Sexual Reproduction in Flowering Plants Questions in Gujarati

(N/A) પરાગનયન એ પુષ્પના પરાગાશયમાંથી પરાગરજનું સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન પર સ્થળાંતર થવાની પ્રક્રિયા છે. તે પવન,પાણી,પક્ષીઓ અથવા કીટકો જેવા બાહ્ય પરિબળોની મદદથી થતી પ્રક્રિયા છે.
બીજી તરફ,ફલન એ નર જન્યુ અને માદા જન્યુના જોડાણની જૈવિક પ્રક્રિયા છે. તે અંડકની અંદર થાય છે અને તેના પરિણામે દ્વિતીયક ફલિતાંડ (zygote) નું નિર્માણ થાય છે.

(C) પરાગાશય એ પુંકેસરનો (પુષ્પનું નર પ્રજનન અંગ) એક ભાગ છે જે પરાગરજ ઉત્પન્ન કરે છે અને તેમાં સંગ્રહિત કરે છે. પરાગરજ એ નર જન્યુજનક છે જે ફલન માટે જરૂરી નર જન્યુઓનું વહન કરે છે.

(N/A) પુષ્પના આયામ છેદમાં નીચેના મુખ્ય ભાગો હોય છે:
$1$. વજ્રપત્ર (Sepal): સૌથી બહારના લીલા,પર્ણ જેવા ભાગો જે કલિકા અવસ્થામાં પુષ્પનું રક્ષણ કરે છે.
$2$. દલપત્ર (Petal): તેજસ્વી રંગના ભાગો જે પરાગનયન માટે કીટકોને આકર્ષે છે.
$3$. પુંકેસર (Stamen): પુષ્પનો નર પ્રજનન ભાગ,જે પરાગાશય અને તંતુનો બનેલો હોય છે.
$4$. સ્ત્રીકેસર (Carpel/Pistil): પુષ્પનો માદા પ્રજનન ભાગ,જે પરાગાસન,પરાગવાહિની અને બીજાશયનો બનેલો હોય છે.

(B) સપુષ્પી વનસ્પતિમાં, પ્રજનન અંગો પુષ્પની અંદર આવેલા હોય છે.
- નર પ્રજનન અંગ $\text{પુંકેસર}$ છે, જે $\text{પરાગાશય}$ અને $\text{તંતુ}$ ધરાવે છે. $\text{પરાગાશય}$ પરાગરજ ઉત્પન્ન કરે છે, જેમાં નર જન્યુઓ હોય છે.
- માદા પ્રજનન અંગ $\text{સ્ત્રીકેસર}$ છે, જે $\text{પરાગાસન}$, $\text{પરાગવાહિની}$ અને $\text{અંડાશય}$ ધરાવે છે. $\text{અંડાશય}$ અંડકો ધરાવે છે, જે માદા જન્યુઓ (અંડકોષો) ઉત્પન્ન કરે છે.
- તેથી, $\text{પરાગાશય}$ નર જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે અને $\text{અંડાશય}$ માદા જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.

(C) પુષ્પમાં લિંગી પ્રજનનની પ્રક્રિયા એક ચોક્કસ જૈવિક ક્રમ અનુસરે છે:
$1$. $\text{પરાગનયન}$: પરાગરજનું પરાગાશયમાંથી પુષ્પના પરાગાસન પર સ્થાનાંતરણ।
$2$. $\text{ફલન}$: નર જન્યુ અને માદા જન્યુ (અંડકોષ) ના જોડાણથી યુગ્મનજનું નિર્માણ।
$3$. $\text{ભ્રૂણ}$: યુગ્મનજ બીજની અંદર ભ્રૂણમાં વિકસે છે।
$4$. $\text{અંકુરિત છોડ}$: અંકુરણ પછી, બીજ નવા છોડ અથવા અંકુરિત છોડમાં વિકસે છે।
તેથી, સાચો ક્રમ $\text{પરાગનયન } \rightarrow \text{ફલન } \rightarrow \text{ભ્રૂણ } \rightarrow \text{અંકુરિત છોડ}$ છે।

