Flower Questions in Gujarati

(A) વર્ગીકરણ વિદ્યામાં,આવૃત બીજધારીની ઓળખવિધિ માટે પુષ્પીય લક્ષણોને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવે છે કારણ કે વનસ્પતિના વાનસ્પતિક ભાગોની તુલનામાં પ્રાજનનિક અંગો વધુ સ્થિર (conservative) હોય છે.
વાનસ્પતિક ભાગો (જેમ કે પર્ણ,પ્રકાંડ અને મૂળ) પર પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓની ખૂબ જ અસર થાય છે અને તેમાં નોંધપાત્ર વિવિધતા જોવા મળે છે.
તેની સામે,પ્રાજનનિક સંરચનાઓ (પુષ્પો) આનુવંશિક રીતે વધુ સ્થિર હોય છે અને પર્યાવરણીય પરિબળોને કારણે તેમાં ઓછી વિવિધતા જોવા મળે છે,જે તેમને વર્ગીકરણ અને ઓળખવિધિ માટે વધુ વિશ્વસનીય બનાવે છે.

(C) વિશ્વનું સૌથી મોટું ફૂલ $Rafflesia$ $arnoldii$ છે.
તે એક આવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે જેમાં હરિતદ્રવ્ય,પર્ણ,પ્રકાંડ અને સાચા મૂળનો અભાવ હોય છે.
તે તેના પોષક તત્વો યજમાન વનસ્પતિના મૂળમાંથી મેળવે છે,ખાસ કરીને $Tetrastigma$ પ્રજાતિમાંથી.
તેથી,તેને સંપૂર્ણ મૂળ પરોપજીવી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) લવિંગ એ $Myrtaceae$ કુળના $Syzygium$ $aromaticum$ નામના વૃક્ષની સુગંધિત સૂકવેલી પુષ્પકલિકાઓ છે.
તેને અપરિપક્વ અવસ્થામાં તોડીને સૂકવવામાં આવે છે,જે તેને તેનો લાક્ષણિક દેખાવ અને તીવ્ર સ્વાદ આપે છે જેનો ઉપયોગ રસોઈમાં થાય છે.

(A) પુષ્પકલિકામાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની તે જ ચક્રના અન્ય સભ્યોની સાપેક્ષમાં ગોઠવણીને કલિકાંતરવિન્યાસ (Aestivation) કહેવામાં આવે છે.
$1$. કલિકાંતરવિન્યાસ: પુષ્પકલિકામાં પુષ્પીય ભાગો (વજ્રપત્રો/દલપત્રો) ની ગોઠવણી.
$2$. પર્ણવિન્યાસ: વાનસ્પતિક કલિકામાં પર્ણોની ગોઠવણી.
$3$. ટાઈક્સિસ: કલિકામાં એક વ્યક્તિગત પર્ણ કેવી રીતે વળેલું કે ગડી થયેલું છે તે રીત.
$4$. પૂર્વપર્ણવિન્યાસ: એક સામાન્ય શબ્દ જે ક્યારેક પર્ણવિન્યાસના પર્યાય તરીકે વપરાય છે.

(B) સિનેન્ડ્રસ સ્થિતિ એટલે પુંકેસરના તંતુઓ અને પરાગાશય બંનેનું એકબીજા સાથે જોડાઈ જવું.
આ સ્થિતિ સામાન્ય રીતે કુકરબિટેસી (Cucurbitaceae) કુળની વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે,જેમ કે $Cucurbita$ અને $Luffa$.

(C) સૂર્યમુખી $(Helianthus)$ નું પુષ્પવિન્યાસ મુંડક (capitulum) પ્રકારનું છે,જેમાં બે પ્રકારની પુષ્પિકાઓ હોય છે: કિરણ પુષ્પિકાઓ અને બિંબ પુષ્પિકાઓ.
કિરણ પુષ્પિકાઓ મુંડકની પરિઘ પર આવેલી હોય છે અને તેમાં મોટો,એકસંમિત (zygomorphic),લિગ્યુલેટ (પટ્ટી આકારનો) દલચક્ર હોય છે.
બિંબ પુષ્પિકાઓ મુંડકના કેન્દ્રમાં આવેલી હોય છે અને તેમાં નળાકાર,નિયમિત પુષ્પ (actinomorphic) દલચક્ર હોય છે.
તેથી,લિગ્યુલેટ અથવા પટ્ટી આકારનો દલચક્ર એ કિરણ પુષ્પિકાઓની લાક્ષણિકતા છે.

