Animal Husbandry Questions in Gujarati

(N/A) મધના ઉત્પાદનમાં વપરાતી મધમાખીની ત્રણ સામાન્ય ભારતીય જાતો નીચે મુજબ છે:
$1$. $Apis \ cerana \ indica$ (ભારતીય મધમાખી)
$2$. $Apis \ dorsata$ (પથ્થરની મધમાખી / રોક બી)
$3$. $Apis \ florae$ (નાની મધમાખી)

(N/A) ઇંડા આપતી મરઘીઓ (layers) ખાસ કરીને ઇંડાના ઉત્પાદન માટે ઉછેરવામાં આવે છે. તેમની પોષણની જરૂરિયાતોમાં ઇંડાના નિર્માણને ટેકો આપવા માટે વિટામિન $A$ અને વિટામિન $K$ થી ભરપૂર આહારનો સમાવેશ થાય છે.
માંસ માટેની મરઘીઓ (broilers) ખાસ કરીને માંસના ઉત્પાદન માટે ઉછેરવામાં આવે છે. તેમની દૈનિક પોષણની જરૂરિયાત ઝડપી વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પ્રોટીનયુક્ત અને પૂરતા પ્રમાણમાં ચરબીયુક્ત આહાર છે.
$(b)$ મરઘીઓને નીચેની ત્રણ પદ્ધતિઓ દ્વારા રોગોથી બચાવી શકાય છે:
$(i)$ યોગ્ય રસીકરણ: સામાન્ય ચેપી રોગોને રોકવા માટે સમયસર રસી આપવી.
$(ii)$ જંતુનાશકોનો છંટકાવ: રોગકારક જીવાણુઓને મારવા માટે મરઘા ઉછેર કેન્દ્રમાં નિયમિતપણે જંતુનાશકોનો છંટકાવ કરવો.
$(iii)$ યોગ્ય સ્વચ્છતા: રહેઠાણમાં સ્વચ્છતા અને આરોગ્યપ્રદ પરિસ્થિતિ જાળવવી અને શુદ્ધ,પ્રદૂષણમુક્ત મરઘા આહાર પૂરો પાડવો.

(N/A) પેસ્ચરેજ: મધમાખીઓને મધુરસ (nectar) અને પરાગરજ (pollen) એકત્રિત કરવા માટે ઉપલબ્ધ ફૂલોને સામૂહિક રીતે પેસ્ચરેજ કહેવામાં આવે છે.
મધ ઉત્પાદન સાથે સંબંધ: મધમાખીઓ દ્વારા ઉત્પાદિત મધની ગુણવત્તા અને જથ્થો સીધો પેસ્ચરેજની ઉપલબ્ધતા પર આધાર રાખે છે. ફૂલોની વિવિધતા મધના સ્વાદ અને ગુણવત્તા નક્કી કરે છે,કારણ કે મધમાખીઓને મધુરસ અને પરાગરજ કાર્યક્ષમ રીતે એકત્રિત કરવા માટે વિવિધ પ્રકારની વનસ્પતિઓની જરૂર હોય છે.

(C)

ભારતીય મધમાખીઓ	ઇટાલિયન મધમાખીઓ
$(i)$ તેમની મધ એકત્ર કરવાની ક્ષમતા ઓછી હોય છે.	$(i)$ તેમની મધ એકત્ર કરવાની ક્ષમતા વધુ હોય છે.
$(ii)$ તેઓ વધુ ડંખ મારે છે અને વધુ આક્રમક હોય છે.	$(ii)$ તેઓ ઓછો ડંખ મારે છે અને ઓછી આક્રમક હોય છે.

સારાંશમાં, વ્યાવસાયિક મધમાખી ઉછેર માટે ઇટાલિયન મધમાખીઓ $(Apis \text{ } mellifera)$ પસંદ કરવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ વધુ મધ આપે છે, ઓછો ડંખ મારે છે અને લાંબા સમય સુધી મધપૂડામાં રહે છે.

