Animal Tissues Questions in Gujarati

(N/A) આપણા શરીરમાં ઉત્તેજનાનું વહન કરતી પેશી ચેતાપેશી (Nervous tissue) છે.
$(b)$ ચેતાપેશીમાં ચેતાકોષો (neurons) નામના વિશિષ્ટ કોષો હોય છે જે વિદ્યુત આવેગોને ગ્રહણ કરે છે અને તેનું વહન કરે છે. જ્યારે કોઈ ઉત્તેજના મળે છે,ત્યારે ચેતાપેશી સ્નાયુપેશીને સંકેત મોકલે છે. આ સંકેતોના પ્રતિભાવમાં સ્નાયુપેશી સંકોચાય છે અથવા શિથિલ થાય છે,જેના કારણે પ્રાણીઓ ઝડપથી હલનચલન કરી શકે છે.

(N/A) પેશી $A$ એ મેદપૂર્ણ પેશી (Adipose tissue) છે.
કારણ: આ એક પ્રકારની સંયોજક પેશી છે જેમાં કોષો ચરબીના ગોલકોના સ્વરૂપમાં સંગ્રહ કરવા માટે વિશિષ્ટ હોય છે. આ ચરબીનું સ્તર શરીરની ગરમીના વ્યય સામે અવાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.
પેશી $B$ એ હૃદસ્નાયુ (Cardiac muscle) છે.
કારણ: હૃદસ્નાયુના કોષો નળાકાર,શાખિત અને એકકોષકેન્દ્રીય હોય છે. તે અનૈચ્છિક સ્નાયુઓ છે જે રુધિરને પંપ કરવા માટે સજીવના જીવનભર લયબદ્ધ સંકોચન અને શિથિલન દર્શાવે છે.

(N/A) આ સ્નાયુઓને કંકાલ સ્નાયુઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે મુખ્યત્વે શરીરના હાડકાં (કંકાલ) સાથે જોડાયેલા હોય છે અને શરીરના હલનચલનમાં મદદ કરે છે.
$(b)$ તેના બે બંધારણીય લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ જોતા તેમાં એકાંતરે ઘેરા અને ઝાંખા પટ્ટાઓ (રેખાઓ) જોવા મળે છે.
$(ii)$ તે બહુકોષકેન્દ્રીય હોય છે અને તેના કોષો નળાકાર અને અશાખિત હોય છે.

(N/A) $(1)$ આંતરકોષીય વહન
$(2)$ અંતર્ગત પેશીઓનું યાંત્રિક ઈજા,સૂકાઈ જવાથી અને રાસાયણિક નુકસાનથી રક્ષણ કરવું
$(3)$ શરીરની સપાટીઓનું ઘસારા સામે રક્ષણ કરવું
$(4)$ પાણી અને પોષક તત્વોનું શોષણ કરવું
$(5)$ બહારની તરફ ગતિ (શ્લેષ્મ અથવા જનનકોષો જેવા પદાર્થોને આગળ ધકેલવા)
$(6)$ ઉત્સેચકો,અંતઃસ્ત્રાવો અને શ્લેષ્મ જેવા વિવિધ પદાર્થોનો સ્ત્રાવ કરવો.

(N/A) $(i)$ એરિયોલર સંયોજક પેશીમાં જોવા મળતા બે પ્રકારના તંતુઓ કોલેજન તંતુઓ અને ઇલાસ્ટિક તંતુઓ (અથવા રેટિક્યુલર તંતુઓ) છે.
$(ii)$ એરિયોલર સંયોજક પેશીમાં જોવા મળતા બે પ્રકારના કોષો ફાઈબ્રોબ્લાસ્ટ્સ,માસ્ટ કોષો,મેક્રોફેજ અથવા પ્લાઝ્મા કોષો છે (કોઈપણ બે).
$(iii)$ એરિયોલર સંયોજક પેશી ત્વચા અને સ્નાયુઓની વચ્ચે,રુધિરવાહિનીઓ અને ચેતાઓ ની આસપાસ,અને અસ્થિમજ્જામાં આવેલી હોય છે.

(N/A) કાસ્થિને પેશી ગણવામાં આવે છે કારણ કે:
$1$. તે સમાન રચના ધરાવતા અને સમાન કાર્ય કરતા કોષોનો સમૂહ છે.
$2$. તેમાં વિશિષ્ટ આંતરકોષીય આધારક (matrix) હોય છે જે કોષોને આધાર આપે છે.
આધારકનું બંધારણ: કાસ્થિનું આધારક પ્રોટીન અને શર્કરા (sugars) નું બનેલું હોય છે.
સ્થાન: કાસ્થિ કાન,નાક,શ્વાસનળી અને સાંધાઓમાં હાડકાના છેડા પર જોવા મળે છે.
કાર્યો:
$(i)$ શરીરના અંગોને લવચીકતા અને આધાર આપે છે.
$(ii)$ સાંધાઓ પર હાડકાની સપાટીને લીસી બનાવે છે જેથી ઘર્ષણ ઘટે છે.

