Mix Examples- Morphology of Flowering Plants Questions in Gujarati

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
$Dianthus$ (ડાયન્થસ) માં મુક્ત કેન્દ્રસ્થ (free central) પ્રકારનો જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે.
મુક્ત કેન્દ્રસ્થ જરાયુવિન્યાસમાં,બીજાશય એકકોટરીય (unilocular) હોય છે અને અંડકો એક કેન્દ્રીય ધરી પર ગોઠવાયેલા હોય છે,જે બીજાશયની દીવાલ સાથે પટલ (septa) દ્વારા જોડાયેલા હોતા નથી.
આકૃતિ $B$ આ ગોઠવણી દર્શાવે છે,જેમાં અંડકો એકકોટરીય બીજાશયની અંદર મધ્યસ્થ સ્તંભ પર જોડાયેલા હોય છે,જે $Caryophyllaceae$ કુળની લાક્ષણિકતા છે (દા.ત.,$Dianthus$ અને $Primrose$).

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
કપાસ,જાસૂદ અને ભીંડા જેવી વનસ્પતિઓમાં,વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની કિનારીઓ એકબીજા પર નિયમિત રીતે ગોઠવાયેલી હોય છે.
પુષ્પકલિકામાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની આ પ્રકારની ગોઠવણીને કલિકાંતરવિન્યાસ (Aestivation) કહેવામાં આવે છે.
વ્યવર્તિત (Twisted) પ્રકારના કલિકાંતરવિન્યાસમાં,દરેક દલપત્રની એક કિનારી તેની બાજુના દલપત્રની કિનારી પર ચઢેલી હોય છે,જે એક સર્પાકાર અથવા વળેલું સ્વરૂપ બનાવે છે.
આકૃતિ $D$ આ વ્યવર્તિત કલિકાંતરવિન્યાસને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે.

(C) સોયાબીન (ફેબેસી કુળના સભ્ય) માટેનું સાચું પુષ્પસૂત્ર નીચે મુજબ છે: % ♀ K_{$(5)$} C_{$1$+$2$+$(2)$} A_{$(9)$+$1$} G_{$1$}.
સમજૂતી:
$1$. %: એકસંમિત પુષ્પ.
$2$. ♀: દ્વિલિંગી પુષ્પ.
$3$. K_{$(5)$}: વજ્રચક્રમાં $5$ વજ્રપત્રો,યુક્તવજ્રી.
$4$. C_{$1$+$2$+$(2)$}: દલપુંજમાં $5$ દલપત્રો,મુક્તદલી,જે પતંગિયાકાર (vexillary) કલિકાંતરવિન્યાસ દર્શાવે છે ($1$ પતાકા,$2$ પક્ષક,$2$ યુક્ત નૌતલ).
$5$. A_{$(9)$+$1$}: પુંકેસરચક્રમાં $10$ પુંકેસરો,દ્વિસંઘી ($9$ યુક્ત,$1$ મુક્ત).
$6$. G_{$1$}: સ્ત્રીકેસરચક્રમાં એક સ્ત્રીકેસરી બીજાશય,ઉચ્ચસ્થ (રેખા દ્વારા દર્શાવેલ).

(B) વિધાન $(i)$ સાચું છે: વેક્સિલરી કલિકાંતરવિન્યાસમાં (ફેબેસી કુળમાં જોવા મળે છે),સૌથી મોટું પશ્ચ દલપત્ર સ્ટાન્ડર્ડ (vexillum) છે,બે પાર્શ્વ દલપત્રો વિંગ્સ (alae) છે,અને બે અગ્ર દલપત્રો કીલ (carina) બનાવે છે.
વિધાન $(ii)$ સાચું છે: લિલિએસી કુળનું પુષ્પસૂત્ર $\oplus \text{ } \text{O}\mkern-11mu{^\nearrow} \text{ } P_{(3+3)} A_{3+3} \underline{G}_{(3)}$ છે.
વિધાન $(iii)$ ખોટું છે: વટાણાના પુષ્પમાં (ફેબેસી કુળ),પુંકેસરો દ્વિસંઘી (diadelphous) ($9+1$ ગોઠવણી) હોય છે,એકસંઘી (monadelphous) હોતા નથી.
વિધાન $(iv)$ ખોટું છે: સોલેનેસી કુળનું પુષ્પસૂત્ર $\oplus \text{ } \text{O}\mkern-11mu{^\nearrow} \text{ } K_{(5)} C_{(5)} A_{5} \underline{G}_{(2)}$ છે. આકૃતિમાં આપેલું સૂત્ર ખોટું છે.
તેથી,વિધાનો $(i)$ અને $(ii)$ સાચા છે. સાચો વિકલ્પ $(b)$ છે.

(A) $1.$ વિષમપર્ણીતા એ એવી ઘટના છે જેમાં વનસ્પતિઓ તેમના જીવનચક્રના વિવિધ તબક્કે અથવા વિવિધ પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓના પ્રતિભાવમાં અલગ-અલગ આકારના પર્ણો ધરાવે છે।
$2.$ કપાસ, કોથમીર અને લાર્કસપરમાં, બાળ અવસ્થાના પર્ણો પુખ્ત વનસ્પતિના પર્ણો કરતા આકારમાં અલગ હોય છે।
$3.$ આ પ્લાસ્ટિસિટીનું ઉદાહરણ છે, જ્યાં વનસ્પતિનો વિકાસ પર્યાવરણ અથવા વિકાસના તબક્કાઓ દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે।
$4.$ તેથી, આ ત્રણેય વનસ્પતિઓ (કપાસ, કોથમીર અને લાર્કસપર) વિષમપર્ણીતા દર્શાવે છે।
આમ, સાચો વિકલ્પ $A$ છે।

