Modes of Asexual Reproduction Questions in Gujarati

(N/A) બહુભાજન દ્વારા 'મેલેરિયાના પરોપજીવી' એક જ પિતૃ કોષમાંથી એકસાથે મોટી સંખ્યામાં સંતતિઓ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
આ વ્યૂહરચના અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે મોટો ફાયદો આપે છે: જો યજમાનની રોગપ્રતિકારક શક્તિ અથવા અન્ય પર્યાવરણીય પરિબળોને કારણે મોટી સંખ્યામાં સંતતિઓ નાશ પામે,તો પણ બાકી રહેલા સજીવો ઝડપથી ગુણન પામીને યજમાનના શરીરમાં પોતાની સંખ્યા જાળવી રાખે છે અને પ્રજાતિનું અસ્તિત્વ સુનિશ્ચિત કરે છે.

(PLANARIA) તે સજીવ $Planaria$ (પ્લેનેરિયા) છે. $Planaria$ એક ચપટો કૃમિ છે જેની પાસે સાદા આંખના ટપકાં હોય છે જેને 'ઓસેલી' (ocelli) કહેવામાં આવે છે. આ રચનાઓ પ્રતિબિંબ રચવા માટે સક્ષમ સાચી આંખો નથી,પરંતુ તે પ્રકાશસંવેદી અંગો છે જે સજીવને પ્રકાશની તીવ્રતા અને દિશા પારખવામાં મદદ કરે છે,જેથી તે તેજસ્વી પ્રકાશથી દૂર રહીને અંધારા અને સુરક્ષિત વાતાવરણમાં રહી શકે.

(B) અલિંગી પ્રજનનમાં સંતતિ માટે નકલો બનાવવા માટે $DNA$ નું પ્રતિકૃતિ નિર્માણ (replication) થાય છે.
કોઈપણ જૈવરાસાયણિક પ્રક્રિયા $100\%$ વિશ્વસનીય હોતી નથી, તેથી $DNA$ ની નકલ કરવાની પ્રક્રિયામાં નજીવી ક્ષતિઓ અથવા ભૂલો થઈ શકે છે।
$DNA$ ક્રમમાં થતા આ નાના ફેરફારો નવી સંતતિમાં ભિન્નતાઓ તરફ દોરી જાય છે, ભલે તેઓ પિતૃની ક્લોન (આબેહૂબ નકલ) હોય।

(D) $Rhizopus$ એ બ્રેડ મોલ્ડનો એક પ્રકાર છે જે બીજાણુ નિર્માણ દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
તેમાં $hyphae$ તરીકે ઓળખાતી ઝીણી,દોરી જેવી રચનાઓનું જાળું હોય છે.
આમાંથી કેટલાક $hyphae$ ઉપરની તરફ વધે છે અને તેમની ટોચ પર $sporangia$ નામની ગાંઠ જેવી રચનાઓ વિકસાવે છે,જેમાં બીજાણુઓ હોય છે.
તેથી,$sporangia$ ધરાવતી નળાકાર દોરી જેવી રચનાઓને $hyphae$ કહેવામાં આવે છે.

(A) વાનસ્પતિક પ્રજનન એ વનસ્પતિઓમાં થતું અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે,જેમાં પિતૃ વનસ્પતિના વાનસ્પતિક ભાગોમાંથી નવા છોડનું નિર્માણ થાય છે.
આ વાનસ્પતિક ભાગોમાં પ્રકાંડ,મૂળ અને પર્ણનો સમાવેશ થાય છે.
પુષ્પ,ફળ અને બીજ એ લિંગી પ્રજનન સાથે સંકળાયેલા છે,વાનસ્પતિક પ્રજનન સાથે નહીં.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) બ્રેડ મોલ્ડ (Rhizopus) બીજાણુ નિર્માણ દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
$(i)$ મોટી સંખ્યામાં બીજાણુઓનું ઉત્પાદન હવા દ્વારા વ્યાપક ફેલાવો શક્ય બનાવે છે,જેનાથી તે યોગ્ય સપાટી પર પહોંચવાની શક્યતા વધે છે.
$(ii)$ બ્રેડ પોષક તત્વો (કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ) અને ભેજનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત પૂરો પાડે છે,જે બીજાણુઓના અંકુરણ અને ફૂગના ઝડપી વિકાસ માટે આવશ્યક છે.
$(iii)$ અને $(iv)$ એ ફૂગની રચનાત્મક લાક્ષણિકતાઓ છે,પરંતુ તે બ્રેડ પર ફૂગના 'ઝડપી ફેલાવા' માટેના પ્રાથમિક પરિબળો નથી,જે બીજાણુ ઉત્પાદન અને પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓ પર આધારિત છે.

