Fungi (Multicellular decomposers) Questions in Gujarati

(D) આપેલ ફૂગનું સાચું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ Agaricus એ Basidiomycetes વર્ગનો સભ્ય છે.
$(ii)$ Colletotrichum એ Deuteromycetes વર્ગમાં આવે છે.
$(iii)$ Albugo એ Phycomycetes વર્ગમાં આવે છે.
$(iv)$ Neurospora એ Ascomycetes વર્ગમાં આવે છે.
તેથી, સાચી જોડ $(i-d, ii-b, iii-c, iv-a)$ છે.

(B) ફૂગનું વનસ્પતિ શરીર સામાન્ય રીતે શાખિત અને તંતુમય કવકતંતુઓનું બનેલું હોય છે,જે જાળી જેવી રચના બનાવે છે,જેને કવકજાળ (mycelium) કહેવાય છે.
યીસ્ટમાં,વનસ્પતિ શરીર એકકોષીય હોય છે પરંતુ ક્યારેક કોષો ટૂંકી સાંકળોમાં જોડાયેલા રહે છે,જે સ્યુડોમાયસેલિયમ (આભાસી કવકજાળ) બનાવે છે,જે અમુક ફૂગની લાક્ષણિકતા છે.

(C) જ્યારે ભીની બ્રેડને હવામાં ખુલ્લી રાખવામાં આવે છે,ત્યારે તે ફૂગવાળી અને કાળી થઈ જાય છે કારણ કે હવામાં ફૂગના બીજાણુઓ હાજર હોય છે. જ્યારે આ બીજાણુઓ ભીની બ્રેડ પર પડે છે,ત્યારે તેમને અંકુરણ,વૃદ્ધિ અને ગુણન માટે યોગ્ય પરિસ્થિતિઓ (ભેજ અને પોષક તત્વો) મળે છે,જેનાથી કવકતંતુઓનું જાળું બને છે જેને કવકજાળ (mycelium) કહેવાય છે,જે કાળી ફૂગ તરીકે દેખાય છે.

(C) $Ustilago$ એ $Basidiomycetes$ વર્ગની ફૂગનું એક પ્રજાતિ છે. આ ફૂગ જે રોગો પેદા કરે છે તેને $SMUTS$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. $SMUT$ નામ એ હકીકત પરથી પડ્યું છે કે આ ફૂગ યજમાન વનસ્પતિના ચેપગ્રસ્ત ભાગો પર બીજાણુઓના (ક્લેમિડોસ્પોર અથવા ટેલ્યુટોસ્પોર) મોટા,કાળા અને રાખ જેવા સમૂહ ઉત્પન્ન કરે છે,જેના કારણે અસરગ્રસ્ત ભાગો કાળા અથવા બળી ગયેલા દેખાય છે.

(D) બેસિડિયોમાયસેટીસના જીવનચક્રમાં,બે અલગ-અલગ પ્રકારના અથવા જિનોટાઇપ ધરાવતા વાનસ્પતિક અથવા દૈહિક કોષો વચ્ચે જીવરસ સંયુગ્મન (કોષરસનું સંલયન) થાય છે. આના પરિણામે ડાયકેરિયોટિક કોષનું નિર્માણ થાય છે,જ્યાં દરેક કોષમાં અલગ-અલગ પિતૃઓમાંથી આવેલા બે કોષકેન્દ્રો $(n+n)$ હોય છે. આ કોષકેન્દ્રો તરત જ સંલયન પામતા નથી; તેના બદલે,તેઓ કોષ વિભાજનની સાથે સ્વતંત્ર રીતે વિભાજન પામે છે,જે ડાયકેરિયોટિક દ્વિતીયક કવકજાળના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે. આ લાંબો ડાયકેરિયોટિક તબક્કો એ બેસિડિયોમાયસેટીસનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(A) $pileus$ (ટોપી) અને તેની નીચેની બાજુએ ઝાલર (gills) ની હાજરી એ મશરૂમની લાક્ષણિકતા છે,જે $Basidiomycetes$ વર્ગમાં આવે છે.
$Basidiomycetes$ માં,કવકજાળ સુવિકસિત,શાખિત અને પટલયુક્ત (septate) હોય છે.
$Zygomycetes$ માં સામાન્ય રીતે પડદાવિહીન (aseptate) અને બહુકોષકેન્દ્રીય (coenocytic) કવકતંતુઓ હોય છે.
$Ascomycetes$ માં પટલયુક્ત કવકતંતુઓ હોય છે પરંતુ તે સામાન્ય રીતે મશરૂમમાં જોવા મળતી જટિલ ઝાલરયુક્ત $pileus$ રચના બનાવતા નથી.
$Chytrids$ મોટે ભાગે જલીય હોય છે અને તેની રચનાત્મક લાક્ષણિકતાઓ અલગ હોય છે.