(A) પુષ્પકલિકામાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની ગોઠવણીને કલિકાંતરવિન્યાસ (Aestivation) કહે છે.
$1$. કોરસ્પર્શી (Imbricate): આ પ્રકારમાં,વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની કિનારીઓ એકબીજા પર આચ્છાદિત હોય છે પરંતુ કોઈ ચોક્કસ દિશામાં હોતી નથી,જે ગુલમોહર અને કેસિયામાં જોવા મળે છે.
$2$. ધારાસ્પર્શી (Valvate): જ્યારે વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રો એકબીજાની કિનારીએ માત્ર સ્પર્શતા હોય,આચ્છાદિત ન હોય,જેમ કે આકડામાં.
$3$. વળેલું (Twisted): જો ઉપાંગની એક કિનારી તેની પછીના ઉપાંગ પર આચ્છાદિત હોય,જેમ કે જાસૂદ,ભીંડા અને કપાસમાં.
$4$. પતંગિયાકાર (Vexillary): વટાણા અને વાલના પુષ્પોમાં પાંચ દલપત્રો હોય છે; સૌથી મોટું (ધ્વજક) બે પાર્શ્વ દલપત્રો (પક્ષક) પર આચ્છાદિત હોય છે,જે બદલામાં બે સૌથી નાના અગ્ર દલપત્રો (નૌતલ) પર આચ્છાદિત હોય છે. આને પતંગિયાકાર કલિકાંતરવિન્યાસ કહેવાય છે.
તેથી,સાચી જોડી $(1-P), (2-R), (3-Q), (4-S)$ છે.

(A) આ આકૃતિ અક્ષવર્તી (Axile) જરાયુવિન્યાસ દર્શાવે છે,જેમાં જરાયુ અક્ષીય હોય છે અને અંડકો બહુકોટરીય બીજાશયમાં તેની સાથે જોડાયેલા હોય છે.
આ પ્રકારનો જરાયુવિન્યાસ જાસૂદ,ટામેટા અને લીંબુ જેવી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી જાસૂદમાં આ પ્રકારનો જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે.
- ડાયન્થસમાં મુક્ત કેન્દ્રસ્થ (Free central) જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે.
- ગલગોટામાં તલીય (Basal) જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે.
- આર્જેમોનમાં ચર્મવર્તી (Parietal) જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે.

(D) $1$. મુક્ત કેન્દ્રસ્થ જરાયુવિન્યાસ ડાયન્થસ અને પ્રિમરોઝમાં જોવા મળે છે,રાઈમાં નહીં. રાઈમાં પરિઘવર્તી (Parietal) જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે.
$2$. આંબો એ માંસલ ફળ (અષ્ઠિફળ - Drupe) છે,શુષ્ક ફળ નથી.
$3$. મકાઈ એ એકદળી બીજ છે,દ્વિદળી નથી.
$4$. વળેલું (Twisted) પુષ્પદલવિન્યાસ એ જાસૂદ (Hibiscus),ભીંડા અને કપાસનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે. તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.

(C) વિકલ્પો $Marginal$ (સીમાંત),$Axile$ (અક્ષવર્તી) અને $Basal$ (તલીય) એ જરાયુવિન્યાસના પ્રકારો છે,જે અંડાશયમાં અંડકોની ગોઠવણી દર્શાવે છે.
$Valvate$ (કલિકાંતરવિન્યાસ) એ પુષ્પવિન્યાસમાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની ગોઠવણીનો એક પ્રકાર છે.
તેથી,$Valvate$ એ સૌથી અલગ છે.

(A) જરાયુવિન્યાસ એટલે અંડાશયમાં અંડકોની ગોઠવણી.
$Primula$ (પ્રિમરોઝ) માં,અંડકો કેન્દ્રીય ધરી પર ગોઠવાયેલા હોય છે અને તેમાં આંતરપટલ ગેરહાજર હોય છે,જેને મુક્ત કેન્દ્રસ્થ જરાયુવિન્યાસ કહેવામાં આવે છે.
લીંબુ $(Citrus)$ માં,અંડાશય બહુકોટરીય હોય છે અને અંડકો અંડાશયની કેન્દ્રીય ધરી સાથે જોડાયેલા હોય છે,જેને અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,પ્રિમરોઝ અને લીંબુ માટે સાચો ક્રમ અનુક્રમે મુક્ત કેન્દ્રસ્થ અને અક્ષવર્તી છે.

(D) પુષ્પના બાહ્યાકાર વિદ્યામાં,પુષ્પીય ભાગો જેવા કે વજ્રપત્રો (વજ્રચક્ર),દલપત્રો (દલપુંજ) અને પુંકેસરો (પુકેસરચક્ર) કાં તો મુક્ત (અલગ) અથવા જોડાયેલા હોઈ શકે છે. વજ્રચક્રમાં વજ્રપત્રો મુક્ત કે જોડાયેલા હોઈ શકે,દલપુંજમાં દલપત્રો મુક્ત કે જોડાયેલા હોઈ શકે અને પુંકેસરો પણ મુક્ત કે જોડાયેલા હોઈ શકે છે. તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(D) વેક્સિલરી પુષ્પવિન્યાસ એ $Fabaceae$ કુળની વનસ્પતિઓ (જેમ કે વટાણા,કઠોળ) નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$Fabaceae$ કુળમાં,બીજાશય એકસ્ત્રીકેસરી અને એકકોટરીય હોય છે.
અંડકો બીજાશયની વક્ષ સીવણ (ventral suture) પર ગોઠવાયેલા હોય છે.
બીજાશયમાં અંડકોની આ પ્રકારની ગોઠવણીને સીમાંત જરાયુવિન્યાસ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,વેક્સિલરી પુષ્પવિન્યાસ ધરાવતી વનસ્પતિઓમાં સીમાંત જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ $\oplus$ સંકેત નિયમિત પુષ્પ (actinomorphic) દર્શાવે છે,અને આપેલી આકૃતિ ઉભયલિંગી પુષ્પ ($\text{નર} + \text{માદા}$ સંકેત) દર્શાવે છે. તેથી,$(a-s)$.
$(b)$ $\overline{G}$ સંકેત અધોજાયી બીજાશય (inferior ovary) દર્શાવે છે. તેથી,$(b-r)$.
$(c)$ $P$ સંકેત પરિપુષ્પ (Perianth) માટે વપરાય છે. તેથી,$(c-p)$.
$(d)$ $Br$ સંકેત નિપત્રી (Bracteate) માટે વપરાય છે. તેથી,$(d-q)$.
આમ,સાચી જોડ $(a-s), (b-r), (c-p), (d-q)$ છે.