(C) $Plasmodium$ માં, પ્રજનન દરમિયાન સજીવ એકસાથે અનેક બાળ કોષોમાં વિભાજિત થાય છે.
આ પ્રક્રિયાને $\text{બહુભાજન}$ (multiple fission) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિમાં, પિતૃ કોષ એકસાથે ઘણા બાળ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે, જે પ્રતિકૂળ અથવા ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં $Plasmodium$ ની લાક્ષણિકતા છે.

(C) અલિંગી પ્રજનન એ પ્રજનનની એવી પદ્ધતિ છે જેમાં એક જ પિતૃ જન્યુઓના જોડાણ વગર સંતતિ ઉત્પન્ન કરે છે.
માત્ર એક જ પિતૃ સામેલ હોવાથી,ઉત્પન્ન થતી સંતતિ જનીનિક રીતે પિતૃને સમાન હોય છે,જેને ક્લોન (clones) કહેવામાં આવે છે.
વિકલ્પ $A$ લિંગી પ્રજનન (જન્યુઓનું જોડાણ) દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે ઘણા સજીવો લિંગી પ્રજનન કરે છે.
વિકલ્પ $D$ લિંગી પ્રજનન (દ્વિ-પિતૃ) દર્શાવે છે.

(B) દ્વિભાજન એ અલિંગી પ્રજનનની એક પદ્ધતિ છે જેમાં એક પિતૃ કોષ બે સમાન બાળ કોષોમાં વિભાજિત થાય છે.
અમીબા,યુગ્લીના અને પેરામીશિયમ બધા દ્વિભાજન દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
પ્લાઝમોડિયમ બહુભાજન દ્વારા પ્રજનન કરે છે,જેમાં પિતૃ કોષ એકસાથે ઘણા બાળ કોષોમાં વિભાજિત થાય છે.
તેથી,પ્લાઝમોડિયમ એ સાચો જવાબ છે.

(C) કલિકાસર્જન એ અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે જેમાં કોષ વિભાજનને કારણે એક ચોક્કસ સ્થાનેથી નવા સજીવનો વિકાસ થાય છે.
$Hydra$ (હાઈડ્રા) માં,કોષો એક ચોક્કસ સ્થાને ઝડપથી વિભાજન પામે છે અને કલિકા તરીકે ઓળખાતી વૃદ્ધિ પામે છે.
આ કલિકાઓ નાના સજીવોમાં વિકસે છે અને જ્યારે તે સંપૂર્ણ રીતે પરિપક્વ થાય છે,ત્યારે તે પિતૃ શરીરથી અલગ થઈને નવા સ્વતંત્ર સજીવ તરીકે જીવન જીવે છે.
$Amoeba$ (અમીબા) અને $Paramecium$ (પેરામીશિયમ) દ્વિભાજન દ્વારા પ્રજનન કરે છે,જ્યારે $Plasmodium$ (પ્લાઝ્મોડિયમ) બહુભાજન દ્વારા પ્રજનન કરે છે.

(C) વર્ણવેલ સજીવ $Hydra$ (હાઇડ્રા) છે.
$Hydra$ એક સરળ બહુકોષી સજીવ છે જે સૂત્રાંગો ધરાવે છે અને મીઠા પાણીમાં જોવા મળે છે.
તે $Budding$ (કલિકાસર્જન) નામની અલિંગી પ્રજનન પદ્ધતિ દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
કલિકાસર્જનમાં,પિતૃ સજીવના શરીર પર ચોક્કસ સ્થાને કોષોના વારંવાર વિભાજનને કારણે એક નાનો ઉપસેલો ભાગ વિકસે છે,જેને કલિકા કહે છે.
આ કલિકા સમય જતાં નવા સજીવ તરીકે વિકસે છે અને પિતૃ શરીરથી અલગ થઈને સ્વતંત્ર જીવન જીવે છે.

