Flower Questions in Gujarati

(B) વનસ્પતિશાસ્ત્રમાં,$Synandrous$ (સિનેન્ડ્રસ) શબ્દ એવી સ્થિતિ દર્શાવે છે જેમાં પુંકેસરોના તંતુઓ અને પરાગાશય બંને એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે. આ $Cucurbitaceae$ (કુકરબિટેસી) કુળની વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(C) પરિજાયી (Perigynous) પુષ્પોમાં,સ્ત્રીકેસરચક્ર મધ્યમાં સ્થિત હોય છે અને પુષ્પના અન્ય ભાગો પુષ્પાસન (thalamus) ની કિનારી પર લગભગ સમાન સ્તરે આવેલા હોય છે. આ સ્થિતિમાં બીજાશયને અર્ધ-અધઃસ્થ (half-inferior) કહેવામાં આવે છે. પરિજાયી પુષ્પોના ઉદાહરણોમાં $Plum$ (પ્લમ),$Rose$ (ગુલાબ) અને $Peach$ (આલુ) નો સમાવેશ થાય છે. $Cucumber$ (કાકડી) અને $Guava$ (જામફળ) માં બીજાશય અધઃસ્થ (inferior) હોય છે,જ્યારે $Brinjal$ (રીંગણા) માં બીજાશય ઊર્ધ્વસ્થ (superior) હોય છે.

(C) $Valvate$ (ધારાસ્પર્શી) કલિકાંતરવિન્યાસમાં,ચક્રના વજ્રપત્રો કે દલપત્રો એકબીજા પર આચ્છાદિત થયા વગર માત્ર કિનારીએથી એકબીજાને સ્પર્શે છે. આ $Calotropis$ (આંકડો) કુળનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
જાસૂદમાં $Twisted$ (વ્યવસ્થિત) કલિકાંતરવિન્યાસ જોવા મળે છે.
વટાણામાં $Vexillary$ (પિચ્છફલકીય) કલિકાંતરવિન્યાસ જોવા મળે છે.
આમ,$Valvate$ કલિકાંતરવિન્યાસ માટે $Calotropis$ એ પ્રમાણભૂત ઉદાહરણ છે.

(B) પુષ્પને રૂપાંતરિત પ્રરોહ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જેમાં પ્રરોહનો અગ્રીય વર્ધનશીલ પ્રદેશ પુષ્પીય વર્ધનશીલ ભાગમાં ફેરવાય છે. આમાં આંતરગાંઠો લંબાઈમાં વધતી નથી અને ધરી સંકોચાઈ જાય છે. અગ્રભાગ પર્ણોને બદલે ક્રમિક ગાંઠો પર પાર્શ્વિય રીતે વિવિધ પ્રકારના પુષ્પીય બહિરુદભેદો ઉત્પન્ન કરે છે.

(D) આભાસી પટ, જેને $Replum$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Brassicaceae$ (ક્રુસિફેરી) કુળની લાક્ષણિકતા છે。
આ વનસ્પતિઓના બીજાશયમાં, પરિઘવર્તી જરાયુવિન્યાસ શરૂઆતમાં એકકોટરીય દેખાય છે, પરંતુ આભાસી પટના વિકાસને કારણે તે દ્વિકોટરીય બને છે。
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $\text{રાઈ}$ ($Brassica$ $campestris$) એ $Brassicaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે。
તેથી, $\text{રાઈ}$ ના પુષ્પના બીજાશયમાં આભાસી પટ જોવા મળે છે。

(A) પુષ્પીય બાહ્યાકાર વિદ્યામાં,પુષ્પીય ભાગોની ગોઠવણીને બે શબ્દો દ્વારા સમજાવવામાં આવે છે: સંલગ્નતા $(Cohesion)$ અને અભિલગ્નતા $(Adhesion)$.
$1$. સંલગ્નતા $(Cohesion)$ એટલે સમાન પુષ્પીય ભાગોનું જોડાણ,જેમ કે દલપત્રોનું જોડાણ (યુક્તદલપત્રી) અથવા પુંકેસરોનું જોડાણ (એકગુચ્છી).
$2$. અભિલગ્નતા $(Adhesion)$ એટલે અસમાન પુષ્પીય ભાગોનું જોડાણ,જેમ કે પુંકેસરોનું દલપુંજ સાથે જોડાણ (દલલગ્ન) અથવા પુંકેસરોનું સ્ત્રીકેસરચક્ર સાથે જોડાણ (સ્ત્રીકેસરલગ્ન).
તેથી,અભિલગ્નતા એ અસમાન ભાગોનું જોડાણ છે.