(C) આપેલ પુષ્પ આકૃતિ નીચેના લક્ષણો દર્શાવે છે:
$1$. પુષ્પ નિયમિત (ત્રિજ્યાવર્તી સંમિતિ ધરાવતું) છે.
$2$. તે દ્વિલિંગી છે.
$3$. પરિપુષ્પપત્રો $3+3$ ની સંખ્યામાં છે,જે પાયાના ભાગે જોડાયેલા છે.
$4$. પુંકેસરચક્ર $3+3$ છે,જે પરિપુષ્પપત્રો સાથે જોડાયેલા (epiphyllous) છે.
$5$. સ્ત્રીકેસરચક્ર ત્રિ-સ્ત્રીકેસરી,યુક્તસ્ત્રીકેસરી અને ઉચ્ચસ્થ બીજાશય ધરાવે છે,જેમાં અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ જોવા મળે છે.
આ લક્ષણો Liliaceae કુળના છે.

(B) આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ દરેક ગાંઠ (node) પરથી પર્ણોની એક જોડી ઉદ્ભવે છે અને તે એકબીજાની સામે ગોઠવાયેલી હોય છે. આ પ્રકારના પર્ણવિન્યાસને સન્મુખ (Opposite) પર્ણવિન્યાસ કહેવામાં આવે છે. આ ગોઠવણીમાં,દરેક ગાંઠ પરથી પર્ણોની એક જોડી ઉદ્ભવે છે અને તે એકબીજાની સામે હોય છે,જે કેલોટ્રોપિસ (Calotropis) અને જામફળ (Guava) જેવા છોડમાં જોવા મળે છે.

(C) આપેલ આકૃતિ રનર (ભૂસ્તારી - એક પ્રકારનું વાયવ્ય પ્રકાંડ રૂપાંતરણ) દર્શાવે છે. આ વનસ્પતિમાં,પ્રકાંડ જમીનની સપાટી પર આડું વધે છે. પ્રકાંડની ગાંઠો ઉપરની તરફ પર્ણો અને નીચેની તરફ અસ્થાનિક મૂળ ઉત્પન્ન કરે છે,જે આકૃતિમાં $X$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવ્યું છે. તેથી,$X$ એ ગાંઠોમાંથી ઉદ્ભવતા મૂળ દર્શાવે છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ ગાજર અને સલગમ: આ વનસ્પતિઓમાં ખોરાક સંગ્રહ માટે રૂપાંતરિત સોટીમૂળ તંત્ર હોય છે. તેથી,$(1-q)$.
$(2)$ વડનું વૃક્ષ: તેમાં આધાર આપવા માટે શાખાઓમાંથી વિકસતા સ્તંભમૂળ હોય છે. તેથી,$(2-p)$.
$(3)$ મકાઈ અને શેરડી: આ વનસ્પતિઓમાં પ્રકાંડની નીચેની ગાંઠોમાંથી વિકસતા અસ્થાનિક મૂળ (આધારમૂળ) હોય છે. તેથી,$(3-s)$.
$(4)$ કલિકા: કલિકા એ વનસ્પતિ પરનો એક ઘટ્ટ ભાગ છે જે પ્રરોહ તંત્ર (પર્ણો,પુષ્પો અથવા પ્રકાંડ) માં વિકસે છે. તેથી,$(4-r)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(1-q), (2-p), (3-s), (4-r)$ છે.

(D) $1$. $Actinomorphic$ (ત્રિજ્યાવર્તી સંમિતિ) $Datura$,$Mustard$ અને $Chilli$ માં જોવા મળે છે.
$2$. $Zygomorphic$ (દ્વિપાર્શ્વ સંમિતિ) $Bean$,$Gulmohur$,$Cassia$ અને $Pea$ માં જોવા મળે છે.
$3$. $Asymmetric$ (અસમમિતિય) $Canna$ માં જોવા મળે છે.
$4$. $Vexillary$ (પતાકાકાર) પુષ્પદલવિન્યાસ $Fabaceae$ કુળની લાક્ષણિકતા છે (જેમ કે $Pea$,$Bean$),જ્યારે $Cassia$ માં $Imbricate$ (વ્યવસ્થિત) પુષ્પદલવિન્યાસ જોવા મળે છે.
$5$. તેથી,'$Vexillary - Cassia$' વિધાન ખોટું છે.

(A) આપેલ આકૃતિઓમાં:
- આકૃતિ $1$ મુક્ત કેન્દ્રસ્થ (Free central) જરાયુવિન્યાસ દર્શાવે છે,જેમાં અંડકો મધ્ય અક્ષ પર હોય છે અને તેમાં આંતરપટલ (septa) ગેરહાજર હોય છે.
- આકૃતિ $2$ અક્ષવર્તી (Axile) જરાયુવિન્યાસ દર્શાવે છે,જેમાં જરાયુ અક્ષીય હોય છે અને અંડકો બહુકોટરવાળા અંડાશયમાં તેની સાથે જોડાયેલા હોય છે.
- આકૃતિ $3$ ચર્મવંત (Parietal) જરાયુવિન્યાસ દર્શાવે છે,જેમાં અંડકો અંડાશયની અંદરની દીવાલ પર અથવા પરિઘીય ભાગ પર વિકસે છે.
તેથી,$1 - 2 - 3$ માટે સાચો ક્રમ મુક્ત કેન્દ્રસ્થ - અક્ષવર્તી - ચર્મવંત છે.

