Flower Questions in Gujarati

(D) ઉપરજાયી પુષ્પમાં,પુષ્પાસનની કિનારી ઉપરની તરફ વૃદ્ધિ પામે છે અને બીજાશયને સંપૂર્ણપણે ઘેરી લે છે તથા તેની સાથે જોડાયેલ હોય છે.
અન્ય પુષ્પીય ભાગો બીજાશયની ઉપર ઉદ્ભવે છે.
તેથી,બીજાશયને અધોવર્તી (inferior) કહેવામાં આવે છે.
સૂર્યમુખીના કિરણ પુષ્પકોમાં ઉપરજાયી પુષ્પ જોવા મળે છે.
આપેલા તમામ વિધાનો સાચા હોવાથી,કોઈ પણ વિધાન 'ખોટું' નથી.

(A) કેટલાક પુષ્પોમાં વજ્રચક્ર અને દલચક્ર સ્પષ્ટ રીતે અલગ હોતા નથી. આવી સ્થિતિમાં, આ ચક્રને $\text{પરિપુષ્પચક્ર}$ (Perianth) કહેવામાં આવે છે। $\text{પરિપુષ્પચક્ર}$ ના વ્યક્તિગત સભ્યોને $\text{પુષ્પદલ}$ (Tepals) કહે છે। આ સ્થિતિ સામાન્ય રીતે $Liliaceae$ કુળમાં જોવા મળે છે (દા.ત., $Allium$ $cepa$ અથવા ડુંગળી)।

(A) $1$. નિયમિત પુષ્પ (ત્રિજ્યાવર્તી સંમિતિ) ને કેન્દ્રમાંથી પસાર થતી કોઈપણ ત્રિજ્યાવર્તી ધરી દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વહેંચી શકાય છે। ઉદાહરણોમાં રાઈ,મરચા અને ધતૂરાનો સમાવેશ થાય છે। તેથી,$P-III$.
$2$. અનિયમિત પુષ્પ (દ્વિપાર્શ્વ સંમિતિ) ને માત્ર એક જ વિશિષ્ટ ઊભી ધરી દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વહેંચી શકાય છે। ઉદાહરણોમાં વટાણા,વાલ અને ગલતોરાનો સમાવેશ થાય છે। તેથી,$Q-II$.
$3$. અસમમિતિય પુષ્પને કેન્દ્રમાંથી પસાર થતી કોઈપણ ઊભી ધરી દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વહેંચી શકાતા નથી। તેનું ઉદાહરણ કેના છે। તેથી,$R-I$.
આમ,સાચી જોડ $(P-III), (Q-II), (R-I)$ છે।

(D) પુષ્પાસન પર પુષ્પીય ભાગોના સ્થાનના આધારે પુષ્પના પ્રકારો નીચે મુજબ છે:
$1$. અધોજાયી પુષ્પ $(P)$: સ્ત્રીકેસરચક્ર સૌથી ઉપરના સ્થાને હોય છે અને અન્ય ભાગો તેની નીચે આવેલા હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે રાઈ,જાસૂદ અને રીંગણ $(III)$.
$2$. પરિજાયી પુષ્પ $(Q)$: સ્ત્રીકેસરચક્ર કેન્દ્રમાં હોય છે અને પુષ્પના અન્ય ભાગો પુષ્પાસનની કિનારી પર લગભગ સમાન સ્તરે આવેલા હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે આલુ,ગુલાબ અને જરદાળુ $(II)$.
$3$. ઉપરજાયી પુષ્પ $(R)$: પુષ્પાસનની કિનારી ઉપરની તરફ વૃદ્ધિ પામીને બીજાશયને સંપૂર્ણપણે ઘેરી લે છે અને તેની સાથે જોડાય છે,જ્યારે અન્ય ભાગો બીજાશયની ઉપરથી ઉદ્ભવે છે. ઉદાહરણ તરીકે જામફળ,કાકડી અને સૂર્યમુખીના કિરણ પુષ્પકો $(I)$.
તેથી,સાચી જોડ $P-III, Q-II, R-I$ છે.

(B) આપેલ આકૃતિમાં ઉપરજાયી (epigynous) પુષ્પ દર્શાવેલ છે,જેમાં બીજાશય અધઃસ્થ (inferior) હોય છે અને અન્ય પુષ્પીય ભાગો (વજ્રપત્રો,દલપત્રો અને પુંકેસરો) બીજાશયની ઉપરની તરફ ગોઠવાયેલા હોય છે. આ ઉપરજાયી પુષ્પોની લાક્ષણિકતા છે,જે એસ્ટરેસી (દા.ત.,સૂર્યમુખીના કિરણ પુષ્પકો),કુકરબિટેસી (દા.ત.,કાકડી) અને જામફળ જેવી કુળની વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,સૂર્યમુખીના કિરણ પુષ્પકોમાં આ ઉપરજાયી સ્થિતિ જોવા મળે છે.

(B) વજ્રચક્ર એ પુષ્પનું સૌથી બહારનું ચક્ર છે,જે વજ્રપત્રો તરીકે ઓળખાતા એકમોનું બનેલું હોય છે. તે સામાન્ય રીતે લીલા અને પર્ણ જેવા દેખાય છે,જે કલિકા અવસ્થામાં પુષ્પનું રક્ષણ કરે છે. પરાગનયન માટે કીટકોને આકર્ષવાનું કાર્ય મુખ્યત્વે દલચક્ર (corolla) દ્વારા કરવામાં આવે છે,જે સામાન્ય રીતે તેજસ્વી રંગના દલપત્રો હોય છે. તેથી,વજ્રચક્ર પરાગનયન માટે કીટકોને આકર્ષે છે તે વિધાન અસંગત છે.