(B) પુષ્પકલિકામાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની તેમના જ ચક્રના અન્ય સભ્યોની સાપેક્ષમાં ગોઠવણીને $\text{કલિકાંતરવિન્યાસ}$ (Aestivation) કહે છે।
$\text{શિરાવિન્યાસ}$ એટલે પર્ણના પર્ણફલકમાં શિરાઓ અને શિરિકાઓની ગોઠવણી।
$\text{જરાયુવિન્યાસ}$ એટલે બીજાશયમાં અંડકોની ગોઠવણી।
$\text{પુષ્પવિન્યાસ}$ એટલે પુષ્પીય અક્ષ પર પુષ્પોની ગોઠવણી।

(A) ભારતનું રાષ્ટ્રીય પુષ્પ કમળ $(Nelumbo nucifera)$ છે. તે એક પવિત્ર પુષ્પ છે અને પ્રાચીન ભારતની કલા અને પૌરાણિક કથાઓમાં વિશિષ્ટ સ્થાન ધરાવે છે તથા તે ભારતીય સંસ્કૃતિનું એક શુભ પ્રતીક રહ્યું છે.

(A) $Vexillary$ અથવા પતંગિયાકાર કલિકાંતરવિન્યાસમાં, સૌથી મોટું પાછળનું દલપત્ર (ધ્વજક અથવા $vexillum$) બે પાર્શ્વીય દલપત્રો $(wings)$ પર ગોઠવાયેલું હોય છે, જે બદલામાં બે સૌથી નાના અગ્ર દલપત્રો $(keel)$ પર ગોઠવાયેલા હોય છે。
આ પ્રકારનો કલિકાંતરવિન્યાસ $Fabaceae$ કુળનું લક્ષણ છે, જેમાં વાલ $(Pisum \text{ } sativum)$ જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે。
તેની સામે, ગુલમહોર અને ગરમાળામાં $imbricate$ (ધારવિક) કલિકાંતરવિન્યાસ જોવા મળે છે, જ્યારે આંકડામાં $valvate$ (કવાટ) કલિકાંતરવિન્યાસ જોવા મળે છે。

(C) $Malvaceae$ કુળમાં,પુંકેસરના તંતુઓ એકબીજા સાથે જોડાઈને સ્ત્રીકેસરદંડની આસપાસ એક નળી જેવી રચના બનાવે છે,જેને પુંકેસરનલિકા કહેવામાં આવે છે. $Hibiscus$ (જાસૂદ) એ $Malvaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે અને તેમાં આ લાક્ષણિકતા જોવા મળે છે.

(A) પુષ્પમાં પુષ્પાસન પર સ્ત્રીકેસરચક્ર અને અન્ય પુષ્પીય ભાગો (વજ્રપત્રો,દલપત્રો અને પુંકેસરો) ના સાપેક્ષ સ્થાનને આધારે પુષ્પના પ્રકારો નક્કી થાય છે.
$1$. $Hypogynous$ (અધોજાયી) પુષ્પમાં,સ્ત્રીકેસરચક્ર સૌથી ઉપરના સ્થાને હોય છે અને અન્ય ભાગો તેની નીચે આવેલા હોય છે. આવા પુષ્પમાં બીજાશય ઉચ્ચસ્થ (superior) કહેવાય છે (દા.ત.,રાઈ,જાસૂદ અને રીંગણ).
$2$. $Perigynous$ (પરિજાયી) પુષ્પમાં,સ્ત્રીકેસરચક્ર કેન્દ્રમાં હોય છે અને પુષ્પના અન્ય ભાગો પુષ્પાસનની કિનારી પર લગભગ સમાન સ્તરે આવેલા હોય છે. બીજાશય અર્ધ-અધઃસ્થ (half-inferior) હોય છે (દા.ત.,જરદાળુ,ગુલાબ અને પીચ).
$3$. $Epigynous$ (ઉપરજાયી) પુષ્પમાં,પુષ્પાસનની કિનારી ઉપરની તરફ વૃદ્ધિ પામી બીજાશયને સંપૂર્ણપણે ઘેરી લે છે અને તેની સાથે જોડાય છે,જ્યારે પુષ્પના અન્ય ભાગો બીજાશયની ઉપરથી ઉદભવે છે. બીજાશય અધઃસ્થ (inferior) કહેવાય છે (દા.ત.,જામફળ,કાકડી અને સૂર્યમુખીના કિરણ પુષ્પકો).
તેથી,ઉચ્ચસ્થ બીજાશય અને અન્ય ભાગો નીચે આવેલા હોય તેવા પુષ્પને $Hypogynous$ (અધોજાયી) કહે છે.

(A) પરિજાયા (Perigynous) પુષ્પોમાં,સ્ત્રીકેસર મધ્યમાં સ્થિત હોય છે અને પુષ્પના અન્ય ભાગો પુષ્પાસન (thalamus) ની કિનારી પર લગભગ સમાન સ્તરે આવેલા હોય છે.
આ સ્થિતિમાં,બીજાશયને અર્ધઅધઃસ્થ (half-inferior) કહેવામાં આવે છે.
પરિજાયા પુષ્પોના ઉદાહરણોમાં પ્લમ,ગુલાબ અને પીચનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ પીચ છે.