(N/A) ખેડૂત 'મિશ્ર મત્સ્ય સંવર્ધન' (Composite fish culture) પદ્ધતિ અપનાવી શકે છે. આ પદ્ધતિમાં,એક જ તળાવમાં પાંચ કે છ માછલીઓની જાતોનું મિશ્રણ ઉપયોગમાં લેવાય છે. આ જાતોની પસંદગી એવી રીતે કરવામાં આવે છે કે તેઓ ખોરાક માટે એકબીજા સાથે સ્પર્ધા ન કરે કારણ કે તેમની ખોરાકની આદતો અલગ-અલગ હોય છે.
$(b)$ મત્સ્યઉછેદની મુખ્ય મર્યાદા સારી ગુણવત્તાવાળા બીજ (માછલીના બચ્ચાં) ની ઉપલબ્ધતાનો અભાવ છે.

(N/A)

મેરિકલ્ચર (Mariculture)	એક્વાકલ્ચર (Aquaculture)
$1$. તેમાં ખોરાક અને અન્ય ઉત્પાદનો માટે ખાસ કરીને ખુલ્લા સમુદ્રમાં સજીવોનો ઉછેર અને ખેતી કરવામાં આવે છે.	$1$. તેમાં વ્યાવસાયિક હેતુઓ માટે કોઈપણ જલીય વાતાવરણમાં જલીય વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓનો ઉછેર અને વ્યવસ્થાપન કરવામાં આવે છે.
$2$. સજીવોનો ઉછેર ફક્ત દરિયાઈ નિવાસસ્થાનમાં જ થાય છે.	$2$. સજીવોનો ઉછેર કોઈપણ જલીય નિવાસસ્થાનમાં થઈ શકે છે,જેમાં દરિયાઈ,ખારા પાણી અથવા મીઠા પાણીના વાતાવરણનો સમાવેશ થાય છે.

(N/A) $(i)$ મરઘાં ઉછેર અત્યંત કાર્યક્ષમ છે કારણ કે પક્ષીઓ ઓછા રેસાવાળા અને સસ્તા કૃષિ ઉપ-ઉત્પાદનો (જે માનવ વપરાશ માટે અયોગ્ય હોય છે) ને ઈંડા અને માંસના સ્વરૂપમાં ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા પ્રાણી પ્રોટીનમાં રૂપાંતરિત કરી શકે છે.
$(ii)$ ઈંડા માટે ઉછેરવામાં આવતા પક્ષીઓને $Layers$ (લેયર્સ) કહેવાય છે અને માંસ માટે ઉછેરવામાં આવતા પક્ષીઓને $Broilers$ (બ્રોઈલર્સ) કહેવાય છે.
$(iii)$ મરઘાંની એક દેશી જાત $Aseel$ (અસીલ) છે અને એક વિદેશી જાત $Leghorn$ (લેગહોર્ન) છે.

(C) મધની ગુણવત્તા મુખ્યત્વે બે પરિબળો પર આધાર રાખે છે:
$(i)$ ચરાણ (Pasturage): આનો અર્થ એ છે કે મધમાખીઓને પરાગરજ અને મધુરસ એકત્રિત કરવા માટે કેવા પ્રકારના ફૂલો ઉપલબ્ધ છે. ફૂલોનો પ્રકાર મધનો સ્વાદ,રંગ અને પોષક મૂલ્ય નક્કી કરે છે.
$(ii)$ મધમાખી ઉછેર કેન્દ્રનું સ્થાન (Apiary location): મધમાખી ઉછેર કેન્દ્રનું ભૌગોલિક સ્થાન વનસ્પતિની ઉપલબ્ધતા અને મધમાખીઓની વસાહતના એકંદર સ્વાસ્થ્યને અસર કરે છે,જે સીધી રીતે મધના ઉત્પાદન અને ગુણવત્તાને અસર કરે છે.

(N/A)

બ્રોઇલર્સ	લેયર્સ
$1.$ બ્રોઇલર્સને માંસ મેળવવા માટે ઉછેરવામાં આવે છે.	$1.$ લેયર્સને ઈંડા મેળવવા માટે ઉછેરવામાં આવે છે.
$2.$ બ્રોઇલર્સને સારી વૃદ્ધિ દર અને વધુ સારી ખોરાક કાર્યક્ષમતા માટે પ્રોટીન અને ચરબીયુક્ત ખોરાક આપવામાં આવે છે.	$2.$ લેયર્સને વિટામિન અને ખનિજોથી ભરપૂર ખોરાક આપવામાં આવે છે. તેમના ખોરાકમાં ઈંડાની સેવન ક્ષમતા (hatchability) ને અસર કરવા માટે સૂક્ષ્મ પોષકતત્વો પણ હોય છે.