(N/A) $(i)$ આપણા અંગોમાં આવેલા સ્નાયુઓ ઐચ્છિક (voluntary) હોય છે,એટલે કે જ્યારે આપણે ઈચ્છીએ ત્યારે તે હલનચલન કરે છે અથવા અટકે છે. જ્યારે હૃદયના સ્નાયુઓ અનૈચ્છિક (involuntary) હોય છે,જે જીવનભર લયબદ્ધ રીતે સંકોચન અને શિથિલન દર્શાવે છે.
$(ii)$ અંગોના સ્નાયુઓ સામાન્ય રીતે હાડકાં સાથે જોડાયેલા હોય છે અને શરીરના હલનચલનમાં મદદ કરે છે,જ્યારે હૃદયના સ્નાયુઓ હાડકાં સાથે જોડાયેલા હોતા નથી અને તે રુધિરને પંપ કરવામાં મદદ કરે છે.
$(iii)$ અંગોના સ્નાયુકોષો લાંબા,નળાકાર,શાખાવિહીન અને બહુકોષકેન્દ્રીય હોય છે,જ્યારે હૃદયના સ્નાયુઓ નળાકાર,શાખાયુક્ત અને એકકોષકેન્દ્રીય હોય છે.

(N/A)

તફાવતનો મુદ્દો	અસ્થિ (Bone)	કાસ્થિ (Cartilage)
બંધારણ	તે મજબૂત અને બિન-લવચીક પેશી છે જેના કોષો કેલ્શિયમ અને ફોસ્ફરસના સંયોજનોથી બનેલા સખત આધારકમાં (matrix) ગોઠવાયેલા હોય છે.	તે નરમ અને લવચીક પેશી છે જેનું ઘન આધારક પ્રોટીન અને શર્કરાનું બનેલું હોય છે. તેમાં કોષો વચ્ચે વધુ જગ્યા હોય છે.
કાર્ય	તે શરીરને આધાર આપતું માળખું બનાવે છે અને સ્નાયુઓને જોડે છે જે શરીરના મુખ્ય અંગોને ટેકો આપે છે.	તે સાંધાઓ પર અસ્થિની સપાટીને લીસી બનાવે છે અને શરીરના ભાગોને આધાર તથા લવચીકતા આપે છે.
સ્થાન	તે કંકાલ તંત્રમાં જોવા મળે છે.	તે નાક,કાન,શ્વાસનળી અને સ્વરપેટીમાં જોવા મળે છે.

(N/A)

સ્નાયુબંધ (Ligaments)	અસ્થિબંધ (Tendons)
$1$. સ્નાયુબંધ બે હાડકાંને જોડે છે.	$1$. અસ્થિબંધ હાડકાંને સ્નાયુઓ સાથે જોડે છે.
$2$. આ પેશી ખૂબ જ સ્થિતિસ્થાપક અને નોંધપાત્ર મજબૂતી ધરાવે છે.	$2$. આ પેશી ખૂબ જ મજબૂત હોય છે પરંતુ તેની લવચીકતા મર્યાદિત હોય છે.
$3$. સ્નાયુબંધમાં ખૂબ જ ઓછું આધારક (matrix) હોય છે.	$3$. સ્નાયુબંધની સરખામણીમાં અસ્થિબંધમાં વધુ આધારક (matrix) હોય છે.
$4$. તે પીળી તંતુમય સંયોજક પેશીની બનેલી હોય છે.	$4$. તે સફેદ તંતુમય સંયોજક પેશીની બનેલી હોય છે.

(N/A) મેદપૂર્ણ સંયોજક પેશીની આકૃતિમાં ચરબીના ટીપાંથી ભરેલા કોષો અને પરિઘવર્તી કોષકેન્દ્ર જોવા મળે છે.
$(b)$ $(i)$ સ્થાન: મેદપૂર્ણ સંયોજક પેશી ત્વચાની નીચે અને આંતરિક અંગોની વચ્ચે જોવા મળે છે.
$(ii)$ કાર્ય: તે ચરબીનો સંગ્રહ કરે છે અને તેથી તે ઉષ્માના અવાહક તરીકે કાર્ય કરે છે,જે શરીરનું તાપમાન જાળવવામાં મદદ કરે છે.

