અ Gujarati
Trends in the Modern Periodic Table Questions in Gujarati
Class 10 Science · Periodic Classification of Elements · Trends in the Modern Periodic Table
73+
Questions
Gujarati
Language
100%
With Solutions
Showing 50 of 73 questions in Gujarati
1
Medium
મેગ્નેશિયમ જેવી રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ દર્શાવતા હોય તેવા બે તત્વોના નામ આપો. તમારી પસંદગીનો આધાર શું છે?
Solution
(N/A) કેલ્શિયમ $(Ca)$ અને સ્ટ્રોન્શિયમ $(Sr)$ મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ જેવી જ રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ દર્શાવે તેવી અપેક્ષા છે.
આનું કારણ એ છે કે આ ત્રણેય તત્વોમાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(2)$ સમાન છે.
અને કારણ કે તત્વોના રાસાયણિક ગુણધર્મો તેમના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા નક્કી થાય છે,તેથી સમાન સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા તત્વો સમાન રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ દર્શાવે છે.
આનું કારણ એ છે કે આ ત્રણેય તત્વોમાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(2)$ સમાન છે.
અને કારણ કે તત્વોના રાસાયણિક ગુણધર્મો તેમના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા નક્કી થાય છે,તેથી સમાન સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા તત્વો સમાન રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ દર્શાવે છે.
0 likes
View Solution2
Medium
નીચેનાના નામ આપો:
$(a)$ ત્રણ તત્વો કે જેમની બાહ્યતમ કક્ષામાં એક ઇલેક્ટ્રોન હોય.
$(b)$ બે તત્વો કે જેમની બાહ્યતમ કક્ષામાં બે ઇલેક્ટ્રોન હોય.
$(c)$ ત્રણ તત્વો કે જેમની બાહ્યતમ કક્ષા પૂર્ણ હોય.
$(a)$ ત્રણ તત્વો કે જેમની બાહ્યતમ કક્ષામાં એક ઇલેક્ટ્રોન હોય.
$(b)$ બે તત્વો કે જેમની બાહ્યતમ કક્ષામાં બે ઇલેક્ટ્રોન હોય.
$(c)$ ત્રણ તત્વો કે જેમની બાહ્યતમ કક્ષા પૂર્ણ હોય.
Solution
(N/A) લિથિયમ $(Li)$,સોડિયમ $(Na)$ અને પોટેશિયમ $(K)$ ની બાહ્યતમ કક્ષામાં એક ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
$(b)$ મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ અને કેલ્શિયમ $(Ca)$ ની બાહ્યતમ કક્ષામાં બે ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
$(c)$ નિયોન $(Ne)$,આર્ગોન $(Ar)$ અને ઝેનોન $(Xe)$ ની બાહ્યતમ કક્ષા પૂર્ણ હોય છે.
$(b)$ મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ અને કેલ્શિયમ $(Ca)$ ની બાહ્યતમ કક્ષામાં બે ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
$(c)$ નિયોન $(Ne)$,આર્ગોન $(Ar)$ અને ઝેનોન $(Xe)$ ની બાહ્યતમ કક્ષા પૂર્ણ હોય છે.
0 likes
View Solution3
EasyMCQ
આવર્ત કોષ્ટકમાં તેમના સ્થાનને ધ્યાનમાં લેતા,નીચેનામાંથી કયા તત્વમાં મહત્તમ ધાત્વીય ગુણધર્મ હોવાની અપેક્ષા રાખશો?
$Ga$,$Ge$,$As$,$Se$,$Be$
$Ga$,$Ge$,$As$,$Se$,$Be$
A
$Ga$
B
$Ge$
C
$As$
D
$Be$
Solution
(D) આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે અને સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે.
આપેલા તત્વોમાં,$Be$ (બેરિલિયમ) સમૂહ $2$ અને આવર્ત $2$ માં આવેલું છે.
$Ga$,$Ge$,$As$ અને $Se$ એ આવર્ત $4$ માં આવેલા છે.
$Be$ બીજા આવર્તમાં છે અને અન્ય તત્વોની સરખામણીમાં તે ડાબી બાજુએ આવેલું આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુ હોવાથી,તે સૌથી વધુ ધાત્વીય ગુણધર્મ ધરાવે છે.
આપેલા તત્વોમાં,$Be$ (બેરિલિયમ) સમૂહ $2$ અને આવર્ત $2$ માં આવેલું છે.
$Ga$,$Ge$,$As$ અને $Se$ એ આવર્ત $4$ માં આવેલા છે.
$Be$ બીજા આવર્તમાં છે અને અન્ય તત્વોની સરખામણીમાં તે ડાબી બાજુએ આવેલું આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુ હોવાથી,તે સૌથી વધુ ધાત્વીય ગુણધર્મ ધરાવે છે.
0 likes
View Solution4
MediumMCQ
આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતી વખતે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
તત્વો સ્વભાવમાં ઓછા ધાત્વિક બને છે.
B
સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા વધે છે.
C
પરમાણુઓ તેમના ઇલેક્ટ્રોન વધુ સરળતાથી ગુમાવે છે.
D
ઓક્સાઈડ વધુ એસિડિક બને છે.
Solution
(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતી વખતે,અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે અને પરમાણુનું કદ ઘટે છે.
આના કારણે પરમાણુઓ માટે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાનું મુશ્કેલ બને છે,જેનો અર્થ છે કે તેમનો ધાત્વિક ગુણધર્મ ઘટે છે અને અધાત્વિક ગુણધર્મ વધે છે.
તેથી,'પરમાણુઓ તેમના ઇલેક્ટ્રોન વધુ સરળતાથી ગુમાવે છે' તે વિધાન ખોટું છે.
આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતી વખતે,અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે અને પરમાણુનું કદ ઘટે છે.
આના કારણે પરમાણુઓ માટે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાનું મુશ્કેલ બને છે,જેનો અર્થ છે કે તેમનો ધાત્વિક ગુણધર્મ ઘટે છે અને અધાત્વિક ગુણધર્મ વધે છે.
તેથી,'પરમાણુઓ તેમના ઇલેક્ટ્રોન વધુ સરળતાથી ગુમાવે છે' તે વિધાન ખોટું છે.
0 likes
View Solution5
EasyMCQ
આવર્ત કોષ્ટકમાં બોરોન જે સ્તંભમાં છે તે જ સ્તંભના તમામ તત્વોમાં કયો ગુણધર્મ સમાન હોય છે?
A
તેમની સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોય છે.
B
તેમનું પરમાણ્વીય દળ સમાન હોય છે.
C
તેમની કક્ષાની સંખ્યા સમાન હોય છે.
D
તેમનો ધાત્વીય ગુણધર્મ સમાન હોય છે.
Solution
(A) આવર્ત કોષ્ટકના એક જ સમૂહ (સ્તંભ) માં રહેલા તમામ તત્વો સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે કારણ કે તેમની પાસે સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોય છે.
બોરોન $(B)$ સમૂહ $13$ માં આવેલું છે અને તેની પાસે $3$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
તેથી,આ સ્તંભના તમામ તત્વો સમાન સંખ્યામાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન $(3)$ ધરાવે છે અને પરિણામે તેમની સંયોજકતા $3$ હોય છે.
બોરોન $(B)$ સમૂહ $13$ માં આવેલું છે અને તેની પાસે $3$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
તેથી,આ સ્તંભના તમામ તત્વો સમાન સંખ્યામાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન $(3)$ ધરાવે છે અને પરિણામે તેમની સંયોજકતા $3$ હોય છે.
0 likes
View Solution6
EasyMCQ
આવર્ત કોષ્ટકમાં ફ્લોરિનની સમાન સ્તંભમાં રહેલા તમામ તત્વોમાં કયો ગુણધર્મ સમાન હોય છે?
A
તે બધા ધાતુઓ છે.
B
તે બધામાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોય છે.
C
તે બધાનું પરમાણ્વીય દળ સમાન હોય છે.
D
તે બધામાં ઇલેક્ટ્રોન કક્ષાની સંખ્યા સમાન હોય છે.
Solution
(B) ફ્લોરિનની સમાન સ્તંભ (સમૂહ) માં રહેલા તમામ તત્વો સમૂહ $17$ (હેલોજન) ના સભ્યો છે.
એક જ સમૂહમાં રહેલા તત્વોમાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોય છે.
ફ્લોરિનમાં $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે,તેથી આ સમૂહના તમામ તત્વોમાં પણ $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
પરિણામે,તે બધા સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે અને તેમની સંયોજકતા $1$ હોય છે.
એક જ સમૂહમાં રહેલા તત્વોમાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોય છે.
ફ્લોરિનમાં $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે,તેથી આ સમૂહના તમામ તત્વોમાં પણ $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
પરિણામે,તે બધા સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે અને તેમની સંયોજકતા $1$ હોય છે.
0 likes
View Solution7
Medium
એક પરમાણુની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 7$ છે.
$(a)$ આ તત્વનો પરમાણ્વીય ક્રમાંક શું છે?
$(b)$ નીચેનામાંથી કયા તત્વ સાથે તે રાસાયણિક રીતે સમાનતા ધરાવશે? (પરમાણ્વીય ક્રમાંક કૌંસમાં આપેલા છે.)
$N(7), F(9), P(15), Ar(18)$
$(a)$ આ તત્વનો પરમાણ્વીય ક્રમાંક શું છે?
$(b)$ નીચેનામાંથી કયા તત્વ સાથે તે રાસાયણિક રીતે સમાનતા ધરાવશે? (પરમાણ્વીય ક્રમાંક કૌંસમાં આપેલા છે.)
$N(7), F(9), P(15), Ar(18)$
Solution
(B) પરમાણ્વીય ક્રમાંક એ તમામ કક્ષામાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યાનો સરવાળો છે: $2 + 8 + 7 = 17$. તેથી,પરમાણ્વીય ક્રમાંક $17$ છે.
$(b)$ સમાન સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા તત્વો સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે. આપેલ તત્વમાં $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$F(9)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 7$ છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં પણ $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તેથી,તે $F(9)$ સાથે રાસાયણિક રીતે સમાનતા ધરાવે છે.
$(b)$ સમાન સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા તત્વો સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે. આપેલ તત્વમાં $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$F(9)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 7$ છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં પણ $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તેથી,તે $F(9)$ સાથે રાસાયણિક રીતે સમાનતા ધરાવે છે.
0 likes
View Solution8
Medium
આવર્ત કોષ્ટકમાં ત્રણ તત્વો $A$, $B$ અને $C$ ના સ્થાન નીચે મુજબ દર્શાવેલ છે:
$(a)$ $A$ ધાતુ છે કે અધાતુ તે જણાવો.
$(b)$ $C$ એ $A$ કરતા વધુ સક્રિય છે કે ઓછું સક્રિય તે જણાવો.
| સમૂહ $16$ | સમૂહ $17$ |
| - | - |
| - | $A$ |
| - | - |
| $B$ | $C$ |
$(a)$ $A$ ધાતુ છે કે અધાતુ તે જણાવો.
$(b)$ $C$ એ $A$ કરતા વધુ સક્રિય છે કે ઓછું સક્રિય તે જણાવો.
Solution
$A$ એ અધાતુ છે કારણ કે તે સમૂહ $17$ માં આવેલું છે, જેમાં હેલોજન તત્વોનો સમાવેશ થાય છે, અને તમામ હેલોજન અધાતુઓ છે.
$(b)$ $C$ એ $A$ કરતા ઓછું સક્રિય છે. સમૂહ $17$ (હેલોજન) માં, જેમ આપણે સમૂહમાં નીચે જઈએ છીએ તેમ તત્વોની સક્રિયતા ઘટે છે કારણ કે પરમાણુનું કદ વધે છે અને ઇલેક્ટ્રોન મેળવવાની વૃત્તિ ઘટે છે.
$(b)$ $C$ એ $A$ કરતા ઓછું સક્રિય છે. સમૂહ $17$ (હેલોજન) માં, જેમ આપણે સમૂહમાં નીચે જઈએ છીએ તેમ તત્વોની સક્રિયતા ઘટે છે કારણ કે પરમાણુનું કદ વધે છે અને ઇલેક્ટ્રોન મેળવવાની વૃત્તિ ઘટે છે.
0 likes
View Solution9
Medium
આવર્ત કોષ્ટકમાં ત્રણ તત્વો $A$,$B$ અને $C$ ના સ્થાન નીચે મુજબ દર્શાવેલ છે:
$(a)$ શું $C$ નું કદ $B$ કરતા મોટું હશે કે નાનું?
