજર છે,અને $MgO$ માં $Mg^{2+}$ અને $O^{2-}$ આયનો હાજર છે.

(N/A) આયનીય સંયોજનો પરમાણુઓ વચ્ચે ઇલેક્ટ્રોનની આપ-લે દ્વારા બને છે,જેના પરિણામે ધન વીજભારિત કેટાયન અને ઋણ વીજભારિત એનાયન બને છે.
આ વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા આયનો પ્રબળ સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળો દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
આયનીય સંયોજનને પીગળાવવા માટે,આ પ્રબળ આંતર-આયનીય બળોને તોડવા માટે ઘણી બધી ઉર્જાની જરૂર પડે છે.
પરિણામે,આયનીય સંયોજનો ઊંચા ગલનબિંદુ ધરાવે છે.

(B) આ તત્વ કેલ્શિયમ $(Ca)$ હોવાની શક્યતા છે.
કેલ્શિયમ ઓક્સિજન સાથે પ્રક્રિયા કરીને કેલ્શિયમ ઓક્સાઈડ $(CaO)$ બનાવે છે,જે એક આયનીય સંયોજન છે.
આયનીય સંયોજનોમાં આયનો વચ્ચેના પ્રબળ સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળને કારણે તેમના ગલનબિંદુ ઊંચા હોય છે.
કેલ્શિયમ ઓક્સાઈડ $(CaO)$ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને કેલ્શિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(Ca(OH)_2)$ બનાવે છે,જે પાણીમાં દ્રાવ્ય છે.

(D) $XCl_2$ સૂત્ર દર્શાવે છે કે તત્વ $X$ ની સંયોજકતા $2$ છે (કારણ કે ક્લોરિનની સંયોજકતા $1$ છે). જે તત્વો $XCl_2$ સૂત્ર ધરાવતા ક્લોરાઈડ બનાવે છે તે સામાન્ય રીતે આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $2$ ના આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Mg$ (મેગ્નેશિયમ) સમૂહ $2$ માં આવે છે. તેથી,$X$ એ $Mg$ ની જેમ જ સમાન સમૂહમાં હોવાની શક્યતા સૌથી વધુ છે.

(A) આયનીય સંયોજનો ધાતુમાંથી અધાતુમાં ઇલેક્ટ્રોનની આપ-લે દ્વારા બને છે, જેના પરિણામે આયનો વચ્ચે મજબૂત સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળ લાગે છે。
$(i)$ $KCl$ ($\text{પોટેશિયમ}$ $\text{ક્લોરાઇડ}$) એક આયનીય સંયોજન છે કારણ કે તે $K^+$ અને $Cl^-$ આયનોનું બનેલું છે。
$(ii)$ $HCl$ ($\text{હાઇડ્રોજન}$ $\text{ક્લોરાઇડ}$) એક સહસંયોજક સંયોજન છે કારણ કે તે $H$ અને $Cl$ પરમાણુઓ વચ્ચે ઇલેક્ટ્રોનની ભાગીદારીથી બને છે。
$(iii)$ $CCl_4$ ($\text{કાર્બન}$ $\text{ટેટ્રાક્લોરાઇડ}$) એક સહસંયોજક સંયોજન છે કારણ કે તે $C$ અને $Cl$ પરમાણુઓ વચ્ચે ઇલેક્ટ્રોનની ભાગીદારીથી બને છે。
$(iv)$ $NaCl$ ($\text{સોડિયમ}$ $\text{ક્લોરાઇડ}$) એક આયનીય સંયોજન છે કારણ કે તે $Na^+$ અને $Cl^-$ આયનોનું બનેલું છે。
તેથી, $(ii)$ અને $(iii)$ આયનીય સંયોજનો નથી।