(B) પુષ્પ એ રૂપાંતરિત પ્રરોહ છે જેમાં પ્રરોહાગ્ર વર્ધનશીલ પેશી પુષ્પીય વર્ધનશીલ પેશીમાં ફેરવાય છે. આમાં આંતરગાંઠો લંબાતી નથી અને ધરી સંકોચાઈ જાય છે. અગ્રભાગ પર્ણોને બદલે ક્રમિક ગાંઠો પર પાર્શ્વિય રીતે વિવિધ પ્રકારના પુષ્પીય અંગો ઉત્પન્ન કરે છે. આ અંગો વજ્રચક્ર,દલપુંજ,પુંકેસરચક્ર અને સ્ત્રીકેસરચક્ર છે. પુષ્પદંડના ફૂલેલા ભાગને પુષ્પાસન કહેવામાં આવે છે,જેમાંથી આ પુષ્પીય અંગો ઉદ્દભવે છે.

(B) અક્ષવર્તી $(Axile)$ જરાયુ વિન્યાસમાં,જરાયુ અક્ષીય હોય છે અને અંડકો બહુસ્ત્રીકેસરી અને બહુકોટરીય બીજાશયમાં તેની સાથે જોડાયેલા હોય છે. આ પ્રકારનો જરાયુ વિન્યાસ સામાન્ય રીતે ટામેટા,લીંબુ અને જાસૂદ જેવી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.

(D) જાસુદ $(Hibiscus)$ ના પુષ્પમાં,પુંકેસરો એક જ ગુચ્છમાં જોડાયેલા હોય છે,જેને $Monadelphous$ (એકગુચ્છી) કહેવાય છે. જોકે,પ્રશ્ન સ્ત્રીકેસરના સંદર્ભમાં પૂછવામાં આવ્યો છે. જાસુદમાં સ્ત્રીકેસરચક્ર $Multicarpellary$ (બહુસ્ત્રીકેસરી) અને $Syncarpous$ (યુક્તસ્ત્રીકેસરી - જોડાયેલા સ્ત્રીકેસરો) હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Polycarpellary$ (બહુસ્ત્રીકેસરી) એ જાસુદના સ્ત્રીકેસરચક્રની લાક્ષણિકતા દર્શાવે છે.

(A) નિયમિત પુષ્પ (Actinomorphic) પુષ્પો એવા છે જેને કેન્દ્રમાંથી પસાર થતા કોઈપણ ત્રિજ્યાવર્તી સમતલ દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.
નિયમિત પુષ્પના ઉદાહરણોમાં રાઈ $(Brassica)$,ધતુરો અને મરચીનો સમાવેશ થાય છે.
તેની સામે,ગુલમહોર,વાલ અને કેસિયામાં એકાંતરીય (Zygomorphic) સમમિતી જોવા મળે છે,જેમાં પુષ્પને માત્ર એક જ ચોક્કસ ઊભી ધરીએ બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.

(C) જુદા જુદા પુષ્પોમાં દલચક્રનો આકાર અલગ-અલગ હોય છે.
$1$. ઘંટાકાર (Campanulate) દલચક્ર ઘંટ જેવા આકારના હોય છે.
$2$. ચક્રાકાર (Rotate) દલચક્ર પૈડાં જેવા આકારના હોય છે.
$3$. કીપાકાર (Infundibuliform) દલચક્ર ગળણી જેવા આકારના હોય છે,જે ધતૂરા (Datura) માં જોવા મળે છે.
તેથી,ગળણી આકારના દલચક્ર માટે સાચો શબ્દ કીપાકાર (Infundibuliform) છે.

(A) દ્વિગુચ્છી (Diadelphous) શબ્દ પુષ્પમાં પુંકેસરોની એવી ગોઠવણી દર્શાવે છે જેમાં તેઓ બે સમૂહ કે જૂથમાં જોડાયેલા હોય છે. આ અવસ્થા પુંકેસરચક્ર (પુષ્પનો નર પ્રાજનનિક ભાગ) ની લાક્ષણિકતા છે. તેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ ફેબેસી (Fabaceae) કુળની વનસ્પતિઓ (જેમ કે વટાણા) માં જોવા મળે છે,જ્યાં પુંકેસરો $9+1$ ની ગોઠવણીમાં રહીને બે અલગ જૂથો બનાવે છે.