$(b)$ તત્વ $A$ દ્વારા કયા પ્રકારનો આયન,ધનઆયન (cation) કે ઋણઆયન (anion),બનશે?
| સમૂહ $16$ | સમૂહ $17$ |
|---|---|
| - | - |
| - | $A$ |
| - | - |
| $B$ | $C$ |
$(a)$ શું $C$ નું કદ $B$ કરતા મોટું હશે કે નાનું?
$(b)$ તત્વ $A$ દ્વારા કયા પ્રકારનો આયન,ધનઆયન (cation) કે ઋણઆયન (anion),બનશે?
Solution
(N/A) નું કદ $B$ કરતા નાનું હશે. જેમ આપણે આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જઈએ છીએ,તેમ પરમાણ્વીય ક્રમાંક વધવાને કારણે કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જે ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્રની નજીક ખેંચે છે,પરિણામે પરમાણ્વીય કદ ઘટે છે.
$(b)$ $A$ ઋણઆયન (anion) બનાવશે. કારણ કે $A$ સમૂહ $17$ માં આવેલું છે,તેની બાહ્યતમ કક્ષામાં $7$ ઇલેક્ટ્રોન છે અને તેને અષ્ટક પૂર્ણ કરવા માટે એક ઇલેક્ટ્રોનની જરૂર છે,તેથી તે ઇલેક્ટ્રોન મેળવીને ઋણઆયન બનાવે છે.
$(b)$ $A$ ઋણઆયન (anion) બનાવશે. કારણ કે $A$ સમૂહ $17$ માં આવેલું છે,તેની બાહ્યતમ કક્ષામાં $7$ ઇલેક્ટ્રોન છે અને તેને અષ્ટક પૂર્ણ કરવા માટે એક ઇલેક્ટ્રોનની જરૂર છે,તેથી તે ઇલેક્ટ્રોન મેળવીને ઋણઆયન બનાવે છે.
0 likes
View Solution10
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું તત્વ સૌથી વધુ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે?
A
$Na$
B
$Al$
C
$P$
D
$Si$
Solution
(C) સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે,આપણે તત્વોના સમૂહ નંબર અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક કોન્ફિગરેશન જોઈએ છીએ:
$1$. $Na$ (સોડિયમ) નો પરમાણુ ક્રમાંક $11$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $2, 8, 1$ છે. તેમાં $1$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
$2$. $Al$ (એલ્યુમિનિયમ) નો પરમાણુ ક્રમાંક $13$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $2, 8, 3$ છે. તેમાં $3$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
$3$. $Si$ (સિલિકોન) નો પરમાણુ ક્રમાંક $14$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $2, 8, 4$ છે. તેમાં $4$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
$4$. $P$ (ફોસ્ફરસ) નો પરમાણુ ક્રમાંક $15$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $2, 8, 5$ છે. તેમાં $5$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
આમ,$P$ સૌથી વધુ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન $(5)$ ધરાવે છે.
$1$. $Na$ (સોડિયમ) નો પરમાણુ ક્રમાંક $11$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $2, 8, 1$ છે. તેમાં $1$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
$2$. $Al$ (એલ્યુમિનિયમ) નો પરમાણુ ક્રમાંક $13$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $2, 8, 3$ છે. તેમાં $3$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
$3$. $Si$ (સિલિકોન) નો પરમાણુ ક્રમાંક $14$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $2, 8, 4$ છે. તેમાં $4$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
$4$. $P$ (ફોસ્ફરસ) નો પરમાણુ ક્રમાંક $15$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $2, 8, 5$ છે. તેમાં $5$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
આમ,$P$ સૌથી વધુ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન $(5)$ ધરાવે છે.
0 likes
View Solution11
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો વિકલ્પ $O$,$F$ અને $N$ ની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યાનો સાચો વધતો ક્રમ દર્શાવે છે?
A
$O < F < N$
B
$N < F < O$
C
$O < N < F$
D
$F < O < N$
Solution
(D) આવર્ત કોષ્ટકમાં,આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભારમાં વધારો થવાને કારણે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા સામાન્ય રીતે ઘટે છે.
$N$,$O$ અને $F$ ત્રણેય આવર્ત કોષ્ટકના $2^{nd}$ આવર્તના તત્વો છે.
તેમના પરમાણુ ક્રમાંક $N (7)$,$O (8)$ અને $F (9)$ છે.
જેમ જેમ પરમાણુ ક્રમાંક ડાબેથી જમણી તરફ વધે છે,તેમ પ્રોટોનની સંખ્યા વધે છે,જે ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્રની નજીક ખેંચે છે,પરિણામે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા નાની થાય છે.
તેથી,પરમાણ્વીય ત્રિજ્યાનો ક્રમ $F < O < N$ છે.
આમ,સાચો વધતો ક્રમ $F < O < N$ છે.
$N$,$O$ અને $F$ ત્રણેય આવર્ત કોષ્ટકના $2^{nd}$ આવર્તના તત્વો છે.
તેમના પરમાણુ ક્રમાંક $N (7)$,$O (8)$ અને $F (9)$ છે.
જેમ જેમ પરમાણુ ક્રમાંક ડાબેથી જમણી તરફ વધે છે,તેમ પ્રોટોનની સંખ્યા વધે છે,જે ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્રની નજીક ખેંચે છે,પરિણામે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા નાની થાય છે.
તેથી,પરમાણ્વીય ત્રિજ્યાનો ક્રમ $F < O < N$ છે.
આમ,સાચો વધતો ક્રમ $F < O < N$ છે.
0 likes
View Solution12
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા તત્વની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા સૌથી મોટી છે?
A
$K$
B
$Mg$
C
$Na$
D
$Ca$
Solution
(A) આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં નવી ઇલેક્ટ્રોન કક્ષા ઉમેરાવાને કારણે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા વધે છે.
આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધવાને કારણે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ઘટે છે.
આપેલા તત્વોની સરખામણી:
$Na$ (\text{સમૂહ} $1$, \text{આવર્ત} $3$)
$Mg$ (\text{સમૂહ} $2$, \text{આવર્ત} $3$)
$K$ (\text{સમૂહ} $1$, \text{આવર્ત} $4$)
$Ca$ (\text{સમૂહ} $2$, \text{આવર્ત} $4$)
\text{આવર્ત} $4$ ના તત્વોની ત્રિજ્યા \text{આવર્ત} $3$ ના તત્વો કરતા મોટી હોય છે.
$K$ અને $Ca$ વચ્ચે, $K$ આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબી બાજુએ છે, જેનો અર્થ છે કે તેનો અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર $Ca$ કરતા ઓછો છે, પરિણામે તેની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા મોટી છે.
તેથી, આપેલા વિકલ્પોમાંથી $K$ ની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા સૌથી મોટી છે.
આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધવાને કારણે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ઘટે છે.
આપેલા તત્વોની સરખામણી:
$Na$ (\text{સમૂહ} $1$, \text{આવર્ત} $3$)
$Mg$ (\text{સમૂહ} $2$, \text{આવર્ત} $3$)
$K$ (\text{સમૂહ} $1$, \text{આવર્ત} $4$)
$Ca$ (\text{સમૂહ} $2$, \text{આવર્ત} $4$)
\text{આવર્ત} $4$ ના તત્વોની ત્રિજ્યા \text{આવર્ત} $3$ ના તત્વો કરતા મોટી હોય છે.
$K$ અને $Ca$ વચ્ચે, $K$ આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબી બાજુએ છે, જેનો અર્થ છે કે તેનો અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર $Ca$ કરતા ઓછો છે, પરિણામે તેની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા મોટી છે.
તેથી, આપેલા વિકલ્પોમાંથી $K$ ની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા સૌથી મોટી છે.
0 likes
View Solution13
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું તત્વ સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવશે?
A
$Mg$
B
$K$
C
$Na$
D
$Ca$
Solution
(B) કોઈ તત્વ કેટલી સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે તેનો આધાર તેની આયનીકરણ ઉર્જા (ionization energy) પર રહેલો છે.
ઓછી આયનીકરણ ઉર્જાનો અર્થ એ છે કે તત્વ વધુ સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.
સામાન્ય રીતે,સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં આયનીકરણ ઉર્જા ઘટે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં વધે છે.
આપેલા તત્વોની સરખામણી કરીએ: $Na$ (સમૂહ $1$,આવર્ત $3$),$Mg$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $3$),$K$ (સમૂહ $1$,આવર્ત $4$),અને $Ca$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $4$).
આમાંથી,$K$ સૌથી નીચેના આવર્ત $(4)$ માં અને સમૂહ $1$ માં છે,જેનો અર્થ છે કે તેની પરમાણુ ત્રિજ્યા સૌથી મોટી છે અને તેના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન પર કેન્દ્રનું આકર્ષણ બળ સૌથી ઓછું છે.
તેથી,$K$ ની આયનીકરણ ઉર્જા સૌથી ઓછી છે અને તે સૌથી સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.
ઓછી આયનીકરણ ઉર્જાનો અર્થ એ છે કે તત્વ વધુ સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.
સામાન્ય રીતે,સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં આયનીકરણ ઉર્જા ઘટે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં વધે છે.
આપેલા તત્વોની સરખામણી કરીએ: $Na$ (સમૂહ $1$,આવર્ત $3$),$Mg$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $3$),$K$ (સમૂહ $1$,આવર્ત $4$),અને $Ca$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $4$).
આમાંથી,$K$ સૌથી નીચેના આવર્ત $(4)$ માં અને સમૂહ $1$ માં છે,જેનો અર્થ છે કે તેની પરમાણુ ત્રિજ્યા સૌથી મોટી છે અને તેના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન પર કેન્દ્રનું આકર્ષણ બળ સૌથી ઓછું છે.
તેથી,$K$ ની આયનીકરણ ઉર્જા સૌથી ઓછી છે અને તે સૌથી સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.
0 likes
View Solution14
MediumMCQ
નીચેના તત્વોને તેમના ઘટતા ધાત્વીય ગુણધર્મના ક્રમમાં ગોઠવો:
$Na, Si, Cl, Mg, Al$
$Na, Si, Cl, Mg, Al$
A
$Na > Mg > Al > Si > Cl$
B
$Cl > Si > Al > Mg > Na$
C
$Na > Al > Mg > Cl > Si$
D
$Al > Na > Si > Cl > Mg$
Solution
(A) ધાત્વીય ગુણધર્મ એટલે તત્વની ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ.
આવર્ત કોષ્ટકમાં,જેમ આપણે આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જઈએ છીએ તેમ ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે કારણ કે અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જેનાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાનું મુશ્કેલ બને છે.
આપેલા તમામ તત્વો $(Na, Mg, Al, Si, Cl)$ આવર્ત કોષ્ટકના $3^{rd}$ આવર્તના છે.
$3^{rd}$ આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ તેમનો ક્રમ આ મુજબ છે: $Na$ (સમૂહ $1$),$Mg$ (સમૂહ $2$),$Al$ (સમૂહ $13$),$Si$ (સમૂહ $14$),$Cl$ (સમૂહ $17$).
તેથી,ધાત્વીય ગુણધર્મનો ઘટતો ક્રમ: $Na > Mg > Al > Si > Cl$ છે.
આવર્ત કોષ્ટકમાં,જેમ આપણે આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જઈએ છીએ તેમ ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે કારણ કે અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જેનાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાનું મુશ્કેલ બને છે.
આપેલા તમામ તત્વો $(Na, Mg, Al, Si, Cl)$ આવર્ત કોષ્ટકના $3^{rd}$ આવર્તના છે.
$3^{rd}$ આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ તેમનો ક્રમ આ મુજબ છે: $Na$ (સમૂહ $1$),$Mg$ (સમૂહ $2$),$Al$ (સમૂહ $13$),$Si$ (સમૂહ $14$),$Cl$ (સમૂહ $17$).
તેથી,ધાત્વીય ગુણધર્મનો ઘટતો ક્રમ: $Na > Mg > Al > Si > Cl$ છે.
0 likes
View Solution15
MediumMCQ
નીચેના તત્વોને તેમના વધતા અધાત્વીય ગુણધર્મના ક્રમમાં ગોઠવો:
$Li, O, C, Be, F$
$Li, O, C, Be, F$
A
$F < O < C < Be < Li$
B
$Li < Be < C < O < F$
C
$F < O < C < Be < Li$
D
$F < O < Be < C < Li$
Solution
(B) આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં તત્વોનો અધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે.
આ તત્વો આવર્ત કોષ્ટકના $2^{nd}$ આવર્તના છે.
$2^{nd}$ આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ આ તત્વોનો ક્રમ આ મુજબ છે: $Li, Be, C, O, F$.