(D) દલચક્ર એ પુષ્પનું બીજું ચક્ર છે,જે દલપત્રો તરીકે ઓળખાતા એકમોનું બનેલું હોય છે. પરાગનયન માટે કીટકોને આકર્ષવા માટે દલપત્રો સામાન્ય રીતે આકર્ષક રંગના હોય છે. જોકે,દલચક્રનો આકાર વિવિધ વનસ્પતિઓમાં અલગ-અલગ હોય છે (જેમ કે નલિકાકાર,ઘંટ આકાર,ગળણી આકાર અથવા ચક્રાકાર). તેથી,એવું કહેવું કે બધા જ પુષ્પોમાં તેનો આકાર ચક્રાકાર હોય છે,તે ખોટું છે.

(A) પતંગિયાકાર (vexillary) કલિકાન્તરવિન્યાસમાં,દલપત્રો એક ચોક્કસ ભાત ધરાવે છે.
$1$. સૌથી મોટું પશ્ચ દલપત્ર ધ્વજક (Standard) તરીકે ઓળખાય છે.
$2$. બે પાર્શ્વ દલપત્રો પક્ષક (Wings) તરીકે ઓળખાય છે.
$3$. બે સૌથી નાના અગ્ર દલપત્રો જોડાઈને નૌતલ (Keel) બનાવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ ધ્વજક (પશ્ચ),પક્ષક (પાર્શ્વ) અને નૌતલ (અગ્ર) છે.

(D) આપેલ આકૃતિઓ વિવિધ પ્રકારના કલિકાંતરવિન્યાસ દર્શાવે છે:
$P$: ધારાસ્પર્શી (Valvate) કલિકાંતરવિન્યાસ (દા.ત.,આકડો).
$Q$: વ્યાવૃત (Twisted) કલિકાંતરવિન્યાસ (દા.ત.,જાસૂદ).
$R$: આચ્છાદિત (Imbricate) કલિકાંતરવિન્યાસ (દા.ત.,કેસિયા).
$S$: પિચ્છફલકીય (Vexillary) કલિકાંતરવિન્યાસ (દા.ત.,વટાણા).
તેથી,સાચો ક્રમ આકડો,જાસૂદ,કેસિયા અને વટાણા છે,જે વિકલ્પ $D$ ને અનુરૂપ છે.

(A) પુષ્પમાં પુંકેસરોની ગોઠવણી તેમના તંતુઓના જોડાણના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. એકગુચ્છી $(P)$: બધા પુંકેસરોના તંતુઓ એક જ સમૂહમાં જોડાયેલા હોય છે, જે જાસુદ $(I)$ માં જોવા મળે છે.
$2$. દ્વિગુચ્છી $(Q)$: તંતુઓ બે સમૂહમાં જોડાયેલા હોય છે, જે વટાણા $(III)$ માં જોવા મળે છે.
$3$. બહુગુચ્છી $(R)$: તંતુઓ બેથી વધુ સમૂહમાં જોડાયેલા હોય છે, જે લીંબુ $(II)$ જેવા સાઇટ્રસ વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.
તેથી, સાચી જોડ $(P-I), (Q-III), (R-II)$ છે.

(D) સ્ત્રીકેસરચક્ર એ પુષ્પના સ્ત્રીકેસર(ઓ)નો બનેલો ભાગ છે.
$1$. જ્યારે એક કરતાં વધુ સ્ત્રીકેસર હાજર હોય,ત્યારે તેઓ મુક્ત હોઈ શકે છે (જેમ કે કમળ અને ગુલાબમાં) અને તેને મુક્તસ્ત્રીકેસરી કહેવામાં આવે છે.
$2$. જ્યારે સ્ત્રીકેસરો જોડાયેલા હોય,ત્યારે તેને યુક્તસ્ત્રીકેસરી કહેવામાં આવે છે,જેમ કે રાઈ અને ટામેટામાં.

(B) જરાયુવિન્યાસના પ્રકારો માટે સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$P$. ચર્મવર્તી જરાયુવિન્યાસ રાઈ અને આર્જેમોનમાં જોવા મળે છે $(V)$.
$Q$. અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ લીંબુ,જાસૂદ અને ટામેટામાં જોવા મળે છે $(IV)$.
$R$. સીમાંત જરાયુવિન્યાસ વટાણામાં જોવા મળે છે $(III)$.
$S$. મુક્ત કેન્દ્રસ્થ જરાયુવિન્યાસ ડાયેન્થસ અને પ્રિમરોઝમાં જોવા મળે છે $(I)$.
$T$. તલસ્થ જરાયુવિન્યાસ સૂર્યમુખી અને ગલગોટામાં જોવા મળે છે $(II)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $P-V, Q-IV, R-III, S-I, T-II$ છે.

(D) તલસ્થ (Basal) જરાયુવિન્યાસમાં,જરાયુ બીજાશયના તળિયે વિકસે છે અને તેની સાથે એક જ અંડક જોડાયેલું હોય છે. તેના ઉદાહરણોમાં સૂર્યમુખી અને ગલગોટાનો સમાવેશ થાય છે.

(A) પુષ્પસૂત્રમાં,સંજ્ઞા $G$ એ સ્ત્રીકેસરચક્ર (Gynoecium) માટે વપરાય છે.
જ્યારે $G$ અક્ષરની નીચે આડી લીટી દોરવામાં આવે છે (એટલે કે $\underline{G}$),ત્યારે તે દર્શાવે છે કે બીજાશય ઉચ્ચસ્થ (Superior) છે.
આ સ્થિતિને અધોજાયી (Hypogynous) પુષ્પ કહેવામાં આવે છે,જેમાં પુષ્પાસન બહિર્ગોળ અથવા શંકુ આકારનું હોય છે અને બીજાશય સૌથી ઉપરના સ્થાને હોય છે.