(C) $Bougainvillea$ (બુગનવેલ) ના ફૂલની સુંદરતા તેના દલપત્રોને કારણે નથી,પરંતુ તેમાં આવેલા મોટા,તેજસ્વી રંગના,પાંખડી જેવા દેખાતા નિપત્રો (Bracts) ને કારણે હોય છે. આ નિપત્રો નાના અને અસ્પષ્ટ ફૂલોને ઘેરી લે છે અને પરાગવાહકોને આકર્ષવાનું કાર્ય કરે છે.

(B) અધિવજ્રપત્ર એ નિપત્રિકાઓ દ્વારા બનેલી વજ્રપત્ર જેવી રચનાઓનું વધારાનું ચક્ર છે.
તે વજ્રચક્રની બહારની તરફ આવેલું હોય છે અને તે $Malvaceae$ કુળની વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.
જે પુષ્પમાં અધિવજ્રપત્રનું ચક્ર હાજર હોય તેને $pentacyclic$ પુષ્પ કહેવામાં આવે છે.

(A) એકગુચ્છી (monoadelphous) સ્થિતિમાં,બધા પુંકેસરોના તંતુઓ જોડાઈને સ્ત્રીકેસરચક્રની આસપાસ એક નળી જેવી રચના બનાવે છે,જ્યારે પરાગાશયો મુક્ત રહે છે.
આ સ્થિતિ સામાન્ય રીતે માલ્વેસી (Malvaceae) કુળમાં જોવા મળે છે,જેમ કે જાસૂદ ($Hibiscus$ $rosa-sinensis$).

(B) જ્યારે પુંકેસર દલપત્રો (petals) સાથે જોડાયેલા હોય,ત્યારે તે સ્થિતિને દલલગ્ન (Epipetalous) કહેવામાં આવે છે.
આ સ્થિતિ સામાન્ય રીતે $Petunia$ અને $Datura$ જેવી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.

(C) પુંકેસરચક્ર અને સ્ત્રીકેસરચક્ર વચ્ચે વિકસતા લાંબા આંતરગાંઠ (internode) ને $Gynophore$ કહેવામાં આવે છે. આ રચના સ્ત્રીકેસરચક્રને પુંકેસરચક્રની ઉપરની તરફ સ્થાપિત કરે છે. તેના ઉદાહરણોમાં $Capparis$ અને $Gynandropsis$ જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે.

(B) બહુગુચ્છી સ્થિતિ એ એવી ગોઠવણીને દર્શાવે છે જેમાં પુંકેસરના તંતુઓ જોડાઈને બેથી વધુ સમૂહો બનાવે છે.
પુંકેસર એ પુંકેસરચક્રનો ભાગ હોવાથી,આ સ્થિતિ પુંકેસરચક્ર સાથે સંબંધિત છે.
આ સ્થિતિનું ઉદાહરણ $Citrus$ (નારંગી) ના છોડમાં જોવા મળે છે.