(A) બીજાણુ સર્જન એ અલિંગી પ્રજનનની એક પદ્ધતિ છે જે સામાન્ય રીતે ફૂગ અને કેટલાક અપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.
$Mucor$ એ એક પ્રકારની ફૂગ છે જે બીજાણુધાની (sporangia) નામની વિશિષ્ટ રચનાઓમાં બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરીને પ્રજનન કરે છે.
$Planaria$ પુનઃજનન (regeneration) દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
$Spirogyra$ અવખંડન (fragmentation) દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
$Potato$ એ પ્રકાંડ કંદનો ઉપયોગ કરીને વાનસ્પતિક પ્રજનન (vegetative propagation) દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) $Spirogyra$ એ તંતુમય લીલ છે.
જ્યારે તે પરિપક્વ થાય છે,ત્યારે તેનું શરીર નાના ટુકડાઓમાં વિભાજિત થાય છે.
આ દરેક ટુકડો નવા સજીવ તરીકે વિકસે છે.
આ પ્રક્રિયાને અવખંડન (Fragmentation) કહેવામાં આવે છે,જે સરળ શરીર રચના ધરાવતા બહુકોષીય સજીવોમાં અલિંગી પ્રજનનની સામાન્ય પદ્ધતિ છે.

(D) અવખંડન એ અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે જેમાં સજીવ નાના ટુકડાઓમાં વિભાજિત થાય છે અને દરેક ટુકડો નવા સજીવ તરીકે વિકસે છે.
$Spirogyra$ (સ્પાયરોગાયરા) એ તંતુમય લીલ છે જે અવખંડન દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
જ્યારે $Spirogyra$ નો તંતુ પરિપક્વ થાય છે,ત્યારે તે યાંત્રિક દબાણ અથવા પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓને કારણે નાના ટુકડાઓમાં તૂટી જાય છે.
દરેક ટુકડો કોષ વિભાજન દ્વારા નવા $Spirogyra$ તંતુમાં વૃદ્ધિ પામે છે.
$Rhizopus$ બીજાણુ નિર્માણ દ્વારા,$Salmonella$ દ્વિભાજન દ્વારા અને $Plasmodium$ બહુભાજન દ્વારા પ્રજનન કરે છે.

(A) આરોપણની પદ્ધતિમાં,બે અલગ-અલગ વનસ્પતિઓને જોડીને એક નવી વનસ્પતિ બનાવવામાં આવે છે.
$1$. વનસ્પતિનો જે ભાગ મૂળ સાથે જમીનમાં સ્થિર હોય છે તેને $Stock$ (સ્ટૉક) કહેવામાં આવે છે.
$2$. જે ભાગને સ્ટૉક પર આરોપિત કરવામાં આવે છે તેને $Scion$ (સાયોન) કહેવામાં આવે છે.
$3$. તેથી,મૂળવાળા ભાગ માટે યોગ્ય શબ્દ $Stock$ છે.

(C) અલિંગી પ્રજનનમાં,એક જ પિતૃ સંતતિ ઉત્પન્ન કરે છે જે આનુવંશિક અને બાહ્યાકાર રીતે પિતૃ અને એકબીજાને સમાન હોય છે.
આ આનુવંશિક રીતે સમાન વ્યક્તિઓને $clones$ (ક્લોન્સ) કહેવામાં આવે છે.
$Callus$ (કેલસ) એ કોષોનો અવિભેદિત સમૂહ છે.
$Twins$ (જોડિયા) એ એક જ ગર્ભાવસ્થામાં ઉત્પન્ન થયેલી બે સંતતિઓ છે,જે આનુવંશિક રીતે સમાન હોઈ શકે અથવા ન પણ હોઈ શકે.
$Chromosomes$ (રંગસૂત્રો) એ ન્યુક્લિક એસિડ અને પ્રોટીનનું બનેલું દોરી જેવું માળખું છે જે મોટાભાગના જીવંત કોષોના કોષકેન્દ્રમાં જોવા મળે છે.