(N/A) કાસ્થિ:
સ્થાન: સાંધાઓ પર અસ્થિની સપાટી પર,નાક,કાન,શ્વાસનળી અને સ્વરપેટીમાં જોવા મળે છે.
કાર્ય: તે સાંધાઓ પર અસ્થિની સપાટીને લીસી બનાવે છે અને નાક,કાન,શ્વાસનળી તથા સ્વરપેટીને આધાર આપે છે.
$(b)$ આરેઓલર પેશી:
સ્થાન: ત્વચા અને સ્નાયુઓની વચ્ચે,રુધિરવાહિનીઓ અને ચેતાઓ તેમજ અસ્થિમજ્જાની આસપાસ જોવા મળે છે.
કાર્ય: તે અંગોની અંદરની ખાલી જગ્યા ભરે છે,આંતરિક અંગોને આધાર આપે છે અને પેશીઓના સમારકામમાં મદદ કરે છે.
$(c)$ મેદપૂર્ણ પેશી:
સ્થાન: ત્વચાની નીચે અને આંતરિક અંગોની વચ્ચે જોવા મળે છે.
કાર્ય: તે ચરબીનો સંગ્રહ કરે છે અને શરીરને ઉષ્મારોધક (insulation) પૂરું પાડે છે.

(N/A) રુધિરને સંયોજક પેશી ગણવામાં આવે છે કારણ કે તે વાયુઓ,પાચિત ખોરાક,અંતઃસ્ત્રાવો અને ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોનું શરીરના વિવિધ ભાગોમાં વહન કરીને શરીરના વિવિધ અંગોને જોડે છે.
$(b)$ સ્નાયુઓમાં સંકોચનશીલ પ્રોટીન (એક્ટિન અને માયોસિન) તરીકે ઓળખાતા વિશિષ્ટ પ્રોટીન હોય છે,જે હલનચલન લાવવા માટે સંકોચન અને શિથિલન પામે છે.
$(c)$ હૃદયના સ્નાયુઓને અનૈચ્છિક સ્નાયુઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે થાક્યા વગર જીવનભર પોતાની મેળે લયબદ્ધ સંકોચન અને શિથિલન દર્શાવે છે અને તે આપણી ઈચ્છા મુજબ કામ કરતા નથી.

(N/A) કંડરા (Tendon): એક તંતુમય સંયોજક પેશી જે સ્નાયુને હાડકા સાથે જોડે છે.
$(b)$ મેદપૂર્ણ પેશી (Adipose tissue): એક વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી જે ચરબીનો સંગ્રહ કરે છે.
$(c)$ આરિયોલર પેશી (Areolar tissue): એક શિથિલ સંયોજક પેશી જે આધારભૂત માળખું પૂરું પાડે છે,અંગોની અંદરની ખાલી જગ્યા ભરે છે અને પેશીઓના સમારકામમાં મદદ કરે છે.

(N/A) અંગો: રેખિત સ્નાયુઓ (કંકાલ સ્નાયુઓ).
રચના: કોષો લાંબા,નળાકાર,બહુકોષકેન્દ્રીય અને અશાખિત હોય છે,જેમાં ઘેરા અને આછા પટ્ટાઓ (રેખાઓ) જોવા મળે છે.
કાર્ય: તે ઐચ્છિક સ્નાયુઓ છે,એટલે કે તે આપણી સભાન ઇચ્છા મુજબ કાર્ય કરે છે.
$(b)$ ફેફસાં: અરેખિત સ્નાયુઓ (લીસા સ્નાયુઓ).
રચના: કોષો ત્રાકાકાર (spindle-shaped),એકકોષકેન્દ્રીય અને અશાખિત હોય છે,જેમાં કોઈ પટ્ટાઓ કે રેખાઓ હોતી નથી.
કાર્ય: તે અનૈચ્છિક સ્નાયુઓ છે,એટલે કે તે આપણી સભાન ઇચ્છા વગર આપમેળે કાર્ય કરે છે.

(N/A) કંઠનળીમાં હાજર પ્રાણી પેશી કાસ્થિ (cartilage) છે.
$(b)$ કાસ્થિના રાસાયણિક ઘટકો પ્રોટીન અને શર્કરા (કાર્બોદિત) છે.
$(c)$ કાસ્થિ શરીરના ભાગોને આધાર અને લવચીકતા આપે છે. તે સાંધાઓ પર હાડકાની સપાટીને લીસી બનાવે છે અને સરળતાથી વળવા તથા હલનચલન કરવામાં મદદ કરે છે.