(B) ધારાસ્પર્શી $(Valvate)$ કલિકાંતરવિન્યાસમાં,ચક્રના વજ્રપત્રો કે દલપત્રો કિનારી પર એકબીજાને માત્ર સ્પર્શે છે,પરંતુ એકબીજા પર આચ્છાદિત થતા નથી. આ $Solanaceae$ કુળની લાક્ષણિકતા છે (દા.ત.,$Calotropis$).
વ્યવસ્થિત $(Twisted)$ કલિકાંતરવિન્યાસમાં,ઉપાંગની એક કિનારી તેની પછીના ઉપાંગની કિનારી પર આચ્છાદિત થાય છે.
આચ્છાદિત $(Imbricate)$ કલિકાંતરવિન્યાસમાં,વજ્રપત્રો કે દલપત્રોની કિનારીઓ એકબીજા પર આચ્છાદિત થાય છે પરંતુ કોઈ ચોક્કસ દિશામાં નહીં.
પિચ્છફલકીય $(Vexillary)$ કલિકાંતરવિન્યાસમાં,સૌથી મોટું દલપત્ર (ધ્વજક) બે પાર્શ્વીય દલપત્રો (પક્ષક) પર આચ્છાદિત થાય છે,જે બદલામાં બે સૌથી નાના અગ્રસ્થ દલપત્રો (નૌતલ) પર આચ્છાદિત થાય છે.

(A) ભારતનું રાષ્ટ્રીય ફૂલ કમળ છે,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Nelumbo$ $nucifera$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે એક પવિત્ર ફૂલ છે જે પ્રાચીન ભારતની કલા અને પૌરાણિક કથાઓમાં અનોખું સ્થાન ધરાવે છે અને તે અનાદિ કાળથી ભારતીય સંસ્કૃતિનું એક શુભ પ્રતીક રહ્યું છે.

(C) રાઈનું પુષ્પ $(Brassica \text{ } campestris)$ પુષ્પીય ભાગોના અભ્યાસ માટે સૌથી યોગ્ય માનવામાં આવે છે કારણ કે તે એક સંપૂર્ણ પુષ્પ છે.
તેમાં ચારેય ચક્રો આવેલા હોય છે: વજ્રચક્ર, દલચક્ર, પુંકેસરચક્ર અને સ્ત્રીકેસરચક્ર.
આ ભાગો સ્પષ્ટ, સરળતાથી જોઈ શકાય તેવા અને પુષ્પાસન પર વ્યવસ્થિત રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે, જે તેને વનસ્પતિશાસ્ત્રીય વિચ્છેદન અને અભ્યાસ માટે આદર્શ બનાવે છે.

(C) $Mussaenda$ (મુસેન્ડા) માં પુષ્પના વજ્રપત્રો પૈકી એક મોટું,તેજસ્વી રંગનું અને પર્ણ જેવું બની જાય છે. આ રચનાને પર્ણસદ્રશ વજ્રપત્ર (foliaceous sepal) કહેવામાં આવે છે,જે પરાગવાહકોને આકર્ષવામાં મદદ કરે છે.

(B) સ્పైકલેટની રાકિલા (rachilla) પર જોવા મળતા નિપત્રોને ગ્લુમ્સ કહેવામાં આવે છે. તે વંધ્ય ગ્લુમ્સ અથવા ફળદ્રુપ ગ્લુમ્સ (લેમા) હોઈ શકે છે,ઉદાહરણ તરીકે,$Oryza$ $sativa$ (ડાંગર).

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. $Asteraceae$ કુળના ઘણા સભ્યોમાં,વજ્રપત્રો (sepals) વાળ જેવી રચનાઓમાં રૂપાંતરિત થાય છે જેને પપ્પસ કહેવામાં આવે છે. આ રચનાઓ પવન દ્વારા બીજના પ્રકીર્ણનમાં મદદ કરે છે. તેનું સામાન્ય ઉદાહરણ $Tridax$ છે.

(C) ક્રુસિફોર્મ દલચક્રમાં $4$ મુક્ત દલપત્રો હોય છે,જેમાં દરેક દલપત્રનો નીચેનો સાંકડો ભાગ 'નખ' (claw) અને ઉપરનો પહોળો ભાગ 'પત્રક' (limb) તરીકે ઓળખાય છે. આ દલપત્રો ક્રોસ (ચોકડી) ના આકારમાં ગોઠવાયેલા હોય છે. આ પ્રકારનો દલચક્ર $Brassicaceae$ (જેને $Cruciferae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળની લાક્ષણિકતા છે,જેમાં રાઈ અને મૂળા જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે.