(A) જ્યારે પુંકેસર દલપત્ર સાથે જોડાયેલા હોય,ત્યારે તે સ્થિતિને $Epipetalous$ (દલલગ્ન) કહેવામાં આવે છે. આ સ્થિતિ સામાન્ય રીતે રીંગણ (Solanum melongena) જેવી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.
તેનાથી વિપરીત,જ્યારે પુંકેસર પરિદલપુંજ (perianth) સાથે જોડાયેલા હોય,ત્યારે તેને $Epiphyllous$ (પરિદલલગ્ન) કહેવાય છે (દા.ત.,લીલી).
જ્યારે પુંકેસર વજ્રપત્ર સાથે જોડાયેલા હોય,ત્યારે તેને $Episepalous$ (વજ્રપત્રલગ્ન) કહેવામાં આવે છે.

(B) પુષ્પીય આકૃતિમાં,માતૃ અક્ષની સાપેક્ષમાં પુષ્પનું સ્થાન ઉપરના ભાગે ટપકા દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. પુષ્પની જે બાજુ માતૃ અક્ષ તરફ હોય છે તેને પશ્ચ બાજુ (posterior side) કહેવામાં આવે છે. તેનાથી વિરુદ્ધ,જે બાજુ નિપત્ર (bract) તરફ હોય છે તેને અગ્ર બાજુ (anterior side) કહેવામાં આવે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,પુંકેસરની ગોઠવણી તેમના જોડાણના આધારે અલગ-અલગ હોય છે.
$1$. બહુગુચ્છી પુંકેસર એટલે કે જેમાં પુંકેસરના તંતુઓ બેથી વધુ સમૂહોમાં જોડાયેલા હોય છે.
$2$. આ સ્થિતિ $Citrus$ (દા.ત.,લીંબુ,નારંગી) પ્રજાતિનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$3$. આનાથી વિપરીત,જાસુદ $(Hibiscus)$ માં એકગુચ્છી પુંકેસર (એક સમૂહ) અને વટાણા $(Pisum)$ માં દ્વિગુચ્છી પુંકેસર (બે સમૂહ) જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) બીજાશયમાં અંડકોની ગોઠવણીને જરાયુવિન્યાસ (Placentation) કહે છે.
જરાયુવિન્યાસ એટલે પુષ્પના બીજાશયમાં અંડકોની ગોઠવણી કે વિતરણની રીત.
જરાયુવિન્યાસના વિવિધ પ્રકારોમાં સીમાંત,અક્ષવર્તી,ચર્મવર્તી,તલીય,કેન્દ્રીય અને મુક્ત કેન્દ્રીયનો સમાવેશ થાય છે.
બીજી તરફ,કલિકાંતરવિન્યાસ (Aestivation) એટલે પુષ્પકલિકામાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની તે જ ચક્રના અન્ય સભ્યોની સાપેક્ષમાં ગોઠવણીની રીત.

(B) ચડતા ક્રમમાં આચ્છાદિત (ascending imbricate) કલિકાંતરવિન્યાસ એ એક પ્રકારનો કલિકાંતરવિન્યાસ છે જેમાં પાછળની દલપત્ર સૌથી નાની હોય છે અને તે બે પાર્શ્વ દલપત્રો દ્વારા આચ્છાદિત હોય છે,જે પોતે બે અગ્રવર્તી દલપત્રો દ્વારા આચ્છાદિત હોય છે.
આ વિશિષ્ટ ગોઠવણી $Caesalpinioideae$ ઉપકુળ (દા.ત.,આમલી અથવા કેસિયા) ની લાક્ષણિકતા છે.
$Papilionoideae$ (જેમ કે વટાણા) માં,કલિકાંતરવિન્યાસ પિચ્છફલકીય (ઉતરતા ક્રમમાં આચ્છાદિત) હોય છે.
$Mimosoideae$ માં,કલિકાંતરવિન્યાસ ધારાસ્પર્શી (કિનારીયુક્ત) હોય છે.
$Solanaceae$ (જેમ કે ધતુરા) માં,કલિકાંતરવિન્યાસ ધારાસ્પર્શી અથવા ટ્વિસ્ટેડ (વળેલું) હોય છે.

(A) પતંગીયાકાર પુષ્પમાં ($Fabaceae$ કુળની લાક્ષણિકતા),પુષ્પદલચક્ર પાંચ દલપત્રોનું બનેલું હોય છે.
તેમાં પિચ્છફલકીય પ્રકારનું કલિકાંતરવિન્યાસ (vexillary aestivation) જોવા મળે છે.
સૌથી મોટા દલપત્રને ધ્વજક (standard or vexillum) કહેવામાં આવે છે,જે સૌથી બહારના પશ્વ ભાગે આવેલું હોય છે.
તે બે પાર્શ્વ દલપત્રો (wings) ને ઢાંકે છે,જે બદલામાં બે સૌથી નાના અગ્ર દલપત્રો (keel) ને ઢાંકે છે.