(B) પુષ્પી વનસ્પતિઓમાં પ્રજનન પ્રક્રિયા એક ચોક્કસ ક્રમમાં થાય છે:
$1$. જન્યુઓ: પ્રક્રિયા નર અને માદા જન્યુઓ (પરાગરજ અને અંડકોષ) ના નિર્માણથી શરૂ થાય છે.
$2$. યુગ્મનજ: જ્યારે નર અને માદા જન્યુઓનું ફલન થાય છે, ત્યારે એકકોષીય $\text{યુગ્મનજ}$ બને છે.
$3$. ભ્રૂણ: $\text{યુગ્મનજ}$ વારંવાર કોષ વિભાજન પામીને બીજની અંદર $\text{ભ્રૂણ}$ માં વિકસે છે.
$4$. રોપ: અંકુરણ દરમિયાન, $\text{ભ્રૂણ}$ એક નાના છોડમાં વિકસે છે જેને $\text{રોપ}$ કહેવામાં આવે છે.
તેથી, સાચો ક્રમ છે: $\text{જન્યુઓ} \rightarrow \text{યુગ્મનજ} \rightarrow \text{ભ્રૂણ} \rightarrow \text{રોપ}$.

(C) પરાગનલિકા એ એક નલિકાકાર રચના છે જે નર જન્યુજનક (પરાગરજ) દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,જ્યારે તે પુષ્પના પરાગાસન પર સ્થાપિત થાય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય નર જન્યુઓને પરાગરજમાંથી અંડાશયમાં આવેલા અંડક સુધી પહોંચાડવાનું છે.
તેથી,પરાગનલિકાની વૃદ્ધિ જ્યાં સુધી તે અંડક સુધી ન પહોંચે ત્યાં સુધી ચાલુ રહે છે.
પરિણામે,પરાગનલિકાની કુલ લંબાઈ તે અંતર દ્વારા નક્કી થાય છે જે તેને અંકુરણના બિંદુ (પરાગાસનની ઉપરની સપાટી) થી લક્ષ્ય (અંડક) સુધી કાપવાનું હોય છે.

(D) વિધાન $(i)$ ખોટું છે કારણ કે પુષ્પો એકલિંગી (નર અથવા માદા) અથવા દ્વિલિંગી હોઈ શકે છે.
વિધાન $(ii)$ સાચું છે કારણ કે પુષ્પો આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં પ્રજનન અંગો છે.
વિધાન $(iii)$ ખોટું છે કારણ કે પુષ્પો માત્ર આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જ જોવા મળે છે,લીલ,દ્વિઅંગી કે ત્રિઅંગી જેવી તમામ વનસ્પતિઓમાં નહીં.
વિધાન $(iv)$ સાચું છે કારણ કે ફલન પછી,બીજાશય ફળમાં વિકસે છે અને અંડકો બીજમાં વિકસે છે.
તેથી,વિધાન $(ii)$ અને $(iv)$ સાચા છે.

(A) એકલીંગી પુષ્પો તે છે જેમાં કાં તો માત્ર પુંકેસર (નર પ્રજનન ભાગ) અથવા માત્ર સ્ત્રીકેસર (માદા પ્રજનન ભાગ) હોય છે,બંને હોતા નથી.
વિધાન $(i)$ ખોટું છે કારણ કે એકલીંગી પુષ્પોમાં પુંકેસર અને સ્ત્રીકેસર બંને હોતા નથી.
વિધાન $(ii)$ સાચું છે કારણ કે તેઓ કાં તો પુંકેસર અથવા સ્ત્રીકેસર ધરાવે છે.
વિધાન $(iii)$ સાચું છે કારણ કે એકલીંગી પુષ્પોમાં નર પુષ્પમાંથી માદા પુષ્પમાં પરાગરજ સ્થાનાંતરિત કરવા માટે ઘણીવાર પર-પરાગનયનની જરૂર પડે છે.
વિધાન $(iv)$ સાચું છે કારણ કે ફળ સ્ત્રીકેસરના બીજાશયમાંથી બને છે. માત્ર પુંકેસર ધરાવતા પુષ્પોમાં બીજાશયનો અભાવ હોય છે અને તેથી તેઓ ફળ ઉત્પન્ન કરી શકતા નથી.
આમ,વિધાનો $(ii), (iii)$ અને $(iv)$ સાચા છે.