(B) આયનીય સંયોજનો વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા આયનો વચ્ચેના પ્રબળ સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળ દ્વારા બને છે.
ઘન અવસ્થામાં,આ આયનો એક સખત સ્ફટિક લેટીસ રચનામાં જકડાયેલા હોય છે અને મુક્તપણે હલનચલન કરી શકતા નથી.
તેથી,આયનીય સંયોજનો ઘન અવસ્થામાં વિદ્યુતનું વહન કરતા નથી.
જો કે,જ્યારે તેમને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે અથવા પીગળેલી અવસ્થામાં લેવામાં આવે,ત્યારે સ્ફટિક લેટીસ તૂટી જાય છે,જેનાથી આયનો મુક્તપણે હરીફરી શકે છે,જે તેમને વિદ્યુતનું વહન કરવામાં સક્ષમ બનાવે છે.
વધુમાં,આયનીય સંયોજનોમાં પ્રબળ આંતર-આયનીય આકર્ષણ બળને કારણે સામાન્ય રીતે ઊંચા ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ હોય છે અને તે સામાન્ય રીતે પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે.

(C) ઇલેક્ટ્રોલિટીક કોષમાં વિદ્યુત ઊર્જાનું રાસાયણિક ઊર્જામાં રૂપાંતર થાય છે.
વ્યાખ્યા મુજબ,બેટરીના ધન ટર્મિનલ સાથે જોડાયેલ ઇલેક્ટ્રોડ એનોડ છે,જે ધન વીજભારિત હોય છે.
બેટરીના ઋણ ટર્મિનલ સાથે જોડાયેલ ઇલેક્ટ્રોડ કેથોડ છે,જે ઋણ વીજભારિત હોય છે.
તેથી,ઇલેક્ટ્રોલિટીક કોષમાં ધન વીજભારિત એનોડ $(iii)$ અને ઋણ વીજભારિત કેથોડ $(iv)$ હોય છે.

(A) જ્યારે $X$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે અને $Y$ ઇલેક્ટ્રોન મેળવે છે,ત્યારે તેમની વચ્ચે આયનીય બંધ રચાય છે,જેના પરિણામે આયનીય સંયોજન $Z$ બને છે.
આયનીય સંયોજનો વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા આયનો વચ્ચેના પ્રબળ સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળ દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
આ પ્રબળ બળોને કારણે,આયનીય સંયોજનો સામાન્ય રીતે ઊંચા ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ ધરાવે છે.
તેઓ ઓરડાના તાપમાને ઘન સ્વરૂપે અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને સામાન્ય રીતે સખત હોય છે.
તેઓ પાણીમાં ઓગળેલા હોય અથવા પિગળિત અવસ્થામાં હોય ત્યારે વિદ્યુતનું વહન કરે છે કારણ કે આયનો મુક્ત રીતે ગતિ કરી શકે છે.
તેથી,'નીચું ગલનબિંદુ ધરાવે છે' તે ગુણધર્મ આયનીય સંયોજન $Z$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવતો નથી.

(A) દ્વિઅંગી સંયોજનનું સૂત્ર નક્કી કરવા માટે,આપણે સંયોજાતા તત્વોની સંયોજકતાને સંતુલિત કરીએ છીએ:
$(a)$ $Mg$ ની સંયોજકતા $+2$ છે અને $N$ ની સંયોજકતા $-3$ છે. સંયોજકતાઓની અદલાબદલી કરતા,આપણને $Mg_{3}N_{2}$ (મેગ્નેશિયમ નાઈટ્રાઈડ) મળે છે.
$(b)$ $Li$ ની સંયોજકતા $+1$ છે અને $O$ ની સંયોજકતા $-2$ છે. સંયોજકતાઓની અદલાબદલી કરતા,આપણને $Li_{2}O$ (લિથિયમ ઓક્સાઈડ) મળે છે.
$(c)$ $Al$ ની સંયોજકતા $+3$ છે અને $Cl$ ની સંયોજકતા $-1$ છે. સંયોજકતાઓની અદલાબદલી કરતા,આપણને $AlCl_{3}$ (એલ્યુમિનિયમ ક્લોરાઈડ) મળે છે.
$(d)$ $K$ ની સંયોજકતા $+1$ છે અને $O$ ની સંયોજકતા $-2$ છે. સંયોજકતાઓની અદલાબદલી કરતા,આપણને $K_{2}O$ (પોટેશિયમ ઓક્સાઈડ) મળે છે.