(B) $Bougainvillea$ માં,તેજસ્વી રંગની રચનાઓ જેને ઘણીવાર દલપત્રો માનવામાં આવે છે,તે વાસ્તવમાં રૂપાંતરિત પર્ણો છે જેને $bracts$ (નિપત્રો) કહેવામાં આવે છે.
આ નિપત્રો તેમની અંદર આવેલા નાના,અસ્પષ્ટ પુષ્પો તરફ પરાગવાહકોને આકર્ષવાનું કાર્ય કરે છે.
તેથી,$Bougainvillea$ નો રંગ રંગીન નિપત્રોની હાજરીને કારણે જોવા મળે છે.

(B) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,સ્ત્રીકેસરચક્ર એ પુષ્પનો માદા પ્રાજનનિક ભાગ છે અને તે એક અથવા વધુ સ્ત્રીકેસરોનું બનેલું હોય છે.
જ્યારે સ્ત્રીકેસર મુક્ત હોય,ત્યારે તેને મુક્તસ્ત્રીકેસરી $(Apocarpous)$ કહેવાય છે (દા.ત.,કમળ,ગુલાબ).
જ્યારે સ્ત્રીકેસર એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય,ત્યારે તેને યુક્તસ્ત્રીકેસરી $(Syncarpous)$ કહેવાય છે (દા.ત.,રાઈ,ટામેટા).
તેથી,જોડાયેલા સ્ત્રીકેસર માટે સાચો શબ્દ યુક્તસ્ત્રીકેસરી $(Syncarpous)$ છે.

(B) $Michelia$ (મિચેલીયા) ના પુષ્પમાં સ્ત્રીકેસરચક્ર ઘણા મુક્ત સ્ત્રીકેસરો ધરાવે છે,જેને મુક્તસ્ત્રીકેસરી (apocarpous) સ્થિતિ કહેવામાં આવે છે.
$Papaver$ (પાપાવર) માં સ્ત્રીકેસરચક્ર યુક્તસ્ત્રીકેસરી (syncarpous) હોય છે.
$Aloe$ (કુંવરપાઠું) અને $Tomato$ (ટામેટાં) માં પણ યુક્તસ્ત્રીકેસરી બીજાશય જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Michelia$ છે.

(D) ઉપરજાયી પુષ્પોમાં,પુષ્પાસનનો કિનારીનો ભાગ ઉપરની તરફ વૃદ્ધિ પામીને બીજાશયને સંપૂર્ણપણે ઘેરી લે છે અને તેની સાથે જોડાયેલ હોય છે,જ્યારે પુષ્પના અન્ય ભાગો બીજાશયની ઉપરથી ઉદ્ભવે છે.
આવા બીજાશયને અધઃસ્થ (inferior) બીજાશય કહેવામાં આવે છે.
ઉપરજાયી પુષ્પોના ઉદાહરણોમાં કાકડી,જામફળ અને સૂર્યમુખીના કિરણ પુષ્પિકાઓનો સમાવેશ થાય છે.
રાઈ,રીંગણા અને જસુદ એ અધોજાયી (hypogynous) પુષ્પોના ઉદાહરણો છે,જેમાં બીજાશય ઊર્ધ્વસ્થ (superior) હોય છે.

(C) $Mimosa\, pudica$ એ $Fabaceae$ કુળ (ઉપકુળ $Mimosoideae$) ની વનસ્પતિ છે.
$Fabaceae$ કુળમાં બીજાશય એકસ્ત્રીકેસરી અને એકકોટરીય હોય છે,જેમાં ઘણા અંડકો વક્ષ સેવની (ventral suture) પર ગોઠવાયેલા હોય છે.
આ પ્રકારના જરાયુવિન્યાસને,જેમાં અંડકો બીજાશયની ધાર પર ગોઠવાયેલા હોય છે,તેને ધારાવર્તી (marginal) જરાયુવિન્યાસ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) વનસ્પતિઓમાં,પુષ્પોની સમમિતિ નિયમિત પુષ્પ (actinomorphic) અથવા દ્વિઅરીય (zygomorphic) હોઈ શકે છે.
દ્વિઅરીય પુષ્પો એવા પુષ્પો છે જેને માત્ર એક જ ઉર્ધ્વ સમતલમાં બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.
દ્વિઅરીય પુષ્પોના ઉદાહરણોમાં વટાણા,વાલ,કેસિયા અને ગુલમહોરનો સમાવેશ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,કેન્ડિટફટ $(Iberis)$ અને વટાણા ($Pisum$ $sativum$) દ્વિઅરીય સમમિતિ દર્શાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) વજ્રચક્ર શબ્દ અમુક વનસ્પતિઓમાં પરાગાસનની રચના માટે વપરાય છે. $Malvaceae$ કુળમાં,ખાસ કરીને $Hibiscus$ (જાસુદ) પ્રજાતિમાં,તેના પાંચ પરાગાસન ખંડોની ગોઠવણીને કારણે પરાગાસન સ્વસ્તિક જેવો આકાર ધરાવે છે. તેથી,સાચો જવાબ $Hibiscus$ (જાસુદ) છે.