અધાત્વીય ગુણધર્મ ડાબેથી જમણી તરફ વધતો હોવાથી,વધતા અધાત્વીય ગુણધર્મનો ક્રમ $Li < Be < C < O < F$ થશે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
આ તત્વો આવર્ત કોષ્ટકના $2^{nd}$ આવર્તના છે.
$2^{nd}$ આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ આ તત્વોનો ક્રમ આ મુજબ છે: $Li, Be, C, O, F$.
અધાત્વીય ગુણધર્મ ડાબેથી જમણી તરફ વધતો હોવાથી,વધતા અધાત્વીય ગુણધર્મનો ક્રમ $Li < Be < C < O < F$ થશે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
0 likes
View Solution16
EasyMCQ
આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં નીચેનામાંથી શું વધતું નથી?
A
પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા
B
ધાત્વીય ગુણધર્મ
C
તત્વમાં કક્ષાની સંખ્યા
D
સંયોજકતા
Solution
(D) $1$. આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા વધે છે કારણ કે કક્ષાની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
$2$. ધાત્વીય ગુણધર્મ સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે કારણ કે પરમાણુ કદ વધવાને લીધે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ વધે છે.
$3$. સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં દરેક ક્રમિક તત્વ માટે કક્ષાની સંખ્યામાં $1$ નો વધારો થાય છે.
$4$. એક જ સમૂહના તમામ તત્વો માટે સંયોજકતા સમાન રહે છે કારણ કે તેમની પાસે સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોય છે. તેથી,તે વધતી નથી.
$2$. ધાત્વીય ગુણધર્મ સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે કારણ કે પરમાણુ કદ વધવાને લીધે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ વધે છે.
$3$. સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં દરેક ક્રમિક તત્વ માટે કક્ષાની સંખ્યામાં $1$ નો વધારો થાય છે.
$4$. એક જ સમૂહના તમામ તત્વો માટે સંયોજકતા સમાન રહે છે કારણ કે તેમની પાસે સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોય છે. તેથી,તે વધતી નથી.
0 likes
View Solution17
EasyMCQ
આવર્ત કોષ્ટકમાં આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં,પરમાણુનું કદ.
A
ઘટે છે
B
વધે છે
C
નોંધપાત્ર રીતે બદલાતું નથી
D
પહેલા ઘટે છે અને પછી વધે છે
Solution
(A) આવર્ત કોષ્ટકમાં,જ્યારે આપણે એક આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જઈએ છીએ,ત્યારે પરમાણુ ક્રમાંક વધે છે,જેનો અર્થ છે કે કેન્દ્રમાં પ્રોટોનની સંખ્યા વધે છે.
આનાથી કેન્દ્રીય વીજભારમાં વધારો થાય છે,જે ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્ર તરફ વધુ મજબૂતીથી ખેંચે છે.
જોકે ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા પણ વધે છે,પરંતુ તેઓ સમાન કક્ષામાં ઉમેરાય છે.
પરિણામે,અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જેના કારણે આવર્તમાં પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ઘટે છે.
આનાથી કેન્દ્રીય વીજભારમાં વધારો થાય છે,જે ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્ર તરફ વધુ મજબૂતીથી ખેંચે છે.
જોકે ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા પણ વધે છે,પરંતુ તેઓ સમાન કક્ષામાં ઉમેરાય છે.
પરિણામે,અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જેના કારણે આવર્તમાં પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ઘટે છે.
0 likes
View Solution18
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો તત્વોનો સમૂહ તેમના વધતા ધાત્વીય ગુણધર્મના ક્રમમાં લખાયેલ છે?
A
$Na, Li, K$
B
$Be, Mg, Ca$
C
$Mg, Al, Si$
D
$C, O, N$
Solution
(B) ધાત્વીય ગુણધર્મ એટલે તત્વની ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ.
સમૂહમાં,ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે કારણ કે પરમાણુનું કદ વધે છે અને સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન પર કેન્દ્રનું આકર્ષણ બળ ઘટે છે.
આવર્તમાં,ડાબેથી જમણે જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે કારણ કે પરમાણુનું કદ ઘટે છે અને અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જેનાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાનું મુશ્કેલ બને છે.
વિકલ્પ $B$ માટે: $Be$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $2$),$Mg$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $3$),અને $Ca$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $4$).
જેમ આપણે સમૂહ $2$ માં $Be$ થી $Mg$ અને $Ca$ તરફ નીચે જઈએ છીએ,તેમ ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે.
તેથી,$Be < Mg < Ca$ નો ક્રમ વધતા ધાત્વીય ગુણધર્મને દર્શાવે છે.
સમૂહમાં,ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે કારણ કે પરમાણુનું કદ વધે છે અને સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન પર કેન્દ્રનું આકર્ષણ બળ ઘટે છે.
આવર્તમાં,ડાબેથી જમણે જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે કારણ કે પરમાણુનું કદ ઘટે છે અને અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જેનાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાનું મુશ્કેલ બને છે.
વિકલ્પ $B$ માટે: $Be$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $2$),$Mg$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $3$),અને $Ca$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $4$).
જેમ આપણે સમૂહ $2$ માં $Be$ થી $Mg$ અને $Ca$ તરફ નીચે જઈએ છીએ,તેમ ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે.
તેથી,$Be < Mg < Ca$ નો ક્રમ વધતા ધાત્વીય ગુણધર્મને દર્શાવે છે.
0 likes
View Solution19
Medium
ત્રણ તત્વો $A$, $B$ અને $C$ ની બાહ્યતમ કક્ષામાં અનુક્રમે $3$, $4$ અને $2$ ઇલેક્ટ્રોન છે. આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં તેઓ કયા સમૂહના છે તે નક્કી કરો અને તેમની સંયોજકતા જણાવો.
Solution
(N/A) આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં તત્વનો સમૂહ નંબર તેની સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા નક્કી કરી શકાય છે। $2$ કરતા વધારે સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા તત્વો માટે, સમૂહ નંબર $(10 + \text{સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા})$ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
$1$. તત્વ $A$ માટે (સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $3$): સમૂહ નંબર = $10 + 3 = 13$. સંયોજકતા = $3$.
$2$. તત્વ $B$ માટે (સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $4$): સમૂહ નંબર = $10 + 4 = 14$. સંયોજકતા = $4$.
$3$. તત્વ $C$ માટે (સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $2$): સમૂહ નંબર = $2$. સંયોજકતા = $2$.
$1$. તત્વ $A$ માટે (સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $3$): સમૂહ નંબર = $10 + 3 = 13$. સંયોજકતા = $3$.
$2$. તત્વ $B$ માટે (સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $4$): સમૂહ નંબર = $10 + 4 = 14$. સંયોજકતા = $4$.
$3$. તત્વ $C$ માટે (સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $2$): સમૂહ નંબર = $2$. સંયોજકતા = $2$.
| તત્વ | સમૂહ નંબર | સંયોજકતા |
| $A$ | $13$ | $3$ |
| $B$ | $14$ | $4$ |
| $C$ | $2$ | $2$ |
0 likes
View Solution20
Medium
બે જાતિઓ $X$ અને $Y$ ની ત્રિજ્યાની તુલના કરો. તમારા જવાબ માટે કારણો આપો.
$(a)$ $X$ માં $12$ પ્રોટોન અને $12$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
$(b)$ $Y$ માં $12$ પ્રોટોન અને $10$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
$(a)$ $X$ માં $12$ પ્રોટોન અને $12$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
$(b)$ $Y$ માં $12$ પ્રોટોન અને $10$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
Solution
(B) જાતિ $Y$ ની ત્રિજ્યા જાતિ $X$ કરતા નાની છે.
કારણ:
$1$. જાતિ $X$ એ તટસ્થ મેગ્નેશિયમ પરમાણુ $(Mg)$ છે જેમાં $12$ પ્રોટોન અને $12$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
$2$. જાતિ $Y$ એ મેગ્નેશિયમ ધન આયન $(Mg^{2+})$ છે જે $2$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાથી બને છે,પરિણામે તેમાં $12$ પ્રોટોન અને $10$ ઇલેક્ટ્રોન રહે છે.
$3$. $Y$ માં,કેન્દ્રીય વીજભાર ($12$ પ્રોટોન) એ $X$ ની સરખામણીમાં ઓછા ઇલેક્ટ્રોન ($10$ ઇલેક્ટ્રોન) પર કાર્ય કરે છે. આનાથી પ્રતિ ઇલેક્ટ્રોન અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જે બાકીના ઇલેક્ટ્રોન કક્ષકોને કેન્દ્રની વધુ નજીક ખેંચે છે.
$4$. વધુમાં,ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાને કારણે સૌથી બહારની કક્ષા દૂર થઈ શકે છે,જે પરમાણુ ત્રિજ્યાની તુલનામાં આયનીય ત્રિજ્યાને વધુ ઘટાડે છે.
કારણ:
$1$. જાતિ $X$ એ તટસ્થ મેગ્નેશિયમ પરમાણુ $(Mg)$ છે જેમાં $12$ પ્રોટોન અને $12$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
$2$. જાતિ $Y$ એ મેગ્નેશિયમ ધન આયન $(Mg^{2+})$ છે જે $2$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાથી બને છે,પરિણામે તેમાં $12$ પ્રોટોન અને $10$ ઇલેક્ટ્રોન રહે છે.
$3$. $Y$ માં,કેન્દ્રીય વીજભાર ($12$ પ્રોટોન) એ $X$ ની સરખામણીમાં ઓછા ઇલેક્ટ્રોન ($10$ ઇલેક્ટ્રોન) પર કાર્ય કરે છે. આનાથી પ્રતિ ઇલેક્ટ્રોન અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જે બાકીના ઇલેક્ટ્રોન કક્ષકોને કેન્દ્રની વધુ નજીક ખેંચે છે.
$4$. વધુમાં,ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાને કારણે સૌથી બહારની કક્ષા દૂર થઈ શકે છે,જે પરમાણુ ત્રિજ્યાની તુલનામાં આયનીય ત્રિજ્યાને વધુ ઘટાડે છે.
0 likes
View Solution21
MediumMCQ
નીચેના તત્વોને તેમની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યાના વધતા ક્રમમાં ગોઠવો.
$(a)$ $Li, Be, F, N$
$(b)$ $Cl, At, Br, I$
$(a)$ $Li, Be, F, N$
$(b)$ $Cl, At, Br, I$
A
$(a) F < N < Be < Li$
$(b) At < I < Br < Cl$
$(b) At < I < Br < Cl$
B
$(a) N < F < Be < Li$
$(b) At < I < Br < Cl$
$(b) At < I < Br < Cl$
C
$(a) Li < Be < F < N$
$(b) Cl < Br < I < At$
$(b) Cl < Br < I < At$
D
$(a) F < N < Be < Li$
$(b) Cl < Br < I < At$
$(b) Cl < Br < I < At$
Solution
(D) આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધવાને કારણે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ઘટે છે.
$(a)$ $Li, Be, N, F$ બીજા આવર્તના તત્વો છે. તેમની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યાના વધતા ક્રમમાં ગોઠવણી: $F < N < Be < Li$.
$(b)$ $Cl, Br, I, At$ હેલોજન સમૂહ ($17$ મો સમૂહ) ના તત્વો છે. સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં નવી કક્ષા ઉમેરાવાને કારણે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા વધે છે. તેમની વધતા ક્રમમાં ગોઠવણી: $Cl < Br < I < At$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a) F < N < Be < Li$ અને $(b) Cl < Br < I < At$ છે.
$(a)$ $Li, Be, N, F$ બીજા આવર્તના તત્વો છે. તેમની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યાના વધતા ક્રમમાં ગોઠવણી: $F < N < Be < Li$.
$(b)$ $Cl, Br, I, At$ હેલોજન સમૂહ ($17$ મો સમૂહ) ના તત્વો છે. સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં નવી કક્ષા ઉમેરાવાને કારણે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા વધે છે. તેમની વધતા ક્રમમાં ગોઠવણી: $Cl < Br < I < At$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a) F < N < Be < Li$ અને $(b) Cl < Br < I < At$ છે.
0 likes
View Solution22
MediumMCQ
નીચેના તત્વોને તેમના ધાત્વીય ગુણધર્મના વધતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$Mg, Ca, K, Ge, Ga$
$Mg, Ca, K, Ge, Ga$
A
$K < Ca < Mg < Ga < Ge$
B
$K < Ca < Mg < Ge < Ga$
C
$Ge < Ga < Mg < Ca < K$
D
$Ga < Ge < Mg < Ca < K$
Solution
(C) જેમ આપણે સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જઈએ તેમ ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જઈએ તેમ ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે.
$1$. $K$ (પોટેશિયમ) સમૂહ $1$,આવર્ત $4$ માં છે.