(B) ફૂગમાં,અલિંગી પ્રજનન $conidia$ (કણબીજાણુઓ),$sporangiospores$ (ધાનીબીજાણુઓ) અથવા $zoospores$ (ચલબીજાણુઓ) જેવા બીજાણુઓ દ્વારા થાય છે.
ફૂગમાં લિંગી પ્રજનન $oospores$ (અંડબીજાણુઓ),$ascospores$ (ધાનીબીજાણુઓ) અને $basidiospores$ (પ્રકણીબીજાણુઓ) દ્વારા થાય છે.
તેથી,$oospores$ એ લિંગી પ્રજનનનું પરિણામ છે,અલિંગી પ્રજનનનું નહીં.

(D) ફૂગમાં,ખાસ કરીને બેસિડિયોમાયસેટીસ અને એસ્કોમાયસેટીસમાં,સુસંગત પ્રજનન પ્રકારોના બે એકકીય કવકતંતુ કોષોના જોડાણને જીવરસ સંયુગ્મન કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાના પરિણામે દ્વિકોષકેન્દ્રી કોષનું નિર્માણ થાય છે,જેમાં દરેક કોષમાં બે આનુવંશિક રીતે અલગ કોષકેન્દ્રો $(n + n)$ હોય છે. આ દ્વિકોષકેન્દ્રી કોષ ત્યારબાદ દ્વિતીયક કવકજાળ (દ્વિકોષકેન્દ્રી કવકજાળ) બનાવવા માટે વારંવાર વિભાજન પામે છે.

(C) ફૂગના જાતીય ચક્રમાં નીચેના ત્રણ તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે: જીવરસ સંયુગ્મન,કોષકેન્દ્ર સંયુગ્મન અને અર્ધીકરણ.
$(i)$ જીવરસ સંયુગ્મન: બે ચલિત અથવા અચલિત જન્યુઓ વચ્ચેના જીવરસનું જોડાણ.
$(ii)$ કોષકેન્દ્ર સંયુગ્મન: બે કોષકેન્દ્રોનું જોડાણ.
$(iii)$ અર્ધીકરણ: યુગ્મનજમાં થતી પ્રક્રિયા જેના પરિણામે એકકીય બીજાણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.

(C) ફૂગનું ફાયકોમાયસેટીસ,એસ્કોમાયસેટીસ,બેસિડિયોમાયસેટીસ અને ડ્યુટેરોમાયસેટીસમાં વર્ગીકરણ મુખ્યત્વે નીચેના માપદંડો પર આધારિત છે:
$1$. કવકજાળની બાહ્યાકાર વિદ્યા: તે પડદાવાળી (septate) છે કે પડદાવિહીન (aseptate),શાખિત છે કે અશાખિત.
$2$. બીજાણુ નિર્માણની પદ્ધતિ: ઉત્પન્ન થતા બીજાણુઓનો પ્રકાર (લિંગી કે અલિંગી) અને તે કેવી રીતે બને છે.
$3$. ફળકાય (Fruiting bodies): જે રચનાઓમાં બીજાણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.
નિવાસસ્થાનનો પ્રકાર આ વર્ગીકરણ માટેનો મુખ્ય માપદંડ નથી. તેથી,સાચો આધાર $i$,$iii$,અને $iv$ નો સમાવેશ કરે છે.

(B) ક્લબ ફૂગ,જેને $Basidiomycetes$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ફૂગનો એવો વર્ગ છે જેમાં સ્પષ્ટ લિંગી અંગોનો અભાવ હોય છે.
આ જૂથમાં,લિંગી પ્રજનન જીવરસ સંયુગ્મનની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે,જે બે અલગ-અલગ સ્ટ્રેન અથવા જિનોટાઇપ ધરાવતા વાનસ્પતિક અથવા દૈહિક કોષોના જોડાણ દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે.

(C) ડ્યુટેરોમાયસેટીસને સામાન્ય રીતે $Fungi \text{ imperfecti}$ (અપૂર્ણ ફૂગ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમની માત્ર અલિંગી અથવા વાનસ્પતિક અવસ્થાઓ જ જાણીતી છે.
જ્યારે આ ફૂગની લિંગી અવસ્થાઓ શોધાઈ, ત્યારે તેમને તે વર્ગોમાં ખસેડવામાં આવ્યા જેમાં તેઓ યોગ્ય રીતે સંબંધિત હતા, જે એસ્કોમાયસેટીસ અને બેસિડિયોમાયસેટીસ છે.
તેથી, $X$ અને $Y$ એ એસ્કોમાયસેટીસ અને બેસિડિયોમાયસેટીસ દર્શાવે છે.

(A) $Albugo$ એ રાઈના છોડ પર જોવા મળતી પરોપજીવી ફૂગ છે જે રાઈમાં વ્હાઇટ ગેરૂ (સફેદ રતવા) રોગ ફેલાવે છે. તે ફૂગ સૃષ્ટિના $Phycomycetes$ વર્ગમાં આવે છે.