(N/A) $1$. તત્વોની ઓળખ: તત્વ $A$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $19$ છે, જે પોટેશિયમ $(K)$ છે। તેની ઇલેક્ટ્રોન રચના $2, 8, 8, 1$ છે। તત્વ $B$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $17$ છે, જે ક્લોરિન $(Cl)$ છે। તેની ઇલેક્ટ્રોન રચના $2, 8, 7$ છે।
$2$. નીપજનું નિર્માણ: તત્વ $A$ સ્થાયી અષ્ટક પ્રાપ્ત કરવા માટે $1$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે અને $A^+$ આયન બનાવે છે। તત્વ $B$ સ્થાયી અષ્ટક પ્રાપ્ત કરવા માટે $1$ ઇલેક્ટ્રોન મેળવે છે અને $B^-$ આયન બનાવે છે। નીપજનું સૂત્ર $AB$ (પોટેશિયમ ક્લોરાઇડ, $KCl$) છે।
$3$. ઇલેક્ટ્રોન બિંદુ રચના: $A \cdot + \cdot \dot{B} \cdot \rightarrow [A]^+ [:\ddot{B}:]^-$.
$4$. બંધનો પ્રકાર: આ બંધ ધાતુમાંથી અધાતુમાં ઇલેક્ટ્રોનના સંપૂર્ણ સ્થાનાંતરણ દ્વારા બનતો હોવાથી, તે આયનીય બંધ છે।

(A-D) તત્વ $X$ $(Z=17)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 7$ છે. તેની બાહ્યતમ કક્ષામાં $7$ ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,તે સમૂહ $17$ અને $3$ જા આવર્તનો સભ્ય છે.
તત્વ $Y$ $(Z=20)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 8, 2$ છે. તેની બાહ્યતમ કક્ષામાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,તે સમૂહ $2$ અને $4$ થા આવર્તનો સભ્ય છે.
$(b)$ તત્વ $X$ એ અધાતુ છે કારણ કે તે અષ્ટક પૂર્ણ કરવા માટે ઇલેક્ટ્રોન મેળવે છે. તત્વ $Y$ એ ધાતુ છે કારણ કે તે સ્થાયી કેટાયન બનાવવા માટે $2$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.

(N/A) તત્વ $Y$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $20$ છે,જે કેલ્શિયમ $(Ca)$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોન રચના $2, 8, 8, 2$ છે. તે ધાતુ હોવાથી,તેનો ઓક્સાઇડ ($YO$ અથવા $CaO$) બેઝિક પ્રકૃતિનો હશે.
બનતું સંયોજન $YX_2$ $(CaCl_2)$ છે. $Y$ ધાતુ છે અને $X$ અધાતુ (ક્લોરિન,પરમાણુ ક્રમાંક $17$) હોવાથી,તેમની વચ્ચે આયનીય બંધન જોવા મળે છે.
$(b)$ ઇલેક્ટ્રોન ટપકાં રચનામાં $Y$ ની બાહ્યતમ કક્ષામાંથી બે ઇલેક્ટ્રોનનું $X$ ના બે પરમાણુઓ તરફ સ્થાનાંતર થાય છે:
$Y_{\times}^{\times} + 2[\cdot X : ] \rightarrow [Y^{2+} (\times \cdot X : ^{-})_2]$