(N/A) અસ્થિ (Bone): તે શરીરને આધાર આપતું માળખું બનાવે છે,સ્નાયુઓને જોડે છે અને મહત્વના અંગોનું રક્ષણ કરે છે.
$(b)$ કાસ્થિ (Cartilage): તે સાંધાઓ પર હાડકાની સપાટીને લીસી બનાવે છે અને સરળ હલનચલન માટે લવચીકતા પૂરી પાડે છે.
$(c)$ રુધિર (Blood): તે વાયુઓ,પોષક તત્વો,અંતઃસ્ત્રાવો,ઉત્સર્ગ દ્રવ્યો અને ક્ષારોનું વહન કરે છે,અને શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(N/A) સ્થાન: આ પેશીઓ અન્નનળી,મૂત્રાશય,અન્નમાર્ગ અને રુધિરવાહિનીઓની દીવાલોમાં જોવા મળે છે.
લક્ષણો:
$(i)$ તેમાં કોઈ પટ્ટા (રેખાઓ) હોતા નથી.
$(ii)$ કોષો લાંબા,પાતળા અને ત્રાકાકાર હોય છે.
$(iii)$ દરેક કોષમાં એક મધ્યસ્થ કોષકેન્દ્ર હોય છે.
કાર્ય:
$(i)$ આ સ્નાયુઓ અનૈચ્છિક છે,એટલે કે તે આપણી ઈચ્છા મુજબ કામ કરતા નથી.
$(ii)$ તેઓ અન્નમાર્ગ,મૂત્રાશય અને પિત્તાશયમાં ગતિ ઉત્પન્ન કરે છે જેથી પદાર્થોનું વહન સરળ બને છે.

(B) મેદપૂર્ણ પેશી (Adipose tissue) એ સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે ચરબીનો સંગ્રહ કરે છે. તે ત્વચાની નીચે અને આંતરિક અંગોની વચ્ચે આવેલી હોય છે. ચરબી ઉષ્માની મંદ વાહક હોવાથી,આ પેશી અવાહક તરીકે કાર્ય કરે છે,જે શરીરને ગરમી જાળવી રાખવામાં અને શરીરનું તાપમાન સ્થિર રાખવામાં મદદ કરે છે.

(B) અસ્થિ એ એક પ્રકારની સંયોજક પેશી છે જે શરીરનું માળખું બનાવે છે. તે કઠણ અને અદ્રઢ આધારક ધરાવે છે જે કેલ્શિયમ અને ફોસ્ફરસના સંયોજનોથી સમૃદ્ધ હોય છે.

(B) સંયોજક પેશીઓ બે મુખ્ય ઘટકોની બનેલી હોય છે:
$1$. કોષો: આમાં ફાઈબ્રોબ્લાસ્ટ્સ,માસ્ટ કોષો અને મેક્રોફેજ જેવા વિવિધ પ્રકારના કોષોનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. આધારક (Matrix): આ આંતરકોષીય પદાર્થ છે,જે તંતુઓ (કોલેજન,ઈલાસ્ટિન) અને ગ્રાઉન્ડ સબસ્ટન્સ (જેલ જેવો પદાર્થ) નો બનેલો હોય છે.

(N/A) સાંધા પર હાડકાની સપાટીને લીસી બનાવતી પેશીને કાસ્થિ (Cartilage) કહેવામાં આવે છે. કાસ્થિ એ એક પ્રકારની સંયોજક પેશી છે જે સાંધા પરના હાડકાં વચ્ચે ઘર્ષણ ઘટાડે છે અને લવચીકતા પ્રદાન કરે છે,જેનાથી હલનચલન સરળ બને છે.

(N/A) આંખની કીકી (iris) માં $Smooth$ (અરેખિત અથવા અનૈચ્છિક) સ્નાયુ પેશી જોવા મળે છે.
$Smooth$ સ્નાયુના કોષોનો આકાર $Spindle-shaped$ (ત્રાકાકાર) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે મધ્યમાં પહોળા અને બંને છેડે સાંકડા હોય છે.

(N/A) $(i)$ બંને પ્રકારના સ્નાયુઓમાં ઘેરા અને આછા પટ્ટાઓ (bands) જોવા મળે છે,જે તેમને રેખિત દેખાવ આપે છે.
$(ii)$ બંને પ્રકારના સ્નાયુઓ નળાકાર,લાંબા તંતુઓથી બનેલા હોય છે જે માયોફિબ્રિલ્સ (myofibrils) ની મૂળભૂત સંરચનાત્મક ગોઠવણી ધરાવે છે.