(C) $Neurospora$ એ $Ascomycetes$ વર્ગ અને $Fungi$ (ફૂગ) સૃષ્ટિનો સભ્ય છે. તેનો ટૂંકો જીવનચક્ર અને પ્રયોગશાળામાં ઉછેરવાની સરળતાને કારણે જૈવરસાયણિક અને આનુવંશિક સંશોધનમાં તેનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે.

(D) ડ્યુટેરોમાયસેટીસને સામાન્ય રીતે 'ફંજાઈ ઈમ્પરફેક્ટી' (fungi imperfecti) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમની લિંગી અવસ્થા (perfect stage) કાં તો ગેરહાજર હોય છે અથવા હજુ સુધી નોંધાયેલ નથી.
Alternaria,Colletotrichum અને Trichoderma એ ડ્યુટેરોમાયસેટીસ વર્ગમાં આવતી ફૂગના જાણીતા ઉદાહરણો છે.

(D) ડ્યુટેરોમાયસેટીસને સામાન્ય રીતે અપૂર્ણ ફૂગ (fungi imperfecti) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં લિંગી પ્રજનન અવસ્થા (પૂર્ણ અવસ્થા) ગેરહાજર હોય છે અથવા હજુ સુધી નોંધાયેલ નથી.
તેઓનું વર્ગીકરણ તેમના કણીબીજાણુઓ (conidia) ના રંગ અને બંધારણના આધારે કરવામાં આવે છે.
ઘણીવાર તેમના પ્રાજનનિક અંગો એસ્કોમાયસેટીસ જેવા દેખાતા હોવાથી,એવું માનવામાં આવે છે કે તેઓ એસ્કોમાયસેટીસમાંથી ઉતરી આવ્યા છે જેમણે લિંગી પ્રજનન કરવાની ક્ષમતા ગુમાવી દીધી છે.

(A) ફૂગમાં,ખાસ કરીને $Ascomycetes$ અને $Basidiomycetes$ માં,કોષકેન્દ્ર સંયુગ્મન (karyogamy) વિલંબિત થાય છે અને અર્ધીકરણ (meiosis) ની બરાબર પહેલા થાય છે.
પ્લાઝમોગેમી અને કેરિયોગેમી વચ્ચેના તબક્કામાં,કોષોમાં ઘણીવાર બે કોષકેન્દ્રો હોય છે,જેને ડાયકેરિયોન $(n+n)$ કહેવામાં આવે છે.
આવા કોષોને ડાયકેરિયોટિક કોષો કહેવામાં આવે છે,અને આ ચોક્કસ તબક્કાને ડાયકેરિયોફેઝ (dikaryophase) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) $Basidiomycetes$ ના ઘણા સભ્યોમાં,કોષ વિભાજનની સાથે ક્લેમ્પ કનેક્શન જોવા મળે છે.
આ ડાયકેરિયોટિક (દ્વિ-કોષકેન્દ્રીય) કોષોના વિભાજન દરમિયાન બનતી પુલ જેવી અથવા હૂક જેવી રચનાઓ છે.
તેઓ બાયપાસ કવકસૂત્ર (hyphae) તરીકે કાર્ય કરે છે,જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે દરેક નવા કોષને દરેક પ્રકારના પ્રજનન કોષકેન્દ્ર પ્રાપ્ત થાય,જેનાથી કવકજાળની ડાયકેરિયોટિક સ્થિતિ જળવાઈ રહે છે.