(B) પુષ્પી વનસ્પતિઓમાં લિંગી પ્રજનનમાં નર અને માદા જન્યુઓનું જોડાણ થાય છે,તેથી વિધાન $(i)$ સાચું છે.
ફલન,જે આ જન્યુઓનું જોડાણ છે,તે લિંગી પ્રજનનમાં એક અનિવાર્ય ઘટના છે,તેથી વિધાન $(ii)$ સાચું છે.
નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણથી યુગ્મનજ (zygote) બને છે,તેથી વિધાન $(iii)$ સાચું છે.
લિંગી પ્રજનન દ્વારા ઉત્પન્ન થતી સંતતિ અર્ધીકરણ અને પુનઃસંયોજનને કારણે તેમના પિતૃઓથી આનુવંશિક રીતે અલગ હોય છે,એટલે કે તેઓ ક્લોન હોતા નથી. ક્લોન અલિંગી પ્રજનન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે. તેથી,વિધાન $(iv)$ ખોટું છે.
આમ,વિધાન $(i), (ii)$ અને $(iii)$ સાચા છે.

(C) આપેલ આકૃતિ અંકુરિત બીજની આંતરિક રચના દર્શાવે છે.
$A$ એ પ્રરોહાગ્ર (plumule) દર્શાવે છે,જે ભ્રૂણનો તે ભાગ છે જે પ્રરોહ તંત્રમાં વિકસે છે.
$B$ એ બીજપત્ર (cotyledon) દર્શાવે છે,જે બીજનું પર્ણ છે અને વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.
$C$ એ મૂલાગ્ર (radicle) દર્શાવે છે,જે ભ્રૂણનો તે ભાગ છે જે મૂળ તંત્રમાં વિકસે છે.
તેથી,ભાગો $A, B$ અને $C$ ક્રમશઃ પ્રરોહાગ્ર,બીજપત્ર અને મૂલાગ્ર છે.

(B) દ્વિલિંગી પુષ્પમાંથી પુંકેસર દૂર કરવાની પ્રક્રિયાને ઇમેસ્ક્યુલેશન (વંધ્યીકરણ) કહેવામાં આવે છે.
જો પુષ્પ તેના પોતાના પુંકેસર દૂર કર્યા પછી પણ ફળ આપે છે,તો તે સૂચવે છે કે પર-પરાગનયન થયું છે.
પર-પરાગનયન એટલે એક પુષ્પના પરાગાશયમાંથી પરાગરજનું તે જ અથવા અન્ય છોડના બીજા પુષ્પના સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન પર સ્થાનાંતરણ.
સ્ત્રીકેસર (પરાગાસન,પરાગવાહિની અને બીજાશય) અકબંધ હોવાથી,તે બાહ્ય સ્ત્રોત (બીજા પુષ્પ) માંથી પરાગરજ મેળવવા માટે સક્ષમ છે.
એકવાર પરાગરજ પરાગાસન પર સ્થાપિત થાય,પછી તે અંકુરિત થઈને પરાગનલિકા બનાવે છે,જે પરાગવાહિનીમાંથી પસાર થઈને બીજાશય સુધી પહોંચે છે,જેના પરિણામે ફલન થાય છે અને ત્યારબાદ ફળનું નિર્માણ થાય છે.

(N/A) તમાકુના છોડમાં,નર જન્યુ એ એકકીય કોષ $(n)$ છે જેમાં $24$ રંગસૂત્રો હોય છે.
માદા જન્યુ પણ એકકીય કોષ $(n)$ હોવાથી,તેમાં પણ $24$ રંગસૂત્રો હશે.
ફલિતાંડ (zygote) નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણથી બને છે,જે તેને દ્વિકીય કોષ $(2n)$ બનાવે છે.
તેથી,ફલિતાંડમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા $24 + 24 = 48$ થશે.

(N/A) ફલન એ નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણની પ્રક્રિયા છે. સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,નર જન્યુઓ પરાગરજની અંદર આવેલા હોય છે. પરાગનયન એટલે પરાગરજનું પરાગાશયથી પુષ્પના પરાગાસન સુધીનું સ્થળાંતર. જો પરાગનયન ન થાય,તો નર જન્યુઓ અંડાશયમાં રહેલા માદા જન્યુઓ સુધી પહોંચી શકતા નથી. તેથી,નર જન્યુઓની ગેરહાજરીમાં ફલન થઈ શકતું નથી.