(D) બહુકોટરીય બીજાશયમાં,જ્યારે અંડકો બીજાશયની દીવાલની સંપૂર્ણ અંદરની સપાટી પર ગોઠવાયેલા હોય,ત્યારે તેને પૃષ્ઠીય જરાયુવિન્યાસ (Superficial placentation) કહે છે.
આ પ્રકારનો જરાયુવિન્યાસ સામાન્ય રીતે $Nymphaea$ (વોટર લિલી) જેવી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.

(D) પુષ્પમાં પુષ્પાસન પર અન્ય પુષ્પીય ભાગોની સાપેક્ષમાં બીજાશયના સ્થાનના આધારે તેને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. અધોજાયી (Hypogynous): સ્ત્રીકેસરચક્ર સૌથી ઉપરના સ્થાને હોય છે અને અન્ય ભાગો તેની નીચે આવેલા હોય છે। આ સ્થિતિમાં બીજાશયને $\text{ઉર્ધ્વસ્થ}$ (Superior) કહેવામાં આવે છે।
$2$. પરિજાયી (Perigynous): સ્ત્રીકેસરચક્ર કેન્દ્રમાં હોય છે અને પુષ્પના અન્ય ભાગો પુષ્પાસનની કિનારી પર લગભગ સમાન સ્તરે આવેલા હોય છે। બીજાશયને $\text{અર્ધ અધઃસ્થ}$ (Half-inferior) કહેવામાં આવે છે।
$3$. ઉપરજાયી (Epigynous): પુષ્પાસનની કિનારી ઉપરની તરફ વૃદ્ધિ પામી બીજાશયને સંપૂર્ણપણે ઘેરી લે છે અને તેની સાથે જોડાય છે, પુષ્પના અન્ય ભાગો બીજાશયની ઉપરથી ઉદ્ભવે છે। બીજાશયને $\text{અધઃસ્થ}$ (Inferior) કહેવામાં આવે છે।
તેથી, જયારે સ્ત્રીકેસરચક્ર સૌથી અગ્ર સ્થાને હોય, ત્યારે બીજાશય $\text{ઉર્ધ્વસ્થ}$ હોય છે।

(A) $Papilionatae$ (પેપીલીઓનેટી) અને $Cruciferae$ (ક્રુસીફેરી) જેવી વનસ્પતિ કુળના નામ તેમના દલપત્રોની ગોઠવણી અને આકાર પરથી રાખવામાં આવ્યા છે.
$Papilionatae$ માં દલપુંજ પતંગીયાકાર (papilionaceous) હોય છે,જેમાં એક મોટું પશ્ચસ્થ પતાકા (standard),બે પાર્શ્વ પક્ષ (wings) અને બે અગ્રસ્થ જોડાયેલા દલપત્રો જે નૌકા (keel) બનાવે છે,તેનો સમાવેશ થાય છે.
$Cruciferae$ માં ચાર દલપત્રો ક્રોસ (cross) આકારે ગોઠવાયેલા હોય છે.
તેથી,આ નામ $Corolla$ (દલચક્ર) ની લાક્ષણિકતાઓ પર આધારિત છે.

(A) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,પુંકેસરના તંતુઓ તેમના જોડાણના આધારે વિવિધ સંખ્યાના સમૂહોમાં જોડાઈ શકે છે.
જ્યારે બધા પુંકેસરના તંતુઓ એક જ સમૂહમાં જોડાયેલા હોય,ત્યારે આ સ્થિતિને $Monadelphous$ (એકગુચ્છી) કહેવામાં આવે છે.
તેના ઉદાહરણોમાં જાસૂદ ($Hibiscus$ $rosa-sinensis$) જેવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
તેનાથી વિપરીત,$Polyadelphous$ (બહુગુચ્છી) એ એવી સ્થિતિ છે જેમાં પુંકેસર બે કરતાં વધુ સમૂહોમાં જોડાયેલા હોય છે (દા.ત.,લીંબુ વર્ગની વનસ્પતિઓ).