(A) Brassicaceae (અગાઉ Cruciferae) કુળ નીચેના પુષ્પીય લક્ષણો દ્વારા ઓળખાય છે:
$1$. નિયમિત (Actinomorphic) સંમિતિ $(\oplus)$.
$2$. દ્વિલિંગી પુષ્પો $(\text{⚥})$.
$3$. બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા ચાર વજ્રપત્રો $(2+2)$.
$4$. ચાર દલપત્રો જે ક્રોસ આકારમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
$5$. બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા છ પુંકેસરો $(2+4)$, જેમાં બહારના બે ટૂંકા અને અંદરના ચાર લાંબા હોય છે (ચતુર્દીર્ઘી - tetradynamous સ્થિતિ).
$6$. બે સ્ત્રીકેસર ધરાવતું ઉચ્ચસ્થ બીજાશય, જે યુક્તસ્ત્રીકેસરી છે અને ખોટા પડદા (replum) ના નિર્માણને કારણે સામાન્ય રીતે દ્વિ-કોટરીય હોય છે.
આપેલી આકૃતિઓ જોતા, પ્રથમ આકૃતિ ($579$-a601) આ લક્ષણોને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે, ખાસ કરીને પુંકેસરોની $2+4$ ગોઠવણી અને દ્વિ-સ્ત્રીકેસરી ઉચ્ચસ્થ બીજાશય.

(A) ધારાવર્તી જરાયુવિન્યાસમાં, બીજાશયની વક્ષ સીવણ (ventral suture) પર જરાયુ એક ધાર બનાવે છે અને અંડકો આ ધાર પર બે હરોળમાં ગોઠવાયેલા હોય છે. આ ફેબેસી (Fabaceae) કુળની લાક્ષણિકતા છે, જેમાં સામાન્ય રીતે એકસ્ત્રીકેસરી બીજાશય હોય છે અને તેમાં એક કે તેથી વધુ અંડકો આવેલા હોય છે. તેથી, સાચો જવાબ $\text{ધારાવર્તી}$ જરાયુવિન્યાસ છે.

(N/A) એકદળી અને દ્વિદળી વનસ્પતિઓને તેમના બાહ્યાકાર અને અંતઃસ્થ રચનાના આધારે નીચે મુજબ અલગ પાડી શકાય છે:

લક્ષણ	એકદળી વિરુદ્ધ દ્વિદળી
$1$. મૂળ	એકદળીમાં તંતુમય મૂળ હોય છે,જ્યારે દ્વિદળીમાં સોટીમય મૂળ હોય છે.
$2$. શિરાવિન્યાસ	એકદળીમાં સમાંતર શિરાવિન્યાસ જોવા મળે છે,જ્યારે દ્વિદળીમાં જાલાકાર શિરાવિન્યાસ જોવા મળે છે.
$3$. પુષ્પ	એકદળી પુષ્પો સામાન્ય રીતે ત્રિઅવયવી હોય છે,જ્યારે દ્વિદળી પુષ્પો પંચઅવયવી હોય છે.
$4$. બીજપત્ર	એકદળીમાં એક બીજપત્ર હોય છે,જ્યારે દ્વિદળીમાં બે બીજપત્ર હોય છે.
$5$. વાહીપુલ	એકદળીમાં વાહીપુલ વિખરાયેલા હોય છે; દ્વિદળીમાં વાહીપુલ વલયમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
$6$. એધા (Cambium)	એકદળીમાં ગેરહાજર (દ્વિતીય વૃદ્ધિનો અભાવ); દ્વિદળીમાં હાજર હોય છે.

(N/A) $(i)$ વનસ્પતિના વિવિધ ભાગો જેવા કે પ્રકાંડ,પર્ણ અને ફળ પણ વિવિધ કાર્યો કરવા માટે ભૂગર્ભ રચનાઓમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
આદુ અને કેળામાં પ્રકાંડ જમીનની અંદર હોય છે અને ખોરાક સંગ્રહને કારણે ફૂલેલા હોય છે,જેને 'વજ્રકંદ' (rhizomes) કહેવામાં આવે છે. તેવી જ રીતે,અળવી (Colocasia) અને જમીકંદમાં 'ઘનકંદ' (corm) એ ભૂગર્ભ પ્રકાંડ છે. બટાકામાં ભૂગર્ભ પ્રકાંડના છેડા ખોરાક સંગ્રહને કારણે ફૂલીને 'કંદ' (tuber) બનાવે છે. કંદ પર 'આંખ' હોય છે,જે પર્ણના ડાઘ (leaf scar) દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. ડુંગળીમાં પાયાના પર્ણો ખોરાક સંગ્રહને કારણે માંસલ બને છે. મગફળીમાં,ફલન પછી પુષ્પના વૃંતની વૃદ્ધિ દ્વારા પુષ્પ જમીનની અંદર ધકેલાય છે,જ્યાં ફળ અને બીજનું નિર્માણ થાય છે.
$(ii)$ પુષ્પ સર્જનની ઋતુ દરમિયાન,અગ્રીય વર્ધનશીલ પેશી (apical meristem) પુષ્પીય વર્ધનશીલ પેશીમાં ફેરવાય છે. પ્રકાંડની ધરી સંકોચાઈ જાય છે અને આંતરગાંઠો એકબીજાની ખૂબ નજીક આવી જાય છે. પર્ણોને બદલે,ગાંઠોમાંથી વિવિધ પુષ્પીય ભાગો ઉદ્ભવે છે. તેથી,એમ કહી શકાય કે પુષ્પ એ રૂપાંતરિત પ્રરોહ છે.