$2$. $Ca$ (કેલ્શિયમ) સમૂહ $2$,આવર્ત $4$ માં છે.
$3$. $Ga$ (ગેલિયમ) સમૂહ $13$,આવર્ત $4$ માં છે.
$4$. $Ge$ (જર્મેનિયમ) સમૂહ $14$,આવર્ત $4$ માં છે.
$5$. $Mg$ (મેગ્નેશિયમ) સમૂહ $2$,આવર્ત $3$ માં છે.
આ તત્વોની સરખામણી કરતા,$K$ સૌથી વધુ ધાત્વીય છે (સમૂહ $1$),ત્યારબાદ $Ca$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $4$),ત્યારબાદ $Mg$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $3$,જે $Ca$ કરતા ઓછો ધાત્વીય છે કારણ કે તે ઉપરના આવર્તમાં છે),ત્યારબાદ $Ga$ (સમૂહ $13$),અને છેલ્લે $Ge$ (સમૂહ $14$) આવે છે.
આમ,ધાત્વીય ગુણધર્મનો વધતો ક્રમ $Ge < Ga < Mg < Ca < K$ છે.
$1$. $K$ (પોટેશિયમ) સમૂહ $1$,આવર્ત $4$ માં છે.
$2$. $Ca$ (કેલ્શિયમ) સમૂહ $2$,આવર્ત $4$ માં છે.
$3$. $Ga$ (ગેલિયમ) સમૂહ $13$,આવર્ત $4$ માં છે.
$4$. $Ge$ (જર્મેનિયમ) સમૂહ $14$,આવર્ત $4$ માં છે.
$5$. $Mg$ (મેગ્નેશિયમ) સમૂહ $2$,આવર્ત $3$ માં છે.
આ તત્વોની સરખામણી કરતા,$K$ સૌથી વધુ ધાત્વીય છે (સમૂહ $1$),ત્યારબાદ $Ca$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $4$),ત્યારબાદ $Mg$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $3$,જે $Ca$ કરતા ઓછો ધાત્વીય છે કારણ કે તે ઉપરના આવર્તમાં છે),ત્યારબાદ $Ga$ (સમૂહ $13$),અને છેલ્લે $Ge$ (સમૂહ $14$) આવે છે.
આમ,ધાત્વીય ગુણધર્મનો વધતો ક્રમ $Ge < Ga < Mg < Ca < K$ છે.
0 likes
View Solution23
Medium
નાઈટ્રોજન (પરમાણુ ક્રમાંક $7$) અને ફોસ્ફરસ (પરમાણુ ક્રમાંક $15$) આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $15$ ના તત્વો છે. આ બે તત્વોની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના લખો. આમાંથી કયું તત્વ વધુ વિદ્યુતઋણ હશે? શા માટે?
Solution
(A) નાઈટ્રોજન $(N)$ અને ફોસ્ફરસ $(P)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના નીચે મુજબ છે:
નાઈટ્રોજન એ ફોસ્ફરસ કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ છે.
કારણ:
$1$. વિદ્યુતઋણતા એટલે પરમાણુની ભાગીદારીના ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને પોતાની તરફ આકર્ષવાની ક્ષમતા.
$2$. આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં,ઇલેક્ટ્રોન કક્ષાની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
$3$. નાઈટ્રોજનમાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન $L$ કક્ષામાં (કેન્દ્રની નજીક) હોય છે,જ્યારે ફોસ્ફરસમાં તે $M$ કક્ષામાં (કેન્દ્રથી દૂર) હોય છે.
$4$. કેન્દ્રથી અંતર વધવાને કારણે અને શીલ્ડિંગ અસર વધવાને કારણે,સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન પર લાગતું અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર ઘટે છે.
$5$. પરિણામે,ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષવાની ક્ષમતા ઘટે છે,તેથી નાઈટ્રોજન ફોસ્ફરસ કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ છે.
| તત્વ | ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $(K, L, M)$ |
|---|---|
| નાઈટ્રોજન $(Z=7)$ | $2, 5$ |
| ફોસ્ફરસ $(Z=15)$ | $2, 8, 5$ |
નાઈટ્રોજન એ ફોસ્ફરસ કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ છે.
કારણ:
$1$. વિદ્યુતઋણતા એટલે પરમાણુની ભાગીદારીના ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને પોતાની તરફ આકર્ષવાની ક્ષમતા.
$2$. આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં,ઇલેક્ટ્રોન કક્ષાની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
$3$. નાઈટ્રોજનમાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન $L$ કક્ષામાં (કેન્દ્રની નજીક) હોય છે,જ્યારે ફોસ્ફરસમાં તે $M$ કક્ષામાં (કેન્દ્રથી દૂર) હોય છે.
$4$. કેન્દ્રથી અંતર વધવાને કારણે અને શીલ્ડિંગ અસર વધવાને કારણે,સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન પર લાગતું અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર ઘટે છે.
$5$. પરિણામે,ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષવાની ક્ષમતા ઘટે છે,તેથી નાઈટ્રોજન ફોસ્ફરસ કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ છે.
0 likes
View Solution24
Difficult
$(a)$ તત્વોની વિદ્યુત-ધન (Electropositive) પ્રકૃતિ સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં ઘટે છે.
$(b)$ તત્વોની વિદ્યુત-ઋણતા (Electronegativity) સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં ઘટે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં વધે છે.
$(c)$ પરમાણ્વીય કદ સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં ઘટે છે.
$(d)$ ધાત્વીય ગુણધર્મ સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં ઘટે છે.
આવર્ત કોષ્ટકના ઉપરના વલણોના આધારે,પરમાણ્વીય ક્રમાંક $3$ થી $9$ ધરાવતા તત્વો વિશે નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો:
$(a)$ તેમાંથી સૌથી વધુ વિદ્યુત-ધન તત્વનું નામ જણાવો.
$(b)$ સૌથી વધુ વિદ્યુત-ઋણ તત્વનું નામ જણાવો.
$(c)$ સૌથી નાનું પરમાણ્વીય કદ ધરાવતા તત્વનું નામ જણાવો.
$(d)$ અર્ધધાતુ (Metalloid) હોય તેવા તત્વનું નામ જણાવો.
$(e)$ મહત્તમ સંયોજકતા દર્શાવતા તત્વનું નામ જણાવો.
$(b)$ તત્વોની વિદ્યુત-ઋણતા (Electronegativity) સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં ઘટે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં વધે છે.
$(c)$ પરમાણ્વીય કદ સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં ઘટે છે.
$(d)$ ધાત્વીય ગુણધર્મ સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં ઘટે છે.
આવર્ત કોષ્ટકના ઉપરના વલણોના આધારે,પરમાણ્વીય ક્રમાંક $3$ થી $9$ ધરાવતા તત્વો વિશે નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો:
$(a)$ તેમાંથી સૌથી વધુ વિદ્યુત-ધન તત્વનું નામ જણાવો.
$(b)$ સૌથી વધુ વિદ્યુત-ઋણ તત્વનું નામ જણાવો.
$(c)$ સૌથી નાનું પરમાણ્વીય કદ ધરાવતા તત્વનું નામ જણાવો.
$(d)$ અર્ધધાતુ (Metalloid) હોય તેવા તત્વનું નામ જણાવો.
$(e)$ મહત્તમ સંયોજકતા દર્શાવતા તત્વનું નામ જણાવો.
Solution
(A) પરમાણ્વીય ક્રમાંક $3$ થી $9$ ધરાવતા તત્વો છે: લિથિયમ ($Li$,$Z=3$),બેરિલિયમ ($Be$,$Z=4$),બોરોન ($B$,$Z=5$),કાર્બન ($C$,$Z=6$),નાઈટ્રોજન ($N$,$Z=7$),ઓક્સિજન ($O$,$Z=8$),અને ફ્લોરિન ($F$,$Z=9$). આ તત્વો બીજા આવર્તના છે.
$(a)$ આવર્તમાં વિદ્યુત-ધન પ્રકૃતિ ઘટે છે. તેથી,પ્રથમ તત્વ લિથિયમ $(Li)$ સૌથી વધુ વિદ્યુત-ધન છે.
$(b)$ આવર્તમાં વિદ્યુત-ઋણતા વધે છે. તેથી,છેલ્લું તત્વ ફ્લોરિન $(F)$ સૌથી વધુ વિદ્યુત-ઋણ છે.
$(c)$ આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં પરમાણ્વીય કદ ઘટે છે. તેથી,ફ્લોરિન $(F)$ સૌથી નાનું પરમાણ્વીય કદ ધરાવે છે.
$(d)$ બોરોન $(B)$ એ ધાતુ અને અધાતુની વચ્ચે આવેલું અર્ધધાતુ તત્વ છે.
$(e)$ સંયોજકતા $1$ થી $4$ સુધી વધે છે અને પછી $1$ સુધી ઘટે છે. કાર્બન $(C)$ ની સંયોજકતા $4$ છે,જે આ શ્રેણીમાં મહત્તમ છે.
$(a)$ આવર્તમાં વિદ્યુત-ધન પ્રકૃતિ ઘટે છે. તેથી,પ્રથમ તત્વ લિથિયમ $(Li)$ સૌથી વધુ વિદ્યુત-ધન છે.
$(b)$ આવર્તમાં વિદ્યુત-ઋણતા વધે છે. તેથી,છેલ્લું તત્વ ફ્લોરિન $(F)$ સૌથી વધુ વિદ્યુત-ઋણ છે.
$(c)$ આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં પરમાણ્વીય કદ ઘટે છે. તેથી,ફ્લોરિન $(F)$ સૌથી નાનું પરમાણ્વીય કદ ધરાવે છે.
$(d)$ બોરોન $(B)$ એ ધાતુ અને અધાતુની વચ્ચે આવેલું અર્ધધાતુ તત્વ છે.
$(e)$ સંયોજકતા $1$ થી $4$ સુધી વધે છે અને પછી $1$ સુધી ઘટે છે. કાર્બન $(C)$ ની સંયોજકતા $4$ છે,જે આ શ્રેણીમાં મહત્તમ છે.
0 likes
View Solution25
MediumMCQ
એક તત્વ $A$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $17$ છે. તે કયા સમૂહ અને આવર્તનો છે?
A
સમૂહ $17$, આવર્ત $3$
B
સમૂહ $15$, આવર્ત $3$
C
સમૂહ $17$, આવર્ત $2$
D
સમૂહ $16$, આવર્ત $3$
Solution
$(A)$ તત્વ $A$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $17$ છે.
તત્વની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $K, L, M, N$ કક્ષાઓમાં ઇલેક્ટ્રોન ભરીને નક્કી કરવામાં આવે છે:
$K = 2$
$L = 8$
$M = 7$
$1$. આવર્ત: ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા રોકાયેલી કક્ષાઓની સંખ્યા આવર્ત નક્કી કરે છે. અહીં $3$ કક્ષાઓ $(K, L, M)$ હોવાથી, આ તત્વ $3$જા આવર્તનું છે.
$2$. સમૂહ: $2$ કરતા વધુ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા તત્વો માટે, સમૂહ ક્રમાંક $10 + \text{સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન}$ તરીકે ગણવામાં આવે છે. અહીં સૌથી બહારની કક્ષા $(M)$ માં $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તેથી, સમૂહ ક્રમાંક $10 + 7 = 17$ થાય છે.
આમ, તત્વ $A$ સમૂહ $17$ અને આવર્ત $3$ માં આવેલું છે.
તત્વની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $K, L, M, N$ કક્ષાઓમાં ઇલેક્ટ્રોન ભરીને નક્કી કરવામાં આવે છે:
$K = 2$
$L = 8$
$M = 7$
$1$. આવર્ત: ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા રોકાયેલી કક્ષાઓની સંખ્યા આવર્ત નક્કી કરે છે. અહીં $3$ કક્ષાઓ $(K, L, M)$ હોવાથી, આ તત્વ $3$જા આવર્તનું છે.
$2$. સમૂહ: $2$ કરતા વધુ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા તત્વો માટે, સમૂહ ક્રમાંક $10 + \text{સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન}$ તરીકે ગણવામાં આવે છે. અહીં સૌથી બહારની કક્ષા $(M)$ માં $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તેથી, સમૂહ ક્રમાંક $10 + 7 = 17$ થાય છે.
આમ, તત્વ $A$ સમૂહ $17$ અને આવર્ત $3$ માં આવેલું છે.
0 likes
View Solution26
Easy
$Li$ અને $K$ માંથી કોણ વધુ પ્રબળ ધાત્વીય ગુણધર્મ ધરાવશે અને શા માટે?
Solution
(B) પોટેશિયમ $(K)$ એ લિથિયમ $(Li)$ કરતા વધુ પ્રબળ ધાત્વીય ગુણધર્મ ધરાવે છે.
