Characteristics of Particles of Matter Questions in Gujarati

(N/A) દ્રવ્યના કણો સતત ગતિશીલ હોય છે. તાપમાન વધવાની સાથે કણોના પ્રસરણનો દર વધે છે.
ગરમ અને તાજા રાંધેલા ખોરાકમાં,કણોની ગતિજ ઉર્જા ઊંચી હોય છે,જેના કારણે તેઓ હવામાં ઝડપથી પ્રસરણ પામે છે.
પરિણામે,આ કણો લાંબા અંતર સુધી મુસાફરી કરી શકે છે અને ઘણા મીટર દૂરથી તમારા સુધી પહોંચી શકે છે.
તેનાથી વિપરીત,ઠંડા ખોરાકના કણોમાં ગતિજ ઉર્જા ઓછી હોય છે,જેના પરિણામે પ્રસરણનો દર ધીમો હોય છે.
તેથી,ઠંડા ખોરાકની સુગંધ પારખવા માટે તમારે તેની નજીક જવું પડે છે.

(B) સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
પગલું $1$: આ અવલોકન કે એક ડાઇવર સ્વિમિંગ પુલમાં પાણીને કાપીને આગળ વધી શકે છે, તે દર્શાવે છે કે પાણીના કણો મજબૂતીથી જોડાયેલા હોતા નથી.
પગલું $2$: ડાઇવરનું પાણીમાં આગળ વધવું એટલા માટે શક્ય છે કારણ કે પાણીના કણો વચ્ચે ખાલી જગ્યા હોય છે, જે ડાઇવરને આ કણોને દૂર કરીને આગળ વધવાની મંજૂરી આપે છે.

(N/A) દ્રવ્યના કણોના લાક્ષણિક ગુણધર્મો નીચે મુજબ છે:
$1.$ દ્રવ્યના કણો વચ્ચે ખાલી જગ્યા (અવકાશ) હોય છે.
$2.$ દ્રવ્યના કણો સતત ગતિશીલ હોય છે.
$3.$ દ્રવ્યના કણો એકબીજાને આકર્ષે છે.
$4.$ દ્રવ્યના કણો અત્યંત સૂક્ષ્મ હોય છે.

(N/A) વાયુ અવસ્થામાં,કણો ખૂબ જ ઊંચી ઝડપે અસ્તવ્યસ્ત ગતિ કરે છે. આ અસ્તવ્યસ્ત ગતિને કારણે,કણો એકબીજા સાથે અથડાય છે અને પાત્રની દીવાલો સાથે પણ અથડાય છે. વાયુ દ્વારા લગાડવામાં આવતું દબાણ એ પાત્રની દીવાલો પર પ્રતિ એકમ ક્ષેત્રફળ દીઠ આ કણો દ્વારા લગાડવામાં આવતા બળને કારણે હોય છે.

(C) હવાના અણુઓ વચ્ચે લાગતું આકર્ષણ બળ નહિવત હોવાથી તેઓ એકબીજાથી ખૂબ દૂર હોય છે. તેથી,આપણા હાથને હવામાં ગતિ કરવા માટે પૂરતી જગ્યા મળે છે અને આપણે થોડું બળ લગાડીને હવાના અણુઓને સરળતાથી દૂર કરી શકીએ છીએ.
તેની સામે,લાકડાના નક્કર બ્લોકમાં કણો ખૂબ જ નજીકથી ગોઠવાયેલા હોય છે અને તેમની વચ્ચે મજબૂત આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળ હોય છે. આ સખત બંધારણને કારણે,યોગ્ય દિશામાં ખૂબ જ વધારે બળ લગાડ્યા વગર આપણો હાથ તેમાંથી પસાર થઈ શકતો નથી,તેથી જ કરાટે નિષ્ણાતની જરૂર પડે છે.

(A) કણો વચ્ચેનું આકર્ષણ બળ વાયુઓમાં સૌથી ઓછું,પ્રવાહીમાં મધ્યમ અને ઘન પદાર્થોમાં સૌથી વધુ હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$Oxygen$ (ઓક્સિજન) એ વાયુ છે,$water$ (પાણી) એ પ્રવાહી છે અને $sugar$ (ખાંડ) એ ઘન પદાર્થ છે.
તેથી,આકર્ષણ બળનો વધતો ક્રમ આ મુજબ છે: $Oxygen < water < sugar$.