(B) ફલન પછી,નર જન્યુ માદા જન્યુ (અંડકોષ) સાથે જોડાઈને યુગ્મનજ બનાવે છે. આ પ્રક્રિયા અંડકની અંદર થાય છે. અંડક પુષ્પના અંડાશયની અંદર આવેલું હોય છે. તેથી,યુગ્મનજ અંડકની અંદર સ્થિત હોય છે.

(A) જનીનિક દ્રવ્યની આપ-લે,જેને જનીનિક પુનઃસંયોજન (genetic recombination) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે લિંગી પ્રજનન દરમિયાન થાય છે.
લિંગી પ્રજનનમાં,બે પિતૃઓ જન્યુઓ (શુક્રકોષ અને અંડકોષ) આપે છે જે ફલન દરમિયાન જોડાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં અર્ધીકરણ (meiosis)નો સમાવેશ થાય છે,જ્યાં એકરૂપ રંગસૂત્રો વચ્ચે વ્યતિકરણ (crossing over) થાય છે,જે જનીનોના નવા સંયોજનો તરફ દોરી જાય છે.
આ ભિન્નતા લિંગી પ્રજનનનું મુખ્ય લક્ષણ છે,જ્યારે અલિંગી પ્રજનન (વાનસ્પતિક પ્રજનન અને કલિકાસર્જન સહિત) સામાન્ય રીતે સમાન જનીનિક દ્રવ્ય ધરાવતી સંતતિ (ક્લોન) ઉત્પન્ન કરે છે.

(N/A) પરાગનયન એ પરાગાશયમાંથી પરાગરજનું પુષ્પના પરાગાસન પર સ્થાનાંતરિત થવાની પ્રક્રિયા છે.
ફલન એ નર જનનકોષનું માદા જનનકોષ (અંડકોષ) સાથે જોડાઈને યુગ્મનજ બનાવવાની પ્રક્રિયા છે.
પુષ્પમાં ફલનનું સ્થાન બીજાંડ છે.
ફલનની નીપજ યુગ્મનજ છે.

(N/A) પુષ્પના ચાર ચક્રો નીચે મુજબ છે:
$1$. વજ્રચક્ર (વજ્રપત્રો)
$2$. દલચક્ર (દલપત્રો)
$3$. પુંકેસરચક્ર (પુંકેસર)
$4$. સ્ત્રીકેસરચક્ર (સ્ત્રીકેસર)
જન્યુ ઉત્પન્ન કરતા અંગો:
- નર જન્યુ ઉત્પન્ન કરતું અંગ: પુંકેસર (મુખ્યત્વે પરાગાશય,જે નર જન્યુ ધરાવતી પરાગરજ ઉત્પન્ન કરે છે).
- માદા જન્યુ ઉત્પન્ન કરતું અંગ: સ્ત્રીકેસર (મુખ્યત્વે બીજાશય,જેમાં અંડક હોય છે જે અંડકોષ/માદા જન્યુ ઉત્પન્ન કરે છે).

(N/A) જે સજીવોમાં નર અને માદા બંને જાતીય અંગો એક જ સજીવમાં આવેલા હોય છે,તેમને ઉભયલિંગી (bisexual) અથવા હર્માફ્રોડાઈટ સજીવો કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ: $Hydra$ (જળવ્યાળ),અળસિયું,રાઈ અથવા જાસૂદ.

(N/A) પરાગરજ એ સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં નર પ્રજનન એકમો છે જે નર જન્યુઓ ધરાવે છે. તે સામાન્ય રીતે પરાગાશયમાં ઉત્પન્ન થાય છે.
અંડક એ સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં માદા પ્રજનન રચનાઓ છે જે માદા જન્યુ (અંડકોષ) ધરાવે છે. તે બીજાશયની અંદર આવેલા હોય છે અને ફલન પછી બીજમાં વિકસે છે.