(A) $(i)$ હૃદય હૃદસ્નાયુઓનું બનેલું હોય છે. તેવી જ રીતે,જઠર,આંતરડા અને મૂત્રવાહિની જેવા અંગો સરળ સ્નાયુઓના બનેલા હોય છે. તેથી,ખાલી જગ્યામાં $Ureters$ (મૂત્રવાહિની) આવશે.
$(ii)$ એરિયોલર પેશી પેશીના સમારકામ માટે જવાબદાર છે. મેદપૂર્ણ (Adipose) પેશી ચરબીના સંગ્રહ અને ઉષ્મારોધન માટે જવાબદાર છે. તેથી,ખાલી જગ્યામાં $Adipose$ પેશી આવશે.
$(iii)$ લાદીસમ અધિચ્છદ મુખ્યત્વે રક્ષણનું કાર્ય કરે છે. સ્તંભાકાર અધિચ્છદ (Columnar epithelium) અભિશોષણ અને સ્ત્રાવ માટે વિશિષ્ટ છે (દા.ત.,આંતરડાનું અસ્તર). તેથી,ખાલી જગ્યામાં $Columnar$ $epithelium$ આવશે.

(D) ચેતાકોષ એ ચેતાતંત્રનો રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમ છે.
તે કોષકાય (cyton),શિખાતંતુઓ અને અક્ષતંતુનો બનેલો હોય છે.
$1$. શિખાતંતુઓ અન્ય ચેતાકોષો પાસેથી સંકેતો મેળવે છે.
$2$. અક્ષતંતુ સંકેતોને કોષકાયથી દૂર લઈ જાય છે.
$3$. ચેતાંતો એ અક્ષતંતુના અંતિમ છેડા છે જે સંકેતોને બીજા કોષમાં મોકલે છે.
કંડરા એ સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે સ્નાયુઓને હાડકાં સાથે જોડે છે. તેથી,તે ચેતાકોષનો ભાગ નથી.

(A) એરિઓલર પેશી એ એક પ્રકારની શિથિલ સંયોજક પેશી છે જે ત્વચા અને સ્નાયુઓની વચ્ચે,રુધિરવાહિનીઓ અને ચેતાઓ તેમજ અસ્થિમજ્જાની આસપાસ જોવા મળે છે.
તે અંગોની વચ્ચે આધાર આપતી અને પેકિંગ પેશી તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે ઈજા પછી પેશીઓના સમારકામમાં મદદ કરે છે અને અંગોની અંદરની ખાલી જગ્યા ભરે છે,જે માળખાકીય આધાર પૂરો પાડે છે.

(B) આ વિધાન ખોટું છે.
મગજ,કરોડરજ્જુ અને ચેતાઓ ચેતાતંત્રના ભાગો છે અને તે ચેતાપેશીના બનેલા હોય છે,જે ચેતાકોષો (neurons) અને ચેતાધારક કોષો (neuroglial cells) ની બનેલી હોય છે. સ્નાયુ પેશી હલનચલન અને સંકોચન માટે જવાબદાર છે,જ્યારે ચેતાપેશી વિદ્યુત આવેગોના વહન માટે જવાબદાર છે.

(A) આ વિધાન ખરું છે.
ચેતાકોષો,જેમને ન્યુરોન્સ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ચેતાતંત્રના રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમો છે.
તેઓ શરીરના વિવિધ ભાગોમાં વિદ્યુત આવેગોનું વહન કરવા માટે વિશિષ્ટ રીતે રચાયેલા કોષો છે.
કેટલાક ચેતાકોષો,જેમ કે કરોડરજ્જુથી પગના સ્નાયુઓ સુધી વિસ્તરેલા કોષો,$1 \text{ મીટર}$ કે તેથી વધુ લંબાઈ ધરાવી શકે છે,જે તેમને માનવ શરીરના સૌથી લાંબા કોષોમાંના એક બનાવે છે.

(TRUE) આ વિધાન $True$ (સાચું) છે.
હૃદયના સ્નાયુઓ (Cardiac muscles) એ અનૈચ્છિક સ્નાયુઓ છે જે હૃદયમાં જોવા મળે છે.
આ સ્નાયુઓ જન્મથી મૃત્યુ સુધી થાક્યા વગર સતત લયબદ્ધ રીતે સંકોચન અને શિથિલન પામે છે,જે સમગ્ર શરીરમાં રુધિરનું સતત પમ્પિંગ સુનિશ્ચિત કરે છે.

(TRUE) સાચું. અધિચ્છદ પેશી શરીરનું રક્ષણાત્મક આવરણ બનાવે છે અને આંતરિક અંગો તથા પોલાણોનું અસ્તર બનાવે છે. તે એક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે અંદરની પેશીઓને યાંત્રિક ઈજા,સુકાઈ જવાથી અને ચેપથી બચાવે છે.