(N/A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની બાહ્યાકાર વિદ્યામાં વ્યાપક વિવિધતા જોવા મળે છે.
સપુષ્પી વનસ્પતિઓને મુખ્યત્વે જમીનની સાપેક્ષે તેમના સ્થાનના આધારે બે તંત્રોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. મૂળતંત્ર: સપુષ્પી વનસ્પતિનો જમીનની અંદરનો ભાગ મૂળતંત્ર તરીકે ઓળખાય છે. તેમાં સામાન્ય રીતે પ્રાથમિક મૂળ અને તેની શાખાઓ (દ્વિતીયક અને તૃતીયક મૂળ) નો સમાવેશ થાય છે.
$2$. પ્રરોહતંત્ર: જમીનની ઉપરનો વનસ્પતિનો ભાગ પ્રરોહતંત્ર બનાવે છે. તેમાં પ્રકાંડ,પર્ણ,પુષ્પ અને ફળનો સમાવેશ થાય છે.
પ્રરોહતંત્રના મુખ્ય ઘટકો:
- પ્રકાંડ: વનસ્પતિના મુખ્ય અક્ષ.
- પર્ણ: પ્રકાંડ પર ઉદ્ભવતી પાર્શ્વિય,સામાન્ય રીતે ચપટી રચનાઓ.
- પુષ્પ: વનસ્પતિના પ્રજનન અંગો.
- ફળ: ફલન પછી વિકસિત થતું પરિપક્વ અંડાશય.
- ગાંઠ અને આંતરગાંઠ: પ્રકાંડ પર ગાંઠો (જ્યાંથી પર્ણ ઉદ્ભવે છે) અને આંતરગાંઠો (બે ગાંઠો વચ્ચેનો ભાગ) જોવા મળે છે.
- કલિકા: નાની પાર્શ્વિય અથવા અગ્રસ્થ વૃદ્ધિ જે શાખાઓ અથવા પુષ્પોમાં વિકસે છે.

(N/A) સપુષ્પી વનસ્પતિનું શરીર મુખ્યત્વે બે તંત્રોમાં વિભાજિત થયેલું છે:
$1$. મૂળતંત્ર: વનસ્પતિનો જમીનની અંદરનો ભાગ,જેમાં પ્રાથમિક મૂળ અને દ્વિતીયક મૂળનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. પ્રરોહતંત્ર: વનસ્પતિનો હવાઈ ભાગ,જેમાં પ્રકાંડ,પર્ણ,પુષ્પ,ફળ,કલિકા,ગાંઠ અને આંતરગાંઠનો સમાવેશ થાય છે.
આ ભાગોના દ્રશ્ય નિરૂપણ માટે આપેલી આકૃતિ જુઓ.

(N/A)

લક્ષણ	દ્વિદળી વનસ્પતિ	એકદળી વનસ્પતિ
$(1)$ બીજપત્ર	બે બીજપત્રો હાજર હોય છે.	માત્ર એક જ બીજપત્ર હાજર હોય છે.
$(2)$ મૂળતંત્ર	સોટીમય મૂળતંત્ર.	તંતુમય મૂળતંત્ર.
$(3)$ શિરાવિન્યાસ	જાલાકાર શિરાવિન્યાસ.	સમાંતર શિરાવિન્યાસ.
$(4)$ પુષ્પના ભાગો	ચતુર્ભાવી અથવા પંચભાવી.	ત્રિભાવી.
$(5)$ વાહકપુલ	વલયમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.	પ્રકાંડમાં વિખરાયેલા હોય છે.

(N/A) $(i)$ $Agave$ (કનક) અને $Oxalis$ (રામબાણ) માં અનુક્રમે પુષ્પકલિકા કે વાનસ્પતિક કલિકા સૌપ્રથમ ખોરાકનો સંગ્રહ કરીને માંસલ બને છે. ત્યારબાદ તે પિતૃછોડથી અલગ પડી,સાનુકૂળ પરિસ્થિતિમાં અંકુરણ પામી નવા છોડનું સર્જન કરે છે. આવી રૂપાંતરિત કલિકાને પ્રકલિકા કહે છે.
$(ii)$ પર્ણના પર્ણતલ (leaf base) પાસે ઘણીવાર નાના,પાર્શ્વિય બહિરુદભેદ વિકસે છે. તે પર્ણ જેવા જ દેખાતા હોવાથી તેને ઉપપર્ણ કહે છે.

(N/A) $(i)$ કેટલાક વનસ્પતિઓમાં,પર્ણદંડ ફૂલીને લીલો બને છે અને ખોરાક બનાવે છે. આ રૂપાંતરિત રચનાને પર્ણસદ્રશ પર્ણદંડ (Phyllode) કહેવાય છે. પર્ણસદ્રશ પ્રકાંડ (Phylloclade) એ લીલું,ચપટું અથવા નળાકાર પ્રકાંડ છે જે પ્રકાશસંશ્લેષણ કરે છે,જે સામાન્ય રીતે ઓપન્શિયા (થોર) માં જોવા મળે છે.
$(ii)$ પુષ્પકલિકામાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની તે જ ચક્રના અન્ય સભ્યોની સાપેક્ષમાં ગોઠવણીની પદ્ધતિને કલિકાંતરવિન્યાસ (Aestivation) કહેવામાં આવે છે.

(N/A) $(i)$ કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓ જેવી કે વાલ અને વટાણામાં,મૂળમાં ગંડિકાઓ વિકસે છે જેમાં $Rhizobium$ બેક્ટેરિયા વસવાટ કરે છે. આ બેક્ટેરિયા વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું વનસ્પતિ માટે ઉપયોગી સ્વરૂપમાં સ્થાપન કરે છે,જે પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે આવશ્યક છે.
$(ii)$ કેટલીક વનસ્પતિઓમાં,ઉપપર્ણો (પર્ણના તલસ્થ ભાગે આવેલા પર્ણ જેવા અંગો) પ્રતાનમાં રૂપાંતરિત થાય છે જે આરોહણ (ચઢવા) માટે આધાર પૂરો પાડે છે. આને ઉપપર્ણીય પ્રતાન કહેવાય છે. વટાણાના છોડ ($Pisum$ $sativum$) માં,ઉપપર્ણો મોટા અને પર્ણ જેવા હોય છે,જે પ્રકાશસંશ્લેષણમાં મદદ કરે છે જ્યારે પ્રતાન નબળા પ્રકાંડને ઉપર ચઢવામાં મદદ કરે છે.