(C) આયનીય સંયોજનો મજબૂત સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળો દ્વારા જકડાયેલા આયનોના બનેલા હોય છે,જે એક સખત સ્ફટિક લેટીસ બનાવે છે.
ઘન અવસ્થામાં,આ આયનો તેમના સ્થાને જકડાયેલા હોય છે અને મુક્ત રીતે હલનચલન કરી શકતા નથી.
વિદ્યુત વહન માટે વીજભારિત કણો (આયનો) નું હલનચલન જરૂરી હોવાથી,આયનીય સંયોજનો ઘન અવસ્થામાં વિદ્યુતનું વહન કરી શકતા નથી.
તેઓ માત્ર પીગળેલા સ્વરૂપમાં અથવા પાણીમાં ઓગળેલા હોય ત્યારે જ વિદ્યુતનું વહન કરે છે,કારણ કે આ અવસ્થાઓમાં આયનો મુક્ત રીતે હલનચલન કરી શકે છે.

(N/A) મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $12$ છે અને તેની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 2$ છે. તેની બાહ્યતમ કક્ષામાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
ક્લોરિન $(Cl)$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $17$ છે અને તેની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 7$ છે. તેની બાહ્યતમ કક્ષામાં $7$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
મેગ્નેશિયમ ક્લોરાઇડ $(MgCl_2)$ બનાવવા માટે, મેગ્નેશિયમ પરમાણુ સ્થાયી અષ્ટક રચના પ્રાપ્ત કરવા માટે $2$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે અને $Mg^{2+}$ આયન બનાવે છે.
બે ક્લોરિન પરમાણુઓમાંથી દરેક મેગ્નેશિયમ પરમાણુ પાસેથી $1$ ઇલેક્ટ્રોન મેળવે છે જેથી તેમનું અષ્ટક પૂર્ણ થાય અને બે $Cl^-$ આયનો બને છે.
ઇલેક્ટ્રોન બિંદુ રચના અને સ્થાનાંતરણની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Mg: + 2 \cdot \ddot{Cl}: \rightarrow [Mg^{2+}] [: \ddot{Cl}:^-]_2$

(A) સોડિયમ ક્લોરાઈડ $(NaCl)$ એ એક આયનીય સંયોજન છે જે $Na^+$ અને $Cl^-$ આયનોનું બનેલું છે,જે પ્રબળ સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળો દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
પાણી એક ધ્રુવીય દ્રાવક છે જેનો ડાયઇલેક્ટ્રિક અચળાંક ઊંચો હોય છે,જે આયનો વચ્ચેના આકર્ષણ બળને તોડવામાં મદદ કરે છે,જેનાથી $NaCl$ વિયોજન પામે છે અને ઓગળી જાય છે.
તેનાથી વિપરીત,કેરોસીન એક અધ્રુવીય કાર્બનિક દ્રાવક છે.
તે $NaCl$ માં રહેલા પ્રબળ આયનીય બંધોને તોડવા માટે જરૂરી ઊર્જા પૂરી પાડી શકતું નથી,તેથી $NaCl$ તેમાં અદ્રાવ્ય રહે છે.

(IONIC BOND) ધાતુમાંથી અધાતુમાં ઇલેક્ટ્રોનની આપ-લે દ્વારા બનતા બંધને $Ionic$ (આયનીય) બંધ કહેવાય છે.
આયનીય સંયોજનોના સામાન્ય ગુણધર્મો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ તેઓ પ્રબળ સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળોને કારણે સામાન્ય રીતે સ્ફટિકમય ઘન પદાર્થો હોય છે.
$(ii)$ તેમના ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ ઊંચા હોય છે.
$(iii)$ તેઓ સામાન્ય રીતે પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે પરંતુ કેરોસીન કે પેટ્રોલ જેવા કાર્બનિક દ્રાવકોમાં અદ્રાવ્ય હોય છે.
$(iv)$ તેઓ તેમના પીગળેલા સ્વરૂપમાં અથવા જલીય દ્રાવણમાં વિદ્યુતનું વહન કરે છે કારણ કે આયનો મુક્ત રીતે ગતિ કરી શકે છે.