(FALSE) આ વિધાન ખોટું છે.
અન્નનળી અને મુખનું અસ્તર સ્તૃત લાદીસમ અધિચ્છદ પેશી (stratified squamous epithelium) દ્વારા બનેલું હોય છે,ઘનાકાર અધિચ્છદ પેશી દ્વારા નહીં.
ઘનાકાર અધિચ્છદ પેશી સામાન્ય રીતે મૂત્રપિંડની નલિકાઓ અને લાળ ગ્રંથિઓની નલિકાઓના અસ્તરમાં જોવા મળે છે,જ્યાં તે યાંત્રિક આધાર પૂરો પાડે છે.

(FALSE) આ વિધાન ખોટું છે.
જૈવિક પેશીઓમાં,તમામ અધિચ્છદ કોષો લાક્ષણિક રીતે તેની નીચે આવેલી સંયોજક પેશીથી એક પાતળી,કોષવિહીન,બાહ્યકોષીય તંતુમય રચના દ્વારા અલગ થયેલા હોય છે જેને આધારકલા (basement membrane) કહેવામાં આવે છે. આ કલા માળખાકીય આધાર પૂરો પાડે છે અને અધિચ્છદ પેશી તથા તેની નીચેની પેશી વચ્ચે પદાર્થોના વહન માટે પસંદગીયુક્ત ગાળણ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) એરિઓલર સંયોજક પેશી એ છૂટક સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે શરીરમાં વ્યાપકપણે ફેલાયેલી હોય છે.
તે ઘણા મહત્વપૂર્ણ કાર્યો કરે છે:
$1$. તે અધિચ્છદ પેશી માટે આધારભૂત માળખું તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. તે અંગોની અંદરની ખાલી જગ્યા ભરવામાં મદદ કરે છે,જેનાથી બંધારણીય મજબૂતી મળે છે.
$3$. તે આંતરિક અંગોને તેમના સ્થાને જકડી રાખીને તેમને આધાર આપે છે.
$4$. તે ઈજા પછી પેશીઓના સમારકામમાં નોંધપાત્ર ભૂમિકા ભજવે છે.
આમ,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા હોવાથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(D) કંકાલ સ્નાયુઓ એ રેખિત સ્નાયુ પેશીનો એક પ્રકાર છે જે દૈહિક ચેતાતંત્રના સ્વૈચ્છિક નિયંત્રણ હેઠળ હોય છે.
આ સ્નાયુઓ મુખ્યત્વે કંડરા (tendons) દ્વારા કંકાલના હાડકાં સાથે જોડાયેલા હોય છે.
જ્યારે આ સ્નાયુઓ સંકોચાય છે,ત્યારે તેઓ હાડકાં પર ખેંચાણ પેદા કરે છે,જે શરીરના અંગોની હલનચલન શક્ય બનાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ (હાડકાં) છે.

(A) ચેતાકોષ એ ચેતાતંત્રનો રચનાત્મક અને ક્રિયાત્મક એકમ છે.
તે મુખ્ય ત્રણ ભાગોનો બનેલો છે: કોષકાય (cyton અથવા soma),શિખાતંતુઓ (dendrites) અને અક્ષતંતુ (axon).
કોષકાયમાં મધ્યસ્થ કોષકેન્દ્ર અને કોષરસ (neuroplasm) હોય છે,જેની સાથે નિસલની કણિકાઓ (Nissl granules) જેવી અન્ય કોષીય અંગિકાઓ પણ જોવા મળે છે.
આમ,કોષકાય,કોષકેન્દ્ર અને કોષરસ એ ત્રણેય ચેતાકોષના આવશ્યક ઘટકો હોવાથી,સાચો જવાબ 'આ તમામ' છે.

(B) ચેતાકોષ મુખ્ય ત્રણ ભાગોનો બનેલો છે: કોષકાય (Cyton),શિખાતંતુ (Dendrites) અને અક્ષતંતુ (Axon).
$1$. $Cyton$ (કોષકાય) માં કોષકેન્દ્ર અને કોષરસ હોય છે.
$2$. $Dendrites$ (શિખાતંતુ) એ ટૂંકા,શાખાયુક્ત પ્રવર્ધો છે જે અન્ય ચેતાકોષો પાસેથી આવેલ આવેગોને ગ્રહણ કરે છે અને તેને કોષકાય તરફ વહન કરે છે.
$3$. $Axon$ (અક્ષતંતુ) એ એક લાંબો તંતુ છે જે આવેગોને કોષકાયથી દૂર લઈ જાય છે.
તેથી,ચેતાકોષના ટૂંકા શાખાયુક્ત ભાગોને શિખાતંતુ (Dendrites) કહેવામાં આવે છે.