(N/A) આ રેસાઓ વનસ્પતિના જે ભાગમાંથી મેળવવામાં આવે છે તે નીચે મુજબ છે:
$(a)$ કોયર: નાળિયેરના ફળના મધ્ય ફલાવરણ (છાલ) માંથી મેળવવામાં આવે છે.
$(b)$ હેમ્પ: કેનાબિસ સેટિવા (Cannabis sativa) વનસ્પતિના પ્રકાંડના ફ્લોએમ અથવા બાસ્ટ રેસામાંથી મેળવવામાં આવે છે.
$(c)$ કપાસ: ગોસિપિયમ (Gossypium) વનસ્પતિના બીજના અધિસ્તરીય રોમમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
$(d)$ શણ (જૂટ): કોરકોરસ (Corchorus) વનસ્પતિના પ્રકાંડના ફ્લોએમ અથવા બાસ્ટ રેસામાંથી મેળવવામાં આવે છે.

મૂળરોમ અને પ્રકાંડરોમ વચ્ચેનો તફાવત નીચે મુજબ છે:
| લક્ષણ | મૂળરોમ | પ્રકાંડરોમ |
| :--- | :--- | :--- |
| સ્વરૂપ | તે મૂલાધિસ્તરના એકકોષીય લંબાયેલા ભાગો છે. | તે બહુકોષીય અધિસ્તરીય બાહ્યવૃદ્ધિ છે,જેને ટ્રાઈકોમ પણ કહેવામાં આવે છે. |
| કાર્ય | તે સપાટીનો વિસ્તાર વધારીને જમીનમાંથી પાણી અને ખનીજ દ્રવ્યોના શોષણમાં મદદ કરે છે. | તે બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા થતા પાણીના વ્યયને અટકાવવામાં મદદ કરે છે. |

(N/A) સાલ્વિનિયા એ જલોદભિદ છે કારણ કે તે એક જલીય વનસ્પતિ છે જે પાણીમાં ઉગે છે.
$(b)$ ઓપન્ટિયા એ મરુદભિદ છે કારણ કે તે મર્યાદિત પાણીની ઉપલબ્ધતાવાળા સૂકા અને રણ પ્રદેશોમાં ટકી રહેવા માટે અનુકૂલિત છે.
$(c)$ રાઈઝોફોરા એ ક્ષારોદભિદ છે કારણ કે તે મેન્ગ્રોવ્સ જેવા ક્ષારયુક્ત અને દલદલીય વાતાવરણમાં ઉગે છે અને ક્ષાર સહન કરવા માટે વિશિષ્ટ મૂળ ધરાવે છે.
$(d)$ મેન્જીફેરા એ મધ્યદભિદ છે કારણ કે તે મધ્યમ પાણીની ઉપલબ્ધતાવાળા વાતાવરણમાં ઉગે છે,જે મોટાભાગની સ્થળજ વનસ્પતિઓ માટે સામાન્ય છે.

(A) પુષ્પના ભાગો સૌથી બહારથી સૌથી અંદર તરફ ચાર ચક્રોમાં ગોઠવાયેલા હોય છે:
$1$. વજ્રચક્ર (વજ્રપત્રો) - સૌથી બહારનું સહાયક ચક્ર $(a - x)$.
$2$. દલપુંજ (દલપત્રો) - બીજું સહાયક ચક્ર $(b - w)$.
$3$. પુંકેસરચક્ર (પુંકેસરો) - આવશ્યક બહારનું ચક્ર $(c - z)$.
$4$. સ્ત્રીકેસરચક્ર (સ્ત્રીકેસર) - સૌથી અંદરનું ચક્ર $(d - y)$.
તેથી,સાચી જોડ $(a - x), (b - w), (c - z), (d - y)$ છે.

(A) $(i)$ ભ્રમિરૂપ પર્ણવિન્યાસ. સપ્તપર્ણીમાં,એક ગાંઠ પર બે કરતાં વધુ પર્ણો ઉદ્ભવે છે અને ભ્રમર (whorl) બનાવે છે.
$(ii)$ એકવ્યાસસંમિત પુષ્પ. વાલ (ફેબેસી કુળ) માં,પુષ્પ એકવ્યાસસંમિત હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેને માત્ર એક જ ઉર્ધ્વ સમતલમાં બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.

(A) $(i)$ વટાણાના છોડમાં જરાયુવિન્યાસ ધારાવર્તી હોય છે. ડાયેન્થસમાં જરાયુવિન્યાસ મુક્તકેન્દ્રસ્થ પ્રકારનો હોય છે.
$(ii)$ સોલેનેસી કુળમાં ફળનો પ્રકાર સામાન્ય રીતે પ્રાવર (Capsule) અથવા મૃદુફળ હોય છે. ફેબેસી કુળમાં ફળ શિમ્બી (Legume) પ્રકારનું હોય છે.

(A) $(i)$ આધારમૂળ એ અસ્થાનિક મૂળ છે જે પ્રકાંડના નીચેના ગાંઠામૂળમાંથી ઉદભવે છે અને આધાર પૂરો પાડે છે. આ મકાઈ અને શેરડી જેવી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.
$(ii)$ એકાંતરિત પર્ણવિન્યાસમાં દરેક ગાંઠ પર એક પર્ણ એકાંતરિત રીતે ઉદભવે છે. આ જાસૂદ,રાઈ અને સૂર્યમુખી જેવી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે. $Nerium$ (કરેણ) માં ચક્રાકાર પર્ણવિન્યાસ જોવા મળે છે.

(A) $(i)$ એકદળી બીજમાં,જેમ કે મકાઈ,ભ્રૂણ એક મોટું ઢાલ આકારનું બીજપત્ર ધરાવે છે જેને વરુથિકા (Scutellum) કહેવામાં આવે છે.
$(ii)$ તુલસી $(Ocimum)$ માં પુષ્પો અનિયમિત (zygomorphic) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેને માત્ર એક જ ઊભી સમતલ દ્વારા બે સમાન ભાગોમાં વહેંચી શકાય છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ કેરી: તે એકસ્ત્રીકેસરી પુષ્પ છે, એટલે કે તેમાં એક જ સ્ત્રીકેસર હોય છે। તેથી, $(a-3)$.
$(b)$ જાસુદ: તે બહુસ્ત્રીકેસરી યુક્ત પુષ્પ છે, એટલે કે તેમાં ઘણા સ્ત્રીકેસર હોય છે જે એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે। તેથી, $(b-1)$.
$(c)$ ચંપા (Michelia): તે બહુસ્ત્રીકેસરી મુક્ત પુષ્પ છે, એટલે કે તેમાં ઘણા સ્ત્રીકેસર હોય છે જે મુક્ત હોય છે। તેથી, $(c-2)$.
આમ, સાચો ક્રમ $a-3, b-1, c-2$ છે.