(D) પુષ્પનો આયામ છેદ $(LS)$ પુષ્પાસન પર પુષ્પીય ભાગોના સાપેક્ષ સ્થાનનો અભ્યાસ કરવા માટે કરવામાં આવે છે.
તે ખાસ કરીને બીજાશયના સંદર્ભમાં પુષ્પીય ચક્રો (વજ્રચક્ર,દલચક્ર,પુંકેસરચક્ર અને સ્ત્રીકેસરચક્ર) ના ઉદ્ગમની રીત દર્શાવે છે,જે પુષ્પને અધોજાયી,પરિજાયી અથવા ઉપરજાયી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં મદદ કરે છે.

(B) લોડિક્યુલ્સ એ રૂપાંતરિત ટેપલ્સ (પરિપુષ્પપત્ર) છે.
Poaceae કુળમાં, જેમાં $Triticum$ $aestivum$ (ઘઉં) નો સમાવેશ થાય છે, તેમાં પરિપુષ્પચક્ર $2$ નાના, પારદર્શક, પટલમય, અગ્ર-પાર્શ્વીય ભીંગડા તરીકે જોવા મળે છે, જેને લોડિક્યુલ્સ કહેવામાં આવે છે.
આ રચનાઓ પુષ્પના ખીલતી વખતે પાણી શોષીને ફૂલે છે, જેના કારણે પુષ્પ ખુલે છે.

(B) એકસંઘી (Monadelphous) સ્થિતિમાં,પુંકેસરના તમામ તંતુઓ એક જ સમૂહ અથવા નળીમાં જોડાયેલા હોય છે,જ્યારે પરાગાશયો મુક્ત રહે છે.
આ સ્થિતિ $Malvaceae$ કુળની લાક્ષણિકતા છે,જેનું જાણીતું ઉદાહરણ $Hibiscus$ (જાસૂદ) છે.
વટાણામાં ($Fabaceae$ કુળ),$Diadelphous$ (દ્વિગુચ્છી) સ્થિતિ ($9+1$ ગોઠવણી) જોવા મળે છે.
$Brassica$ (રાઈ) માં,$Tetradynamous$ (ચતુર્દીર્ઘી) સ્થિતિ ($4+2$ ગોઠવણી) જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Hibiscus$ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
સ્પાયરોસાઇક્લિક (અથવા અર્ધચક્રીય - $Hemicyclic$): આ પ્રકારના પુષ્પમાં,આવશ્યક અંગો (પુંકેસર અને સ્ત્રીકેસરો) પુષ્પાસન પર સર્પાકાર રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે,જ્યારે બિન-આવશ્યક પુષ્પીય અંગો (વજ્રપત્રો અને દલપત્રો) ચક્રાકાર રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે.
આ ગોઠવણીનું ઉદાહરણ $Ranunculus$ (બટરકપ) છે.

(B) $Hibiscus$ (જાસુદ) નું પુષ્પ નિયમિત પુષ્પ (actinomorphic) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેને કેન્દ્રમાંથી પસાર થતા કોઈપણ સમતલ દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વહેંચી શકાય છે.
વધુમાં,$Hibiscus$ માં બીજાશય ઉચ્ચસ્થ (superior) હોય છે,એટલે કે સ્ત્રીકેસરચક્ર સૌથી ઉપરના સ્થાને હોય છે અને અન્ય પુષ્પીય ભાગો (વજ્રપત્રો,દલપત્રો અને પુંકેસરો) તેની નીચે આવેલા હોય છે. આ સ્થિતિને અધોજાયી (hypogynous) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,પુષ્પ નિયમિત પુષ્પ અને અધોજાયી છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. $Vexillary$ (પિચ્છફલકીય) કલિકાંતરવિન્યાસમાં, પાછળનું મોટું પ્રમાણભૂત દલપત્ર (vexillum) બે પાર્શ્વ દલપત્રો (wings અથવા alae) પર ગોઠવાયેલું હોય છે, જે બદલામાં બે અગ્રવર્તી સૌથી નાના દલપત્રો (keel અથવા carina) પર ગોઠવાયેલા હોય છે. આ પ્રકારનું કલિકાંતરવિન્યાસ $Fabaceae$ કુળની લાક્ષણિકતા છે, જેમ કે વટાણા $(Pisum \text{ } sativum)$ અને ચણામાં જોવા મળે છે.