(B) યુક્તદલપત્રી (gamopetalous) સ્થિતિ એટલે પુષ્પમાં દલપત્રોનું જોડાયેલું હોવું.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Datura$ (ધતૂરો) એ $Solanaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
$Solanaceae$ કુળમાં દલપત્રો જોડાયેલા (યુક્તદલપત્રી) હોય છે.
ચણા ($Cicer$ $arietinum$) એ $Fabaceae$ કુળમાં આવે છે જે મુક્તદલપત્રી (polypetalous) છે.
શતાવરી અને વછનાગ અનુક્રમે $Liliaceae$ અને $Ranunculaceae$ કુળમાં આવે છે,જેમાં સામાન્ય રીતે મુક્તદલપત્રી સ્થિતિ જોવા મળે છે.

(D) આપેલ આકૃતિ ફેબેસી (Fabaceae) કુળ (દા.ત. વટાણાનું પુષ્પ) માં જોવા મળતું પિચ્છફલકીય પ્રકારનું કલિકાંતરવિન્યાસ દર્શાવે છે.
આ પ્રકારના કલિકાંતરવિન્યાસમાં કુલ $5$ દલપત્રો હોય છે.
સૌથી મોટું પશ્ચ દલપત્ર ધ્વજક $(1)$ તરીકે ઓળખાય છે.
બે પાર્શ્વ દલપત્રો પક્ષક $(2)$ તરીકે ઓળખાય છે.
સૌથી નાના બે અગ્ર દલપત્રો જોડાઈને નૌતલ $(2)$ બનાવે છે.
અહીં બે અગ્ર દલપત્રો જોડાયેલા હોવાથી તેને કૌંસમાં દર્શાવવામાં આવે છે.
આમ,દલચક્ર માટેનું પુષ્પસૂત્ર $C_{1+2+(2)}$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. એકસ્ત્રીકેસરી: જે પુષ્પમાં માત્ર એક જ સ્ત્રીકેસર હોય તેને એકસ્ત્રીકેસરી કહેવાય છે। ઉદાહરણ: વટાણા $(P-II)$.
$2$. યુક્તસ્ત્રીકેસરી: જ્યારે સ્ત્રીકેસરો એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય,ત્યારે તેને યુક્તસ્ત્રીકેસરી કહેવાય છે। ઉદાહરણ: અફીણ (Papaver) $(Q-I)$.
$3$. મુક્તસ્ત્રીકેસરી: જ્યારે સ્ત્રીકેસરો મુક્ત હોય,ત્યારે તેને મુક્તસ્ત્રીકેસરી કહેવાય છે। ઉદાહરણ: ચંપા (Michelia) $(R-III)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(P-II), (Q-I), (R-III)$ છે।

(B) આપેલ આકૃતિ બહુસ્ત્રીકેસરી,મુક્તસ્ત્રીકેસરી (apocarpous) ધરાવતું સ્ત્રીકેસરચક્ર દર્શાવે છે.
મુક્તસ્ત્રીકેસરી સ્ત્રીકેસરચક્રમાં,સ્ત્રીકેસરો મુક્ત હોય છે (એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોતા નથી).
આ વિશિષ્ટ રચના ચંપા (Michelia) ના પુષ્પની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ ચંપાનું બહુસ્ત્રીકેસરી મુક્તસ્ત્રીકેસરી છે.

(A) આકૃતિ અફીણ (Papaver) ના બહુસ્ત્રીકેસરી યુક્તસ્ત્રીકેસરીને દર્શાવે છે.
યુક્તસ્ત્રીકેસરી પુષ્પમાં સ્ત્રીકેસરો એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
તેનાથી વિપરીત,ચંપા (Michelia) માં બહુસ્ત્રીકેસરી મુક્તસ્ત્રીકેસરી જોવા મળે છે,જેમાં સ્ત્રીકેસરો મુક્ત હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) પુષ્પકલિકામાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની ગોઠવણીને કલિકાંતરવિન્યાસ (Aestivation) કહે છે.
- આચ્છાદિત: આ પ્રકારમાં,વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની કિનારીઓ એકબીજા પર વ્યાપ્ત હોય છે પરંતુ કોઈ ચોક્કસ દિશામાં હોતી નથી,જે $Cassia$ અને ગુલમોહરમાં જોવા મળે છે.
- ધારાસ્પર્શી: જ્યારે વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રો એકબીજાને માત્ર કિનારીએથી સ્પર્શે છે,ત્યારે તેને ધારાસ્પર્શી કહે છે,જેમ કે $Calotropis$ માં.
- પિચ્છફલકીય: વટાણા અને વાલના પુષ્પોમાં પાંચ દલપત્રો હોય છે; સૌથી મોટું (ધ્વજક) બે પાર્શ્વીય દલપત્રો (પક્ષક) પર વ્યાપ્ત હોય છે,જે બદલામાં બે સૌથી નાના અગ્રસ્થ દલપત્રો (નૌતલ) પર વ્યાપ્ત હોય છે. આને પિચ્છફલકીય કે પતંગીયાકાર કલિકાંતરવિન્યાસ કહે છે.
- ટ્વિસ્ટેડ: જો એક દલપત્રની કિનારી બીજાની કિનારી પર વ્યાપ્ત હોય,જેમ કે જાસૂદ,ભીંડા અને કપાસમાં.
તેથી,સાચી જોડ છે: $a-ii, b-i, c-iv, d-iii$.

(A) અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસમાં,જરાયુ અક્ષીય હોય છે અને અંડકો બહુકોટરીય બીજાશયમાં તેની સાથે જોડાયેલા હોય છે.
અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ દર્શાવતી વનસ્પતિઓના ઉદાહરણોમાં જાસૂદ,ટામેટા,પેટુનિયા અને લીંબુનો સમાવેશ થાય છે.
ડાયન્થસ અને પ્રિમરોઝ મુક્ત કેન્દ્રસ્થ જરાયુવિન્યાસ દર્શાવે છે,જેમાં અંડકો કોઈ પણ પ્રકારના પડદા વગર કેન્દ્રસ્થ અક્ષ પર ગોઠવાયેલા હોય છે.
વટાણા,લ્યુપિન અને કઠોળ (બીન્સ) સીમાંત જરાયુવિન્યાસ દર્શાવે છે,જેમાં જરાયુ બીજાશયની વક્ષ સેવની પર એક ધાર બનાવે છે.
કાકડી અને રાઈ ચર્મવર્તી જરાયુવિન્યાસ દર્શાવે છે,જેમાં અંડકો બીજાશયની અંદરની દીવાલ પર અથવા પરિઘવર્તી ભાગો પર વિકાસ પામે છે.