(A) પરરોહી વનસ્પતિ એટલે એવી વનસ્પતિ જે બીજી વનસ્પતિ પર ઉગે છે પરંતુ પરોપજીવી હોતી નથી; તે યજમાન વનસ્પતિનો ઉપયોગ માત્ર સૂર્યપ્રકાશ મેળવવા માટે આધાર તરીકે કરે છે અને તેનામાંથી પોષક તત્વો મેળવતી નથી.
ઓર્કિડ એ પરરોહી વનસ્પતિનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જે સામાન્ય રીતે ઉષ્ણકટિબંધીય વર્ષાવનોમાં જોવા મળે છે.
અમરવેલ (Cuscuta) એ પરોપજીવી વનસ્પતિ છે,પરરોહી નથી.
વાંદો (Viscum) એ અર્ધ-પરોપજીવી વનસ્પતિ છે.
તેથી,સાચો જવાબ ઓર્કિડ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $(a)$ સિલિક્વા: આ બ્રાસિકેસી કુળનું લાક્ષણિક ફળ છે,જે $(iv)$ બ્રાસિકા કેમ્પેસ્ટ્રીસમાં જોવા મળે છે.
$2$. $(b)$ કેરીઓપ્સિસ: આ પોએસી કુળનું શુષ્ક,અસ્ફોટનશીલ ફળ છે,જે $(ii)$ ટ્રિટિકમ એસ્ટિવમમાં જોવા મળે છે.
$3$. $(c)$ બેરી: આ એક માંસલ ફળ છે,જે $(i)$ લાયકોપર્સિકમ એસ્ક્યુલેન્ટમ (ટામેટા) માં જોવા મળે છે.
$4$. $(d)$ સિપ્સેલા: આ એસ્ટરેસી કુળનું શુષ્ક,અસ્ફોટનશીલ ફળ છે,જે $(iii)$ હેલિયન્થસ એનસ (સૂર્યમુખી) માં જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $a-iv, b-ii, c-i, d-iii$ છે. સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(C) પુષ્પવિન્યાસ એટલે પુષ્પધરી પર પુષ્પોની ગોઠવણીનો પ્રકાર.
$Solanum$ (સોલેનમ) માં અપરિમિત (Racemose) પુષ્પવિન્યાસ જોવા મળતો નથી; તેના બદલે તેમાં એકાકી અથવા પરિમિત (ખાસ કરીને સ્કોર્પિયોઇડ સાઇમ) પ્રકારનો પુષ્પવિન્યાસ જોવા મળે છે.
તેથી,$Racemose - Solanum$ ની જોડી ખોટી છે.

(C) $(i)$ સોટીમય મૂળ: સલગમ $(b)$ - સોટીમય મૂળ એ પ્રાથમિક મૂળ છે જે નીચેની તરફ વધે છે અને સલગમ જેવા છોડમાં ખોરાક સંગ્રહ માટે રૂપાંતરિત થાય છે.
$(ii)$ અસ્થાનિક મૂળ: શક્કરિયું $(a)$ - અસ્થાનિક મૂળ વનસ્પતિના ભ્રૂણમૂળ સિવાયના ભાગોમાંથી ઉદ્ભવે છે,જેમ કે શક્કરિયામાં.
$(iii)$ પ્રકાંડ: બટાટા $(d)$ - બટાટા એ ખોરાક સંગ્રહ માટેનું રૂપાંતરિત ભૂગર્ભ પ્રકાંડ (કંદ) છે.
$(iv)$ તંતુમય મૂળ: ઘઉં $(c)$ - તંતુમય મૂળતંત્ર પાતળા,મધ્યમ શાખિત મૂળનું જાળું ધરાવે છે,જે સામાન્ય રીતે ઘઉં જેવા એકદળી છોડમાં જોવા મળે છે.
તેથી,સાચી જોડ $(i)-b, (ii)-a, (iii)-d, (iv)-c$ છે.

(D) એકસંઘી $(monadelphous)$ પુંકેસરમાં, બધા જ પુંકેસરના તંતુઓ જોડાઈને એક જ સમૂહ બનાવે છે, જે $Malvaceae$ કુળની લાક્ષણિકતા છે, જેમ કે $\text{જાસૂદ}$ ($Hibiscus$ $rosa-sinensis$) માં જોવા મળે છે.
અક્ષવર્તી $(axile)$ જરાયુવિન્યાસમાં, બીજાશય બહુકોટરીય હોય છે અને જરાયુ મધ્ય અક્ષ પરથી વિકસે છે, જેની સાથે અંડકો જોડાયેલા હોય છે. આ પ્રકારનો જરાયુવિન્યાસ $\text{જાસૂદ}$, $\text{ટામેટા}$ અને $\text{લીંબુ}$ જેવી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.
આમ, $\text{જાસૂદ}$ એ એકસંઘી પુંકેસર અને અક્ષવર્તી જરાયુવિન્યાસ બંને ધરાવતી વનસ્પતિ હોવાથી તે સાચો જવાબ છે.

(D) ચાઈના રોઝ અથવા જાસૂદ $(Hibiscus \text{ } rosa-sinensis)$ ને 'શૂ-ફ્લાવર' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે આ ફૂલની પાંખડીઓમાં એવા રંજકદ્રવ્યો હોય છે જેનો ઉપયોગ પરંપરાગત રીતે ચામડાના બૂટને કાળા કરવા અને ચમકાવવા માટે કરવામાં આવતો હતો.