(D) સ્ત્રીકેસરચક્ર સ્ત્રીકેસર(ઓ)નું બનેલું હોય છે.
જ્યારે ઘણા સ્ત્રીકેસર હોય,ત્યારે તેને બહુસ્ત્રીકેસરી કહેવામાં આવે છે.
જો સ્ત્રીકેસરો મુક્ત હોય,તો તેને મુક્તસ્ત્રીકેસરી કહેવાય છે (દા.ત.,$Michelia$).
જો સ્ત્રીકેસરો જોડાયેલા હોય,તો તેને યુક્તસ્ત્રીકેસરી કહેવાય છે (દા.ત.,$Papaver$ અને $Tomato$).
$Aloe$ એ વર્ગીકરણના આધારે એકસ્ત્રીકેસરી અથવા યુક્તસ્ત્રીકેસરી વનસ્પતિ છે,પરંતુ $Michelia$ એ બહુસ્ત્રીકેસરી અને મુક્તસ્ત્રીકેસરી સ્ત્રીકેસરચક્રનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

(A) કેસર એ $Crocus \text{ } sativus$ નામના ફૂલમાંથી મેળવવામાં આવતો મસાલો છે, જેને સામાન્ય રીતે 'કેસર ક્રોકસ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે। આ મસાલો ખાસ કરીને ફૂલના સૂકવેલા પરાગાસન $(stigma)$ અને તેની સાથે જોડાયેલી પરાગવાહિની $(style)$ માંથી મેળવવામાં આવે છે। આ ભાગોને કાળજીપૂર્વક હાથ વડે તોડીને સૂકવવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ તેનો ઉપયોગ મસાલા અથવા રંગ આપનાર પદાર્થ તરીકે થાય છે।

(B) જ્યારે વજ્રચક્ર અને દલચક્ર અલગ ન હોય ત્યારે 'પરિપુષ્પચક્ર' (perianth) શબ્દનો ઉપયોગ થાય છે.
ઘણી એકદળી વનસ્પતિઓમાં,જેમ કે $Liliaceae$ કુળની વનસ્પતિઓમાં,પુષ્પીય ભાગો પરિપુષ્પચક્રના એક જ ચક્રમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
આ સ્થિતિ એવા પુષ્પોની લાક્ષણિકતા છે જેમાં વ્યક્તિગત ભાગોને પરિપુષ્પપત્રો (tepals) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ એ છે કે પરિપુષ્પચક્રના એક ચક્રવાળા પુષ્પો સામાન્ય રીતે પરિપુષ્પચક્ર રચના ધરાવે છે,જે દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી મુક્તદલપત્રી કે યુક્તદલપત્રી સ્થિતિથી અલગ છે.

(A) બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,ઉપ-વર્ગ $Polypetalae$ ને ત્રણ શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યો છે: $Thalamiflorae$,$Disciflorae$ અને $Calyciflorae$।
$Thalamiflorae$ શ્રેણીમાં,પુષ્પાસન સામાન્ય રીતે ઘુમ્મટ આકારનું અથવા શંકુ આકારનું હોય છે અને બીજાશય ઉચ્સ્થ $(superior)$ હોય છે।
$Disciflorae$ ની લાક્ષણિકતા પુષ્પાસન પર માંસલ ચક્ર (disc) ની હાજરી છે।
$Calyciflorae$ ની લાક્ષણિકતા પ્યાલા આકારનું અથવા અંતર્ગોળ પુષ્પાસન છે,જેમાં બીજાશય અધઃસ્થ $(inferior)$ અથવા અર્ધ-અધઃસ્થ હોય છે।

(A) બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,$Polypetalae$ (મુક્તદલા) ઉપવર્ગ એવા પુષ્પો દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે જેમાં દલપત્રો મુક્ત હોય છે. આ ઉપવર્ગને વધુ ત્રણ શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યો છે: $Thalamiflorae$,$Disciflorae$ અને $Calyciflorae$. તેથી,મુક્ત દલપત્રો અને ત્રણ શ્રેણીઓ ધરાવતી સ્થિતિ $Polypetalae$ ને અનુરૂપ છે.