(N/A) મેરીકલ્ચર એ દરિયાઈ સજીવોને ખુલ્લા મહાસાગરમાં,મહાસાગરના બંધ વિભાગમાં અથવા દરિયાઈ પાણીથી ભરેલા ટાંકાઓ,તળાવો કે રેસવેમાં ઉછેરવાની પદ્ધતિ છે. તે ખાસ કરીને દરિયાઈ માછલીઓ અને અન્ય દરિયાઈ જીવો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
એક્વાકલ્ચર એ માછલીઓ,મોલસ્કા,ક્રસ્ટેશિયન અને જલીય વનસ્પતિઓ સહિતના જલીય સજીવોની ખેતી છે. તેમાં ઉપલબ્ધ જળ સંસાધનોનો ઉપયોગ કરીને ઉત્પાદન વધારવા માટે નિયંત્રિત પરિસ્થિતિઓમાં આ સજીવોની ખેતી કરવામાં આવે છે.

(N/A)

આંતરદેશીય મત્સ્યઉદ્યોગ	દરિયાઈ મત્સ્યઉદ્યોગ
$1.$ આંતરદેશીય મત્સ્યઉદ્યોગમાં મીઠા પાણીના સ્ત્રોતો જેવા કે નહેરો,તળાવો,નદીઓ,સરોવરો વગેરે અને ખારા પાણીના સ્ત્રોતો જેવા કે ખાડીઓ અને લેગૂનનો સમાવેશ થાય છે.	$1.$ દરિયાઈ મત્સ્યઉદ્યોગમાં મહાસાગરો,ઊંડા દરિયા અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે.
$2.$ આ સ્ત્રોતોમાંથી મોટાભાગનું મત્સ્ય ઉત્પાદન જળચર સંવર્ધન (Aquaculture) દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.	$2.$ આ સ્ત્રોતોમાંથી મોટાભાગનું મત્સ્ય ઉત્પાદન માછલી પકડવાની પ્રક્રિયા (Capture fishing) દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.

(N/A) $(i)$ મરઘાંને ખેતીના કચરા જેવા કે બગડેલા અનાજ અને વનસ્પતિના ભાગો ખોરાક તરીકે આપી શકાય છે.
$(ii)$ મરઘાંના મળમૂત્ર (વિષ્ટા) ને વિઘટન કર્યા પછી ખાતર તરીકે પાકમાં વાપરી શકાય છે.
$(iii)$ સુધારેલી મરઘાંની જાતો ભારતીય (જેમ કે અસીલ) અને વિદેશી (જેમ કે લેગહોર્ન) જાતો વચ્ચે સંકરણ કરાવીને વિકસાવવામાં આવે છે,જેથી વધુ ઈંડાનું ઉત્પાદન,માંસ માટે ઝડપી વૃદ્ધિ અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ જેવા ઇચ્છનીય લક્ષણો મેળવી શકાય.

(C) $Apis \ mellifera$ એ મધમાખીની ઇટાલિયન પ્રજાતિ છે.
તેનો વ્યાપારી ધોરણે મધમાખી ઉછેરમાં મોટા પાયે ઉપયોગ થાય છે કારણ કે તેની મધ એકત્ર કરવાની ક્ષમતા વધુ છે,તે ઓછું ડંખ મારે છે અને લાંબા સમય સુધી મધપૂડામાં રહે છે.
$Apis \ dorsata$ એ ખડક મધમાખી (Rock bee) છે,$Apis \ florae$ એ નાની મધમાખી છે અને $Apis \ cerana \ indica$ એ ભારતીય મધમાખી છે.

