એક ખાસ અરીસાની સામે ઉભેલો માણસ જુએ છે કે તેના પ્રતિબિંબનું માથું ખૂબ નાનું, શરીર જાડું અને પગ સામાન્ય કદના છે. અરીસાના નીચેના ભાગોનો આકાર શું છે: $(a)$ અરીસાનો ઉપરનો ભાગ? $(b)$ અરીસાનો મધ્ય ભાગ? $(c)$ અરીસાનો નીચેનો ભાગ? તમારા જવાબ માટે કારણો આપો.

આ ચિત્રો અંતર્ગોળ અરીસા દ્વારા બનતા પ્રતિબિંબોના ચાર કિરણ આકૃતિઓ દર્શાવે છે.
$P$ એ અરીસાની પરાવર્તક સપાટીનું ધ્રુવ અથવા કેન્દ્ર છે.
$F$ એ અરીસાનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે.
$C$ એ અરીસાનું વક્રતા કેન્દ્ર છે.
$AB$ એ વસ્તુ છે અને $A'B'$ એ વસ્તુનું પ્રતિબિંબ છે.
$1$. આકૃતિ $1$ પરથી શું નિષ્કર્ષ કાઢી શકાય છે?
$A$. પ્રતિબિંબ મુખ્ય કેન્દ્ર પર બને છે.
$B$. પ્રતિબિંબનું કદ વસ્તુના કદ જેટલું જ છે.
$C$. ધ્રુવ અને વક્રતા કેન્દ્ર વચ્ચેનું અંતર કેન્દ્રલંબાઈ કરતા બમણું હોય છે.
$D$. પ્રતિબિંબ અને મુખ્ય કેન્દ્ર વચ્ચેનું અંતર એ વસ્તુ અને મુખ્ય કેન્દ્ર વચ્ચેના અંતર કરતા અડધું છે.
$2$. કઈ આકૃતિ અરીસા દ્વારા બનતું વાસ્તવિક, ઉલટું અને વિવર્ધિત પ્રતિબિંબ દર્શાવે છે?
$A$. આકૃતિ $1$
$B$. આકૃતિ $2$
$C$. આકૃતિ $3$
$D$. આકૃતિ $4$
$3$. કઈ સ્થિતિમાં અંતર્ગોળ અરીસો આભાસી પ્રતિબિંબ બનાવે છે?
$A$. જ્યારે વસ્તુ કેન્દ્રલંબાઈની અંદર હોય
$B$. જ્યારે વસ્તુ વક્રતા કેન્દ્ર પર હોય
$C$. જ્યારે વસ્તુ અનંત અને વક્રતા કેન્દ્રની વચ્ચે હોય
$D$. જ્યારે વસ્તુ વક્રતા કેન્દ્ર અને મુખ્ય કેન્દ્રની વચ્ચે હોય
$4$. સોલર કૂકરમાં અંતર્ગોળ અરીસાનો ઉપયોગ થાય છે. અંતર્ગોળ અરીસો ખોરાકને ગરમ કરવામાં કેવી રીતે મદદ કરે છે? દરેક વિધાન માટે 'હા' અથવા 'ના' લખો.

અંતર્ગોળ અરીસો ખોરાકને કેવી રીતે ગરમ કરે છે?	હા/ના
સૂર્યના કિરણો અરીસા દ્વારા શોષાય છે.	હા/ના
અરીસા દ્વારા પરાવર્તિત સૂર્યના કિરણો એક બિંદુ પર કેન્દ્રિત થાય છે.	હા/ના
અરીસા દ્વારા પરાવર્તિત થયા પછી સૂર્યના કિરણો ફેલાઈ જાય છે.	હા/ના

$10\, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા બહિર્ગોળ લેન્સનો અડધો ભાગ કાળા કાગળથી ઢાંકેલો છે. શું આવો લેન્સ લેન્સથી $30\, cm$ અંતરે મૂકેલી સંપૂર્ણ વસ્તુનું પ્રતિબિંબ રચી શકે? તમારા જવાબને સમર્થન આપવા માટે કિરણ આકૃતિ દોરો.
$20\, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા બહિર્ગોળ લેન્સની મુખ્ય અક્ષને લંબરૂપે $4\, cm$ ઊંચી વસ્તુ મૂકવામાં આવી છે. લેન્સથી વસ્તુનું અંતર $15\, cm$ છે. પ્રતિબિંબનો પ્રકાર,સ્થાન અને કદ શોધો.

બહિર્ગોળ અરીસો અને બહિર્ગોળ લેન્સ હંમેશા આભાસી પ્રતિબિંબ રચે છે. [સાચું/ખોટું]

$(a)$ લેન્સ અને અરીસા માટે $u, v, f$ વચ્ચેનો સંબંધ લખો,જ્યાં $u, v, f$ અનુક્રમે વસ્તુ અંતર,પ્રતિબિંબ અંતર અને કેન્દ્રલંબાઈ છે.
$(b)$ અંતર્ગોળ અરીસા દ્વારા મળતી મોટવણી $m = +4$ છે. આ વિધાન દ્વારા પ્રતિબિંબ વિશે મળતી માહિતી લખો.
$(c)$ નીચેની સ્થિતિઓ માટે અંતર્ગોળ અરીસામાં પ્રતિબિંબ રચના દર્શાવતી કિરણ આકૃતિ દોરો:
$(i)$ ધ્રુવ અને મુખ્ય કેન્દ્રની વચ્ચે.
$(ii)$ વક્રતાકેન્દ્ર પર.

બે વિધાનો આપેલા છે—એકને વિધાન $(A)$ અને બીજાને કારણ $(R)$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે. નીચે આપેલા કોડ $(a)$, $(b)$, $(c)$ અને $(d)$ માંથી આ પ્રશ્નોના સાચા જવાબ પસંદ કરો:
$(a)$ $A$ અને $R$ બંને સાચા છે, અને $R$ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
$(b)$ $A$ અને $R$ બંને સાચા છે, પરંતુ $R$ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
$(c)$ $A$ સાચું છે, પરંતુ $R$ ખોટું છે.
$(d)$ $A$ ખોટું છે, પરંતુ $R$ સાચું છે.
વિધાન $(A)$: આપણે અરીસામાં બનતા ચત્તાં પ્રતિબિંબના કદને જોઈને અરીસાની પ્રકૃતિ નક્કી કરી શકીએ છીએ.
કારણ $(R)$: અંતર્ગોળ અરીસામાં વાસ્તવિક વસ્તુ અને તેના વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ વચ્ચેનું ન્યૂનતમ અંતર શૂન્ય નથી હોતું.