(B) પ્લાઝમોગેમી એ ફૂગમાં લિંગી પ્રજનનનો પ્રથમ તબક્કો છે જેમાં બે પ્રચલિત અથવા અપ્રચલિત જન્યુઓનો કોષરસ એકબીજા સાથે જોડાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,બે લિંગી કોષોના કોષકેન્દ્રો એકબીજાની નજીક આવે છે પરંતુ તરત જ જોડાતા નથી.
આમ,પરિણામી કોષમાં બે કોષકેન્દ્રો $(n+n)$ હોય છે અને તેને ડાયકેરિયોન (dikaryon) અથવા દ્વિકોષકેન્દ્રીય કોષ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) ફૂગનું ચાર મુખ્ય વર્ગોમાં વર્ગીકરણ કવકજાળની રચના, બીજાણુ નિર્માણની પદ્ધતિ અને ફળકાયના આધારે કરવામાં આવે છે.
$1$. ફાયકોમાયસેટીસને સામાન્ય રીતે આલ્ગલ ફૂગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમની કવકજાળ પડદા વિહીન અને બહુકોષકેન્દ્રીય હોય છે, જે કેટલીક લીલને મળતી આવે છે.
$2$. એસ્કોમાયસેટીસને સેક ફૂગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમના બીજાણુઓ (એસ્કોસ્પોર) એસ્કસ નામની કોથળી જેવી રચનામાં ઉત્પન્ન થાય છે.
$3$. બેસિડિયોમાયસેટીસને ક્લબ ફૂગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમના બીજાણુઓ (બેસિડિયોસ્પોર) બેસિડિયમ નામની ક્લબ આકારની રચના પર ઉત્પન્ન થાય છે.
$4$. ડ્યુટેરોમાયસેટીસને ફંજાઈ ઈમ્પરફેક્ટી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમની માત્ર અલિંગી અથવા વાનસ્પતિક અવસ્થાઓ જ જાણીતી છે, અને લિંગી ચક્ર ગેરહાજર છે અથવા હજુ સુધી શોધાયું નથી.
તેથી, સાચી જોડ $A-II, B-I, C-IV, D-III$ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. એસ્કોમાયસેટીસ: $II$. પેનિસિલિયમ (કોથળીમય ફૂગ).
$B$. બેસિડિયોમાયસેટીસ: $III$. અસ્ટીલેગો (અંગારિયો ફૂગ).
$C$. ડ્યુટેરોમાયસેટીસ: $IV$. અલ્ટરનેરિયા (અપૂર્ણ ફૂગ).
$D$. ફાયકોમાયસેટીસ: $I$. રાઈઝોપસ (બ્રેડ મોલ્ડ).
તેથી, સાચો ક્રમ $A-II, B-III, C-IV, D-I$ છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. Puccinia સામાન્ય રીતે ગેરૂ ફૂગ $(IV)$ તરીકે ઓળખાય છે.
$B$. Ustilago સામાન્ય રીતે અંગારિયો ફૂગ $(III)$ તરીકે ઓળખાય છે.
$C$. Agaricus સામાન્ય રીતે મશરૂમ $(II)$ તરીકે ઓળખાય છે.
$D$. Saccharomyces સામાન્ય રીતે યીસ્ટ $(I)$ તરીકે ઓળખાય છે.
તેથી, સાચી જોડ $A-IV, B-III, C-II, D-I$ છે.

(A) સાચી જોડી $Ascomycetes$ અને $Basidiomycetes$ માં દ્વિકોષકેન્દ્રીય (dikaryotic) અવસ્થાની હાજરી છે.
મૃતોપજીવીઓ પરપોષી હોય છે,સ્વયંપોષી નથી,અને તેઓ મૃત પદાર્થોમાંથી દ્રાવ્ય કાર્બનિક પદાર્થોનું શોષણ કરે છે.
ફૂગમાં વાનસ્પતિક પ્રજનન અવખંડન,કલિકાસર્જન અને ભાજન દ્વારા થાય છે; જેમા કપ એ લીવરવર્ટ્સ (દ્વિઅંગી) ની લાક્ષણિકતા છે,ફૂગની નહીં.
જીવરસ સંયુગ્મન,કોષકેન્દ્ર સંયુગ્મન અને અર્ધીકરણ એ ફૂગના લિંગી ચક્રના તબક્કા છે,અલિંગી ચક્રના નહીં.

(B) આપેલા લક્ષણો એસ્કોમાયસેટીસ વર્ગનું વર્ણન કરે છે,જેને સામાન્ય રીતે 'કોથળીમય ફૂગ' (Sac fungi) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$(i)$ એસ્કોમાયસેટીસમાં એકકોષી (દા.ત.,યીસ્ટ) અને બહુકોષી (દા.ત.,પેનિસિલિયમ) બંને સ્વરૂપોનો સમાવેશ થાય છે.
$(ii)$ બહુકોષી સ્વરૂપોમાં,કવકજાળ શાખિત અને પટલયુક્ત કવકતંતુઓની બનેલી હોય છે.
$(iii)$ અલિંગી પ્રજનન કણબીજાણુધાનીધર તરીકે ઓળખાતા વિશિષ્ટ કવકતંતુઓ પર બાહ્ય રીતે ઉત્પન્ન થતા કણબીજાણુ દ્વારા થાય છે.
$(iv)$ લિંગી બીજાણુઓને ધાનીબીજાણુ કહેવામાં આવે છે,જે એસ્કસ નામની કોથળી જેવી રચનામાં અંતર્જાત રીતે ઉત્પન્ન થાય છે.
$(v)$ જે ફળકાયમાં આ ધાનીઓ ગોઠવાયેલા હોય છે તેને ફળધાનીકાય કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) આપેલા લક્ષણો ફાયકોમાયસેટીસ વર્ગની ફૂગના છે.
$1$. ફાયકોમાયસેટીસ જલીય નિવાસસ્થાનોમાં,સડતા લાકડા પર,ભેજવાળી અને ભીની જગ્યાએ અથવા વનસ્પતિઓ પર અવિકલ્પી પરોપજીવી તરીકે જોવા મળે છે.
$2$. તેમની કવકજાળ પડદાવિહીન (aseptate) અને બહુકોષકેન્દ્રીય (coenocytic) હોય છે.
$3$. અલિંગી પ્રજનન ચલ બીજાણુઓ (zoospores) અથવા અચલ બીજાણુઓ (aplanospores) દ્વારા થાય છે.
$4$. તેના ઉદાહરણોમાં મ્યુકર (Mucor),રાઈઝોપસ (Rhizopus) અને આલ્બ્યુગો (Albugo) નો સમાવેશ થાય છે.