(N/A) આયનીય સંયોજનો પરમાણુઓ વચ્ચે ઇલેક્ટ્રોનની આપ-લે દ્વારા બને છે,જેના પરિણામે ધન વીજભારિત કેટાયન અને ઋણ વીજભારિત એનાયન રચાય છે.
આ વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા આયનો ખૂબ જ પ્રબળ સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળો દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
આ પ્રબળ આંતર-આયનીય બળોને કારણે,સ્ફટિક લેટીસને તોડવા અને આ બળોને દૂર કરવા માટે ઘણી મોટી માત્રામાં ઉર્જાની જરૂર પડે છે,જેના પરિણામે તેમના ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ ઊંચા હોય છે.

(N/A) $(i)$ ધન અને ઋણ આયનો વચ્ચેના પ્રબળ સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળને કારણે,આયનીય સંયોજનો ઘન સ્વરૂપે હોય છે. તેઓ સામાન્ય રીતે બરડ હોય છે અને દબાણ આપતા ટુકડાઓમાં વિભાજિત થઈ જાય છે.
$(ii)$ આયનીય સંયોજનો સામાન્ય રીતે પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે કારણ કે ધ્રુવીય પાણીના અણુઓ આયનીય બંધોને તોડી નાખે છે.
$(iii)$ આયનીય સંયોજનો ઘન અવસ્થામાં વિદ્યુતનું વહન કરતા નથી કારણ કે આયનો નિશ્ચિત લેટીસમાં જકડાયેલા હોય છે. જોકે,તેઓ જલીય અથવા પીગળેલા સ્વરૂપમાં વિદ્યુતનું વહન કરે છે કારણ કે આયનો મુક્ત રીતે ગતિ કરી શકે છે.

(N/A) $MgO$ નું નિર્માણ:
$Mg (2, 8, 2) \to Mg^{2+} + 2e^-$
$O (2, 6) + 2e^- \to O^{2-}$
$Mg^{2+} + O^{2-} \to MgO$
$(b)$ $(i)$ ધન આયન: મેગ્નેશિયમ આયન $(Mg^{2+})$.
$(ii)$ ઋણ આયન: ઓક્સાઇડ આયન $(O^{2-})$.
$(c)$ આયનિક સંયોજનોના ગુણધર્મો:
$(i)$ તેઓ સામાન્ય રીતે સ્ફટિકમય ઘન પદાર્થો છે અને પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે.
$(ii)$ પ્રબળ સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળને કારણે તેમના ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ ઊંચા હોય છે.
$(iii)$ તેઓ પીગળેલા અવસ્થામાં અથવા જલીય દ્રાવણમાં વિદ્યુતનું વહન કરે છે કારણ કે તેમાં આયનો મુક્ત રીતે ગતિ કરી શકે છે.

(N/A) $(i)$ આયનીય સંયોજનોના ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ ઊંચા હોય છે કારણ કે તેમની વચ્ચે રહેલા પ્રબળ આંતર-આયનીય સ્થિત-વિદ્યુત આકર્ષણ બળોને તોડવા માટે ઘણી વધારે ઉર્જાની જરૂર પડે છે.
$(ii)$ આયનીય સંયોજનો પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે કારણ કે પાણીના ધ્રુવીય અણુઓ આયનો સાથે આંતરક્રિયા કરે છે,જે લેટીસ ઉર્જાને દૂર કરીને તેમને છૂટા પાડે છે.
$(iii)$ તેઓ ઘન અને થોડા સખત હોય છે કારણ કે વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા આયનો વચ્ચે પ્રબળ સ્થિત-વિદ્યુત આકર્ષણ બળ હોય છે,જે તેમને સખત સ્ફટિક લેટીસ રચનામાં જકડી રાખે છે.
$(iv)$ આયનીય સંયોજનો પીગળિત અવસ્થામાં વિદ્યુતનું વહન કરે છે કારણ કે ગરમીને કારણે સ્થિત-વિદ્યુત આકર્ષણ બળો નબળા પડે છે,જેનાથી આયનો મુક્ત રીતે હલનચલન કરી શકે છે અને વિદ્યુતભારનું વહન કરે છે.
$(v)$ ધાતુઓ તેમની સંયોજકતા કક્ષામાં સ્થાયી,સંપૂર્ણ ભરાયેલી ઇલેક્ટ્રોન રચના (નિષ્ક્રિય વાયુ જેવી રચના) પ્રાપ્ત કરવા માટે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ ધરાવે છે.