(D) $Perianth$ (પરિદલપુંજ) શબ્દનો ઉપયોગ ત્યારે કરવામાં આવે છે જ્યારે વજ્રચક્ર $(Calyx)$ અને દલપુંજ $(Corolla)$ વચ્ચે કોઈ સ્પષ્ટ તફાવત હોતો નથી. આવા કિસ્સામાં,પુષ્પના આ ભાગોને સામૂહિક રીતે $Perianth$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) નિયમિત પુષ્પ (actinomorphic) એટલે એવું પુષ્પ જે ત્રિજ્યાવર્તી સંમિતિ દર્શાવે છે.
આનો અર્થ એ છે કે પુષ્પને કેન્દ્રમાંથી પસાર થતા કોઈપણ ઉભા સમતલ દ્વારા બે સમાન (સરખા) અર્ધભાગોમાં વહેંચી શકાય છે.
નિયમિત પુષ્પોના ઉદાહરણોમાં $Brassica$ (રાઈ),$Datura$ (ધતૂરો) અને મરચીનો સમાવેશ થાય છે.

(D) જ્યારે પુષ્પને તેના કેન્દ્રમાંથી પસાર થતા માત્ર એક જ ઉભા સમતલ દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય,ત્યારે તેને $zygomorphic$ (દ્વિપાર્શ્વ સંમિતિ) કહેવામાં આવે છે.
$zygomorphic$ પુષ્પોના ઉદાહરણોમાં વટાણા,વાલ,$Cassia$ અને ગુલમહોરનો સમાવેશ થાય છે.

(C) ઘણી એકદળી વનસ્પતિઓમાં,વજ્રચક્ર અને દલચક્ર સ્પષ્ટ રીતે અલગ હોતા નથી. આવા કિસ્સાઓમાં,પરિપુષ્પચક્ર (perianth) જે એકમોનું બનેલું હોય છે તેને $tepals$ (પરિપુષ્પપત્રો) કહેવામાં આવે છે. આ $tepals$ દેખાવ અને રંગમાં ઘણીવાર દલપત્રો જેવા જ લાગે છે. તેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ લીલી કુળ $(Liliaceae)$ છે,જેમાં પરિપુષ્પચક્ર બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા $tepals$ નું બનેલું હોય છે.

(B) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં, 'બહુસંઘી' (polyadelphous) શબ્દ એવી સ્થિતિ દર્શાવે છે જેમાં પુંકેસર બે કરતાં વધુ સમૂહોમાં જોડાયેલા હોય છે。
આ સ્થિતિ $Citrus$ પ્રજાતિની લાક્ષણિકતા છે, જેમાં $\text{લીંબુ}$ અને $\text{નારંગી}$ જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે。
$\text{લીંબુ}$ $(Citrus \, limon)$ માં, પુંકેસરના તંતુઓ ઘણા સમૂહોમાં જોડાયેલા હોય છે, જ્યારે પરાગાશય મુક્ત રહે છે。
તેથી, સાચો વિકલ્પ $B$ છે。

(C) મુક્તસ્ત્રીકેસરી સ્ત્રીકેસરચક્ર એટલે એવું સ્ત્રીકેસરચક્ર જેમાં સ્ત્રીકેસરો એકબીજાથી મુક્ત હોય છે. જ્યારે તેમાં ઘણા બધા મુક્ત સ્ત્રીકેસરો હોય,ત્યારે તેને બહુસ્ત્રીકેસરી મુક્તસ્ત્રીકેસરી સ્ત્રીકેસરચક્ર કહેવામાં આવે છે. આ સ્થિતિ દર્શાવતી વનસ્પતિઓના ઉદાહરણોમાં $Lotus$ (કમળ) અને $Ranunculus$ નો સમાવેશ થાય છે.