(N/A)

પરાગનયન	ફલન
$(i)$ તે પરાગરજનું પરાગાશયથી પુષ્પના પરાગાસન સુધીનું સ્થળાંતર છે.	$(i)$ તે નર જન્યુનું માદા જન્યુ (અંડકોષ) સાથેનું જોડાણ છે.
$(ii)$ તે પવન,પાણી અથવા પ્રાણીઓ જેવા વાહકો દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે.	$(ii)$ તે પરાગનલિકાની વૃદ્ધિ દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે જેથી નર જન્યુ માદા જનન કોષો સુધી પહોંચી શકે.
$(iii)$ તે ફલન તરફ દોરી જાય છે.	$(iii)$ તે બીજના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.
$(iv)$ તે એક બાહ્ય પ્રક્રિયા છે.	$(iv)$ તે એક આંતરિક પ્રક્રિયા છે.

(N/A)

ભ્રૂણાગ્ર (Plumule)	ભ્રૂણમૂળ (Radicle)
$(i)$ વિકસતા ભ્રૂણનો તે ભાગ જે આગળ જતાં યુવાન છોડનું પ્રરોહતંત્ર (કાંડ) બનાવે છે.	$(i)$ વિકસતા ભ્રૂણનો તે ભાગ જે આગળ જતાં યુવાન છોડનું મૂળતંત્ર બનાવે છે.
$(ii)$ તે ધન પ્રકાશાનુવર્તી અને ઋણ ભૂઆનુવર્તી હોય છે.	$(ii)$ તે ધન ભૂઆનુવર્તી અને ઋણ પ્રકાશાનુવર્તી હોય છે.

(N/A) $(i)$ અંડકોષ નર જન્યુ સાથે જોડાઈને ફલિતાંડ (zygote) બનાવે છે.
$(ii)$ બીજાશય પરિપક્વ થઈને ફળમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$(iii)$ અંડક બીજમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$(iv)$ વજ્રપત્રો અને દલપત્રો સામાન્ય રીતે કરમાઈ જાય છે અને ખરી પડે છે.

(N/A)

સ્વ-પરાગનયન	પર-પરાગનયન
$(i)$ આ પરાગરજનું એક જ પુષ્પના પરાગાશયથી પરાગાસન પર અથવા તે જ છોડના બીજા પુષ્પ પર થતું સ્થળાંતર છે।	$(i)$ આ પરાગરજનું એક પુષ્પના પરાગાશયથી તે જ જાતિના બીજા છોડ પર રહેલા પુષ્પના પરાગાસન પર થતું સ્થળાંતર છે।
$(ii)$ તેમાં કીટકો, પવન કે પાણી જેવા બાહ્ય વાહકોની જરૂર પડતી નથી।	$(ii)$ તેમાં પરાગનયન માટે કીટકો, પવન કે પાણી જેવા બાહ્ય વાહકોની જરૂર પડે છે।
$(iii)$ તેના પરિણામે સંતતિમાં ઓછી આનુવંશિક વિવિધતા જોવા મળે છે।	$(iii)$ તેના પરિણામે સંતતિમાં વધુ આનુવંશિક વિવિધતા જોવા મળે છે।

(N/A) $(i)$ પરાગાસન એ સ્ત્રીકેસરનો ચીકણો ટોચનો ભાગ છે,જે પરાગરજને ગ્રહણ કરવાનું કાર્ય કરે છે.
$(ii)$ બીજાશય એ સ્ત્રીકેસરનો ફૂલેલો નીચેનો ભાગ છે જેમાં અંડકો આવેલા હોય છે. તે માદા જનનકોષોનું રક્ષણ કરે છે અને ફલન પછી ફળમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$(b)$ ફલન પછી,યુગ્મનજ અંડકની અંદર અનેક વાર વિભાજન પામીને ભ્રૂણ બનાવે છે. અંડક પર એક સખત કવચ વિકસે છે અને તે ધીમે ધીમે બીજમાં રૂપાંતરિત થાય છે.