(D) નિયમિત (actinomorphic) પુષ્પ એવું પુષ્પ છે જેને કેન્દ્રમાંથી પસાર થતા કોઈપણ ત્રિજ્યાવર્તી સમતલ દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.
$Datura$ (ધતૂરો) એ નિયમિત પુષ્પનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
તેનાથી વિપરીત,$Cassia$,$Pisum$ અને $Sesbania$ માં એકવ્યાસસંમિત (zygomorphic) પુષ્પો જોવા મળે છે,જેને માત્ર એક જ વિશિષ્ટ ઉભા સમતલ દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.

(C) પરિજાયી (Perigynous) પુષ્પોમાં,સ્ત્રીકેસરચક્ર (gynoecium) કેન્દ્રમાં સ્થિત હોય છે અને પુષ્પના અન્ય ભાગો પુષ્પાસન (thalamus) ની કિનારી પર લગભગ સમાન સ્તરે આવેલા હોય છે.
આકૃતિ $(a)$ માં,બીજાશય કેન્દ્રમાં સ્થિત છે અને અન્ય પુષ્પીય ભાગો પુષ્પાસનની કિનારી પર ગોઠવાયેલા છે,જે પરિજાયી સ્થિતિ દર્શાવે છે.
આકૃતિ $(b)$ માં પણ,બીજાશય કેન્દ્રમાં સ્થિત છે અને અન્ય પુષ્પીય ભાગો પુષ્પાસનની કિનારી પર છે,જે પણ પરિજાયી સ્થિતિ દર્શાવે છે.
તેથી,બંને આકૃતિઓ $(a)$ અને $(b)$ પરિજાયી સ્થિતિ દર્શાવે છે.

(C) જ્યારે પુષ્પને માત્ર એક જ ઉર્ધ્વ સમતલ દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય,ત્યારે તેને $zygomorphic$ (એકવ્યાસસમમિત) પુષ્પ કહેવામાં આવે છે.
$zygomorphic$ પુષ્પોના ઉદાહરણોમાં $Pea$ (વટાણા),$Bean$ (વાલ),$Cassia$ (ગલતોરો) અને $Gulmohur$ (ગુલમોહર) નો સમાવેશ થાય છે.
$Petunia$,$Datura$ (દતુરો) અને $Chilli$ (મરચી) એ $actinomorphic$ (નિયમિત પુષ્પ) પુષ્પોના ઉદાહરણો છે,જેમાં પુષ્પને કેન્દ્રમાંથી પસાર થતા કોઈપણ ત્રિજ્યાવર્તી સમતલ દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.

(D) કૂટપટ,જેને $replum$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $Brassicaceae$ (Cruciferae) કુળની લાક્ષણિકતા છે.
આ વનસ્પતિઓના બીજાશયમાં,શરૂઆતમાં ચર્મવર્તી જરાયુવિન્યાસ એકકોટરીય દેખાય છે,પરંતુ $replum$ નામના કૂટપટના વિકાસને કારણે તે દ્વિકોટરીય બને છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Mustard$ (રાઈ) એ $Brassicaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Mustard$ છે.

(A) વિધાન-$1$ સાચું છે: જે પુંકેસર પરાગરજ ઉત્પન્ન કરવામાં અસમર્થ હોય તેને 'વંધ્યપુંકેસર' કહેવામાં આવે છે. આ ઘણા પુષ્પોમાં જોવા મળતી સામાન્ય લાક્ષણિકતા છે.
વિધાન-$2$ સાચું છે: જ્યારે પુંકેસર દલપત્રો સાથે જોડાયેલા હોય,ત્યારે આ સ્થિતિને 'દલલગ્ન' (epipetalous) કહેવામાં આવે છે. આ સ્થિતિ સોલેનેસી (Solanaceae) કુળની વનસ્પતિઓમાં,જેમ કે રીંગણ (Solanum melongena) માં જોવા મળે છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે.

(C) આકૃતિમાં તલીય (basal) જરાયુવિન્યાસ દર્શાવેલ છે, જેમાં જરાયુ અંડાશયના તળિયે વિકસે છે અને એક જ અંડક તેની સાથે જોડાયેલ હોય છે. આ પ્રકારનો જરાયુવિન્યાસ એસ્ટરેસી (Asteraceae) (દા.ત. સૂર્યમુખી) અને પોએસી (Poaceae) કુળની લાક્ષણિકતા છે.
$1$. રાઈમાં ચર્મવત (parietal) જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે.
$2$. જાસૂદમાં અક્ષવર્તી (axile) જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે.
$3$. સૂર્યમુખીમાં તલીય (basal) જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે.
$4$. રીંગણમાં અક્ષવર્તી (axile) જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(D) આભાસી ભાજકપટ, જેને $replum$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Brassicaceae$ (ક્રુસિફેરી) કુળની લાક્ષણિકતા છે.
રાઈ ($Brassica$ $campestris$) જેવા છોડમાં, બીજાશય શરૂઆતમાં એકકોટરીય હોય છે પરંતુ $replum$ નામના આભાસી ભાજકપટના વિકાસને કારણે તે દ્વિકોટરીય બને છે.
આ રચના બીજાશયને બે ખંડોમાં વિભાજિત કરે છે, જે બીજના જોડાણ માટે મદદરૂપ થાય છે.
તેથી, સાચો જવાબ $\text{રાઈ}$ છે.