(C) બેન્થમ અને હૂકરની પુષ્પધારી વનસ્પતિઓના વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,$Disciflorae$ શ્રેણીની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં પુષ્પાસન (thalamus) બીંબ આકારનું અને માંસલ હોય છે,જે પુંકેસર અને બીજાશયની વચ્ચે આવેલું હોય છે. આ બીંબ ઘણીવાર ગ્રંથિમય હોય છે અને મધુરસનો સ્ત્રાવ કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,ઉપવર્ગ પોલિપેટલીને ત્રણ શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે: થેલેમિફ્લોરી,ડિસ્કીફ્લોરી અને કેલિસિફ્લોરી.
$Calyciflorae$ શ્રેણીમાં,પુષ્પાસન કપ આકારનું અથવા રકાબી આકારનું હોય છે,અને બીજાશય ઉચ્ચસ્થ બીજાશય અથવા ઉપરજાયી (પરિજાયી કે ઉપરજાયી) હોય છે.
થેલેમિફ્લોરીમાં પુષ્પાસન બહિર્મુખ અથવા શંકુ આકારનું હોય છે અને બીજાશય ઉચ્ચસ્થ બીજાશય હોય છે.
ડિસ્કીફ્લોરીમાં પુષ્પાસન તક્તિ (disc) જેવું હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) જ્યારે વજ્રચક્ર અને દલચક્ર અલગ ન હોય ત્યારે 'પરિપુષ્પચક્ર' (perianth) શબ્દનો ઉપયોગ થાય છે. લીલીએસી (Liliaceae) જેવા ઘણા એકદળી કુળમાં,પુષ્પીય ભાગો પરિપુષ્પચક્રના એક ચક્રમાં ગોઠવાયેલા હોય છે જેને ટેપલ્સ (tepals) કહેવામાં આવે છે. 'અદલા' (Apetalous) શબ્દ એવા પુષ્પો માટે વપરાય છે જેમાં દલપત્રો (petals) નો અભાવ હોય છે,પરંતુ પરિપુષ્પચક્રના સંદર્ભમાં,આ પ્રશ્ન એવી સ્થિતિ સૂચવે છે જ્યાં પુષ્પીય આવરણ વજ્રચક્ર અને દલચક્રમાં વિભેદિત હોતું નથી અને પરિપુષ્પચક્ર એક ચક્ર તરીકે હાજર હોય છે.

(A) બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુજબ,ઉપવર્ગ $Polypetalae$ (પોલિપેટલી) એવા પુષ્પો દ્વારા લાક્ષણિક છે જેમાં દલપત્રો મુક્ત હોય છે. આ ઉપવર્ગને વધુ ત્રણ શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યો છે: $Thalamiflorae$ (થેલેમીફ્લોરી),$Disciflorae$ (ડિસ્કીફ્લોરી),અને $Calyciflorae$ (કેલિસીફ્લોરી). તેથી,મુક્ત દલપત્રો અને ત્રણ શ્રેણી ધરાવતું વર્ણન $Polypetalae$ ને લાગુ પડે છે.

(A) જાસૂદના ફૂલનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Hibiscus \ rosa-sinensis$ છે.
અહીં $Hibiscus$ એ પ્રજાતિ (genus) છે અને $rosa-sinensis$ એ જાતિ (species) પ્રત્યય છે.
$Citrus \ limon$ એ લીંબુનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે,$Rosa \ indica$ એ ગુલાબનો એક પ્રકાર છે,અને $Madhuca \ indica$ એ મહુડાના વૃક્ષનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.

(B) $Rafflesia$ $arnoldii$ એ એક પરોપજીવી વનસ્પતિ છે જે પૃથ્વી પરનું સૌથી મોટું એકલ પુષ્પ ઉત્પન્ન કરવા માટે જાણીતી છે.
તેમાં સામાન્ય પુષ્પવિન્યાસ હોતો નથી; તેના બદલે,તે એક વિશાળ,માંસલ પુષ્પ ઉત્પન્ન કરે છે જેનો વ્યાસ $1$ મીટર સુધી હોઈ શકે છે.
તેથી,તેને સૌથી મોટા પુષ્પ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) અધ:સ્થ બીજાશય ($epigynous$ flower) માં,પુષ્પાસનની કિનારી ઉપરની તરફ વૃદ્ધિ પામી બીજાશયને સંપૂર્ણપણે ઘેરી લે છે અને તેની સાથે જોડાયેલી રહે છે.
પુષ્પના અન્ય ભાગો બીજાશયની ઉપરથી ઉદ્ભવે છે.
તેથી,બીજાશયને અધ:સ્થ ($inferior$ $ovary$) કહેવામાં આવે છે.

(C) $Heteromeris$ પ્રજાતિ $Cistaceae$ કુળમાં આવે છે. આ પ્રજાતિનું એક લાક્ષણિક લક્ષણ એ છે કે તેમાં કપ આકારનું પુષ્પાસન (thalamus) હોય છે જે બીજાશયને ઘેરે છે. તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે પુષ્પાસન કપ આકારનું હોય છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. બારમાસી ($Catharanthus$ $roseus$) માં સ્ત્રીકેસરચક્ર દ્વિસ્ત્રીકેસરીય (bicarpellary) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં બે સ્ત્રીકેસરો હોય છે.
સૂર્યમુખી ($Helianthus$ $annuus$) માં બીજાશય એકસ્ત્રીકેસરી હોય છે.
જાસૂદ ($Hibiscus$ $rosa-sinensis$) માં સ્ત્રીકેસરચક્ર બહુ-સ્ત્રીકેસરી અને યુક્તસ્ત્રીકેસરી (સામાન્ય રીતે પાંચ સ્ત્રીકેસરો) હોય છે.
બોગનવેલમાં બીજાશય એકસ્ત્રીકેસરી હોય છે.