(A) જે તત્વો તેમની સંયોજકતા કક્ષા પૂર્ણ કરવા માટે ઇલેક્ટ્રોન મેળવે છે તે ઋણાયન બનાવે છે. આપેલા તત્વોમાંથી,$O$ (ઓક્સિજન),$F$ (ફ્લોરિન) અને $Cl$ (ક્લોરિન) અધાતુઓ છે જે ઇલેક્ટ્રોન મેળવીને ઋણાયન બનાવે છે.
$(b)$ ઓળખાયેલા ઋણાયનોની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના નીચે મુજબ છે:
$O^{2-}$ (ઓક્સાઇડ આયન): પરમાણુ ક્રમાંક $8$,રચના $2, 6$. $2$ ઇલેક્ટ્રોન મેળવીને તે $2, 8$ બને છે.
$F^{-}$ (ફ્લોરાઇડ આયન): પરમાણુ ક્રમાંક $9$,રચના $2, 7$. $1$ ઇલેક્ટ્રોન મેળવીને તે $2, 8$ બને છે.
$Cl^{-}$ (ક્લોરાઇડ આયન): પરમાણુ ક્રમાંક $17$,રચના $2, 8, 7$. $1$ ઇલેક્ટ્રોન મેળવીને તે $2, 8, 8$ બને છે.

(A-D) $Cl$ અને $O$ અધાતુઓ છે જે ઊંચી વિદ્યુતઋણતા ધરાવે છે અને ઇલેક્ટ્રોન મેળવીને ઋણાયન ($Cl^-$ અને $O^{2-}$) બનાવે છે.
$Na$ અને $Al$ ધાતુઓ છે જે ઓછી આયનીકરણ ઉર્જા ધરાવે છે અને ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવીને ધનાયન ($Na^+$ અને $Al^{3+}$) બનાવે છે.
$(b)$ નિષ્ક્રિય તત્વો એવા તત્વો છે જે સ્થાયી સંયોજકતા કક્ષા (અષ્ટક અથવા દ્વિક) ધરાવે છે અને સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં પ્રક્રિયા કરતા નથી. ઉદાહરણ તરીકે $He$ (હિલિયમ) અને $Ne$ (નિયોન).

(II, V) ઓક્સિજન $(O)$ અને ક્લોરિન $(Cl)$ ઋણાયન બનાવશે.
$O + 2e^- \rightarrow O^{2-}$ (ઓક્સાઇડ આયન)
$Cl + e^- \rightarrow Cl^-$ (ક્લોરાઇડ આયન)
કારણ: ઋણાયન એ ઇલેક્ટ્રોન મેળવવાથી બનતા ઋણ વીજભારિત આયનો છે. ઓક્સિજન અને ક્લોરિન જેવા અધાતુ તત્વો નજીકના નિષ્ક્રિય વાયુ જેવી સ્થાયી ઇલેક્ટ્રોન રચના (અષ્ટકનો નિયમ) પ્રાપ્ત કરવા માટે ઇલેક્ટ્રોન મેળવે છે.