(C) વિધાન $(i)$ સાચું છે: $Neurospora$ નો ઉપયોગ જૈવરસાયણિક અને આનુવંશિક સંશોધનમાં વ્યાપકપણે થાય છે.
વિધાન $(ii)$ ખોટું છે: એસ્કોમાયસેટીસ મુખ્યત્વે બહુકોષીય (દા.ત.,$Penicillium$) અને ભાગ્યે જ એકકોષીય (દા.ત.,$Yeast$) હોય છે. પ્રશ્નમાં આપેલ વિધાનમાં આ ઉદાહરણો ખોટી રીતે અદલાબદલી કરવામાં આવ્યા છે.
વિધાન $(iii)$ સાચું છે: એસ્કોમાયસેટીસ મૃતોપજીવી,વિઘટકો,પરોપજીવી અથવા છાણ પર ઉગનારા (coprophilous) હોઈ શકે છે.
વિધાન $(iv)$ સાચું છે: $Aspergillus$,$Claviceps$ અને $Neurospora$ આ વર્ગના જાણીતા ઉદાહરણો છે.
તેથી,વિધાન $(i), (iii)$ અને $(iv)$ સાચા છે.

(C) વિધાન $(i)$ ખોટું છે કારણ કે જે ફૂગ માત્ર તેના અલિંગી અથવા વાનસ્પતિક તબક્કાઓ દ્વારા જ જાણીતી છે તેને Deuteromycetes (અપૂર્ણ ફૂગ) કહેવામાં આવે છે,Basidiomycetes નહીં.
વિધાન $(ii)$ સાચું છે: Basidiomycetes જમીનમાં,લાકડાના ટુકડાઓ પર અને વૃક્ષના થડ પર ઉગે છે.
વિધાન $(iii)$ સાચું છે: ઘણી Basidiomycetes પરોપજીવી હોય છે,જેમ કે ગેરૂ $(Puccinia)$ અને અંગારિયા $(Ustilago)$.
વિધાન $(iv)$ સાચું છે: $Agaricus$ (મશરૂમ),$Ustilago$ (અંગારિયો),અને $Puccinia$ (ગેરૂ) આ વર્ગના જાણીતા સભ્યો છે.
તેથી,વિધાન $(ii), (iii)$ અને $(iv)$ સાચા છે.

(B) આ વિધાનો ડ્યુટેરોમાયસેટીસ વર્ગનું વર્ણન કરે છે.
$1$. ડ્યુટેરોમાયસેટીસને સામાન્ય રીતે 'અપૂર્ણ ફૂગ' (fungi imperfecti) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમની માત્ર અલિંગી અથવા વાનસ્પતિક અવસ્થાઓ જ જાણીતી છે.
$2$. તેઓ ફક્ત કણબીજાણુ નામના અલિંગી બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
$3$. તેમની કવકજાળ પટલયુક્ત અને શાખિત હોય છે.
$4$. ઘણા સભ્યો મૃતોપજીવી અથવા પરોપજીવી હોય છે,જ્યારે મોટી સંખ્યામાં તેઓ કચરાના વિઘટકો તરીકે કાર્ય કરે છે અને ખનિજ ચક્રમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
$5$. અલ્ટરનેરિયા,કોલેટોટ્રિકમ અને ટ્રાયકોડર્મા તેના ઉદાહરણો છે.

(A) વિધાન $(i)$ સાચું છે: ફૂગમાં પ્રજનન વાનસ્પતિક પદ્ધતિઓ જેવી કે અવખંડન,ભાજન અને કલિકાસર્જન દ્વારા થાય છે.
વિધાન $(ii)$ ખોટું છે: બે કોષકેન્દ્રોના જોડાણને કોષકેન્દ્ર સંયુગ્મન કહેવાય છે,જીવરસ સંયુગ્મન નહીં.
વિધાન $(iii)$ ખોટું છે: બે ચલિત અથવા અચલિત જન્યુઓ વચ્ચેના જીવરસના જોડાણને જીવરસ સંયુગ્મન કહેવાય છે,કોષકેન્દ્ર સંયુગ્મન નહીં.
વિધાન $(iv)$ ખોટું છે: યુગ્મનજમાં અર્ધીકરણને પરિણામે એકકીય બીજાણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે,દ્વિકીય નહીં.
તેથી,માત્ર વિધાન $(i)$ સાચું છે.

(C) ફૂગની કોષદીવાલ કાઈટિન (chitin) અને પોલિસેકરાઈડ્સની બનેલી હોય છે,પેપ્ટિડોગ્લાયકનની નહીં. પેપ્ટિડોગ્લાયકન એ બેક્ટેરિયાની કોષદીવાલનું લાક્ષણિક ઘટક છે.