(A) ઉચ્ચસ્થ બીજાશય ધરાવતા છોડની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે,આપણે દરેક છોડને તેના પુષ્પના પ્રકારના આધારે વર્ગીકૃત કરીએ છીએ:
$1$. જાસુદ: અધોજાયી (ઉચ્ચસ્થ બીજાશય)
$2$. રાઈ: અધોજાયી (ઉચ્ચસ્થ બીજાશય)
$3$. રીંગણ: અધોજાયી (ઉચ્ચસ્થ બીજાશય)
$4$. બટાટા: અધોજાયી (ઉચ્ચસ્થ બીજાશય)
$5$. જામફળ: પરિજાયી/અધિજાયી (અધઃસ્થ બીજાશય)
$6$. કાકડી: પરિજાયી/અધિજાયી (અધઃસ્થ બીજાશય)
$7$. ડુંગળી: અધોજાયી (ઉચ્ચસ્થ બીજાશય)
$8$. ટ્યૂલિપ: અધોજાયી (ઉચ્ચસ્થ બીજાશય)
ઉચ્ચસ્થ બીજાશય ધરાવતા છોડ છે: જાસુદ,રાઈ,રીંગણ,બટાટા,ડુંગળી અને ટ્યૂલિપ.
કુલ સંખ્યા = $6$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) આપેલ પુષ્પસૂત્ર $\oplus \underset{\mp}{0} K_{2+2} C_4 A_{2+4} \underline{G_{(2)}}$ એ $Brassicaceae$ (Cruciferae) કુળનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
આ સૂત્રમાં,$A_{2+4}$ એ પુંકેસરચક્ર દર્શાવે છે,જેમાં $6$ પુંકેસરો બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
બહારના ચક્રમાં $2$ ટૂંકા પુંકેસરો હોય છે અને અંદરના ચક્રમાં $4$ લાંબા પુંકેસરો હોય છે.
પુંકેસરોની આ વિશિષ્ટ ગોઠવણી,જેમાં $4$ લાંબા અને $2$ ટૂંકા હોય છે,તેને ચતુર્દીર્ઘી (tetradynamous) સ્થિતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) આપેલા બીજાશયના આડછેદના આધારે:
$(a)$ સીમાંત જરાયુવિન્યાસ દર્શાવે છે, જે વટાણાની વનસ્પતિનું લક્ષણ છે.
$(b)$ અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ દર્શાવે છે, જે જાસૂદની વનસ્પતિનું લક્ષણ છે.
$(c)$ ચર્મવર્તી જરાયુવિન્યાસ દર્શાવે છે, જે રાઈની વનસ્પતિનું લક્ષણ છે.
$(d)$ તલસ્થ જરાયુવિન્યાસ દર્શાવે છે, જે સૂર્યમુખીની વનસ્પતિનું લક્ષણ છે.
તેથી, સાચી જોડ $a = $ વટાણા, $b = $ જાસૂદ, $c = $ રાઈ, $d = $ સૂર્યમુખી છે.

(C) જરાયુવિન્યાસના પ્રકારો અને તેમના ઉદાહરણોની સાચી જોડી નીચે મુજબ છે:
$1$. સીમાંત જરાયુવિન્યાસ: અંડાશયની વક્ષ સેવની પર જરાયુ એક ધાર બનાવે છે. ઉદાહરણ: $Pea$ (વટાણા).
$2$. અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ: જરાયુ અક્ષીય હોય છે અને અંડકો બહુકોટરીય બીજાશયમાં જોડાયેલા હોય છે. ઉદાહરણ: $Tomato$ (ટામેટા),$Lemon$ (લીંબુ).
$3$. ચર્મવર્તી જરાયુવિન્યાસ: અંડકો અંડાશયની અંદરની દીવાલ પર અથવા પરિઘવર્તી ભાગ પર વિકાસ પામે છે. ઉદાહરણ: $Mustard$ (રાઈ),$Argemone$ (દારૂડી).
$4$. મુક્ત કેન્દ્રસ્થ જરાયુવિન્યાસ: અંડકો કેન્દ્રસ્થ અક્ષ પર હોય છે અને આંતરપટલ ગેરહાજર હોય છે. ઉદાહરણ: $Primrose$ (પ્રિમરોઝ),$Dianthus$ (ડાયન્થસ).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) આપેલ આકૃતિમાં અંડકો બીજાશયની અંદરની દીવાલ પર અથવા પરિઘવર્તી ભાગ પર વિકાસ પામતા દર્શાવવામાં આવ્યા છે. આ પ્રકારના જરાયુવિન્યાસને ચર્મવર્તી (Parietal) જરાયુવિન્યાસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ચર્મવર્તી જરાયુવિન્યાસમાં, બીજાશય એક-કોટરીય હોય છે પરંતુ કૂટપટના નિર્માણને કારણે તે બે-કોટરીય બને છે.
ચર્મવર્તી જરાયુવિન્યાસ દર્શાવતી વનસ્પતિઓના ઉદાહરણોમાં રાઈ અને અર્ગેમોનનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે જ્યાં $A$ એ ચર્મવર્તી (Parietal) છે અને $B$ એ અર્ગેમોન છે.

(A) આપેલ આકૃતિમાં, બીજાશય પુષ્પાસન પર સૌથી ઉચ્ચ સ્થાને સ્થિત છે, જ્યારે અન્ય પુષ્પીય ભાગો (વજ્રપત્રો, દલપત્રો અને પુંકેસરો) બીજાશયની નીચે જોડાયેલા છે. આ સ્થિતિને અધોજાયી (hypogynous) કહેવામાં આવે છે. અધોજાયી પુષ્પોમાં, બીજાશય ઉચ્ચસ્થ (superior) હોય છે અને અન્ય પુષ્પીય ભાગો બીજાશયની સાપેક્ષમાં અધઃસ્થ (inferior) હોય છે.