(C) અમીબા એકકોષી સજીવ છે જે દ્વિભાજન નામની પ્રક્રિયા દ્વારા અલિંગી પ્રજનન કરે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પિતૃકોષ બે સમાન કદના બાળકોષોમાં વિભાજિત થાય છે.
સૌ પ્રથમ કોષકેન્દ્ર બે ભાગમાં વહેંચાય છે,ત્યારબાદ કોષરસનું વિભાજન થાય છે,જેના પરિણામે બે સ્વતંત્ર અમીબા કોષો બને છે.

(D) $Plasmodium$ (પ્લાઝ્મોડિયમ) માં અલિંગી પ્રજનન માટે $Multiple \ fission$ (બહુભાજન) પદ્ધતિ જોવા મળે છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,પિતૃ કોષ એકસાથે ઘણા બધા બાળ કોષોમાં વિભાજિત થાય છે.
આ પદ્ધતિ દ્વારા સજીવ એક જ ઘટનામાં મોટી સંખ્યામાં સંતતિ ઉત્પન્ન કરી શકે છે,જે $Plasmodium$ ના જીવનચક્રની એક લાક્ષણિકતા છે.

(C) પ્રજીવો,જેમ કે $Amoeba$ (અમીબા) અને $Paramecium$ (પેરામિશિયમ),મુખ્યત્વે ભાજનની પ્રક્રિયા દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
ભાજનમાં,પિતૃકોષ બે કે તેથી વધુ સંતતિ કોષોમાં વિભાજિત થાય છે.
$Amoeba$ માં દ્વિભાજન જોવા મળે છે,જેમાં પિતૃકોષ બે સમાન સંતતિ કોષોમાં વિભાજિત થાય છે.
તેથી,પ્રજીવોમાં અલિંગી પ્રજનનની સાચી પદ્ધતિ ભાજન છે.

(A) પુનઃસર્જન એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં સજીવ તેના શરીરના ગુમાવેલા અથવા ક્ષતિગ્રસ્ત ભાગોને ફરીથી ઉગાડી શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં,જો સજીવના શરીરને ઘણા ટુકડાઓમાં કાપવામાં આવે અથવા તોડવામાં આવે,તો તેમાંથી ઘણા ટુકડાઓ અલગ સજીવ તરીકે વિકસે છે. આને પુનઃસર્જન દ્વારા પ્રજનન કહેવામાં આવે છે.
પ્લેનેરિયા એ સજીવનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે જે ઉચ્ચ પુનઃસર્જન ક્ષમતા દર્શાવે છે. જ્યારે તેના શરીરને ટુકડાઓમાં કાપવામાં આવે છે,ત્યારે દરેક ટુકડામાં સંપૂર્ણ નવા સજીવ તરીકે વિકસિત થવાની ક્ષમતા હોય છે.

(B) કલિકાસર્જન એ અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે જેમાં એક ચોક્કસ સ્થાને કોષવિભાજનને કારણે ઉદ્ભવતા ઉપસેલા ભાગ અથવા કલિકામાંથી નવો સજીવ વિકસે છે.
$Yeast$ (યીસ્ટ) માં,જે એકકોષી ફૂગ છે,પિતૃ કોષ એક નાનો ઉપસેલો ભાગ ઉત્પન્ન કરે છે જેને કલિકા કહેવાય છે.
આ કલિકા વૃદ્ધિ પામે છે,પરિપક્વ થાય છે અને અંતે પિતૃ કોષથી અલગ થઈને નવો સ્વતંત્ર સજીવ બને છે.
$Amoeba$ (અમીબા) અને $Paramecium$ (પેરામીશિયમ) દ્વિભાજન દ્વારા પ્રજનન કરે છે,જ્યારે $Spirogyra$ (સ્પાયરોગાયરા) અવખંડન દ્વારા પ્રજનન કરે છે.