(C) ઇલેક્ટ્રોનીય રચના:

તત્વ	$K$	$L$	$M$
$X_{11}$	$2$	$8$	$1$
$Y_{16}$	$2$	$8$	$6$

$(b)$ તેઓ આયનીય બંધ બનાવશે.
કારણ: $X$ પાસે $1$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે અને તે $X^+$ આયન બનાવવા માટે તેને ગુમાવશે. $Y$ પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે અને તે $Y^{2-}$ આયન બનાવવા માટે $2$ ઇલેક્ટ્રોન મેળવશે. ધાતુ $(X)$ થી અધાતુ $(Y)$ માં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનના સ્થાનાંતરણ દ્વારા બનતા બંધને આયનીય અથવા વિદ્યુતસંયોજક બંધ કહેવામાં આવે છે.
$(c)$ સંયોજનનું સૂત્ર:

સંજ્ઞા	સંયોજકતા
$X$	$+1$
$Y$	$-2$

ક્રિસ-ક્રોસ પદ્ધતિ દ્વારા,સૂત્ર $X_2Y$ છે.

(N/A) સોડિયમનું ઇલેક્ટ્રોન-બિંદુ નિરૂપણ: $Na \cdot$
ક્લોરિન પરમાણુનું ઇલેક્ટ્રોન-બિંદુ નિરૂપણ: $: \ddot{Cl} \cdot$
સોડિયમ $(Na)$ પાસે $1$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે નજીકના નિષ્ક્રિય વાયુ નિયોન $(Ne)$ જેવી સ્થાયી ઇલેક્ટ્રોન રચના પ્રાપ્ત કરવા માટે આ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.
ક્લોરિન $(Cl)$ પાસે $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે તેનું અષ્ટક પૂર્ણ કરવા અને નજીકના નિષ્ક્રિય વાયુ આર્ગોન $(Ar)$ જેવી સ્થાયી ઇલેક્ટ્રોન રચના પ્રાપ્ત કરવા માટે સોડિયમ દ્વારા ગુમાવેલ ઇલેક્ટ્રોન મેળવે છે.
ધન વીજભારિત સોડિયમ આયન $(Na^+)$ અને ઋણ વીજભારિત ક્લોરાઇડ આયન $(Cl^-)$ વચ્ચેના સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળને કારણે આયનિક બંધ (જેને વિદ્યુતસંયોજક બંધ પણ કહેવાય છે) બને છે.
આયનિક બંધ દ્વારા બનતા સંયોજનોના ગલનબિંદુ ઊંચા હોય છે કારણ કે વિરુદ્ધ વીજભારિત આયનો વચ્ચેના પ્રબળ સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળોને તોડવા માટે ઘણી વધારે ઉર્જાની જરૂર પડે છે.

(D) ઇલેક્ટ્રોલિટીક કોષમાં,બિન-સ્વયંસ્ફુરિત રાસાયણિક પ્રતિક્રિયા કરવા માટે વિદ્યુત ઊર્જાનો ઉપયોગ થાય છે.
વ્યાખ્યા મુજબ,જે ઇલેક્ટ્રોડ પર રિડક્શન થાય છે તેને કેથોડ કહેવામાં આવે છે,અને ઇલેક્ટ્રોલિટીક કોષમાં,કેથોડ બાહ્ય પાવર સ્ત્રોતના ઋણ ટર્મિનલ સાથે જોડાયેલ હોય છે,તેથી તે ઋણ વીજભારિત હોય છે.
જે ઇલેક્ટ્રોડ પર ઓક્સિડેશન થાય છે તેને એનોડ કહેવામાં આવે છે,અને ઇલેક્ટ્રોલિટીક કોષમાં,એનોડ બાહ્ય પાવર સ્ત્રોતના ધન ટર્મિનલ સાથે જોડાયેલ હોય છે,તેથી તે ધન વીજભારિત હોય છે.
તેથી,સાચા લક્ષણો $(iii)$ ધન વીજભારિત એનોડ અને $(iv)$ ઋણ વીજભારિત કેથોડ છે.