આનું કારણ એ છે કે ધાત્વીય ગુણધર્મ એ બાબત પર આધાર રાખે છે કે પરમાણુ કેટલી સરળતાથી તેના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવી શકે છે.
જેમ આપણે આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જઈએ છીએ,તેમ નવી કક્ષાઓ ઉમેરાવાને કારણે પરમાણ્વીય કદ વધે છે.
પરિણામે,સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન કેન્દ્રથી દૂર જાય છે અને કેન્દ્રીય વીજભાર દ્વારા ઓછા મજબૂતીથી જકડાયેલા રહે છે.
તેથી,$K$ તેના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનને $Li$ કરતા વધુ સરળતાથી ગુમાવી શકે છે,જે તેને વધુ ધાત્વીય બનાવે છે.
આનું કારણ એ છે કે ધાત્વીય ગુણધર્મ એ બાબત પર આધાર રાખે છે કે પરમાણુ કેટલી સરળતાથી તેના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવી શકે છે.
જેમ આપણે આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જઈએ છીએ,તેમ નવી કક્ષાઓ ઉમેરાવાને કારણે પરમાણ્વીય કદ વધે છે.
પરિણામે,સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન કેન્દ્રથી દૂર જાય છે અને કેન્દ્રીય વીજભાર દ્વારા ઓછા મજબૂતીથી જકડાયેલા રહે છે.
તેથી,$K$ તેના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનને $Li$ કરતા વધુ સરળતાથી ગુમાવી શકે છે,જે તેને વધુ ધાત્વીય બનાવે છે.
0 likes
View Solution27
EasyMCQ
એક તત્વ $A$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $16$ છે. તે કયા સમૂહ અને આવર્તનો છે?
A
સમૂહ $16$,આવર્ત $3$
B
સમૂહ $15$,આવર્ત $3$
C
સમૂહ $16$,આવર્ત $2$
D
સમૂહ $14$,આવર્ત $4$
Solution
(A) તત્વ $A$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $16$ છે.
આવર્ત કોષ્ટકમાં તેનું સ્થાન નક્કી કરવા માટે,આપણે તેની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના લખીએ છીએ:
$A(16) = 2, 8, 6$.
અહીં $3$ કક્ષા $(K, L, M)$ હોવાથી,આ તત્વ $3$જા આવર્તનું છે.
બાહ્યતમ કક્ષામાં $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,સમૂહ ક્રમાંક $10 + 6 = 16$ થશે.
તેથી,આ તત્વ સમૂહ $16$ અને આવર્ત $3$ માં આવેલું છે.
આવર્ત કોષ્ટકમાં તેનું સ્થાન નક્કી કરવા માટે,આપણે તેની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના લખીએ છીએ:
$A(16) = 2, 8, 6$.
અહીં $3$ કક્ષા $(K, L, M)$ હોવાથી,આ તત્વ $3$જા આવર્તનું છે.
બાહ્યતમ કક્ષામાં $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,સમૂહ ક્રમાંક $10 + 6 = 16$ થશે.
તેથી,આ તત્વ સમૂહ $16$ અને આવર્ત $3$ માં આવેલું છે.
0 likes
View Solution28
Easy
આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકના પ્રથમ સમૂહના તત્વોના કોઈપણ બે ગુણધર્મો જણાવો.
Solution
(N/A) $(i)$ તેઓની સંયોજકતા $1$ હોય છે (એકસંયોજક).
$(ii)$ તેઓ ખૂબ જ સક્રિય ધાતુઓ છે.
$(iii)$ તેઓ સ્વભાવે વિદ્યુતધન (electropositive) હોય છે.
$(iv)$ જ્યારે તેઓ ઓક્સિજન સાથે પ્રક્રિયા કરે છે ત્યારે બેઝિક ઓક્સાઈડ બનાવે છે.
$(ii)$ તેઓ ખૂબ જ સક્રિય ધાતુઓ છે.
$(iii)$ તેઓ સ્વભાવે વિદ્યુતધન (electropositive) હોય છે.
$(iv)$ જ્યારે તેઓ ઓક્સિજન સાથે પ્રક્રિયા કરે છે ત્યારે બેઝિક ઓક્સાઈડ બનાવે છે.
0 likes
View Solution29
EasyMCQ
ત્રણ તત્વો $A, B$ અને $C$ ના પરમાણુ ક્રમાંક અનુક્રમે $12, 18$ અને $20$ છે. કારણ આપીને જણાવો કે કયા બે તત્વો સમાન ગુણધર્મો દર્શાવશે.
A
$A$ અને $B$
B
$B$ અને $C$
C
$A$ અને $C$
D
આમાંથી કોઈ નહીં
Solution
(C) તત્વોની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના નીચે મુજબ છે:
તત્વ $A$ (પરમાણુ ક્રમાંક $12$): $2, 8, 2$. તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
તત્વ $B$ (પરમાણુ ક્રમાંક $18$): $2, 8, 8$. તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $8$ ઇલેક્ટ્રોન છે (સ્થાયી નિષ્ક્રિય વાયુ).
તત્વ $C$ (પરમાણુ ક્રમાંક $20$): $2, 8, 8, 2$. તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
સમાન સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા તત્વો સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે.
તેથી,તત્વો $A$ અને $C$ સમાન ગુણધર્મો દર્શાવે છે કારણ કે બંનેની સંયોજકતા કક્ષામાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન છે અને તેઓ આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $2$ માં આવે છે.
તત્વ $A$ (પરમાણુ ક્રમાંક $12$): $2, 8, 2$. તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
તત્વ $B$ (પરમાણુ ક્રમાંક $18$): $2, 8, 8$. તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $8$ ઇલેક્ટ્રોન છે (સ્થાયી નિષ્ક્રિય વાયુ).
તત્વ $C$ (પરમાણુ ક્રમાંક $20$): $2, 8, 8, 2$. તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
સમાન સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા તત્વો સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે.
તેથી,તત્વો $A$ અને $C$ સમાન ગુણધર્મો દર્શાવે છે કારણ કે બંનેની સંયોજકતા કક્ષામાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન છે અને તેઓ આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $2$ માં આવે છે.
0 likes
View Solution30
EasyMCQ
આવર્ત કોષ્ટકની જમણી બાજુએ આવેલા તત્વો દ્વારા બનતા ઓક્સાઇડનો સ્વભાવ કેવો હશે?
A
બેઝિક
B
એસિડિક
C
ઉભયધર્મી
D
તટસ્થ
Solution
(B) આવર્ત કોષ્ટકની જમણી બાજુએ આવેલા તત્વો મુખ્યત્વે અધાતુઓ છે.
અધાતુઓ જ્યારે ઓક્સિજન સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે ત્યારે તેઓ એસિડિક ઓક્સાઇડ બનાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,કાર્બન કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ બનાવે છે અને સલ્ફર સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ $(SO_2)$ બનાવે છે,જે બંને સ્વભાવે એસિડિક છે.
અધાતુઓ જ્યારે ઓક્સિજન સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે ત્યારે તેઓ એસિડિક ઓક્સાઇડ બનાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,કાર્બન કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ બનાવે છે અને સલ્ફર સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ $(SO_2)$ બનાવે છે,જે બંને સ્વભાવે એસિડિક છે.
0 likes
View Solution31
EasyMCQ
નીચેની ધાતુઓને તેમના પરમાણ્વીય કદના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવો: $Ca, Mg, Ba, Be$.
A
$Ba > Ca > Mg > Be$
B
$Be > Mg > Ca > Ba$
C
$Ba > Be > Mg > Ca$
D
$Mg > Ca > Be > Ba$
Solution
(A) આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં પરમાણ્વીય કદ વધે છે,કારણ કે ઇલેક્ટ્રોન કક્ષાની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
આપેલા તમામ તત્વો $(Be, Mg, Ca, Ba)$ સમૂહ $2$ (આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ) ના છે.
સમૂહ $2$ માં આ તત્વોનો ઉપરથી નીચેનો ક્રમ આ મુજબ છે: $Be < Mg < Ca < Ba$.
તેથી,તેમના પરમાણ્વીય કદનો ઉતરતો ક્રમ $Ba > Ca > Mg > Be$ છે.
આપેલા તમામ તત્વો $(Be, Mg, Ca, Ba)$ સમૂહ $2$ (આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ) ના છે.
સમૂહ $2$ માં આ તત્વોનો ઉપરથી નીચેનો ક્રમ આ મુજબ છે: $Be < Mg < Ca < Ba$.
તેથી,તેમના પરમાણ્વીય કદનો ઉતરતો ક્રમ $Ba > Ca > Mg > Be$ છે.
0 likes
View Solution32
EasyMCQ
આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં પરમાણુ કદ કેમ ઘટે છે?
A
કોષોની સંખ્યામાં વધારો થવાને કારણે.
B
અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભારમાં વધારો થવાને કારણે.
C
પ્રોટોનની સંખ્યામાં ઘટાડો થવાને કારણે.
D
એક જ કોષમાં ઇલેક્ટ્રોન ઉમેરાવાને કારણે.
Solution
(B) જેમ આપણે આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જઈએ છીએ,તેમ પરમાણુ ક્રમાંક વધે છે,જેનો અર્થ છે કે કેન્દ્રમાં પ્રોટોનની સંખ્યા વધે છે.
આ વધારાના પ્રોટોન અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભારમાં વધારો કરે છે,જે સમાન સંયોજકતા કોષમાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોન પર વધુ મજબૂત આકર્ષણ બળ લગાડે છે.
ઇલેક્ટ્રોન કેન્દ્રની નજીક ખેંચાતા હોવાથી,પરમાણુ ત્રિજ્યા (અથવા પરમાણુ કદ) ઘટે છે.
આ વધારાના પ્રોટોન અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભારમાં વધારો કરે છે,જે સમાન સંયોજકતા કોષમાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોન પર વધુ મજબૂત આકર્ષણ બળ લગાડે છે.
ઇલેક્ટ્રોન કેન્દ્રની નજીક ખેંચાતા હોવાથી,પરમાણુ ત્રિજ્યા (અથવા પરમાણુ કદ) ઘટે છે.
0 likes
View Solution33
Medium
કેલ્શિયમ એ $20$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતું તત્વ છે.
$(i)$ તે ધાતુ હશે કે અધાતુ?
$(ii)$ તેની સંયોજકતા કેટલી હશે?
$(iii)$ તેના ક્લોરાઈડનું સૂત્ર શું હશે?
$(iv)$ શું તે $K$ (પોટેશિયમ) કરતા મોટું હશે કે નાનું?
$(i)$ તે ધાતુ હશે કે અધાતુ?
$(ii)$ તેની સંયોજકતા કેટલી હશે?
$(iii)$ તેના ક્લોરાઈડનું સૂત્ર શું હશે?
$(iv)$ શું તે $K$ (પોટેશિયમ) કરતા મોટું હશે કે નાનું?
Solution
(A-D) $(i)$ કેલ્શિયમ $(Ca)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 8, 2$ છે. તેની બાહ્યતમ કક્ષામાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,તે સ્થાયી અષ્ટક પ્રાપ્ત કરવા માટે આ $2$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે,તેથી તે ધાતુ છે.
$(ii)$ તત્વની સંયોજકતા તેના અષ્ટકને પૂર્ણ કરવા માટે ગુમાવેલા અથવા મેળવેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા દ્વારા નક્કી થાય છે. કેલ્શિયમ $2$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે,તેથી તેની સંયોજકતા $2$ છે.
$(iii)$ કેલ્શિયમ $(Ca)$ ની સંયોજકતા $+2$ છે અને ક્લોરિન $(Cl)$ ની સંયોજકતા $-1$ છે. સંયોજકતાની અદલાબદલી કરતા,તેના ક્લોરાઈડનું સૂત્ર $CaCl_{2}$ બને છે.
$(iv)$ કેલ્શિયમ $(Ca)$ એ પોટેશિયમ $(K)$ કરતા નાનું છે. આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતા,પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ઘટે છે કારણ કે કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જે ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્રની નજીક ખેંચે છે.
$(ii)$ તત્વની સંયોજકતા તેના અષ્ટકને પૂર્ણ કરવા માટે ગુમાવેલા અથવા મેળવેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા દ્વારા નક્કી થાય છે. કેલ્શિયમ $2$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે,તેથી તેની સંયોજકતા $2$ છે.
$(iii)$ કેલ્શિયમ $(Ca)$ ની સંયોજકતા $+2$ છે અને ક્લોરિન $(Cl)$ ની સંયોજકતા $-1$ છે. સંયોજકતાની અદલાબદલી કરતા,તેના ક્લોરાઈડનું સૂત્ર $CaCl_{2}$ બને છે.