(D) $Mucor$ અને $Rhizopus$ જેવી ફૂગ મુખ્યત્વે બીજાણુ સર્જન દ્વારા અલિંગી પ્રજનન કરે છે.
તેઓ બીજાણુધાની (sporangia) નામની વિશિષ્ટ રચનાઓ વિકસાવે છે,જે અસંખ્ય બીજાણુઓનું ઉત્પાદન અને સંગ્રહ કરે છે.
અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓમાં,બીજાણુધાની ફૂટે છે અને બીજાણુઓને હવામાં મુક્ત કરે છે,જે અંકુરિત થઈને નવા ફૂગના કવકજાળ (mycelia) બનાવે છે.

(C) વિભાજન,કલિકાસર્જન અને બીજાણુ નિર્માણ એ અલિંગી પ્રજનનની પદ્ધતિઓ છે.
અલિંગી પ્રજનનમાં,એક જ પિતૃ સજીવ જન્યુઓના જોડાણ વગર સંતતિ ઉત્પન્ન કરે છે.
વિભાજન (દા.ત.,અમીબામાં) માં પિતૃ કોષ બે કે તેથી વધુ બાળ કોષોમાં વિભાજિત થાય છે.
કલિકાસર્જન (દા.ત.,ઈસ્ટ અથવા હાઈડ્રામાં) માં પિતૃ શરીર પર ઉદ્ભવતી કલિકામાંથી નવો સજીવ વિકસે છે.
બીજાણુ નિર્માણ (દા.ત.,રાઈઝોપસમાં) માં પ્રજનનક્ષમ બીજાણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે જે નવા સજીવ તરીકે વિકસે છે.

(D) દ્વિભાજન એ અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે જેમાં એક પિતૃ કોષ વિભાજિત થઈને બે સમાન બાળ કોષો બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Paramecium$ (પેરામીશિયમ) એ એકકોષીય પ્રજીવ છે જે મુખ્યત્વે દ્વિભાજન દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
$Earthworm$ (અળસિયું) લિંગી પ્રજનન કરે છે.
$Hydra$ (હાઈડ્રા) મુખ્યત્વે કલિકાસર્જન દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
$Planaria$ (પ્લેનેરિયા) પુનઃજનન દ્વારા પ્રજનન કરે છે.

(D) દ્વિભાજન એ અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે જેમાં એક પિતૃ કોષ બે સમાન બાળ કોષોમાં વિભાજિત થાય છે。
$\text{અમીબા}$ એકકોષી સજીવ છે જે દ્વિભાજન દ્વારા પ્રજનન કરે છે。
આ પ્રક્રિયામાં, સૌ પ્રથમ કોષકેન્દ્રનું વિભાજન થાય છે, ત્યારબાદ કોષરસનું વિભાજન થાય છે。
$\text{પ્લેનેરિયા}$ પુનઃજનન (regeneration) દ્વારા પ્રજનન કરે છે。
$\text{અળસિયું}$ લિંગી પ્રજનન કરે છે。
$\text{હાઈડ્રા}$ મુખ્યત્વે કલિકાસર્જન (budding) દ્વારા પ્રજનન કરે છે。

(B) $Spirogyra$ એ તંતુમય લીલ છે. જ્યારે તે પરિપક્વ થાય છે, ત્યારે તેનું શરીર નાના ટુકડાઓમાં અથવા ખંડોમાં વિભાજિત થાય છે. આ દરેક ટુકડો નવા સજીવ તરીકે વિકસે છે. અલિંગી પ્રજનનની આ પદ્ધતિને $\text{અવખંડન}$ (Fragmentation) કહેવામાં આવે છે.

(A) વાનસ્પતિક પ્રજનન એ વનસ્પતિઓમાં અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે જેમાં મૂળ,પ્રકાંડ અથવા પર્ણ જેવા વાનસ્પતિક ભાગોમાંથી નવા સજીવો ઉત્પન્ન થાય છે.
બટાટા ($Solanum$ $tuberosum$) માં,પ્રકાંડ કંદમાં રૂપાંતરિત થાય છે. બટાટા પર રહેલી 'આંખો' એ કક્ષકલિકાઓ છે જે નવા છોડ બનાવવા માટે અંકુરિત થઈ શકે છે.
શક્કરિયામાં વાનસ્પતિક પ્રજનન અસ્થાનિક મૂળ દ્વારા થાય છે.
પાનફૂટી (બ્રાયોફિલમ) માં પ્રજનન પર્ણની કિનારી પર આવેલી કલિકાઓ દ્વારા થાય છે.
ઓસિલેટોરિયેસી એ સાયનોબેક્ટેરિયાનું એક કુળ છે જે અવખંડન દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ બટાટા છે.