(C) $Statement-1$ ખોટું છે કારણ કે યીસ્ટ એક એકકોષીય ફૂગ છે.
$Statement-2$ ખોટું છે કારણ કે પેનિસિલિયમ એક બહુકોષીય ફૂગ છે.
$Statement-3$ સાચું છે કારણ કે આલ્બ્યુગો એક પરોપજીવી ફૂગ છે જે રાઈ (ક્રુસિફર) માં વ્હાઇટ રસ્ટ (સફેદ ગેરૂ) રોગ ફેલાવે છે.

(B) બેસિડિયોમાયસેટીસમાં મશરૂમ,બ્રેકેટ ફૂગ અથવા પફ બોલ્સનો સમાવેશ થાય છે.
ન્યુરોસ્પોરા એ એસ્કોમાયસેટીસ જૂથનો સભ્ય છે,બેસિડિયોમાયસેટીસનો નહીં.
મોરેલ્સ અને ટ્રફલ્સ એ એસ્કોમાયસેટીસ જૂથની ખાવાલાયક ફૂગ છે.
બેસિડિયોમાયસેટીસનું કવકજાળ શાખિત અને પડવાળું હોય છે,જે સાચું વિધાન છે.

(C) ફૂગમાં લિંગી પ્રજનન ત્રણ તબક્કાઓમાં થાય છે:
$(a)$ જીવરસ સંયુગ્મન (Plasmogamy): બે ચલિત કે અચલિત જન્યુઓના કોષરસનું જોડાણ.
$(b)$ કોષકેન્દ્ર સંયુગ્મન (Karyogamy): બે કોષકેન્દ્રોનું જોડાણ,જેના પરિણામે દ્વિકીય $(2n)$ યુગ્મનજ બને છે.
$(c)$ અર્ધીકરણ (Meiosis): યુગ્મનમાં થતું ન્યૂનકારી વિભાજન,જેના દ્વારા એકકીય $(n)$ બીજાણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ જીવરસ સંયુગ્મન $\rightarrow$ કોષકેન્દ્ર સંયુગ્મન $\rightarrow$ અર્ધીકરણ છે.

(D) સૃષ્ટિ ફૂગ નીચે મુજબના લક્ષણો ધરાવે છે:
$1$. ફૂગ અલિંગી અને લિંગી બંને રીતે પ્રજનન કરે છે.
$2$. તેઓ બાહ્યકારવિદ્યા અને નિવાસસ્થાનમાં ઘણી વિવિધતા દર્શાવે છે.
$3$. મોટાભાગની ફૂગ મૃતોપજીવી હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ મૃત પદાર્થોમાંથી દ્રાવ્ય કાર્બનિક પદાર્થોનું શોષણ કરે છે.
$4$. જોકે ઘણી ફૂગ વિવિધ પ્રકારના બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે,પરંતુ નિમ્ન કક્ષાની ફૂગ (જેમ કે ફાયકોમાયસેટીસ) ચલ બીજાણુઓ (zoospores) દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
તેથી,'તેઓ ચલ બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરતા નથી' તે વિધાન ખોટું છે,જે તેને અસંગત બનાવે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ (બેસિડિયોમાયસેટીસ) છે.
$Basidiomycetes$ (બેસિડિયોમાયસેટીસ) માં જાતીય અંગો સામાન્ય રીતે ગેરહાજર હોય છે.
જીવરસ સંયુગ્મન અલગ-અલગ સ્ટ્રેઇન અથવા જનીન પ્રકારના બે વાનસ્પતિક અથવા દૈહિક કોષોના જોડાણ દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે.
આ પ્રક્રિયા ડાયકેરિયોટિક કવકજાળ (dikaryotic mycelium) ના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે,જે $Basidiomycetes$ ના જીવનચક્રનો એક લાક્ષણિક તબક્કો છે.

(B) ફૂગમાં,લિંગી ચક્ર દરમિયાન ફળકાય (fruiting bodies) ની અંદર બે કોષકેન્દ્રોનું જોડાણ (કોષકેન્દ્ર સંયુગ્મન) થાય છે. આના પરિણામે દ્વિકીય અવસ્થા પ્રાપ્ત થાય છે. ત્યારબાદ,આ ફળકાયમાં અર્ધીકરણ (reduction division/meiosis) થાય છે,જેના દ્વારા એકકીય બીજાણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે. આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ,પ્રાજનનિક અંગો અર્ધીકરણ પામીને એકકીય $(n)$ બીજાણુઓ બનાવે છે.

(A) અવખંડન દ્વારા વાનસ્પતિક પ્રજનન એ ફૂગમાં અલિંગી પ્રજનનની એક સામાન્ય પદ્ધતિ છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Agaricus$ એ ફૂગ છે (Basidiomycetes નો સભ્ય),જ્યારે $Saccharomyces$ એ યીસ્ટ છે,$Euglena$ એ પ્રજીવ (protist) છે,અને $Gonyaulax$ એ ડાયનોફ્લેજેલેટ છે. તેથી,$Agaricus$ સાચો જવાબ છે.