(C) વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે અસીમિત પુષ્પવિન્યાસમાં,પુષ્પો અગ્રાભિસારી (acropetal) ક્રમમાં ગોઠવાયેલા હોય છે (નાના પુષ્પો ટોચ પર અને જૂના પુષ્પો આધાર પર).
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે ગુલાબના છોડમાં પરિજાયી (perigynous) પુષ્પો જોવા મળે છે,અધોજાયી નહીં.
વિધાન $III$ સાચું છે કારણ કે રીંગણ (સોલેનેસી કુળ) માં બીજાશય ઉચ્ચસ્થ હોય છે.
તેથી,માત્ર વિધાન $III$ સાચું છે.

(A) કોલ્ચીસીન એ $Colchicum \text{ } autumnale$ ના વજ્રકંદમાંથી મેળવવામાં આવતું આલ્કલોઇડ છે.
તે $Liliaceae$ (લીલી કુળ) માં આવે છે, $Fabaceae$ કુળમાં નહીં.
કોલ્ચીસીન ત્રાકતંતુના નિર્માણને અટકાવે છે, જે કોષ વિભાજન દરમિયાન કોષરસ વિભાજન (cytokinesis) ને અટકાવે છે.
કોષરસ વિભાજન અટકાવવાથી રંગસૂત્રોની સંખ્યા બમણી થાય છે, જેને બહુગુણિતતા (polyploidy) કહેવાય છે.
વિધાન $V$ એ $Liliaceae$ કુળનું પુષ્પસૂત્ર દર્શાવે છે, જે $\oplus \text{ } \text{O} \text{ } P_{3+3} A_{3+3} G_{(3)}$ છે.
તેથી, વિધાનો $I, II, III$ અને $V$ સાચા છે.

(B) આપેલ સપુષ્પી વનસ્પતિની આકૃતિમાં:
$A$ એ ગાંઠ (Node) દર્શાવે છે,જે પ્રકાંડનો એવો ભાગ છે જ્યાંથી પર્ણો ઉદ્ભવે છે.
$B$ એ આંતરગાંઠ (Internode) દર્શાવે છે,જે બે ગાંઠો વચ્ચેનો પ્રકાંડનો ભાગ છે.
$C$ એ કક્ષકલિકા (Axillary bud) દર્શાવે છે,જે પર્ણના કક્ષમાં વિકસે છે અને શાખા અથવા પુષ્પમાં પરિણમી શકે છે.
$D$ એ પ્રાથમિક મૂળ (Primary root) દર્શાવે છે,જે ભ્રૂણમૂળના સીધા લંબાણથી બને છે.
$E$ એ દ્વિતીયક મૂળ (Secondary root) દર્શાવે છે,જે પ્રાથમિક મૂળની પાર્શ્વ શાખાઓ છે.
તેથી,સાચી ઓળખ $A$-ગાંઠ,$B$-આંતરગાંઠ,$C$-કલિકા,$D$-પ્રાથમિક મૂળ,$E$-દ્વિતીયક મૂળ છે.

(C) પુષ્પકલિકામાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની ગોઠવણીને કલિકાંતરવિન્યાસ કહેવામાં આવે છે.
$Calotropis$ (આંકડો) માં,વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રો એકબીજાને કિનારીએથી સ્પર્શે છે પરંતુ એકબીજા પર ચડતા નથી,જેને $Valvate$ (ધારોસ્પર્શી) કલિકાંતરવિન્યાસ કહેવાય છે.
$Lady's$ $finger$ (ભીંડા) માં,એક પત્રની કિનારી બીજા પત્રની કિનારી પર ચડે છે,જેને $Twisted$ (વ્યવસ્થિત) કલિકાંતરવિન્યાસ કહેવાય છે.
$Cassia$ અને $Gulmohur$ માં,વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની કિનારીઓ એકબીજા પર ચડે છે પરંતુ કોઈ ચોક્કસ દિશામાં નહીં,જેને $Imbricate$ (કુંતલાકાર) કલિકાંતરવિન્યાસ કહેવાય છે.
તેથી,$Cassia$ - $Valvate$ ની જોડ ખોટી છે કારણ કે $Cassia$ માં $Imbricate$ કલિકાંતરવિન્યાસ જોવા મળે છે.

(D) વનસ્પતિઓમાં કંટક,કંટિકા અને પ્રિકલ્સ એ રૂપાંતરિત રચનાઓ છે જે રક્ષણાત્મક અંગો તરીકે કાર્ય કરે છે. તેઓ વનસ્પતિઓને શાકાહારી પ્રાણીઓ દ્વારા ખાવાથી બચાવે છે,કારણ કે તે વનસ્પતિને ખાવામાં મુશ્કેલ અથવા પીડાદાયક બનાવે છે.

(D) $Alstonia$ અને $Nerium$ માં એક ગાંઠ પર બેથી વધુ પર્ણો ઉદ્ભવે છે,જેને ચક્રાકાર પર્ણવિન્યાસ કહેવાય છે.
એકાંતરિત પર્ણવિન્યાસમાં,દરેક ગાંઠ પર એક પર્ણ ઉદ્ભવે છે,જે રાઈ,જાસૂદ અને સૂર્યમુખીમાં જોવા મળે છે.
સન્મુખ પર્ણવિન્યાસમાં,દરેક ગાંઠ પર પર્ણોની એક જોડી એકબીજાની સામે ઉદ્ભવે છે,જે $Calotropis$ અને જામફળ $(Psidium)$ માં જોવા મળે છે.
સન્મુખ-ચતુષ્ક (Decussate) પર્ણવિન્યાસ એ સન્મુખ પર્ણવિન્યાસનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે જ્યાં પર્ણોની ક્રમિક જોડીઓ એકબીજા સાથે કાટખૂણે હોય છે,જે $Zinnia$,$Ocimum$ અને $Syzygium$ માં જોવા મળે છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ માં આપેલી જોડી ખોટી છે કારણ કે $Zinnia$ અને $Calotropis$ એ સન્મુખ પર્ણવિન્યાસના અલગ-અલગ પ્રકારો દર્શાવે છે.