(D) વાનસ્પતિક પ્રજનન એ વનસ્પતિઓમાં થતી અલિંગી પ્રજનનની એક પદ્ધતિ છે,જેમાં મૂળ,પ્રકાંડ કે પર્ણ જેવા વાનસ્પતિક ભાગોમાંથી નવા સજીવો ઉત્પન્ન થાય છે.
પાનફૂટી (Bryophyllum) માં,પર્ણની કિનારીઓ પર રહેલી ખાંચોમાંથી નાની કલિકાઓ (adventitious buds) વિકાસ પામે છે.
જ્યારે આ કલિકાઓ ભીની જમીન પર પડે છે,ત્યારે તેમાંથી નવા સ્વતંત્ર છોડનો વિકાસ થાય છે.
આથી,પાનફૂટી એ પર્ણ દ્વારા વાનસ્પતિક પ્રજનનનું યોગ્ય ઉદાહરણ છે.

(C) વાનસ્પતિક પ્રજનન એ વનસ્પતિઓમાં અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે।
$\text{બટાટા}$ ($Solanum$ $tuberosum$) માં, પ્રકાંડ કંદમાં રૂપાંતરિત થાય છે।
કંદ પર 'આંખ' હોય છે જે કક્ષકલિકાઓ છે।
જ્યારે આ કલિકાઓને જમીનમાં રોપવામાં આવે છે ત્યારે તેમાંથી નવી વનસ્પતિ ઉગે છે, જે તેને પ્રકાંડ દ્વારા થતા વાનસ્પતિક પ્રજનનનું ઉદાહરણ બનાવે છે।
$\text{પાનફૂટી}$ પર્ણ દ્વારા, જ્યારે $\text{શક્કરિયા}$ અને $\text{મૂળો}$ મૂળ દ્વારા પ્રજનન કરે છે।

(A) વાનસ્પતિક પ્રજનન એ વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી અલિંગી પ્રજનનની એક રીત છે.
વાનસ્પતિક પ્રજનનની કૃત્રિમ રીતો એ માનવ દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી તકનીકો છે જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિના સંવર્ધન માટે થાય છે.
આમાં કલમ કરવી (Cutting),દાબ કલમ (Layering) અને આરોપણ (Grafting) જેવી પદ્ધતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
અવખંડન,કલિકાસર્જન અને બીજાણુ સર્જન એ કુદરતી રીતે જોવા મળતી અલિંગી પ્રજનનની પદ્ધતિઓ છે.

(D) કલમ કરવી (Grafting) એ બાગાયતી ખેતીમાં વપરાતી એક પદ્ધતિ છે,જેમાં એક છોડના પેશીઓને બીજા છોડની પેશીઓમાં એવી રીતે દાખલ કરવામાં આવે છે કે જેથી બંનેના વાહક પેશીતંત્ર એકબીજા સાથે જોડાઈ જાય.
આ પદ્ધતિ મનુષ્યો દ્વારા છોડના કૃત્રિમ પ્રજનન માટે કરવામાં આવતી હોવાથી,તેને કૃત્રિમ વાનસ્પતિક પ્રજનનનો એક પ્રકાર ગણવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) આરોપણ એ વનસ્પતિઓમાં વપરાતી એક કૃત્રિમ વાનસ્પતિક પ્રજનન પદ્ધતિ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,બે અલગ-અલગ વનસ્પતિના ભાગોને એકબીજા સાથે જોડવામાં આવે છે.
વનસ્પતિનો જે ભાગ મૂળતંત્ર ધરાવે છે તેને $Stock$ (સ્ટૉક) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જે ભાગને સ્ટૉક પર આરોપિત કરવામાં આવે છે અને જે પ્રરોહતંત્ર (shoot system) બનાવે છે,તેને $Scion$ (સાયોન) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Stock$ છે.