(C) મેદપૂર્ણ પેશી (Adipose tissue) એ માનવ શરીરમાં જોવા મળતી એક વિશિષ્ટ પ્રકારની સંયોજક પેશી છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય ચરબીનો સંગ્રહ કરવાનું છે.
આ પેશીના કોષો,જેને એડિપોસાઇટ્સ કહેવામાં આવે છે,તે ચરબીના ગોલકોથી ભરેલા હોય છે.
આ પેશી શરીરની ગરમી જાળવી રાખવા માટે અવાહક તરીકે કાર્ય કરે છે અને આંતરિક અંગોને રક્ષણ પૂરું પાડે છે.

(D) અસ્થિ આધારક એ એક સખત અને અપરિવર્તનીય પદાર્થ છે જે હાડકાંનું માળખું બનાવે છે.
તે મુખ્યત્વે અકાર્બનિક ક્ષારો,ખાસ કરીને કેલ્શિયમ અને ફોસ્ફરસનું બનેલું હોય છે,જે હાઈડ્રોક્સિએપેટાઈટ સ્ફટિકોના સ્વરૂપમાં જમા થાય છે.
આ ખનિજો હાડકાંને તેની લાક્ષણિક કઠિનતા અને મજબૂતી પ્રદાન કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) સંકોચનશીલ પ્રોટીન,મુખ્યત્વે $Actin$ અને $Myosin$,સ્નાયુ તંતુઓના સંકોચન અને શિથિલન માટે જવાબદાર છે.
આ પ્રોટીન હલનચલન માટે આવશ્યક છે અને સ્નાયુ પેશીઓમાં વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(B) ઐચ્છિક સ્નાયુઓ,જેને કંકાલ સ્નાયુઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે હાડકાં સાથે જોડાયેલા હોય છે અને સજીવના સભાન નિયંત્રણ હેઠળ હોય છે.
આ સ્નાયુઓ શરીરના ભાગો,જેમ કે હાથ અને પગ (અંગો) ની હિલચાલ માટે જવાબદાર છે.
તેનાથી વિપરીત,અન્નનળી,આંખની કીકી અને ફેફસાની શ્વાસવાહિનીઓમાં અનૈચ્છિક (લીસા) સ્નાયુઓ હોય છે જે સભાન નિયંત્રણ વિના કાર્ય કરે છે.

(C) ચેતા પેશી ચેતા આવેગોના વહન માટે વિશિષ્ટ છે.
તે મુખ્યત્વે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ માં જોવા મળે છે, જેમાં $Brain$ (મગજ) અને $Spinal cord$ (કરોડરજ્જુ) નો સમાવેશ થાય છે, અને પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર $(PNS)$ માં જોવા મળે છે, જેમાં $Nerves$ (ચેતાઓ) નો સમાવેશ થાય છે।
$Tendons$ (કંડરા) એ એક પ્રકારની ઘટ્ટ નિયમિત સંયોજક પેશી છે જે સ્નાયુઓને હાડકાં સાથે જોડે છે।
તેથી, ચેતા પેશી કંડરામાં જોવા મળતી નથી।

(B) આંતરડાનું અંદરનું સ્તર સ્તંભાકાર અધિચ્છદીય કોષોનું બનેલું હોય છે.
આ કોષો ઊંચા અને સ્તંભ જેવા હોય છે,જે પોષક તત્વોના શોષણ અને ઉત્સેચકોના સ્ત્રાવ માટે મોટી સપાટી પૂરી પાડે છે.
તેથી,આંતરડામાં પાચિત ખોરાકના શોષણ માટે સ્તંભાકાર અધિચ્છદ જવાબદાર છે.

(C) જ્યારે સાંધા બનાવતા હાડકાં તેમની સામાન્ય સ્થિતિમાંથી બહાર નીકળી જાય ત્યારે તેને ડિસલોકેશન (ખસી જવું) કહેવામાં આવે છે.
અસ્થિબંધ (Ligament) એ વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે જે એક હાડકાને બીજા હાડકા સાથે જોડે છે.
તે સાંધાઓને સ્થિરતા પ્રદાન કરે છે.
જ્યારે અકસ્માતને કારણે અસ્થિબંધ તૂટી જાય છે,ત્યારે તે અસ્થિબંધ દ્વારા જોડાયેલા હાડકાં તેમનો માળખાકીય આધાર અને ગોઠવણી ગુમાવે છે,જેના પરિણામે હાડકાં ખસી જાય છે.
તેથી,અસ્થિબંધનું તૂટવું એ હાડકાં ખસી જવા માટેનું સૌથી સંભવિત કારણ છે.