(C) આયનિક સંયોજનો વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા આયનો વચ્ચેના સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ દ્વારા રચાય છે.
ઘન અવસ્થામાં,આ આયનો એક સખત સ્ફટિક લેટીસ બંધારણમાં જકડાયેલા હોય છે અને મુક્તપણે હરી-ફરી શકતા નથી.
વિદ્યુત વાહકતા માટે વીજભારિત કણોની ગતિ જરૂરી હોવાથી,આયનિક સંયોજનો ઘન અવસ્થામાં વિદ્યુતનું વહન કરતા નથી.
જો કે,જ્યારે તેમને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે અથવા પીગળેલી અવસ્થામાં લેવામાં આવે,ત્યારે સ્ફટિક લેટીસ તૂટી જાય છે,જેનાથી આયનો મુક્તપણે ગતિ કરી શકે છે અને વિદ્યુતનું વહન કરી શકે છે.
તેથી,આયનિક સંયોજનો દ્વારા ન દર્શાવવામાં આવતો ગુણધર્મ 'ઘન અવસ્થામાં વિદ્યુત વાહકતા' છે.

(TRUE) સાચું.
આયનીય સંયોજનો આયનો (ધન આયનો અને ઋણ આયનો) ના બનેલા હોય છે જે પ્રબળ સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળો દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
જ્યારે આયનીય સંયોજનને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે આ બળો નબળા પડે છે,જેનાથી આયનો મુક્ત રીતે ગતિ કરી શકે છે.
જ્યારે આ જલીય દ્રાવણમાંથી વિદ્યુત પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે ધન આયનો (કેશાયન્સ) કેથોડ (ઋણ ધ્રુવ) તરફ અને ઋણ આયનો (એનાયન્સ) એનોડ (ધન ધ્રુવ) તરફ ગતિ કરે છે,જેનાથી વિદ્યુતનું વહન થાય છે.

(C) એલ્યુમિના $(Al_2O_3)$ એ એલ્યુમિનિયમનું ખૂબ જ સ્થાયી ઓક્સાઈડ છે.
તેના સ્ફટિક લેટિસમાં એલ્યુમિનિયમ અને ઓક્સિજન પરમાણુઓ વચ્ચેના મજબૂત આયનીય બંધને કારણે તેનું ગલનબિંદુ ખૂબ ઊંચું હોય છે.
શુદ્ધ એલ્યુમિનાનું ગલનબિંદુ આશરે $2348\;K$ $(2075\;^{\circ}C)$ છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો જવાબ છે.

(C) એમોનિયા $(NH_3)$ એ નાઈટ્રોજન અને હાઈડ્રોજન પરમાણુઓનું $1:3$ ના નિશ્ચિત પ્રમાણમાં બનેલું રાસાયણિક પદાર્થ છે.
તે બે અલગ-અલગ તત્વોના રાસાયણિક સંયોજન દ્વારા બનતું હોવાથી,તેને સંયોજન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તત્વો એ શુદ્ધ પદાર્થો છે જે ફક્ત એક જ પ્રકારના પરમાણુઓ ધરાવે છે,જ્યારે મિશ્રણ એ પદાર્થોનું ભૌતિક સંયોજન છે જેમાં કોઈ નિશ્ચિત પ્રમાણ હોતું નથી.
તેથી,એમોનિયા એક સંયોજન છે.

(C) ફોસ્ફરસ પેન્ટોક્સાઇડ એ એક રાસાયણિક સંયોજન છે જેનું પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર $P_{2}O_{5}$ છે.
જોકે,તેની ઘન અવસ્થામાં,તે $P_{4}O_{10}$ આણ્વીય સૂત્ર ધરાવતા ડાયમર (દ્વિ-અણુ) તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
જ્યારે $P_{2}O_{5}$ નો ઉપયોગ ઘણીવાર પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર દર્શાવવા માટે થાય છે,ત્યારે $P_{4}O_{10}$ એ પદાર્થનું સાચું આણ્વીય સૂત્ર છે કારણ કે તે કુદરતમાં આ સ્વરૂપે જોવા મળે છે.