(C) પુષ્પમાં પુષ્પાસન પર સ્ત્રીકેસરચક્રના સ્થાનના આધારે પુષ્પના પ્રકાર નક્કી થાય છે.
જ્યારે સ્ત્રીકેસરચક્ર સૌથી ઉપરના સ્થાને હોય અને અન્ય પુષ્પીય ભાગો (પુંકેસર,દલપત્રો અને વજ્રપત્રો) તેની નીચે આવેલા હોય,ત્યારે તેને ઉચ્ચસ્થ બીજાશય કહેવાય છે.
આવા પુષ્પને $Hypogynous$ (અધોજાયી) પુષ્પ કહેવામાં આવે છે.
આ સ્થિતિમાં પુંકેસર બીજાશયની નીચે હોય છે,જ્યારે $Epigynous$ (ઉપરજાયી) પુષ્પમાં પુષ્પાસન ઉપરની તરફ વૃદ્ધિ પામી બીજાશયને ઘેરી લે છે,જેના કારણે પુંકેસર બીજાશયની ઉપરના સ્થાને ગોઠવાય છે.

(B) ચડતા ક્રમના આચ્છાદિત કલિકાંતરવિન્યાસમાં,પશ્ચ દલપત્ર સૌથી અંદરની તરફ હોય છે.
તેની કિનારીઓ પાર્શ્વીય દલપત્રો દ્વારા ઢંકાયેલી હોય છે.
પાર્શ્વીય દલપત્રો બદલામાં અગ્ર દલપત્રો દ્વારા ઢંકાયેલા હોય છે.
આ પ્રકારનો કલિકાંતરવિન્યાસ $Caesalpinioideae$ ઉપકુળની લાક્ષણિકતા છે,ઉદાહરણ તરીકે,$Tamarindus$ (આંબલી) અને $Cassia$.

(C) $Trapa$ (સિંગોડા) માં,ફળ એ અષ્ટિલા (drupe) પ્રકારનું હોય છે. ફળ પર જોવા મળતા બે કાંટા એ વજ્રપત્રોનું રૂપાંતરણ છે. આ કાંટા ફળને તૃણાહારીઓ સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે.

(A) $Gossypium$ (કપાસ) પ્રજાતિમાં,પુંકેસરના તંતુઓ જોડાઈને એક જ સમૂહ બનાવે છે,જ્યારે પરાગાશયો મુક્ત રહે છે. આ સ્થિતિને $Monoadelphous$ (એકગુચ્છી) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) એન્થોફોર એ એક વિશિષ્ટ લંબાયેલી આંતરગાંઠ છે જે અમુક પુષ્પોમાં વજ્રચક્ર (Calyx) અને દલચક્ર (Corolla) ની વચ્ચે વિકસે છે. આ લંબાઈ વજ્રપત્રોના ચક્રને દલપત્રોના ચક્રથી અલગ કરે છે,જેનાથી દલચક્ર વજ્રચક્રની ઉપરની તરફ સ્થાપિત થાય છે.

(C) $Malvaceae$ કુળમાં,જેમાં $Hibiscus$ $rosa-sinensis$ નો સમાવેશ થાય છે,તેમાં પુષ્પમાં વજ્રચક્રની બરાબર નીચે લીલા,પર્ણ જેવા બંધારણોનું એક વધારાનું ચક્ર જોવા મળે છે.
આ ચક્રને $Epicalyx$ (અધિવજ્રચક્ર) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે પુષ્પકલિકા માટે રક્ષણાત્મક આવરણ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) $Gynophore$ એ પુષ્પમાં પુંકેસર અને સ્ત્રીકેસરો (બીજાશય) વચ્ચે આવેલું એક લંબાયેલું આંતરગાંઠ (internode) છે,જે બીજાશયને પુંકેસરના સ્તરથી ઉપર ઉઠાવે છે.
તે $Capparidaceae$ કુળ (જેને હવે $Brassicaceae$ માં સમાવવામાં આવે છે) ના સભ્યોમાં જોવા મળતી એક લાક્ષણિકતા છે,જેમ કે $Capparis$ અને $Cleome$.
$Passiflora$ માં,$gynandrophore$ નામની સમાન રચના જોવા મળે છે,જે પુંકેસર અને બીજાશય બંનેને ઉપર ઉઠાવે છે. જોકે,વનસ્પતિશાસ્ત્રના સંદર્ભમાં,$Capparis$ અને $Cleome$ એ સાચું $gynophore$ ધરાવતી વનસ્પતિઓના ઉત્તમ ઉદાહરણો છે.