(A) પશુપાલન વિવિધ આર્થિક હેતુઓ માટે પશુઓને ઉછેરવાની પ્રક્રિયા છે.
$(i)$ દૂધ ઉત્પાદન: દૂધ મેળવવા માટે દુધાળા પશુઓ રાખવામાં આવે છે.
$(ii)$ ખેતીકામ: ખેતીના કામો જેવા કે ખેડ,ગાડા ખેંચવા અને સિંચાઈ માટે ભારવાહક પશુઓનો ઉપયોગ થાય છે.
$(iii)$ માંસ ઉત્પાદન: કેટલીક જાતિઓ માંસ મેળવવા માટે ઉછેરવામાં આવે છે.
$(iv)$ ઈંડાનું ઉત્પાદન: આ મરઘાપાલન સાથે સંબંધિત છે,પશુપાલન સાથે નહીં.
તેથી,પશુપાલનના સાચા હેતુઓ $(i), (ii)$ અને $(iii)$ છે.

(B) ભારતીય ગાયનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Bos \ indicus$ છે.
ભારતીય ભેંસનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Bos \ bubalis$ (જેને સામાન્ય રીતે $Bubalus \ bubalis$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) છે.
તેથી,$(i)$ અને $(iii)$ બંને ભારતીય પશુધનની જાતિઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) વિદેશી ઓલાદો એવી છે જે સ્થાનિક પશુધનની ગુણવત્તા અને ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવા માટે વિદેશથી આયાત કરવામાં આવે છે.
$(i)$ ઝીંગા (Prawn) એ જળચર ક્રસ્ટેશિયન છે,તે પશુની ઓલાદ નથી.
$(ii)$ જર્સી (Jersey) એ પશુઓની એક જાણીતી વિદેશી ઓલાદ છે જે ચેનલ ટાપુઓમાંથી ઉતરી આવી છે.
$(iii)$ બ્રાઉન સ્વિસ (Brown Swiss) એ સ્વિટ્ઝર્લેન્ડની વિદેશી ઓલાદ છે.
$(iv)$ જર્સી સ્વિસ એ કોઈ માન્ય ઓલાદનું નામ નથી; તે બે અલગ ઓલાદોનું મિશ્રણ છે.
તેથી,$(ii)$ અને $(iii)$ એ પશુઓની સાચી વિદેશી ઓલાદો છે.

(D) મરઘાં ઉછેર એ વ્યાવસાયિક હેતુઓ માટે મરઘી,બતક,ટર્કી અને હંસ જેવા પાળેલા પક્ષીઓને ઉછેરવાની પદ્ધતિ છે.
$(i)$ ઈંડાનું ઉત્પાદન એ મરઘાં ઉછેરનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે (લેયર્સ).
$(ii)$ પીંછાંનું ઉત્પાદન એ આડપેદાશ છે,પરંતુ તે વ્યાવસાયિક મરઘાં ઉછેરનો મુખ્ય હેતુ નથી.
$(iii)$ મરઘીના માંસનું ઉત્પાદન એ મરઘાં ઉછેરનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે (બ્રોઈલર્સ).
$(iv)$ દૂધનું ઉત્પાદન એ ડેરી ફાર્મિંગ સાથે સંબંધિત છે,મરઘાં ઉછેર સાથે નહીં.
તેથી,મરઘાં ઉછેર મુખ્યત્વે ઈંડા અને માંસના ઉત્પાદન માટે કરવામાં આવે છે,જે $(i)$ અને $(iii)$ ને અનુરૂપ છે.

(D) મિશ્ર મત્સ્ય સંવર્ધનમાં,તળાવના વિવિધ સ્તરોમાં ઉપલબ્ધ ખોરાકનો ઉપયોગ કરવા માટે તેમની ખોરાક લેવાની આદતોના આધારે વિવિધ પ્રકારની માછલીઓની પસંદગી કરવામાં આવે છે.
$1$. $Catlas$ (કેટલા) એ સપાટી પર ખોરાક લેનાર માછલી છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ પાણીની સપાટી પર ઉપલબ્ધ ખોરાક ખાય છે.
$2$. $Rohu$ (રોહુ) એ મધ્યમ સ્તરમાં ખોરાક લેનાર માછલી છે,જે તળાવના મધ્ય ભાગમાં ખોરાક લે છે.
$3$. $Mrigals$ (મ્રિગલ) અને $Common$ $carps$ (કોમન કાર્પ્સ) એ તળિયે ખોરાક લેનાર માછલીઓ છે,જે તળાવના તળિયે ઉપલબ્ધ ખોરાક ખાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Catlas$ છે.