$(iv)$ કેલ્શિયમ $(Ca)$ એ પોટેશિયમ $(K)$ કરતા નાનું છે. આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતા,પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ઘટે છે કારણ કે કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જે ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્રની નજીક ખેંચે છે.
0 likes
View Solution34
Medium
ત્રણ તત્વો $X$,$Y$ અને $Z$ જેમના પરમાણ્વીય ક્રમાંક અનુક્રમે $11$,$7$ અને $6$ છે,તેઓ ઓક્સિજન સાથે પ્રક્રિયા કરીને તેમના ઓક્સાઈડ બનાવે છે.
$(a)$ આ ઓક્સાઈડને તેમની બેઝિક પ્રકૃતિના ચડતા ક્રમમાં ગોઠવો.
$(b)$ તમારા જવાબ માટે કારણ આપો.
$(a)$ આ ઓક્સાઈડને તેમની બેઝિક પ્રકૃતિના ચડતા ક્રમમાં ગોઠવો.
$(b)$ તમારા જવાબ માટે કારણ આપો.
Solution
(A) ઇલેક્ટ્રોનીય રચનાઓ નીચે મુજબ છે:
${ }_{11}X = 2, 8, 1$ (ધાતુ)
${ }_{7}Y = 2, 5$ (અધાતુ)
${ }_{6}Z = 2, 4$ (અધાતુ)
$(a)$ બેઝિક પ્રકૃતિનો ચડતો ક્રમ: $Y_2O_5 < ZO_2 < X_2O$ છે.
$(b)$ $X$ (સોડિયમ) ધાતુ છે,તેથી તેનો ઓક્સાઈડ $(Na_2O)$ પ્રબળ બેઝિક છે. $Y$ (નાઈટ્રોજન) અને $Z$ (કાર્બન) અધાતુઓ છે,તેથી તેમના ઓક્સાઈડ ($N_2O_5$ અને $CO_2$) એસિડિક છે. આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણે જતાં એસિડિક ગુણધર્મ વધે છે અને બેઝિક ગુણધર્મ ઘટે છે. તેથી,બેઝિક પ્રકૃતિ $Y$ થી $Z$ અને $Z$ થી $X$ તરફ વધે છે.
${ }_{11}X = 2, 8, 1$ (ધાતુ)
${ }_{7}Y = 2, 5$ (અધાતુ)
${ }_{6}Z = 2, 4$ (અધાતુ)
$(a)$ બેઝિક પ્રકૃતિનો ચડતો ક્રમ: $Y_2O_5 < ZO_2 < X_2O$ છે.
$(b)$ $X$ (સોડિયમ) ધાતુ છે,તેથી તેનો ઓક્સાઈડ $(Na_2O)$ પ્રબળ બેઝિક છે. $Y$ (નાઈટ્રોજન) અને $Z$ (કાર્બન) અધાતુઓ છે,તેથી તેમના ઓક્સાઈડ ($N_2O_5$ અને $CO_2$) એસિડિક છે. આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણે જતાં એસિડિક ગુણધર્મ વધે છે અને બેઝિક ગુણધર્મ ઘટે છે. તેથી,બેઝિક પ્રકૃતિ $Y$ થી $Z$ અને $Z$ થી $X$ તરફ વધે છે.
0 likes
View Solution35
Medium
એક તત્વ આવર્ત કોષ્ટકના ત્રીજા આવર્ત અને બીજા સમૂહનું છે:
$(a)$ તેમાં રહેલા સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા જણાવો.
$(b)$ શું તે ધાતુ છે કે અધાતુ?
$(c)$ તત્વનું નામ જણાવો.
$(d)$ તેના ઓક્સાઇડનું સૂત્ર લખો.
$(a)$ તેમાં રહેલા સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા જણાવો.
$(b)$ શું તે ધાતુ છે કે અધાતુ?
$(c)$ તત્વનું નામ જણાવો.
$(d)$ તેના ઓક્સાઇડનું સૂત્ર લખો.
Solution
(N/A) આ તત્વ સમૂહ $2$ માં આવેલું છે,તેથી તેમાં $2$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
$(b)$ સમૂહ $2$ ના તત્વો આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ છે,તેથી તે ધાતુ છે.
$(c)$ ત્રીજા આવર્ત અને બીજા સમૂહમાં રહેલું તત્વ મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ છે.
$(d)$ મેગ્નેશિયમની સંયોજકતા $2$ છે અને ઓક્સિજનની સંયોજકતા $2$ છે. તેથી તેના ઓક્સાઇડનું સૂત્ર $MgO$ છે.
$(b)$ સમૂહ $2$ ના તત્વો આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ છે,તેથી તે ધાતુ છે.
$(c)$ ત્રીજા આવર્ત અને બીજા સમૂહમાં રહેલું તત્વ મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ છે.
$(d)$ મેગ્નેશિયમની સંયોજકતા $2$ છે અને ઓક્સિજનની સંયોજકતા $2$ છે. તેથી તેના ઓક્સાઇડનું સૂત્ર $MgO$ છે.
0 likes
View Solution36
Medium
નીચેના માટે કારણો આપો:
$(a)$ લિથિયમ પરમાણુ સોડિયમ પરમાણુ કરતા નાનો છે.
$(b)$ ક્લોરિન (પરમાણુ ક્રમાંક $17$) એ સલ્ફર (પરમાણુ ક્રમાંક $16$) કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ છે.
$(a)$ લિથિયમ પરમાણુ સોડિયમ પરમાણુ કરતા નાનો છે.
$(b)$ ક્લોરિન (પરમાણુ ક્રમાંક $17$) એ સલ્ફર (પરમાણુ ક્રમાંક $16$) કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ છે.
Solution
(N/A) $Li$ $(Z=3)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 1$ છે,જ્યારે $Na$ $(Z=11)$ ની રચના $2, 8, 1$ છે. લિથિયમમાં $2$ કક્ષા છે,જ્યારે સોડિયમમાં $3$ કક્ષા છે. સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં કક્ષાની સંખ્યા વધતી હોવાથી પરમાણ્વીય કદ વધે છે. તેથી,લિથિયમ પરમાણુ સોડિયમ પરમાણુ કરતા નાનો છે.
$(b)$ $Cl$ $(Z=17)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 7$ છે અને $S$ $(Z=16)$ ની રચના $2, 8, 6$ છે. વિદ્યુતઋણતા એ અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર અને પરમાણ્વીય કદ પર આધાર રાખે છે. સલ્ફરની સરખામણીમાં ક્લોરિનનું પરમાણ્વીય કદ નાનું છે અને અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધુ છે. પરિણામે,ક્લોરિનમાં ભાગીદારીના ઇલેક્ટ્રોનને આકર્ષવાની ક્ષમતા વધુ હોય છે,જે તેને સલ્ફર કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ બનાવે છે.
$(b)$ $Cl$ $(Z=17)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 7$ છે અને $S$ $(Z=16)$ ની રચના $2, 8, 6$ છે. વિદ્યુતઋણતા એ અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર અને પરમાણ્વીય કદ પર આધાર રાખે છે. સલ્ફરની સરખામણીમાં ક્લોરિનનું પરમાણ્વીય કદ નાનું છે અને અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધુ છે. પરિણામે,ક્લોરિનમાં ભાગીદારીના ઇલેક્ટ્રોનને આકર્ષવાની ક્ષમતા વધુ હોય છે,જે તેને સલ્ફર કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ બનાવે છે.
0 likes
View Solution37
EasyMCQ
નીચેના માટે કારણ આપો:
$(a)$ એક જ સમૂહના તત્વો સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવે છે.
$(b)$ એક જ આવર્તના તત્વો અલગ-અલગ ગુણધર્મો ધરાવે છે.
$(a)$ એક જ સમૂહના તત્વો સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવે છે.
$(b)$ એક જ આવર્તના તત્વો અલગ-અલગ ગુણધર્મો ધરાવે છે.
A
Elements in the same group have the same number of valence electrons.
B
Elements in the same group have different numbers of valence electrons.
C
Elements in the same period have the same number of valence electrons.
D
Elements in the same period have the same number of shells.
Solution
(N/A) એક જ સમૂહમાં રહેલા તત્વોની બાહ્યતમ કક્ષામાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોય છે,જે તેમની રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાશીલતા અને બંધ બનાવવાની વર્તણૂક નક્કી કરે છે.
$(b)$ એક જ આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં તત્વોની બાહ્યતમ કક્ષામાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા બદલાતી રહે છે,જેના કારણે તેમના રાસાયણિક ગુણધર્મોમાં ક્રમિક ફેરફાર જોવા મળે છે.
$(b)$ એક જ આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં તત્વોની બાહ્યતમ કક્ષામાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા બદલાતી રહે છે,જેના કારણે તેમના રાસાયણિક ગુણધર્મોમાં ક્રમિક ફેરફાર જોવા મળે છે.
0 likes
View Solution38
Medium
બે તત્વો $M$ અને $N$ અનુક્રમે સમૂહ $I$ અને $II$ ના છે અને આવર્ત કોષ્ટકના એક જ આવર્તમાં આવેલા છે. $M$ અને $N$ ના નીચેના ગુણધર્મો કેવી રીતે બદલાય છે:
$(a)$ તેમના પરમાણુઓનું કદ?
$(b)$ તેમનો ધાત્વીય ગુણધર્મ?
$(c)$ ઓક્સાઈડ બનાવતી વખતે તેમની સંયોજકતા?
$(d)$ તેમના ક્લોરાઈડના અણુસૂત્રો?
$(a)$ તેમના પરમાણુઓનું કદ?
$(b)$ તેમનો ધાત્વીય ગુણધર્મ?
$(c)$ ઓક્સાઈડ બનાવતી વખતે તેમની સંયોજકતા?
$(d)$ તેમના ક્લોરાઈડના અણુસૂત્રો?
Solution
(A) આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં પરમાણુનું કદ ઘટે છે. તેથી,$M$ નો પરમાણુ $N$ ના પરમાણુ કરતા મોટો છે.
$(b)$ આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે. તેથી,$M$ એ $N$ કરતા વધુ ધાત્વીય છે.
$(c)$ સમૂહ $I$ ના તત્વોની સંયોજકતા $1$ છે,જ્યારે સમૂહ $II$ ના તત્વોની સંયોજકતા $2$ છે.
$(d)$ $M$ ની સંયોજકતા $1$ હોવાથી અને $N$ ની સંયોજકતા $2$ હોવાથી,તેમના ક્લોરાઈડના અણુસૂત્રો અનુક્રમે $MCl$ અને $NCl_{2}$ થાય છે.
$(b)$ આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે. તેથી,$M$ એ $N$ કરતા વધુ ધાત્વીય છે.
$(c)$ સમૂહ $I$ ના તત્વોની સંયોજકતા $1$ છે,જ્યારે સમૂહ $II$ ના તત્વોની સંયોજકતા $2$ છે.
$(d)$ $M$ ની સંયોજકતા $1$ હોવાથી અને $N$ ની સંયોજકતા $2$ હોવાથી,તેમના ક્લોરાઈડના અણુસૂત્રો અનુક્રમે $MCl$ અને $NCl_{2}$ થાય છે.
0 likes
View Solution39
Medium
નીચેનું કોષ્ટક $A, B, C, D, E, F, G$ અને $H$ અક્ષરો દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલા તત્વો દર્શાવે છે.
$(i)$ કયા તત્વનું પરમાણ્વીય કદ:
$(a)$ સૌથી મોટું અને $(b)$ સૌથી નાનું છે?
$(ii)$ કયા તત્વની સંયોજકતા:
$(a)$ $3$ અને $(b)$ શૂન્ય છે?
| સમૂહ | $1$ | $2$ | $13$ | $14$ | $15$ | $16$ | $17$ | $18$ |
| તત્વ | $A$ | $B$ | $C$ | $D$ | $E$ | $F$ | $G$ | $H$ |
$(i)$ કયા તત્વનું પરમાણ્વીય કદ:
$(a)$ સૌથી મોટું અને $(b)$ સૌથી નાનું છે?
$(ii)$ કયા તત્વની સંયોજકતા:
$(a)$ $3$ અને $(b)$ શૂન્ય છે?
Solution
(A) $(i)$ આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં પરમાણ્વીય કદ ઘટે છે. તેથી,સૌથી ડાબી બાજુનું તત્વ $(A)$ સૌથી મોટું પરમાણ્વીય કદ ધરાવે છે અને સૌથી જમણી બાજુનું તત્વ (નિષ્ક્રિય વાયુઓ સિવાય,પરંતુ અહીં $G$ સમૂહ $17$ માં છે) સૌથી નાનું પરમાણ્વીય કદ ધરાવે છે.