(B) આપેલ ફૂગનું સાચું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. ફાયકોમાયસિટીઝ: આમાં આલ્બ્યુગો,મ્યુકર અને રાઈઝોપસ જેવા સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. એસ્કોમાયસિટીઝ: આમાં પેનિસિલિયમ,એસ્પરજીલસ અને ક્લેવિસેપ્સ જેવા સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે.
$3$. બેસિડિયોમાયસિટીઝ: આમાં એગેરિકસ (મશરૂમ),અસ્ટીલેગો (અંગારિયો) અને પક્સિનિયા (ગેરૂ ફૂગ) જેવા સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે.
$4$. ડ્યુટેરોમાયસિટીઝ: આમાં ટ્રાયકોડર્મા,કોલેટોટ્રિકમ અને અલ્ટરનેરિયા જેવા સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,ક્લેવિસેપ્સ એ એસ્કોમાયસિટીઝ વર્ગમાં આવે છે,બેસિડિયોમાયસિટીઝમાં નહીં. તેથી,'બેસિડિયોમાયસિટીઝ - ક્લેવિસેપ્સ' ની જોડી ખોટી છે.

(B) ફૂગમાં, લિંગી બીજાણુઓ તેમના ઉત્પાદનના સ્થાનના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. $\text{પ્રકણીબીજાણુ}$ એ એકકીય લિંગી બીજાણુઓ છે જે $\text{પ્રકણીબીજાણુધાની}$ નામની રચનાની સપાટી પર બાહ્ય રીતે ઉત્પન્ન થાય છે.
$2$. $\text{ધાનીબીજાણુ}$ એ એકકીય લિંગી બીજાણુઓ છે જે $\text{એસ્કસ}$ નામની કોથળી જેવી રચનાની અંદર અંતઃસ્થ રીતે (અંદરની તરફ) ઉત્પન્ન થાય છે.
$3$. $\text{અંડબીજાણુ}$ અને $\text{યુગ્મબીજાણુ}$ એ જન્યુઓના જોડાણ દ્વારા બનતા દ્વિકીય બીજાણુઓ છે.

(B) કોએનોસાઇટિક કવકજાળ એટલે એવી બહુકોષકેન્દ્રીય કવકસૂત્ર જેમાં આડા પડદા (septa) નો અભાવ હોય છે.
ફૂગ સૃષ્ટિમાં,ફાયકોમાયસેટીસ (જેમાં ઊમાયસેટીસ અને ઝાયગોમાયસેટીસ જેવા વર્ગોનો સમાવેશ થાય છે) માં પડદાવિહીન અને કોએનોસાઇટિક કવકજાળ જોવા મળે છે.
તેની સામે,ડ્યુટેરોમાયસેટીસ,એસ્કોમાયસેટીસ અને બેસિડિયોમાયસેટીસમાં પટલયુક્ત (septate) અને શાખિત કવકજાળ જોવા મળે છે.

(D) $Ascomycetes$ (એસ્કોમાયસેટીસ) જૂથના સભ્યો સામાન્ય રીતે 'કોથળીમય ફૂગ' તરીકે ઓળખાય છે.
$1$. $Ascomycetes$ ને કોથળીમય ફૂગ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ $asci$ (ધાની) નામની કોથળી જેવી રચનાઓમાં બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
$2$. $Basidiomycetes$ (બેસિડિયોમાયસેટીસ) સામાન્ય રીતે 'ક્લબ ફંજાઈ' તરીકે ઓળખાય છે.
$3$. $Deuteromycetes$ (ડ્યુટેરોમાયસેટીસ) ને 'ફંજાઈ ઇમ્પરફેક્ટી' (અપૂર્ણ ફૂગ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમની માત્ર અલિંગી અથવા વાનસ્પતિક અવસ્થાઓ જ જાણીતી છે.
$4$. $Phycomycetes$ (ફાયકોમાયસેટીસ) (જેમાં $Oomycetes$ અને $Zygomycetes$ નો સમાવેશ થાય છે) ને ઘણીવાર 'આલ્ગલ ફંજાઈ' (લીલ જેવી ફૂગ) અથવા 'કોન્જુગેટેડ ફંજાઈ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) આપેલ આકૃતિના આધારે:
$A$ એ $\text{Mucor}$ દર્શાવે છે,જે $\text{Zygomycetes}$ વર્ગનો સભ્ય છે.
$B$ એ $\text{Aspergillus}$ દર્શાવે છે,જે $\text{Ascomycetes}$ વર્ગનો સભ્ય છે.
$C$ એ $\text{Agaricus}$ દર્શાવે છે,જે $\text{Basidiomycetes}$ વર્ગનો સભ્ય છે.
તેથી,સાચી ઓળખવિધિ $A = \text{Mucor}, B = \text{Aspergillus}, C = \text{Agaricus}$ છે.