(N/A) લેબલિંગ નીચે મુજબ છે:
$A -$ પરાગરજ
$B -$ પરાગનલિકા
$C -$ બીજાશય (અંડાશય)
$D -$ માદા જનનકોષ (અંડકોષ)
$(b)$ પરાગનયન: પરાગરજનું પરાગાશયમાંથી પુષ્પના પરાગાસન પર સ્થાનાંતર થવાની પ્રક્રિયાને પરાગનયન કહે છે.
મહત્વ: તે ફલન માટે આવશ્યક છે,કારણ કે તે નર જન્યુઓને માદા પ્રજનન અંગ સુધી પહોંચાડે છે.
$(c)$ પુષ્પોમાં ફલન ત્યારે થાય છે જ્યારે પરાગરજ યોગ્ય પરાગાસન પર પડે છે અને અંકુરિત થઈને પરાગનલિકા બનાવે છે. આ નલિકા પરાગવાહિનીમાંથી પસાર થઈને નર જનનકોષને વહન કરે છે અને બીજાશય સુધી પહોંચે છે. ત્યારબાદ નર જનનકોષ અંડકમાં રહેલા માદા જનનકોષ સાથે જોડાઈને ફલિતાંડ બનાવે છે.
$(i)$ બીજ અંડકમાંથી વિકસે છે.
$(ii)$ ફળ બીજાશયમાંથી વિકસે છે.

(N/A) લિંગી પ્રજનનમાં ભિન્નતા માટેના બે કારણો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ અલગ-અલગ જનીનિક બંધારણ ધરાવતા બે અલગ વ્યક્તિઓ (પિતૃઓ) ની ભાગીદારી.
$(ii)$ જનનકોષોના નિર્માણ દરમિયાન અર્ધીકરણ અને પુનઃસંયોજનની પ્રક્રિયાને કારણે જનીન પ્રકારોના નવા સંયોજનોનું નિર્માણ.
$(b)$ $(i)$ '$A$' એ પરાગરજ (Pollen grain) દર્શાવે છે.
$(ii)$ '$A$' એ પરાગનયનની પ્રક્રિયા દ્વારા '$B$' (પરાગાસન) ભાગ સુધી પહોંચે છે,જે પવન,પાણી,કીટકો અથવા પ્રાણીઓ જેવા વિવિધ વાહકો દ્વારા થાય છે.
$(iii)$ '$C$' એ પરાગનલિકા (Pollen tube) છે. તેનું મહત્વ એ છે કે તે નર જનનકોષોને પરાગાસનથી અંડક સુધી ફલન માટે પહોંચાડવા માટે માર્ગ પૂરો પાડે છે.
$(iv)$ '$D$' એ અંડક (Ovule) દર્શાવે છે. ફલન પછી,અંડક બીજમાં વિકસે છે.

(N/A) $(i)$ શુક્રપિંડ: $\text{પરાગાશય}$ $(Anther)$ પરાગરજ ઉત્પન્ન કરે છે, જે પ્રાણીઓમાં શુક્રપિંડ દ્વારા શુક્રકોષ ઉત્પન્ન થવા જેવું જ કાર્ય છે.
$(ii)$ અંડાશય: પુષ્પમાં $\text{અંડાશય}$ $(Ovary)$ અંડકો ધરાવે છે, જે પ્રાણીઓમાં અંડાશય દ્વારા અંડકોષ ઉત્પન્ન થવા જેવું જ કાર્ય છે.
$(iii)$ અંડકોષ: $\text{અંડક}$ $(Ovule)$ (અથવા ભ્રૂણપુટમાં રહેલ અંડકોષ) પ્રાણીઓમાં અંડકોષ જેવું જ કાર્ય કરે છે.
$(iv)$ શુક્રકોષ: પરાગરજમાં રહેલા $\text{નર } \text{ } \text{જન્યુઓ}$ $(Male \text{ } gametes)$ પ્રાણીઓમાં શુક્રકોષ જેવું જ કાર્ય કરે છે.

(N/A) દ્વિ-ફલન: આ પ્રક્રિયા ત્યારે થાય છે જ્યારે એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને $zygote$ (યુગ્મનજ) બનાવે છે અને બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર બનાવે છે (ત્રિ-સંયુગ્મન).
આ બંને પ્રક્રિયાઓ ભ્રૂણપુટમાં એકસાથે થતી હોવાથી તેને દ્વિ-ફલન કહેવામાં આવે છે.
ફલન પછી:
$(i)$ અંડાશય ફળમાં વિકસે છે.
(ii) અંડકો બીજમાં વિકસે છે.