(C) અધોજાયી (Hypogynous) પુષ્પમાં,સ્ત્રીકેસરચક્ર સૌથી ઉપરના સ્થાને હોય છે અને અન્ય ભાગો તેની નીચે આવેલા હોય છે. આવા પુષ્પમાં બીજાશય ઉપરીસ્થ (superior) હોય છે (દા.ત.,જાસૂદ,રાઈ,રીંગણ).
ઉપરજાયી (Epigynous) પુષ્પમાં,પુષ્પાસનનો કિનારીનો ભાગ ઉપરની તરફ વૃદ્ધિ પામી બીજાશયને સંપૂર્ણપણે ઘેરી લે છે અને તેની સાથે જોડાય છે,પુષ્પના અન્ય ભાગો બીજાશયની ઉપરથી ઉદભવે છે. બીજાશય અધઃસ્થ (inferior) હોય છે (દા.ત.,જામફળ,કાકડી,સૂર્યમુખીના કિરણ પુષ્પકો).
પરિજાયી (Perigynous) પુષ્પમાં,સ્ત્રીકેસરચક્ર કેન્દ્રમાં હોય છે અને પુષ્પના અન્ય ભાગો પુષ્પાસનની કિનારી પર લગભગ સમાન સ્તરે આવેલા હોય છે. બીજાશય અર્ધ-અધઃસ્થ (half inferior) હોય છે (દા.ત.,આલુ,ગુલાબ,પીચ).
કોષ્ટક સાથે સરખામણી કરતા:
$(I)$ અધોજાયી પુષ્પ - બીજાશય ઉપરીસ્થ (કોષ્ટકમાં અધઃસ્થ આપેલ છે) - ખોટું.
$(II)$ ઉપરજાયી પુષ્પ - બીજાશય અધઃસ્થ (કોષ્ટકમાં ઉપરીસ્થ આપેલ છે) - ખોટું.
$(III)$ પરિજાયી પુષ્પ - બીજાશય અર્ધ-અધઃસ્થ - ગુલાબ,આલુ - સાચું.
તેથી,માત્ર $(III)$ સાચી જોડી છે.

(A) દલલગ્ન પુંકેસર એટલે એવા પુંકેસર જે દલપત્રો સાથે જોડાયેલા હોય છે.
આ સ્થિતિ સામાન્ય રીતે $Solanaceae$ કુળમાં જોવા મળે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,રીંગણ ($Solanum$ $melongena$) એ $Solanaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
તેથી,રીંગણમાં દલલગ્ન પુંકેસર જોવા મળે છે.
કુંવારપાઠું $Liliaceae$ કુળમાં આવે છે (પરિદલલગ્ન),જ્યારે લ્યુપિન અને સોયાબીન $Fabaceae$ કુળમાં આવે છે (દ્વિગુચ્છી).

(B) પુષ્પસૂત્રમાં,અન્ય પુષ્પીય ભાગોની સાપેક્ષમાં બીજાશયનું સ્થાન સંકેતો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
$\underline{G}$ એ ઉચ્ચસ્થ બીજાશય (Superior ovary) સૂચવે છે,જે અધોજાયી (Hypogynous) પુષ્પોની લાક્ષણિકતા છે.
$\overline{G}$ એ અધઃસ્થ બીજાશય (Inferior ovary) સૂચવે છે,જે ઉપરજાયી (Epigynous) પુષ્પોની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,$\underline{G}$ અને $\overline{G}$ અનુક્રમે ઉચ્ચસ્થ બીજાશય અને અધઃસ્થ બીજાશય સૂચવે છે.

(C) $\text{તલીય}$ (Basal) જરાયુવિન્યાસમાં, જરાયુ બીજાશયના તળિયે વિકસે છે અને તેની સાથે એક જ અંડક જોડાયેલું હોય છે.
આ પ્રકારનો જરાયુવિન્યાસ સામાન્ય રીતે $Asteraceae$ (દા.ત., સૂર્યમુખી, ગલગોટો) અને $Poaceae$ કુળમાં જોવા મળે છે.
એકકોષ્ઠી બીજાશયમાં, જ્યારે અંડક સીધું તળિયે જોડાયેલું હોય, ત્યારે તે $\text{તલીય}$ જરાયુવિન્યાસની લાક્ષણિકતા છે.

(B) કલિકાંતરવિન્યાસ એટલે પુષ્પકલિકામાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની તે જ ચક્રના અન્ય સભ્યોની સાપેક્ષમાં ગોઠવણીની રીત.
$1$. $\text{ધારસ્પર્શી}$ $(Valvate)$: જ્યારે વજ્રપત્રો કે દલપત્રો એકબીજાની કિનારીએ માત્ર સ્પર્શતા હોય, પરંતુ એકબીજા પર આચ્છાદિત ન થતા હોય।
$2$. $\text{વ્યવસ્થિત}$ $(Twisted)$: જો એક એકમની કિનારી તેની પછીના એકમની કિનારી પર આચ્છાદિત હોય (ચોક્કસ દિશામાં)।
$3$. $\text{આચ્છાદિત}$ $(Imbricate)$: જો વજ્રપત્રો કે દલપત્રોની કિનારીઓ એકબીજા પર આચ્છાદિત હોય પરંતુ કોઈ ચોક્કસ દિશામાં નહીં।
$4$. $\text{પતંગિયાકાર}$ $(Vexillary)$: વટાણા અને વાલના પુષ્પોમાં પાંચ દલપત્રો હોય છે; સૌથી મોટું (ધ્વજક) બે પાર્શ્વ દલપત્રો (પક્ષક) પર આચ્છાદિત હોય છે, જે બદલામાં બે સૌથી નાના અગ્ર દલપત્રો (નૌતલ) પર આચ્છાદિત હોય છે।
તેથી, સાચો જવાબ $\text{આચ્છાદિત}$ $(Imbricate)$ છે।