(D) એન્ડ્રોગાયનોફોર એ પુષ્પમાં જોવા મળતી એક દંડ જેવી રચના છે જે પુંકેસરચક્ર (androecium) અને સ્ત્રીકેસરચક્ર (gynoecium) બંનેને પરિપુષ્પચક્ર (perianth) ના સ્તરથી ઉપર ઉઠાવે છે.
તે એન્ડ્રોફોર અને ગાયનોફોર બંનેના લંબાણથી બને છે.
આ રચના $Gynandropsis$ (જેને $Cleome$ $gynandra$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) પ્રજાતિની લાક્ષણિકતા છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
ક્રુસિફોર્મ દલચક્રમાં,ચાર મુક્ત,નિયમિત,નખ જેવા આકારના દલપત્રો હોય છે જે ત્રાંસા ગોઠવાઈને ક્રોસ (ચોકડી) જેવો આકાર બનાવે છે.
આ પ્રકારની ગોઠવણી $Brassicaceae$ કુળની લાક્ષણિકતા છે,ઉદાહરણ તરીકે,$Brassica$ (રાઈ).

(B) જ્યારે પુષ્પમાં ચાર પુંકેસર હોય,જેમાં બેના તંતુઓ ટૂંકા અને બેના તંતુઓ લાંબા હોય,તો તે સ્થિતિને $Didynamous$ (દ્વિદીર્ઘી) કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રકારની ગોઠવણી સામાન્ય રીતે $Lamiaceae$ કુળની વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે,જેમ કે $Ocimum$ (તુલસી).

(C) પુષ્પસૂત્રમાં $A_{1+(9)}$ સંજ્ઞા પુષ્પના પુંકેસરચક્ર (Androecium) ને દર્શાવે છે.
અહીં,$A$ એ પુંકેસરચક્ર માટે વપરાય છે.
$1+(9)$ સંજ્ઞા સૂચવે છે કે પુંકેસરો દ્વિગુચ્છી (Diadelphous) છે,એટલે કે તેઓ બે સમૂહમાં ગોઠવાયેલા છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,એક પુંકેસર મુક્ત છે (જે $1$ દ્વારા દર્શાવેલ છે) અને બાકીના નવ પુંકેસરો એકબીજા સાથે જોડાઈને એક સમૂહ બનાવે છે (જે $(9)$ દ્વારા દર્શાવેલ છે).
આ પ્રકારની ગોઠવણી $Fabaceae$ કુળની લાક્ષણિકતા છે.

(D) ગાયનોબેઝિક પરાગવાહિની એ એક લાક્ષણિકતા છે જેમાં પરાગવાહિની બીજાશયના તળિયેથી ઉદ્ભવે છે,ખાસ કરીને ખંડિત બીજાશય દ્વારા રચાયેલા ચાર નટલેટ્સ (nutlets) ની વચ્ચેથી.
આ સ્થિતિ સામાન્ય રીતે $Lamiaceae$ (જેને $Labiatae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળમાં જોવા મળે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Ocimum$ (તુલસી) એ $Lamiaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે અને તેમાં ગાયનોબેઝિક પરાગવાહિની જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) જ્યારે પુંકેસરો સ્ત્રીકેસર (જાયાંગ) સાથે જોડાયેલા હોય,ત્યારે તે સ્થિતિને $Gynandrous$ અથવા $Gynandrium$ કહેવામાં આવે છે. આ સ્થિતિમાં,પુંકેસરતંતુઓ અથવા પરાગાશયો સ્ત્રીકેસર સાથે જોડાયેલા હોય છે. આ સ્થિતિનું ઉત્તમ ઉદાહરણ $Calotropis$ (આંકડો) વનસ્પતિમાં જોવા મળે છે.