(B) આરોપણ એ કૃત્રિમ વાનસ્પતિક પ્રજનન પદ્ધતિ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,બે વનસ્પતિના ભાગોને એકબીજા સાથે જોડવામાં આવે છે.
જે વનસ્પતિ મૂળતંત્ર પૂરું પાડે છે તેને $Stock$ (સ્ટૉક) કહેવામાં આવે છે.
વનસ્પતિનો જે ભાગ $Stock$ પર જોડવામાં આવે છે (ઉપરનો ભાગ),તેને $Scion$ (સાયોન) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,કાપેલા પ્રકાંડ પર જોડવામાં આવતા ભાગને $Scion$ કહેવાય છે.

(C) આરોપણ (Grafting) એ એક એવી બાગાયતી પદ્ધતિ છે જેમાં બે અલગ-અલગ વનસ્પતિઓના ભાગોને એવી રીતે જોડવામાં આવે છે કે જેથી તેઓ એકસાથે વૃદ્ધિ પામી શકે.
આ પદ્ધતિમાં,એક વનસ્પતિના ઉપરના ભાગને (કલમ - Scion) બીજી વનસ્પતિના મૂળતંત્ર (સ્ટોક - Stock) સાથે જોડવામાં આવે છે.
આનાથી ખેડૂત કે માળી બે અલગ-અલગ વનસ્પતિઓના ઈચ્છનીય લક્ષણોને જોડી શકે છે,જેમ કે એક જાતના ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા ફળ અને બીજી જાતનું મજબૂત તથા રોગપ્રતિકારક મૂળતંત્ર.

(C) આરોપણ (Grafting) એ એક એવી બાગાયતી પદ્ધતિ છે જેમાં વનસ્પતિના પેશીઓને એકસાથે જોડવામાં આવે છે જેથી તેઓ સાથે વિકાસ કરી શકે. આ પદ્ધતિમાં,સારી જાતની કેરી આપતી ડાળી (scion) ને સામાન્ય અથવા જંગલી જાતના મજબૂત મૂળતંત્ર ધરાવતા છોડ (stock) સાથે જોડવામાં આવે છે. આનાથી પરિણામી છોડ સારી ગુણવત્તાવાળા ફળ આપે છે અને સાથે સાથે મૂળતંત્રની મજબૂતીનો લાભ પણ મળે છે. તેથી,સામાન્ય કેરીના વૃક્ષ પર સારી જાતની કેરી મેળવવા માટે આરોપણ એ સાચી પદ્ધતિ છે.

(D) કૃત્રિમ વાનસ્પતિક પ્રજનન એટલે મનુષ્ય દ્વારા કરવામાં આવતી વનસ્પતિના પ્રજનનની પદ્ધતિઓ.
$A$,$B$,અને $C$ (કલમ કરવી,રોપણ અને દાબ કલમ) એ વનસ્પતિઓના કૃત્રિમ પ્રજનન માટે મનુષ્યો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી પ્રમાણિત પદ્ધતિઓ છે.
$D$ (કલિકાસર્જન) એ $Hydra$ અને ઈસ્ટ જેવા સજીવોમાં જોવા મળતું અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે,જે એક કુદરતી પ્રક્રિયા છે,કૃત્રિમ વાનસ્પતિક પ્રજનન પદ્ધતિ નથી.

(A) દાબકલમ (Layering) એ વાનસ્પતિક પ્રજનનની એક પદ્ધતિ છે જેમાં છોડની એક ડાળીને જમીન તરફ નમાવીને તેને માટીમાં દાટી દેવામાં આવે છે.
થોડા સમય પછી,જમીનમાં દાટેલા પ્રકાંડના ભાગમાંથી અસ્થાનિક મૂળ (adventitious roots) ફૂટે છે.
એકવાર મૂળ વિકસી જાય પછી,આ ડાળીને પિતૃ છોડથી અલગ કરીને સ્વતંત્ર છોડ તરીકે ઉગાડવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિ સામાન્ય રીતે ચમેલી અને સ્ટ્રોબેરી જેવા છોડમાં વપરાય છે.