(B) પુષ્પી વનસ્પતિઓમાં લિંગી પ્રજનન નીચેની લાક્ષણિકતાઓ ધરાવે છે:
$(i)$ તેમાં બે પ્રકારના જન્યુઓની (નર અને માદા જન્યુ) જરૂર પડે છે,જે સાચું છે.
$(ii)$ લિંગી પ્રજનનમાં ફલન (જન્યુઓનું જોડાણ) એક અનિવાર્ય ઘટના છે,જે સાચું છે.
$(iii)$ જન્યુઓના જોડાણને પરિણામે હંમેશા યુગ્મનજ (zygote) નું નિર્માણ થાય છે,જે સાચું છે.
$(iv)$ લિંગી પ્રજનન દ્વારા ઉત્પન્ન થતી સંતતિ ક્લોન (આબેહૂબ નકલ) હોતી નથી કારણ કે તેમાં બે અલગ-અલગ પિતૃઓના જન્યુઓના જોડાણને કારણે આનુવંશિક ભિન્નતા જોવા મળે છે. તેથી,આ વિધાન ખોટું છે.
આમ,વિધાનો $(i), (ii)$ અને $(iii)$ સાચા છે.

(C) આકૃતિ અંકુરિત બીજની રચના (ખાસ કરીને દ્વિદળી બીજનું ભ્રૂણ) દર્શાવે છે.
$A$ એ પ્રરોહાગ્ર (plumule) તરફ નિર્દેશ કરે છે,જે ભ્રૂણનો તે ભાગ છે જે પ્રરોહ તંત્રમાં વિકસે છે.
$B$ એ બીજપત્ર (cotyledon) તરફ નિર્દેશ કરે છે,જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણ માટે ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે.
$C$ એ મૂલાંકુર (radicle) તરફ નિર્દેશ કરે છે,જે ભ્રૂણનો તે ભાગ છે જે મૂળ તંત્રમાં વિકસે છે.
તેથી,ભાગો $A$,$B$ અને $C$ ક્રમશઃ પ્રરોહાગ્ર,બીજપત્ર અને મૂલાંકુર છે.

(C) પરાગનલિકા એ એક નલિકાકાર રચના છે જે પરાગરજ પરાગાસન પર સ્થાપિત થયા પછી વિકસે છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય નર જન્યુઓને પરાગરજમાંથી અંડાશયમાં આવેલા અંડક સુધી પહોંચાડવાનું છે.
તેથી,પરાગનલિકાની લંબાઈ પરાગાસનની સપાટી (જ્યાં પરાગરજ અંકુરિત થાય છે) થી અંડક સુધીના અંતરને આવરી લેવા માટે પૂરતી હોવી જોઈએ.
આમ,પરાગનલિકાની લંબાઈ પરાગાસનની સપાટી પર રહેલી પરાગરજ અને અંડક વચ્ચેના અંતર પર આધાર રાખે છે.

(D) વિધાન $(i)$ ખોટું છે કારણ કે પુષ્પો એકલિંગી (નર અથવા માદા) અથવા દ્વિલિંગી હોઈ શકે છે.
વિધાન $(ii)$ સાચું છે કારણ કે પુષ્પો આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓના પ્રજનન અંગો (પુંકેસર અને સ્ત્રીકેસર) ધરાવે છે.
વિધાન $(iii)$ ખોટું છે કારણ કે પુષ્પો માત્ર આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જ જોવા મળે છે,લીલ,દ્વિઅંગી,ત્રિઅંગી કે અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં નહીં.
વિધાન $(iv)$ સાચું છે કારણ કે ફલન પછી,બીજાશય ફળમાં અને અંડકો બીજમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
તેથી,વિધાન $(ii)$ અને $(iv)$ સાચા છે.