$(a)$ સૌથી મોટું: $A$
$(b)$ સૌથી નાનું: $G$
$(ii)$ સંયોજકતા બાહ્યતમ કક્ષાના ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા દ્વારા નક્કી થાય છે. સમૂહ $13$ ના તત્વો $3$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે (સંયોજકતા $3$). સમૂહ $18$ ના તત્વો નિષ્ક્રિય વાયુઓ છે જે સ્થાયી અષ્ટક ધરાવે છે (સંયોજકતા $0$).
$(a)$ સંયોજકતા $3$: $C$
$(b)$ સંયોજકતા $0$: $H$
$(a)$ સૌથી મોટું: $A$
$(b)$ સૌથી નાનું: $G$
$(ii)$ સંયોજકતા બાહ્યતમ કક્ષાના ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા દ્વારા નક્કી થાય છે. સમૂહ $13$ ના તત્વો $3$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે (સંયોજકતા $3$). સમૂહ $18$ ના તત્વો નિષ્ક્રિય વાયુઓ છે જે સ્થાયી અષ્ટક ધરાવે છે (સંયોજકતા $0$).
$(a)$ સંયોજકતા $3$: $C$
$(b)$ સંયોજકતા $0$: $H$
0 likes
View Solution40
Medium
આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહ અને આવર્ત દરમિયાન પરમાણ્વીય કદ અને ધાત્વીય ગુણધર્મોનો ટ્રેન્ડ (વલણ) લખો.
Solution
(N/A) પરમાણ્વીય કદનો ટ્રેન્ડ:
સમૂહમાં: ઉપરથી નીચે તરફ જતાં,પરમાણ્વીય કદ વધે છે કારણ કે દરેક ક્રમિક તત્વમાં નવી કક્ષા ઉમેરાય છે.
આવર્તમાં: ડાબેથી જમણે તરફ જતાં,પરમાણ્વીય કદ ઘટે છે કારણ કે કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જે ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્રની નજીક ખેંચે છે.
ધાત્વીય ગુણધર્મનો ટ્રેન્ડ:
સમૂહમાં: ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે કારણ કે પરમાણ્વીય કદ વધવાને કારણે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ વધે છે.
આવર્તમાં: ડાબેથી જમણે તરફ જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે કારણ કે અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધવાને કારણે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ ઘટે છે.
સમૂહમાં: ઉપરથી નીચે તરફ જતાં,પરમાણ્વીય કદ વધે છે કારણ કે દરેક ક્રમિક તત્વમાં નવી કક્ષા ઉમેરાય છે.
આવર્તમાં: ડાબેથી જમણે તરફ જતાં,પરમાણ્વીય કદ ઘટે છે કારણ કે કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જે ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્રની નજીક ખેંચે છે.
ધાત્વીય ગુણધર્મનો ટ્રેન્ડ:
સમૂહમાં: ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે કારણ કે પરમાણ્વીય કદ વધવાને કારણે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ વધે છે.
આવર્તમાં: ડાબેથી જમણે તરફ જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે કારણ કે અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધવાને કારણે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ ઘટે છે.
0 likes
View Solution41
Medium
આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં તત્વો દ્વારા દર્શાવવામાં આવતા કોઈપણ બે વલણો જણાવો.
Solution
(N/A) આવર્ત કોષ્ટકમાં આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં:
$(a)$ પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ઘટે છે: આનું કારણ એ છે કે કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જે ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્રની નજીક ખેંચે છે.
$(b)$ ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે: જેમ આપણે આવર્તમાં આગળ વધીએ છીએ,તેમ તત્વોની ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ ઘટે છે,જેનાથી તેઓ ઓછા ધાત્વીય અને વધુ અધાત્વીય સ્વભાવના બને છે.
$(a)$ પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ઘટે છે: આનું કારણ એ છે કે કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જે ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્રની નજીક ખેંચે છે.
$(b)$ ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે: જેમ આપણે આવર્તમાં આગળ વધીએ છીએ,તેમ તત્વોની ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ ઘટે છે,જેનાથી તેઓ ઓછા ધાત્વીય અને વધુ અધાત્વીય સ્વભાવના બને છે.
0 likes
View Solution42
Easy
''આવર્ત કોષ્ટકમાં રહેલા તત્વો ગુણધર્મોની આવર્તનીયતા દર્શાવે છે.'' આવા કોઈપણ ચાર ગુણધર્મોની યાદી આપો.
Solution
(N/A) $(i)$ પરમાણ્વીય કદ.
$(ii)$ સંયોજકતા અથવા જોડાવાની ક્ષમતા.
$(iii)$ ધાત્વીય ગુણધર્મ.
$(iv)$ અધાત્વીય ગુણધર્મ.
$(ii)$ સંયોજકતા અથવા જોડાવાની ક્ષમતા.
$(iii)$ ધાત્વીય ગુણધર્મ.
$(iv)$ અધાત્વીય ગુણધર્મ.
0 likes
View Solution43
Medium
$Na$ અને $Mg$ નો પરમાણુ ક્રમાંક અનુક્રમે $11$ અને $12$ છે અને તેઓ એક જ આવર્ત (period) માં આવેલા છે.
$(a)$ કોનું પરમાણ્વીય કદ નાનું હશે?
$(b)$ કયું તત્વ વધુ વિદ્યુત-ધન (electropositive) હશે?
$(c)$ દરેક તત્વ કયા સમૂહ (group) માં આવશે?
$(a)$ કોનું પરમાણ્વીય કદ નાનું હશે?
$(b)$ કયું તત્વ વધુ વિદ્યુત-ધન (electropositive) હશે?
$(c)$ દરેક તત્વ કયા સમૂહ (group) માં આવશે?
Solution
(A-D) મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ નું પરમાણ્વીય કદ સોડિયમ $(Na)$ કરતા નાનું હોય છે. જેમ આપણે આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જઈએ છીએ,તેમ કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જે ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્રની નજીક ખેંચે છે,પરિણામે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યામાં ઘટાડો થાય છે.
$(b)$ સોડિયમ $(Na)$ એ મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ કરતા વધુ વિદ્યુત-ધન છે. વિદ્યુત-ધનતા એ પરમાણુની ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ છે. $Na$ નો કેન્દ્રીય વીજભાર ઓછો અને પરમાણ્વીય કદ મોટું હોવાથી,તે $Mg$ ની સરખામણીમાં તેના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનને વધુ સરળતાથી ગુમાવી શકે છે.
$(c)$ સોડિયમ $(Na)$ સમૂહ $1$ (આલ્કલી ધાતુઓ) માં આવે છે અને મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ સમૂહ $2$ (આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ) માં આવે છે.
$(b)$ સોડિયમ $(Na)$ એ મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ કરતા વધુ વિદ્યુત-ધન છે. વિદ્યુત-ધનતા એ પરમાણુની ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ છે. $Na$ નો કેન્દ્રીય વીજભાર ઓછો અને પરમાણ્વીય કદ મોટું હોવાથી,તે $Mg$ ની સરખામણીમાં તેના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનને વધુ સરળતાથી ગુમાવી શકે છે.
$(c)$ સોડિયમ $(Na)$ સમૂહ $1$ (આલ્કલી ધાતુઓ) માં આવે છે અને મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ સમૂહ $2$ (આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ) માં આવે છે.
0 likes
View Solution44
Medium
સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે તરફ જતાં તત્વોના ઓક્સાઇડના બેઝિક ગુણધર્મની સમજૂતી આપો.
Solution
(N/A) આવર્તમાં ડાબેથી જમણે તરફ જતાં ઓક્સાઇડનો બેઝિક ગુણધર્મ ઘટે છે. તે બેઝિકમાંથી એસિડિક સ્વભાવમાં ફેરવાય છે.
સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ઓક્સાઇડનો બેઝિક ગુણધર્મ વધે છે.
ઓક્સાઇડના એસિડિક અને બેઝિક ગુણધર્મમાં થતા આ ફેરફારો તત્વની વિદ્યુતઋણતા (electronegativity) સાથે સંબંધિત છે. જેમ જેમ આવર્તમાં તત્વની વિદ્યુતઋણતા વધે છે,તેમ ઓક્સાઇડનો એસિડિક ગુણધર્મ વધે છે અને જેમ જેમ સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં તત્વની વિદ્યુતઋણતા ઘટે છે,તેમ ઓક્સાઇડનો બેઝિક ગુણધર્મ વધે છે.
સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ઓક્સાઇડનો બેઝિક ગુણધર્મ વધે છે.
ઓક્સાઇડના એસિડિક અને બેઝિક ગુણધર્મમાં થતા આ ફેરફારો તત્વની વિદ્યુતઋણતા (electronegativity) સાથે સંબંધિત છે. જેમ જેમ આવર્તમાં તત્વની વિદ્યુતઋણતા વધે છે,તેમ ઓક્સાઇડનો એસિડિક ગુણધર્મ વધે છે અને જેમ જેમ સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં તત્વની વિદ્યુતઋણતા ઘટે છે,તેમ ઓક્સાઇડનો બેઝિક ગુણધર્મ વધે છે.
0 likes
View Solution45
Medium
ત્રીજા આવર્તના તત્વોના ઓક્સાઇડના બેઝિક ગુણધર્મનું આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં વર્ણન કરો.
Solution
(N/A) જેમ આપણે ત્રીજા આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જઈએ છીએ,તેમ ઓક્સાઇડનો બેઝિક ગુણધર્મ ઘટતો જાય છે.
$1$. $Na_2O$ અને $MgO$ સ્વભાવે બેઝિક છે.
$2$. $Al_2O_3$ અને $SiO_2$ ઉભયગુણી (amphoteric) છે (તેઓ એસિડિક અને બેઝિક બંને ગુણધર્મો દર્શાવે છે).
$3$. $P_4O_{10}$,$SO_3$ અને $Cl_2O_7$ સ્વભાવે એસિડિક છે.
આ વલણ એટલા માટે જોવા મળે છે કારણ કે તત્વોની વિદ્યુતઋણતા ડાબેથી જમણે વધે છે,જેના પરિણામે ઓક્સાઇડના આયનીય ગુણધર્મમાં ઘટાડો થાય છે અને સહસંયોજક ગુણધર્મમાં વધારો થાય છે.
$1$. $Na_2O$ અને $MgO$ સ્વભાવે બેઝિક છે.
$2$. $Al_2O_3$ અને $SiO_2$ ઉભયગુણી (amphoteric) છે (તેઓ એસિડિક અને બેઝિક બંને ગુણધર્મો દર્શાવે છે).
$3$. $P_4O_{10}$,$SO_3$ અને $Cl_2O_7$ સ્વભાવે એસિડિક છે.
આ વલણ એટલા માટે જોવા મળે છે કારણ કે તત્વોની વિદ્યુતઋણતા ડાબેથી જમણે વધે છે,જેના પરિણામે ઓક્સાઇડના આયનીય ગુણધર્મમાં ઘટાડો થાય છે અને સહસંયોજક ગુણધર્મમાં વધારો થાય છે.
0 likes
View Solution46
Medium
બે તત્વો $P$ અને $Q$ આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકના સમાન આવર્તમાં છે અને અનુક્રમે સમૂહ $1$ અને સમૂહ $2$ માં છે. તેમની નીચેની લાક્ષણિકતાઓની કોષ્ટક સ્વરૂપે સરખામણી કરો:
$(a)$ તેમના પરમાણુઓમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા
$(b)$ તેમના પરમાણુઓનું કદ
$(c)$ તેમનો ધાત્વીય ગુણધર્મ
$(d)$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની તેમની વૃત્તિ
$(e)$ તેમના ઓક્સાઇડનું સૂત્ર
$(f)$ તેમના ક્લોરાઇડનું સૂત્ર
$(a)$ તેમના પરમાણુઓમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા
$(b)$ તેમના પરમાણુઓનું કદ
$(c)$ તેમનો ધાત્વીય ગુણધર્મ
$(d)$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની તેમની વૃત્તિ
$(e)$ તેમના ઓક્સાઇડનું સૂત્ર
$(f)$ તેમના ક્લોરાઇડનું સૂત્ર
Solution
(N/A)
સમજૂતી:
$1$. આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં,અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધવાને કારણે પરમાણુનું કદ ઘટે છે.
$2$. ડાબેથી જમણી તરફ જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે કારણ કે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ ઘટે છે.