(C) આ અવલોકન કે એક ડાઇવર સ્વિમિંગ પૂલમાં પાણીને કાપીને આગળ વધી શકે છે,તે દર્શાવે છે કે પાણીના કણો વચ્ચેનું આકર્ષણ બળ તેમને એકબીજા સાથે જકડી રાખવા માટે પૂરતું મજબૂત નથી.
આ ગુણધર્મ સૂચવે છે કે જોકે દ્રવ્યના કણો આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળ દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે,પરંતુ બાહ્ય બળ દ્વારા આ આકર્ષણ બળને દૂર કરી શકાય છે,જેના કારણે ડાઇવર પ્રવાહીમાં ગતિ કરી શકે છે.

(N/A) વાયુઓના અણુઓ વચ્ચે આંતરઆણ્વીય અવકાશ વધુ હોય છે અને તેમની ગતિજ ઉર્જા (ઝડપ) ઘન અને પ્રવાહીની સરખામણીમાં ઘણી વધારે હોય છે. આ પરિબળોને કારણે,વાયુના કણો ખૂબ જ ઝડપથી અને અનિયમિત ગતિ કરે છે,જેનાથી તેઓ ઝડપથી પ્રસરણ પામે છે.

(N/A) આ ગુણધર્મ $Diffusion$ (પ્રસરણ) છે. વાતાવરણીય ઓક્સિજન અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $Diffusion$ ની પ્રક્રિયા દ્વારા પાણીમાં ઓગળે છે. જલીય પ્રાણીઓ શ્વસન માટે ઓગળેલા ઓક્સિજનનો ઉપયોગ કરે છે અને જલીય વનસ્પતિઓ પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે ઓગળેલા કાર્બન ડાયોક્સાઇડનો ઉપયોગ કરે છે,જે તેમને પાણીમાં જીવંત રહેવામાં મદદ કરે છે.

(A) કણો વચ્ચેનું આકર્ષણ બળ ઘન પદાર્થોમાં સૌથી વધુ,પ્રવાહીમાં મધ્યમ અને વાયુઓમાં સૌથી ઓછું હોય છે.
ખાંડ એ ઘન પદાર્થ છે,પાણી પ્રવાહી સ્વરૂપમાં છે અને ઓક્સિજન વાયુ છે.
તેથી,આકર્ષણ બળનો વધતો ક્રમ આ મુજબ છે: ઓક્સિજન < પાણી < ખાંડ.

(N/A) વાયુના કણોની સતત ગતિશીલતા નીચેની બે પ્રક્રિયાઓ દ્વારા સાબિત કરી શકાય છે:
$(i)$ પ્રસરણ (Diffusion): આ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં વિવિધ વાયુઓના કણો તેમની અસ્તવ્યસ્ત ગતિ અને ઊંચી ગતિજ ઉર્જાને કારણે આપમેળે એકબીજામાં ભળી જાય છે. ઉદાહરણ તરીકે,અત્તરની સુગંધનું આખા રૂમમાં ફેલાવવું.
$(ii)$ બ્રાઉનિયન ગતિ (Brownian Motion): આ વાયુ કે પ્રવાહીમાં નિલંબિત કણોની અસ્તવ્યસ્ત,ઝિગ-ઝેગ ગતિ છે,જે વાયુના ઝડપથી ગતિ કરતા અણુઓ સાથેના અથડામણને કારણે ઉદ્ભવે છે.

(N/A) વાયુ અવસ્થામાં,કણો ખૂબ જ ઝડપથી અને અસ્તવ્યસ્ત ગતિ કરે છે. આ અસ્તવ્યસ્ત ગતિને કારણે,કણો એકબીજા સાથે અથડાય છે અને પાત્રની દીવાલો સાથે પણ અથડાય છે. પાત્રની દીવાલો પર કણોના આ સતત અથડામણને કારણે એકમ ક્ષેત્રફળ દીઠ બળ લાગે છે,જેને વાયુનું દબાણ કહેવામાં આવે છે.