(A) એકલિંગી પુષ્પો એવા પુષ્પો છે જેમાં કાં તો માત્ર પુંકેસર (નર પ્રજનન અંગ) અથવા માત્ર સ્ત્રીકેસર (માદા પ્રજનન અંગ) હોય છે,બંને હોતા નથી. તેથી,વિધાન $(ii)$ સાચું છે અને વિધાન $(i)$ ખોટું છે.
તેમની પાસે પ્રજનન અંગોમાંથી એકનો અભાવ હોવાથી,તેમને ફલન માટે સામાન્ય રીતે પર-પરાગનયનની જરૂર પડે છે,તેથી વિધાન $(iii)$ સાચું છે.
ફળો ફલન પછી બીજાશય (સ્ત્રીકેસરનો ભાગ) માંથી વિકસિત થાય છે,તેથી જે પુષ્પોમાં માત્ર પુંકેસર હોય છે (નર પુષ્પો) તેમાં બીજાશય હોતું નથી અને તેથી તે ફળ ઉત્પન્ન કરી શકતા નથી. આમ,વિધાન $(iv)$ સાચું છે.
આમ,વિધાનો $(ii), (iii)$ અને $(iv)$ સાચા છે.

(D) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં પ્રજનન પ્રક્રિયા ચોક્કસ ક્રમમાં થાય છે:
$1$. જન્યુઓ: પ્રક્રિયા નર અને માદા જન્યુઓના નિર્માણથી શરૂ થાય છે.
$2$. યુગ્મનજ: જ્યારે નર અને માદા જન્યુઓનું ફલન થાય છે, ત્યારે દ્વિતીય યુગ્મનજ બને છે.
$3$. ભ્રૂણ: યુગ્મનજ વારંવાર કોષ વિભાજન પામીને બીજની અંદર ભ્રૂણમાં વિકસે છે.
$4$. રોપ: અંકુરણ દરમિયાન, ભ્રૂણ એક નાના છોડમાં વિકસે છે જેને રોપ કહેવામાં આવે છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $\text{જન્યુઓ } \rightarrow \text{યુગ્મનજ } \rightarrow \text{ભ્રૂણ } \rightarrow \text{રોપ}$ છે.

(D) પરાગનલિકાની અંડક તરફ થતી વૃદ્ધિ એ $Chemotropism$ (રસાયણાનુવર્તન) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
આ પ્રક્રિયા એટલા માટે થાય છે કારણ કે અંડક ચોક્કસ પ્રકારના રાસાયણિક પદાર્થોનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે પરાગનલિકા માટે સંકેત તરીકે કાર્ય કરે છે.
પરાગનલિકા આ રસાયણોને ઓળખે છે અને તે પદાર્થોની વધુ સાંદ્રતા ધરાવતી દિશામાં વૃદ્ધિ પામે છે,જે તેને ફલન માટે સીધી અંડક સુધી દોરી જાય છે.

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં (પુષ્પ ધરાવતી વનસ્પતિઓ),પુષ્પ એ વિશિષ્ટ પ્રજનન અંગ છે.
તેમાં નર પ્રજનન ભાગ (પુંકેસર) અને માદા પ્રજનન ભાગ (સ્ત્રીકેસર) આવેલા હોય છે.
આ અંગો લિંગી પ્રજનન માટે જવાબદાર છે,જે બીજ અને ફળના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.

(B) મોટા ભાગની સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં પુષ્પો દ્રીલિંગી (જેને ઉભયલિંગી પણ કહેવાય છે) હોય છે.
આનો અર્થ એ છે કે નર પ્રજનન અંગ (પુંકેસર) અને માદા પ્રજનન અંગ (સ્ત્રીકેસર) બંને એક જ પુષ્પમાં હાજર હોય છે.
આ રચના સ્વ-પરાગનયનની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવે છે અને ઘણી પ્રજાતિઓમાં પ્રજનનની સફળતા સુનિશ્ચિત કરે છે.

(C) પુષ્પમાં માદા પ્રજનન અંગ તરીકે સ્ત્રીકેસર હોય છે.
સ્ત્રીકેસર ત્રણ ભાગોનું બનેલું છે: પરાગાસન,પરાગવાહિની અને બીજાશય.
બીજાશયમાં અંડકો આવેલા હોય છે અને દરેક અંડકની અંદર માદા જનનકોષ (અંડકોષ) હાજર હોય છે.
તેથી,માદા જનનકોષો બીજાશયમાં આવેલા હોય છે.