$3$. સમૂહ $1$ ના તત્વોની સંયોજકતા $1$ હોય છે,જે $P_2O$ ઓક્સાઇડ અને $PCl$ ક્લોરાઇડ બનાવે છે. સમૂહ $2$ ના તત્વોની સંયોજકતા $2$ હોય છે,જે $QO$ ઓક્સાઇડ અને $QCl_2$ ક્લોરાઇડ બનાવે છે.
| ગુણધર્મ | તત્વ $P$ (સમૂહ $1$) | તત્વ $Q$ (સમૂહ $2$) |
|---|---|---|
| $(a)$ પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા | અગાઉના નિષ્ક્રિય વાયુ કરતા $1$ વધારે | અગાઉના નિષ્ક્રિય વાયુ કરતા $2$ વધારે |
| $(b)$ પરમાણુનું કદ | મોટું | નાનું |
| $(c)$ ધાત્વીય ગુણધર્મ | વધારે ધાત્વીય | ઓછો ધાત્વીય |
| $(d)$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ | વધારે | ઓછી |
| $(e)$ ઓક્સાઇડનું સૂત્ર | $P_2O$ | $QO$ |
| $(f)$ ક્લોરાઇડનું સૂત્ર | $PCl$ | $QCl_2$ |
સમજૂતી:
$1$. આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં,અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધવાને કારણે પરમાણુનું કદ ઘટે છે.
$2$. ડાબેથી જમણી તરફ જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે કારણ કે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ ઘટે છે.
$3$. સમૂહ $1$ ના તત્વોની સંયોજકતા $1$ હોય છે,જે $P_2O$ ઓક્સાઇડ અને $PCl$ ક્લોરાઇડ બનાવે છે. સમૂહ $2$ ના તત્વોની સંયોજકતા $2$ હોય છે,જે $QO$ ઓક્સાઇડ અને $QCl_2$ ક્લોરાઇડ બનાવે છે.
0 likes
View Solution47
Medium
$16$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતા તત્વનું ઉદાહરણ લઈને સમજાવો કે તત્વના પરમાણુની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં તેના સ્થાન સાથે કેવી રીતે સંબંધિત છે અને પરમાણુ ક્રમાંકના આધારે તત્વની સંયોજકતા કેવી રીતે ગણવામાં આવે છે.
Solution
(N/A) $16$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતા તત્વની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 6$ છે。
$1$. આવર્ત ક્રમાંક: ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા રોકાયેલી કક્ષાઓની સંખ્યા આવર્ત ક્રમાંક નક્કી કરે છે। આ તત્વમાં $3$ કક્ષાઓ $(K, L, M)$ હોવાથી, તે $3$જા આવર્તમાં આવેલું છે。
$2$. સમૂહ ક્રમાંક: $2$ કરતા વધુ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા તત્વો માટે, સમૂહ ક્રમાંક $10 + \text{સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન}$ તરીકે ગણવામાં આવે છે। અહીં, સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $6$ છે, તેથી સમૂહ ક્રમાંક $10 + 6 = 16$ થશે。
$3$. સંયોજકતા: સંયોજકતા એ બાહ્યતમ કક્ષા પૂર્ણ કરવા માટે જરૂરી ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે (અષ્ટકનો નિયમ)। $5, 6$ અથવા $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા તત્વો માટે, સંયોજકતા $8 - \text{સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન}$ હોય છે। આમ, સંયોજકતા $8 - 6 = 2$ છે。
$1$. આવર્ત ક્રમાંક: ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા રોકાયેલી કક્ષાઓની સંખ્યા આવર્ત ક્રમાંક નક્કી કરે છે। આ તત્વમાં $3$ કક્ષાઓ $(K, L, M)$ હોવાથી, તે $3$જા આવર્તમાં આવેલું છે。
$2$. સમૂહ ક્રમાંક: $2$ કરતા વધુ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા તત્વો માટે, સમૂહ ક્રમાંક $10 + \text{સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન}$ તરીકે ગણવામાં આવે છે। અહીં, સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $6$ છે, તેથી સમૂહ ક્રમાંક $10 + 6 = 16$ થશે。
$3$. સંયોજકતા: સંયોજકતા એ બાહ્યતમ કક્ષા પૂર્ણ કરવા માટે જરૂરી ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે (અષ્ટકનો નિયમ)। $5, 6$ અથવા $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા તત્વો માટે, સંયોજકતા $8 - \text{સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન}$ હોય છે। આમ, સંયોજકતા $8 - 6 = 2$ છે。
0 likes
View Solution48
Medium
$Be$,$Mg$ અને $Ca$ તત્વો,જેમના સૌથી બહારના કક્ષામાં બે ઇલેક્ટ્રોન છે,તે આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકના અનુક્રમે $2$,$3$ અને $4$ માં આવર્તમાં આવેલા છે. દરેક કિસ્સામાં કારણ આપીને નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો:
$(i)$ આ તત્વો કયા સમૂહમાં આવે છે તે લખો.
$(ii)$ સૌથી ઓછી સક્રિયતા ધરાવતા તત્વનું નામ આપો.
$(iii)$ સૌથી મોટી પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ધરાવતા તત્વનું નામ આપો.
$(i)$ આ તત્વો કયા સમૂહમાં આવે છે તે લખો.
$(ii)$ સૌથી ઓછી સક્રિયતા ધરાવતા તત્વનું નામ આપો.
$(iii)$ સૌથી મોટી પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ધરાવતા તત્વનું નામ આપો.
Solution
(A-D) $(i)$ આ તત્વો સમૂહ $2$ માં આવે છે કારણ કે તે બધામાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન ($2$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન) છે.
$(ii)$ $Be$ (બેરિલિયમ) સૌથી ઓછી સક્રિયતા ધરાવતું તત્વ છે. સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ધાતુઓની રાસાયણિક સક્રિયતા વધે છે કારણ કે પરમાણ્વીય કદ વધવાને કારણે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ વધે છે.
$(iii)$ $Ca$ (કેલ્શિયમ) સૌથી મોટી પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ધરાવે છે. સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા વધે છે કારણ કે ઇલેક્ટ્રોનની કક્ષાઓની સંખ્યા વધે છે ($Be$ માં $2$ કક્ષા,$Mg$ માં $3$ કક્ષા અને $Ca$ માં $4$ કક્ષા હોય છે).
$(ii)$ $Be$ (બેરિલિયમ) સૌથી ઓછી સક્રિયતા ધરાવતું તત્વ છે. સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ધાતુઓની રાસાયણિક સક્રિયતા વધે છે કારણ કે પરમાણ્વીય કદ વધવાને કારણે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ વધે છે.
$(iii)$ $Ca$ (કેલ્શિયમ) સૌથી મોટી પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ધરાવે છે. સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા વધે છે કારણ કે ઇલેક્ટ્રોનની કક્ષાઓની સંખ્યા વધે છે ($Be$ માં $2$ કક્ષા,$Mg$ માં $3$ કક્ષા અને $Ca$ માં $4$ કક્ષા હોય છે).
0 likes
View Solution49
Medium
આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં 'સમૂહ' (group) એટલે શું? સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં નીચેના ગુણધર્મોમાં શું ફેરફાર થાય છે?
$(i)$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા
$(ii)$ ભરાયેલી કક્ષાની સંખ્યા
$(iii)$ પરમાણુનું કદ
$(iv)$ તત્વોના ધાત્વીય ગુણધર્મો
$(v)$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા અનુભવાતો અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર.
$(i)$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા
$(ii)$ ભરાયેલી કક્ષાની સંખ્યા
$(iii)$ પરમાણુનું કદ
$(iv)$ તત્વોના ધાત્વીય ગુણધર્મો
$(v)$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા અનુભવાતો અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર.
Solution
(N/A) આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં તત્વોની ઉભી હરોળને સમૂહ કહેવામાં આવે છે.
$(i)$ સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન રહે છે.
$(ii)$ સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ભરાયેલી કક્ષાની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
$(iii)$ પરમાણુનું કદ વધે છે કારણ કે કક્ષાની સંખ્યા વધે છે,જેનાથી કેન્દ્ર અને સૌથી બહારના ઇલેક્ટ્રોન વચ્ચેનું અંતર વધે છે.
$(iv)$ સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં તત્વોના ધાત્વીય ગુણધર્મો વધે છે કારણ કે પરમાણુનું કદ વધવાને કારણે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ વધે છે.
$(v)$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા અનુભવાતો અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર ઘટે છે કારણ કે કેન્દ્ર અને સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન વચ્ચેનું અંતર વધે છે અને અંદરની કક્ષાઓ વધુ શીલ્ડિંગ (આવરણ) અસર આપે છે.
$(i)$ સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન રહે છે.
$(ii)$ સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ભરાયેલી કક્ષાની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
$(iii)$ પરમાણુનું કદ વધે છે કારણ કે કક્ષાની સંખ્યા વધે છે,જેનાથી કેન્દ્ર અને સૌથી બહારના ઇલેક્ટ્રોન વચ્ચેનું અંતર વધે છે.
$(iv)$ સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં તત્વોના ધાત્વીય ગુણધર્મો વધે છે કારણ કે પરમાણુનું કદ વધવાને કારણે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ વધે છે.
$(v)$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા અનુભવાતો અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર ઘટે છે કારણ કે કેન્દ્ર અને સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન વચ્ચેનું અંતર વધે છે અને અંદરની કક્ષાઓ વધુ શીલ્ડિંગ (આવરણ) અસર આપે છે.
0 likes
View Solution50
Medium
નીચેના વિધાનોને યોગ્ય ઠેરવો:
$(a)$ કેટાયન (ધન આયન) તેના અનુરૂપ તટસ્થ પરમાણુ કરતા કદમાં નાના હોય છે.
$(b)$ સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં પરમાણુનું કદ વધે છે.
$(c)$ આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં પરમાણ્વીય કદ ઘટે છે.
$(a)$ કેટાયન (ધન આયન) તેના અનુરૂપ તટસ્થ પરમાણુ કરતા કદમાં નાના હોય છે.
$(b)$ સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં પરમાણુનું કદ વધે છે.
$(c)$ આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં પરમાણ્વીય કદ ઘટે છે.
Solution
(N/A) કેટાયનનું નિર્માણ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાથી થાય છે. આના પરિણામે ઇલેક્ટ્રોન દીઠ અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જે બાકીના ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્રની વધુ નજીક ખેંચે છે,જેનાથી મૂળ પરમાણુની સરખામણીમાં કેટાયનનું કદ ઘટે છે.
$(b)$ જેમ આપણે સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જઈએ છીએ,તેમ દરેક ક્રમિક તત્વમાં એક નવી ઇલેક્ટ્રોન કક્ષા ઉમેરાય છે. આનાથી સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન અને કેન્દ્ર વચ્ચેનું અંતર વધે છે,જેના પરિણામે પરમાણુનું કદ વધે છે.
$(c)$ જેમ આપણે આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જઈએ છીએ,તેમ કેન્દ્રમાં પ્રોટોનની સંખ્યા વધે છે,જે કેન્દ્રીય વીજભારમાં વધારો કરે છે. ઇલેક્ટ્રોન સમાન કક્ષામાં ઉમેરાતા હોવાથી,વધેલું કેન્દ્રીય આકર્ષણ ઇલેક્ટ્રોન વાદળને કેન્દ્રની વધુ નજીક ખેંચે છે,જેના પરિણામે પરમાણ્વીય કદમાં ઘટાડો થાય છે.
$(b)$ જેમ આપણે સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જઈએ છીએ,તેમ દરેક ક્રમિક તત્વમાં એક નવી ઇલેક્ટ્રોન કક્ષા ઉમેરાય છે. આનાથી સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન અને કેન્દ્ર વચ્ચેનું અંતર વધે છે,જેના પરિણામે પરમાણુનું કદ વધે છે.
$(c)$ જેમ આપણે આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જઈએ છીએ,તેમ કેન્દ્રમાં પ્રોટોનની સંખ્યા વધે છે,જે કેન્દ્રીય વીજભારમાં વધારો કરે છે. ઇલેક્ટ્રોન સમાન કક્ષામાં ઉમેરાતા હોવાથી,વધેલું કેન્દ્રીય આકર્ષણ ઇલેક્ટ્રોન વાદળને કેન્દ્રની વધુ નજીક ખેંચે છે,જેના પરિણામે પરમાણ્વીય કદમાં ઘટાડો થાય છે.
0 likes
View SolutionPeriodic Classification of Elements — Trends in the Modern Periodic Table · Frequently Asked Questions
1Are these Periodic Classification of Elements questions useful for JEE and NEET?
Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.
2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?
Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.
3How do I generate a question paper from this subtopic?
Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFor Teachers & Institutes
Generate a Periodic Classification of Elements Exam Paper in 2 Minutes
Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.
First 3 chapters of every subject are free — no payment required.