(D) હૃદસ્નાયુ એ સાચો જવાબ છે.
હૃદસ્નાયુઓ હૃદયમાં જોવા મળતા અનૈચ્છિક સ્નાયુઓ છે.
આ સ્નાયુઓ વ્યક્તિના જીવનભર થાક્યા વગર લયબદ્ધ રીતે સંકોચન અને શિથિલન પામે છે.
કંકાલ સ્નાયુઓ અને ઐચ્છિક સ્નાયુઓ (જે સમાન છે) સતત કામ કર્યા પછી થોડા સમયમાં થાકી જાય છે.
અરેખિત સ્નાયુઓ પણ અનૈચ્છિક છે પરંતુ તે આંતરિક અંગોની દીવાલોમાં જોવા મળે છે અને હૃદસ્નાયુની જેમ સતત લયબદ્ધ અને અવિરત સંકોચન દર્શાવતા નથી.

(A) કાસ્થિ એ એક વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે જે શરીરના વિવિધ ભાગોને માળખાકીય આધાર અને લવચીકતા પ્રદાન કરે છે.
$1$. $Chondrocytes$ (કોન્ડ્રોસાઇટ્સ) એ કાસ્થિના આધારક (matrix) માં જોવા મળતા વિશિષ્ટ કોષો છે.
$2$. $Mast$ $cells$ (માસ્ટ કોષો) અને $Basophils$ (બેસોફિલ્સ) એ શ્વેત રક્તકણોના પ્રકારો છે જે રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવોમાં સામેલ હોય છે અને તે સંયોજક પેશી અથવા રુધિરમાં જોવા મળે છે.
$3$. $Osteocytes$ (ઓસ્ટિઓસાઇટ્સ) એ અસ્થિ પેશીમાં જોવા મળતા પરિપક્વ અસ્થિ કોષો છે.
તેથી,કાસ્થિ પેશીમાં જોવા મળતો સાચો કોષ પ્રકાર $Chondrocytes$ છે.

(A) અનૈચ્છિક સ્નાયુઓ તે છે જેની પ્રવૃત્તિ સજીવના સભાન નિયંત્રણ હેઠળ હોતી નથી.
$(i)$ રેખિત સ્નાયુઓ (કંકાલ સ્નાયુઓ) ઐચ્છિક છે,કારણ કે તે હાડકાં સાથે જોડાયેલા હોય છે અને દૈહિક ચેતાતંત્ર દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
$(ii)$ અરેખિત સ્નાયુઓ અનૈચ્છિક છે; તે જઠર અને રુધિરવાહિનીઓ જેવા આંતરિક અંગોની દીવાલોમાં જોવા મળે છે.
$(iii)$ હૃદસ્નાયુઓ અનૈચ્છિક છે; તે હૃદયમાં જોવા મળે છે અને સભાન પ્રયત્ન વિના લયબદ્ધ રીતે સંકોચન પામે છે.
$(iv)$ કંકાલ સ્નાયુઓ ઐચ્છિક છે.
તેથી,$(ii)$ અને $(iii)$ અનૈચ્છિક સ્નાયુઓ છે.

(D) $1$. રુધિર એક પ્રવાહી સંયોજક પેશી છે જેમાં આધારક તરીકે રુધિરરસ (plasma) હોય છે,જે પ્રોટીન,ક્ષાર અને અંતઃસ્ત્રાવો ધરાવે છે. તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે.
$2$. અસ્થિબંધ (ligaments) એ વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે જે બે અસ્થિઓને એકબીજા સાથે જોડે છે. તેથી,વિધાન $B$ સાચું છે.
$3$. કાસ્થિ (cartilage) એ કંકાલ સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે તેના ઘન પરંતુ લવચીક આધારક દ્વારા ઓળખાય છે. તેથી,વિધાન $C$ સાચું છે.
$4$. કંડરા (tendons) એ ખૂબ જ મજબૂત અને મર્યાદિત લવચીકતા ધરાવતી તંતુમય સંયોજક પેશી છે,જે સ્નાયુઓને અસ્થિ સાથે જોડે છે. તે તંતુવિહીન કે બરડ હોતા નથી. તેથી,વિધાન $D$ ખોટું છે.

(A) કાસ્થિ એ એક પ્રકારની વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે જે શરીરના વિવિધ ભાગોને આધાર અને લવચીકતા પ્રદાન કરે છે.
તે નાક,કાન,સ્વરપેટી (Larynx) અને લાંબા હાડકાંના છેડાઓ પર (આર્ટિક્યુલર કાસ્થિ) જોવા મળે છે.
મૂત્રપિંડ (Kidney) એ મુખ્યત્વે અધિચ્છદ પેશી,સંયોજક પેશી અને રુધિરવાહિનીઓનું બનેલું અંગ છે,પરંતુ તેમાં કાસ્થિ હોતું નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ (મૂત્રપિંડ) છે.