(B) પશુધનનો ખોરાક,જેને ઘાસચારો પણ કહેવામાં આવે છે,તે ખાસ કરીને પ્રાણીઓને ખવડાવવા માટે ઉગાડવામાં આવતા પાકનો બનેલો છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Sorghum$ (જુવાર) નો ઉપયોગ પશુઓ માટે મુખ્ય ઘાસચારાના પાક તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
જોકે ઓટ્સ અને બાજરીનો ઉપયોગ પણ ખોરાક તરીકે થઈ શકે છે,પરંતુ ખેતીની પદ્ધતિઓમાં $Sorghum$ ને મુખ્યત્વે એક મહત્વપૂર્ણ ઘાસચારાના પાક તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) આ વિધાન ખોટું છે.
પશુ આહાર મુખ્યત્વે બે ઘટકોનો બનેલો હોય છે: રફજ (રેસાવાળો ખોરાક) અને સાંદ્ર (કોન્સન્ટ્રેટ્સ).
રફજ મુખ્યત્વે રેસા છે,જે કાર્બોદિતોથી ભરપૂર હોય છે અને ખોરાકને જથ્થો પૂરો પાડે છે.
સાંદ્ર ખોરાક પ્રોટીન,વિટામિન્સ અને ખનિજોથી ભરપૂર હોય છે,પરંતુ તે પશુ આહારના એકમાત્ર ઘટકો નથી.
પશુઓના યોગ્ય વિકાસ અને સ્વાસ્થ્ય માટે પશુ આહારમાં કાર્બોદિતો,ચરબી,પ્રોટીન,વિટામિન્સ અને ખનિજો સહિતનો સંતુલિત આહાર હોવો આવશ્યક છે.

(B) આ વિધાન $\text{ખોટું}$ છે. મરઘાં ઉછેરમાં, પક્ષીઓને આપવામાં આવતા ખોરાકમાં ખાસ કરીને વિટામિન $A$ અને $K$ ઉમેરવામાં આવે છે જેથી તેમનો વિકાસ, સ્વાસ્થ્ય અને ઈંડાનું ઉત્પાદન સારું રહે. વિટામિન $C$ અને $D$ મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ મરઘાંના આહારમાં વિટામિન $A$ અને $K$ ના પૂરક પ્રમાણ પર મુખ્યત્વે ભાર મૂકવામાં આવે છે.

(B) આ વિધાન $\text{ખોટું}$ છે।
બ્રોઈલરને માંસના ઉત્પાદન માટે ઉછેરવામાં આવે છે, જ્યારે લેયર્સને ઈંડાના ઉત્પાદન માટે ઉછેરવામાં આવે છે।
બ્રોઈલરને ઝડપી વૃદ્ધિ માટે પ્રોટીન અને ચરબીયુક્ત આહારની જરૂર હોય છે, જ્યારે લેયર્સને ઈંડાના કવચના નિર્માણ માટે વિટામિન, ખનિજો અને કેલ્શિયમથી ભરપૂર આહારની જરૂર હોય છે।
વધુમાં, લેયર્સ માટે પ્રકાશ અને પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓનું સંચાલન ખાસ કરીને ઈંડાના ઉત્પાદનને ઉત્તેજિત કરવા માટે કરવામાં આવે છે, જે બ્રોઈલર માટે જરૂરી નથી।

(B) આ વિધાન ખોટું છે.
બ્રોઈલરનો ઉછેર માંસના ઉત્પાદન માટે કરવામાં આવે છે,તેથી તેમના આહારમાં પૂરતા પ્રમાણમાં ચરબી સાથે ઉચ્ચ પ્રોટીન હોવું જરૂરી છે.
કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ ઊર્જા માટે જરૂરી છે,પરંતુ બ્રોઈલરના ખોરાકનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઝડપી સ્નાયુબદ્ધ વૃદ્ધિ અને વિકાસ માટે ઉચ્ચ પ્રોટીન આપવાનો છે.
વધુમાં,તેમના આહારમાં એકંદર સ્વાસ્થ્ય અને હાડકાની મજબૂતી જાળવવા માટે વિટામિન્સ અને ખનિજો પણ ભરપૂર હોવા જોઈએ.