(D) $Agaricus$ સામાન્ય રીતે મશરૂમ તરીકે ઓળખાય છે.
$Ustilago$ વનસ્પતિઓમાં અંગારિયો રોગ પેદા કરે છે.
$Puccinia$ વનસ્પતિઓમાં ગેરૂ રોગ પેદા કરે છે.
$Deuteromycetes$ ને અપૂર્ણ ફૂગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમની માત્ર અલિંગી અથવા વાનસ્પતિક અવસ્થાઓ જ જાણીતી છે.

(B) માયકોરાઈઝા (કવકમૂળ) એ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનો સહજીવી સહવાસ છે. આ સંબંધમાં,ફૂગ વનસ્પતિને જમીનમાંથી ફોસ્ફરસ જેવા આવશ્યક પોષક તત્વોના શોષણમાં મદદ કરે છે,જ્યારે વનસ્પતિ ફૂગને કાર્બોદિત પદાર્થો પૂરા પાડે છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$a.$ ગિલ ફૂગ (બેસિડિયોમાયસેટીસ) માં મધ્યસ્થ પેશી રચના હોય છે જેને $Trama$ (ટ્રામા) $(ii)$ કહેવાય છે.
$b.$ કપ ફૂગ (એસ્કોમાયસેટીસ) કપ આકારના ફળકાય ઉત્પન્ન કરે છે જેને $Apothecium$ (એપોથેસિયમ) $(v)$ કહેવાય છે.
$c.$ બ્લેક મોલ્ડ (દા.ત., $Rhizopus$) માં લિંગી પ્રજનન દરમિયાન $Zygophore$ (ઝાયગોફોર) $(iv)$ નું નિર્માણ થાય છે.
$d.$ બ્લુ/ગ્રીન મોલ્ડ (દા.ત., $Penicillium$) એ $Penicillin$ (પેનિસિલિન) $(iii)$ પ્રતિજૈવિકનો સ્ત્રોત છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $a-ii, b-v, c-iv, d-iii$ છે.

(B) $Albugo$ $candida$ એ અવિકલ્પી પરોપજીવી (obligate parasite) છે,વૈકલ્પિક પરોપજીવી નથી. અવિકલ્પી પરોપજીવી એવો સજીવ છે જે માત્ર જીવંત યજમાનની અંદર જ વૃદ્ધિ અને પ્રજનન કરી શકે છે. તેથી,$Albugo$ $candida$ - વૈકલ્પિક પરોપજીવી એ ખોટી રીતે જોડાયેલી જોડી છે.

(A) એસ્કોમાયસેટીસ ફૂગની ફળકાયને ફળધાનીકાય કહેવામાં આવે છે. $Aspergillus$ અને $Penicillium$ પ્રજાતિઓમાં,ફળધાનીકાય સંપૂર્ણપણે બંધ હોય છે અને તેને ખાસ કરીને $Cleistothecium$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) પ્રખ્યાત આઇરિશ બટાકાનો દુષ્કાળ, જે $1845$ અને $1852$ ની વચ્ચે થયો હતો, તે $Phytophthora$ $\text{infestans}$ નામના ઉમાયસેટ રોગકારકને કારણે થયો હતો. આ રોગકારક બટાકાનો મોડો અંગારીયો રોગ (Late blight of potato) તરીકે ઓળખાતો રોગ ફેલાવે છે. આ રોગના ઝડપી ફેલાવાને કારણે પાક નિષ્ફળ ગયો હતો, જેના પરિણામે આયર્લેન્ડમાં વ્યાપક ભૂખમરો અને મૃત્યુ થયા હતા.

(C) ડોલિપોર સેપ્ટમ એ $Basidiomycetes$ વર્ગની ફૂગના કવકતંતુઓમાં જોવા મળતી એક વિશિષ્ટ પ્રકારની રચના છે.
તેમાં સેપ્ટમના મધ્ય છિદ્રની આસપાસ બેરલ આકારનો ફૂલાવો હોય છે,જે પેરેન્થેસોમ (parenthesome) નામના છિદ્રિષ્ઠ આવરણ દ્વારા ઢંકાયેલ હોય છે.
આ રચના કોષકેન્દ્રના વહન ને અટકાવીને નજીકના કોષો વચ્ચે કોષરસ અને અંગિકાઓના નિયંત્રિત વહનને મંજૂરી આપે છે.

(C) સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
$1$. કોથળીમય ફૂગ (એસ્કોમાયસેટીસ) માં પટલયુક્ત કવકજાળ જોવા મળે છે.
$2$. તેઓમાં એસ્કોગોનિયમનું નિર્માણ થાય છે,જે માદા લિંગી અંગ છે.
$3$. ક્રોઝિયર અવસ્થા એ એસ્કોમાયસેટીસની લાક્ષણિકતા છે જે ધાનીના નિર્માણ દરમિયાન જોવા મળે છે.
$4$. તેઓ ધાનીની અંદર ધાનીબીજાણુ તરીકે ઓળખાતા અર્ધીકરણ બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
$5$. બેસિડિયોમાયસેટીસની તુલનામાં દ્વિકોષકેન્દ્રી તબક્કો પ્રમાણમાં ટૂંકો હોય છે.