(C) મુક્તસ્ત્રીકેસરી $(Apocarpous)$ બીજાશય એટલે એવું બીજાશય જેમાં સ્ત્રીકેસરો મુક્ત (જોડાયેલા ન હોય) હોય છે.
કમળ અને ગુલાબમાં,સ્ત્રીકેસરચક્ર ઘણા મુક્ત સ્ત્રીકેસરોનું બનેલું હોય છે,જે મુક્તસ્ત્રીકેસરી બીજાશયની લાક્ષણિકતા છે.
તેની સામે,રાઈ,ટામેટા,કેપ્સેલા,મૂળા અને બટાટામાં યુક્તસ્ત્રીકેસરી $(Syncarpous)$ બીજાશય જોવા મળે છે,જેમાં સ્ત્રીકેસરો એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. એકગુચ્છી સ્થિતિ: આ સ્થિતિમાં પુંકેસરો એક જ સમૂહમાં જોડાયેલા હોય છે,જે જાસૂદમાં જોવા મળે છે $(A-III)$.
$2$. દ્વિગુચ્છી સ્થિતિ: આ સ્થિતિમાં પુંકેસરો બે સમૂહમાં જોડાયેલા હોય છે,જે વટાણામાં જોવા મળે છે $(B-IV)$.
$3$. બહુગુચ્છી સ્થિતિ: આ સ્થિતિમાં પુંકેસરો બેથી વધુ સમૂહમાં જોડાયેલા હોય છે,જે સાઇટ્રસમાં જોવા મળે છે $(C-I)$.
$4$. પરિપુષ્પી સ્થિતિ: આ સ્થિતિમાં પુંકેસરો પરિપુષ્પચક્ર (tepals) સાથે જોડાયેલા હોય છે,જે લીલીમાં જોવા મળે છે $(D-II)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-III, B-IV, C-I, D-II$ છે.

(D) બીજાશયની અંદર અંડકોની ગોઠવણીને જરાયુવિન્યાસ (Placentation) કહેવામાં આવે છે.
પુષ્પવિન્યાસ એટલે પુષ્પીય અક્ષ પર પુષ્પોની ગોઠવણી.
શિરાવિન્યાસ એટલે પર્ણના પર્ણફલકમાં શિરાઓ અને શિરિકાઓની ગોઠવણી.
પર્ણવિન્યાસ એટલે પ્રકાંડ કે શાખા પર પર્ણોની ગોઠવણીની ભાત.

(B) પુષ્પમાં પુષ્પાસન પર અન્ય પુષ્પીય ભાગોની સાપેક્ષમાં બીજાશયનું સ્થાન નીચે મુજબ વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. અધોજાયી પુષ્પ (Hypogynous flower): બીજાશય ઉચ્ચસ્થ હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે રાઈ,જાસૂદ અને રીંગણ.
$2$. ઉપરજાયી પુષ્પ (Epigynous flower): પુષ્પાસનની કિનારી ઉપરની તરફ વૃદ્ધિ પામી બીજાશયને સંપૂર્ણપણે ઘેરી લે છે અને તેની સાથે જોડાય છે,પુષ્પના અન્ય ભાગો બીજાશયની ઉપરથી ઉદભવે છે. બીજાશયને અધઃસ્થ બીજાશય (inferior) કહેવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે કાકડી,જામફળ અને સૂર્યમુખીના કિરણ પુષ્પકો.
તેથી,કાકડીમાં ઉચ્ચસ્થ બીજાશય જોવા મળતું નથી,કારણ કે તેમાં બીજાશય અધઃસ્થ બીજાશય હોય છે.

(D) કલિકાંતરવિન્યાસ એટલે પુષ્પકલિકામાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની ગોઠવણીની રીત.
$1$. ધારાસ્પર્શી: જ્યારે વજ્રપત્રો કે દલપત્રો એકબીજાના કિનારીએ માત્ર સ્પર્શતા હોય, પરંતુ એકબીજા પર ચઢેલા ન હોય, તેને ધારાસ્પર્શી કહે છે, જેમ કે $Calotropis$ (આંકડો).
$2$. વ્યવસ્થિત: જો એક દલપત્રની કિનારી બીજાની કિનારી પર ચઢેલી હોય, જેમ કે $China rose$ (જાસૂદ), ભીંડા અને $cotton$ (કપાસ).
$3$. આચ્છાદિત: જો વજ્રપત્રો કે દલપત્રોની કિનારીઓ એકબીજા પર ચઢેલી હોય પણ કોઈ ચોક્કસ દિશામાં ન હોય, જેમ કે $Cassia$ (ગલતોરો) અને ગુલમહોર.
$4$. પતંગીયાકાર: વટાણા અને કઠોળના પુષ્પોમાં પાંચ દલપત્રો હોય છે; સૌથી મોટું (ધ્વજક) બે પાશ્વીય દલપત્રો (પક્ષક) પર ચઢેલું હોય છે, જે પોતે બે નાના અગ્રસ્થ દલપત્રો (નૌતલ) પર ચઢેલા હોય છે. જાસૂદમાં પિચ્છફલકીય કલિકાંતરવિન્યાસ જોવા મળતો નથી; તેમાં વ્યવસ્થિત કલિકાંતરવિન્યાસ જોવા મળે છે. તેથી, વિકલ્પ $D$ ખોટો છે.

(B) લીલી જેવા કેટલાક ફૂલોમાં,વજ્રચક્ર (વજ્રપત્રો) અને દલચક્ર (દલપત્રો) એકબીજાથી સ્પષ્ટ રીતે અલગ હોતા નથી.
આ સ્થિતિને $Perianth$ (પરિપુષ્પચક્ર) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પરિપુષ્પચક્રના વ્યક્તિગત સભ્યોને $tepals$ (પરિપુષ્પપત્રો) કહેવામાં આવે છે.
$Pappus$ એ એસ્ટરેસી (Asteraceae) કુળમાં રૂપાંતરિત વજ્રચક્ર છે.
$Bract$ એ ફૂલના પાયા પર આવેલી પર્ણ જેવી રચના છે.
$Stipule$ એ પર્ણદંડના પાયા પર આવેલી નાની,પર્ણ જેવી રચના છે.