(B) આ વિધાન $False$ (ખોટું) છે.
પોમ્ફ્રેટ,મેકરેલ,ટ્યુના,સારડીન અને બોમ્બે ડક એ દરિયાઈ માછલીઓના ઉદાહરણો છે,મીઠા પાણીની માછલીઓના નહીં.
મીઠા પાણીની માછલીઓની જાતોમાં કેટલા,રોહુ,મૃગલ અને કોમન કાર્પ જેવી પ્રજાતિઓનો સમાવેશ થાય છે.

(A) આ વિધાન સાચું છે. ભેટકી (Lates calcarifer),મુલેટ્સ (Mugilidae પરિવાર),પર્લ સ્પોટ્સ (Etroplus suratensis) અને ઝીંગા એ ઉચ્ચ આર્થિક મૂલ્ય ધરાવતા દરિયાઈ અને ખારા પાણીના સજીવો છે,જે મત્સ્યઉદ્યોગ અને જળચરઉછેરમાં વ્યાપારી રીતે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

(A) મધની ગુણવત્તા સીધી રીતે મધમાખીઓ માટે ઉપલબ્ધ ફૂલોના પ્રકાર (પેસ્ચરેજ) પર આધાર રાખે છે. વિવિધ ફૂલો અલગ-અલગ પ્રકારના મધુરસ અને પરાગરજ પૂરા પાડે છે,જે મધનો સ્વાદ,રંગ અને પોષક તત્વો નક્કી કરે છે. તેથી,આ વિધાન સાચું છે.

(A) મધનો સ્વાદ અને ગુણવત્તા મધમાખીઓ દ્વારા વિવિધ પ્રકારના ફૂલોમાંથી એકત્રિત કરવામાં આવેલા મધરસ (nectar) પર સીધો આધાર રાખે છે. અલગ-અલગ ફૂલો અલગ-અલગ પ્રકારનો મધરસ પૂરો પાડે છે,જે ઉત્પાદિત મધને વિશિષ્ટ સ્વાદ અને લાક્ષણિકતાઓ આપે છે. તેથી,ચોક્કસ પુષ્પીય સ્ત્રોતોની ઉપલબ્ધતા એ મધનો સ્વાદ નક્કી કરવામાં મુખ્ય પરિબળ છે.

(N/A) $(i)$ પોલ્ટ્રી ફાર્મિંગના બે મુખ્ય હેતુઓ ઈંડાનું ઉત્પાદન અને માંસનું ઉત્પાદન છે.
$(ii)$ દેશી પોલ્ટ્રી જાતિનું ઉદાહરણ $Aseel$ (અસીલ) છે અને વિદેશી પોલ્ટ્રી જાતિનું ઉદાહરણ $Leghorn$ (લેગહોર્ન) છે.
$(iii)$ પારસનો ભાઈ પરેશાન હતો કારણ કે તે મરઘાંના આહાર વિશે અજાણ હતો અને તેને ચિંતા હતી કે તેમને વધેલું અનાજ ખવડાવવું તેમના માટે હાનિકારક અથવા અસ્વચ્છ હોઈ શકે છે.

(N/A) $(i)$ આ સઘન મત્સ્યઉછેરને $Composite$ $fish$ $culture$ (મિશ્ર મત્સ્યઉછેર) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$(ii)$ વિવિધ માછલીઓની જાતો તેમની અલગ-અલગ ખોરાકની આદતોના આધારે પસંદ કરવામાં આવે છે જેથી તેઓ તળાવમાં ખોરાક માટે એકબીજા સાથે સ્પર્ધા ન કરે.
$(iii)$ અશોકની પહેલ પ્રશંસનીય છે કારણ કે:
$1$. તે ખાદ્ય સુરક્ષા અંગે વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અને જાગૃતિ દર્શાવે છે.
$2$. તે ગ્રામજનોને તેમના પોષણના સ્તરમાં સુધારો કરવામાં મદદ કરીને કરુણા અને સામાજિક સેવાની ભાવના દર્શાવે છે.