(A) $Cocos \text{ } nucifera$ (નાળિયેર) એ $Arecaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે. આ કુળમાં પુષ્પો એકલિંગી હોય છે, એટલે કે તેમાં કાં તો પુંકેસર અથવા સ્ત્રીકેસર હોય છે, બંને હોતા નથી. વધુમાં, પુષ્પીય ભાગો (વજ્રપત્રો અને દલપત્રો) ત્રણના ગુણાંકમાં ગોઠવાયેલા હોય છે, જેને ત્રિઅવયવી (trimerous) પુષ્પ કહેવામાં આવે છે.

(C) ઘણા ખેતીલાયક સુશોભિત ફૂલોમાં,પાંખડીઓની સંખ્યામાં વધારો ઘણીવાર પ્રજનન અંગોના પાંખડી જેવા બંધારણોમાં રૂપાંતરણને કારણે થાય છે. ખાસ કરીને,પુંકેસર (નર પ્રજનન અંગો) વારંવાર પાંખડી જેવા બંધારણોમાં રૂપાંતરિત થાય છે,જેના પરિણામે ગુલાબ અને અન્ય સુશોભિત છોડમાં સામાન્ય રીતે જોવા મળતું 'ડબલ ફ્લાવર' સ્વરૂપ જોવા મળે છે.

(B) કલિકાંતરવિન્યાસ એટલે પુષ્પકલિકામાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની અન્ય સભ્યોની સાપેક્ષમાં ગોઠવણી.
$Quincuncial$ (પંચવર્તી) કલિકાંતરવિન્યાસમાં,ગોઠવણી એવી હોય છે કે બે સભ્યો સંપૂર્ણપણે બહારની તરફ,બે સંપૂર્ણપણે અંદરની તરફ અને એક સભ્યની એક ધાર બહારની તરફ અને બીજી ધાર અંદરની તરફ (અંશતઃ બહાર અને અંશતઃ અંદર) હોય છે.
આ $Imbricate$ (આચ્છાદિત) કલિકાંતરવિન્યાસનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે.

(C) પુષ્પકલિકામાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની તે જ ચક્રના અન્ય સભ્યોની સાપેક્ષમાં ગોઠવણીને કલિકાંતરવિન્યાસ (Aestivation) કહેવામાં આવે છે.
$1$. પ્ટિક્સિસ (Ptyxis) એ કલિકામાં પર્ણો કેવી રીતે વળેલા છે તે દર્શાવે છે.
$2$. જરાયુવિન્યાસ (Placentation) એ બીજાશયમાં અંડકોની ગોઠવણી છે.
$3$. પર્ણવિન્યાસ (Phyllotaxy) એ પ્રકાંડ કે શાખા પર પર્ણોની ગોઠવણીની ભાત છે.
તેથી,પુષ્પકલિકામાં પુષ્પીય ભાગોની ગોઠવણી માટેનો સાચો શબ્દ કલિકાંતરવિન્યાસ (Aestivation) છે.

(D) જાસૂદ $(Hibiscus \, rosa-sinensis)$ માં દલપુંજ $5$ દલપત્રોનો બનેલો હોય છે। આ દલપત્રો એકબીજાથી મુક્ત હોય છે, જેને મુક્તદલ કહેવામાં આવે છે। પુષ્પકલિકામાં દલપત્રોની ગોઠવણી, જેને કલિકાંતરવિન્યાસ કહેવાય છે, તે વ્યાવૃત પ્રકારની હોય છે, જેમાં દરેક દલપત્રની એક કિનારી તેની પછીના દલપત્ર પર આચ્છાદિત હોય છે। તેથી, સાચો જવાબ $5$, મુક્તદલ, વ્યાવૃત છે।