(B) એકગુચ્છી (Monoadelphous) સ્થિતિમાં,પુંકેસરના તમામ તંતુઓ એક જ સમૂહમાં જોડાયેલા હોય છે,જ્યારે પરાગાશયો મુક્ત રહે છે.
આ સ્થિતિ $Malvaceae$ કુળનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
ઉદાહરણ તરીકે,જાસુદ ($Hibiscus$ $rosa-sinensis$) માં,અસંખ્ય પુંકેસરના તંતુઓ એકબીજા સાથે જોડાઈને સ્ત્રીકેસર દંડની આસપાસ એક જ પુંકેસર નલિકા બનાવે છે.

(B) સાચું જોડકું પુષ્પાસન પર બીજાશયના સંદર્ભમાં પુષ્પીય ભાગોના સ્થાન પર આધારિત છે:
$1$. અધોજાયી (Hypogynous): સ્ત્રીકેસરચક્ર સૌથી ઉપરનું સ્થાન ધરાવે છે,જ્યારે અન્ય પુષ્પીય ભાગો તેની નીચે આવેલા હોય છે। ઉદાહરણોમાં રાઈ,રીંગણ અને જાસૂદનો સમાવેશ થાય છે $(1-A-X)$.
$2$. ઉપરજાયી (Epigynous): પુષ્પાસનની કિનારી ઉપરની તરફ વૃદ્ધિ પામે છે,બીજાશયને સંપૂર્ણપણે ઘેરી લે છે અને તેની સાથે જોડાય છે। પુષ્પના અન્ય ભાગો બીજાશયની ઉપરથી ઉદ્ભવે છે। ઉદાહરણોમાં જામફળ અને કાકડીનો સમાવેશ થાય છે $(2-C-Z)$.
$3$. પરિજાયી (Perigynous): સ્ત્રીકેસરચક્ર કેન્દ્રમાં સ્થિત હોય છે અને પુષ્પના અન્ય ભાગો પુષ્પાસનની કિનારી પર સમાન સ્તરે આવેલા હોય છે। ઉદાહરણોમાં આલુ,પીચ અને ગુલાબનો સમાવેશ થાય છે $(3-B-Y)$.
આમ,સાચો ક્રમ $1-A-X, 2-C-Z, 3-B-Y$ છે।

(B) $Michelia$ ના પુષ્પમાં,સ્ત્રીકેસરચક્ર ઘણા બધા સ્ત્રીકેસરોનું બનેલું હોય છે જે એકબીજાથી મુક્ત હોય છે.
આ સ્થિતિ,જેમાં સ્ત્રીકેસરો મુક્ત હોય છે,તેને $Apocarpous$ (મુક્તસ્ત્રીકેસરી) કહેવામાં આવે છે.
અહીં ઘણા બધા સ્ત્રીકેસરો હાજર હોવાથી,તેને $Multicarpellary$ (બહુ-સ્ત્રીકેસરી) તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે.
તેથી,$Michelia$ ના સ્ત્રીકેસરચક્ર માટેનું સાચું વર્ણન $Multicarpellary, Apocarpous$ (બહુ-સ્ત્રીકેસરી,મુક્તસ્ત્રીકેસરી) છે.

(A) પુષ્પકલિકામાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની ગોઠવણીની રીતને કલિકાંતરવિન્યાસ (aestivation) કહેવામાં આવે છે.
- $A$ એ પિચ્છફલકીય (Vexillary) કલિકાંતરવિન્યાસ દર્શાવે છે,જેમાં સૌથી મોટું દલપત્ર (ધ્વજક) બે પાર્શ્વીય દલપત્રો (પાંખ) ને આવરે છે,જે બદલામાં બે સૌથી નાના અગ્ર દલપત્રો (નૌકા) ને આવરે છે.
- $B$ એ આચ્છાદિત (Imbricate) કલિકાંતરવિન્યાસ દર્શાવે છે,જેમાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની કિનારીઓ એકબીજા પર ગોઠવાયેલી હોય છે પરંતુ કોઈ ચોક્કસ દિશામાં નહીં.
- $C$ એ વ્યવસ્થિત (Twisted) કલિકાંતરવિન્યાસ દર્શાવે છે,જેમાં એક ઉપાંગની કિનારી તેની પછીના ઉપાંગની કિનારી પર એક ચોક્કસ ક્રમમાં ગોઠવાયેલી હોય છે.
- $D$ એ ધારાસ્પર્શી (Valvate) કલિકાંતરવિન્યાસ દર્શાવે છે,જેમાં ચક્રમાં રહેલા વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રો માત્ર કિનારીએથી એકબીજાને સ્પર્શે છે,પરંતુ એકબીજા પર ગોઠવાયેલા હોતા નથી.
આમ,સાચો ક્રમ $A$-પિચ્છફલકીય,$B$-આચ્છાદિત,$C$-વ્યવસ્થિત,$D$-ધારાસ્પર્શી છે.

(B) ઉપરજાયી પુષ્પોમાં,પુષ્પાસનનો કિનારો ઉપરની તરફ વૃદ્ધિ પામે છે અને બીજાશયને સંપૂર્ણપણે ઘેરી લે છે અને તેની સાથે જોડાયેલ હોય છે,જ્યારે પુષ્પના અન્ય ભાગો બીજાશયની ઉપરથી ઉદ્ભવે છે.
તેથી,બીજાશયને નિમ્નસ્થ (inferior) કહેવામાં આવે છે અને અન્ય પુષ્પીય ભાગો ઉચ્સ્થ (superior) હોય છે.
ઉદાહરણોમાં જામફળ,કાકડી અને સૂર્યમુખીના કિરણ પુષ્પિકાઓ (ray florets) નો સમાવેશ થાય છે.