(A, B, C) સાચા વિકલ્પો $(A)$, $(B)$ અને $(C)$ છે.
$(i)$ દ્રવ્યના કણો વચ્ચે ખાલી જગ્યા હોય છે.
$(ii)$ દ્રવ્યના કણો સતત ગતિશીલ હોય છે.
$(iii)$ દ્રવ્યના કણો એકબીજાને આકર્ષે છે.
વિકલ્પ $(D)$ ખોટો છે કારણ કે દ્રવ્યના કણો કદમાં અત્યંત સૂક્ષ્મ હોય છે.

(N/A) તાપમાનની અસર: જેમ તાપમાન વધે છે,તેમ દ્રવ્યના કણોની ગતિજ ઊર્જા $(KE)$ વધે છે. આના કારણે કણો વધુ ઝડપથી ગતિ કરે છે.
$(b)$ ગરમ ખોરાકમાંથી વરાળ નીકળે છે. ઊંચા તાપમાને,આ વરાળના કણોની ગતિજ ઊર્જા ખૂબ વધારે હોય છે,જેના કારણે તેઓ ઝડપથી ગતિ કરે છે અને હવામાં દૂર સુધી પ્રસરણ પામે છે. પ્રસરણની આ પ્રક્રિયાને કારણે,આપણે થોડા મીટર દૂર હોવા છતાં પણ ખોરાકની સુગંધ અનુભવી શકીએ છીએ.

(N/A) જ્યારે આપણે પાણીમાં મીઠું ઓગાળીએ છીએ,ત્યારે પાણીનું કદ સમાન રહે છે કારણ કે મીઠાના કણો પાણીના કણો વચ્ચેની ખાલી જગ્યાઓમાં ગોઠવાઈ જાય છે અને તેથી તે અદ્રશ્ય થઈ જાય છે.
આ અવલોકન દર્શાવે છે કે દ્રવ્યના કણો વચ્ચે ખાલી જગ્યાઓ હોય છે.

(B) તાપમાનનો સાચો ક્રમ $T_C < T_B < T_A$ છે.
કારણ: કણોની ગતિઊર્જા એ પદાર્થના નિરપેક્ષ તાપમાનના સમપ્રમાણમાં હોય છે. જેમ તાપમાન વધે છે,તેમ કણોની ગતિઊર્જા પણ વધે છે. આપેલી ગતિઊર્જાનો ક્રમ $E_A > E_B > E_C$ હોવાથી,તેના અનુરૂપ તાપમાનનો ક્રમ પણ $T_A > T_B > T_C$ જ હોય. તેથી,વધતા ક્રમમાં તાપમાન $T_C < T_B < T_A$ થશે.

(C) કણો વચ્ચેનું આકર્ષણ બળ ઘન પદાર્થોમાં સૌથી વધુ, પ્રવાહીમાં મધ્યમ અને વાયુઓમાં સૌથી ઓછું હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં, આપણે તેમને વધતા ક્રમમાં (વાયુ < પ્રવાહી < ઘન) ગોઠવવાની જરૂર છે.
વિકલ્પ $C$ માટે: ઓક્સિજન એ વાયુ છે, પાણી એ પ્રવાહી છે અને ખાંડ એ ઘન પદાર્થ છે.
તેથી, આકર્ષણ બળનો વધતો ક્રમ આ મુજબ છે: $\text{ઓક્સિજન} < \text{પાણી} < \text{ખાંડ}$.

(A) આ વિધાન $True$ (ખરું) છે.
આંતરઆણ્વીય બળો એ આકર્ષણ અથવા અપાકર્ષણના બળો છે જે દ્રવ્યના પાડોશી કણો (પરમાણુઓ,અણુઓ અથવા આયનો) વચ્ચે કાર્ય કરે છે.
આ બળો દ્રવ્યની ભૌતિક અવસ્થા (ઘન,પ્રવાહી અથવા વાયુ) માટે જવાબદાર છે અને ઉત્કલન બિંદુ,ગલનબિંદુ અને સ્નિગ્ધતા જેવા ગુણધર્મો નક્કી કરે છે.