Plant Tissues Questions in Gujarati

(A) પ્રકાંડ અથવા મૂળની જાડાઈ (ઘેરાવો) માં થતી વૃદ્ધિને દ્વિતીય વૃદ્ધિ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા વનસ્પતિના શરીરની જાડાઈ વધારવા માટે મુખ્યત્વે જવાબદાર છે.
પાર્શ્વ વર્ધનશીલ પેશી (Lateral meristem),જેને એમ્બિયમ (cambium) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે આ દ્વિતીય વૃદ્ધિ માટે જવાબદાર વિશિષ્ટ પ્રકારની વર્ધનશીલ પેશી છે.
અગ્રસ્થ વર્ધનશીલ પેશી (Apical meristem) પ્રકાંડ અને મૂળની લંબાઈ (પ્રાથમિક વૃદ્ધિ) વધારવા માટે જવાબદાર છે.
આંતરવિષ્ટ વર્ધનશીલ પેશી (Intercalary meristem) આંતરગાંઠો પાસે જોવા મળે છે અને તે પાંદડા અને ડાળીઓની વૃદ્ધિ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(B) કોર્ક કોષો (છાલ) મૃત હોય છે અને આંતરકોષીય અવકાશ વગર સઘન રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે.
તેમની કોષદીવાલ $Suberin$ નામના રાસાયણિક પદાર્થના જમા થવાથી જાડી બને છે.
$Suberin$ એ મીણ જેવો,જલવિરાગી પદાર્થ છે જે છાલના કોષોને પાણી અને વાયુઓ માટે અભેદ્ય બનાવે છે,જેનાથી વનસ્પતિને યાંત્રિક ઈજાઓથી રક્ષણ મળે છે અને પાણીનો વ્યય અટકે છે.

(C) દ્રઢોતક (Sclerenchyma) એ વનસ્પતિઓમાં એક પ્રકારની સ્થાયી પેશી છે જે પરિપક્વતા સમયે મૃત કોષો ધરાવે છે.
આ કોષોમાં જાડી,લિગ્નિનયુક્ત ગૌણ કોષદીવાલ હોય છે જે વનસ્પતિના શરીરને માળખાકીય આધાર અને મજબૂતી પ્રદાન કરે છે.
તેનાથી વિપરીત,મૃદુતક અને સ્થૂલકોણક એ જીવંત પેશીઓ છે,અને અધિચ્છદ પેશી એ પ્રાણી પેશીનો એક પ્રકાર છે,વનસ્પતિ પેશી નથી.

(D) ખોટું વાક્ય એ છે કે $\text{અગ્રસ્થ}$ (Apical) અને $\text{આંતરવિષ્ટ}$ (Intercalary) વર્ધનશીલ પેશીઓ સ્થાયી પેશીઓ છે。
$\text{અગ્રસ્થ}$ અને $\text{આંતરવિષ્ટ}$ વર્ધનશીલ પેશીઓ એ $\text{વર્ધનશીલ}$ પેશીઓના પ્રકારો છે, જે સતત વિભાજન પામતી પેશીઓ છે。
$\text{સ્થાયી}$ પેશીઓ એવી પેશીઓ છે જેણે વિભાજન કરવાની ક્ષમતા ગુમાવી દીધી છે અને ચોક્કસ આકાર, કદ અને કાર્ય પ્રાપ્ત કર્યું છે。
$\text{મૃદુતક}$ કોષોમાં સામાન્ય રીતે આંતરકોષીય અવકાશ હોય છે。
$\text{સ્થૂલકોણક}$ કોષોમાં $\text{પેક્ટીન}$ અને $\text{સેલ્યુલોઝ}$ ના જમા થવાને કારણે ખૂણાઓ પર અનિયમિત જાડાઈ જોવા મળે છે。
$\text{વર્ધનશીલ}$ કોષો નાના હોય છે, ઘટ્ટ કોષરસ ધરાવે છે અને ઝડપી વિભાજન માટે તેમના પ્રારંભિક તબક્કે રસધાનીઓનો અભાવ હોય છે。

(B) $Tracheids$ (વાહિનીકી) ની કોષદીવાલમાં ગર્ત (pits) જોવા મળે છે,પરંતુ તેને $Sieve$ $tubes$ (ચાલની નલિકા) ની ચાલની પટ્ટીઓ અથવા $Vessels$ (વાહિની) ના ખુલ્લા છેડાઓની જેમ 'છિદ્રાળુ' ગણવામાં આવતી નથી. વનસ્પતિ શરીરરચનાના સંદર્ભમાં,$Tracheids$ એ લાંબા,અણીદાર છેડા ધરાવતા કોષો છે જેની દીવાલ લિગ્નિનયુક્ત હોય છે અને તેમાં $Vessels$ કે $Sieve$ $tubes$ જેવી મોટી ખુલ્લી છિદ્રાળુ રચનાઓનો અભાવ હોય છે. $Companion$ $cells$ (સાથી કોષો) એ $Sieve$ $tubes$ સાથે જોડાયેલા જીવંત મૃદુતકીય કોષો છે અને તેમાં પણ છિદ્રાળુ દીવાલ હોતી નથી. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Tracheids$ એ અનાવૃત બીજધારી અને ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓમાં મુખ્ય વહન કરતા ઘટકો છે જેમાં આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની $Vessels$ જેવી સાચી છિદ્રાળુ પટ્ટીઓનો અભાવ હોય છે.

(B) અન્નવાહક પેશી એ વનસ્પતિઓમાં ખોરાકના વહન માટે જવાબદાર જટિલ સ્થાયી પેશી છે.
તે ચાર પ્રકારના ઘટકોની બનેલી છે: ચાલની નલિકાઓ,સાથી કોષો,અન્નવાહક મૃદુતક અને અન્નવાહક તંતુઓ.
આમાંથી,ચાલની નલિકાઓ,સાથી કોષો અને અન્નવાહક મૃદુતક જીવંત કોષો છે.
અન્નવાહક તંતુઓ (જેને બાસ્ટ તંતુઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ અન્નવાહક પેશીમાં પુખ્તાવસ્થાએ હાજર રહેલા એકમાત્ર મૃત ઘટકો છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) પરિપક્વ સસ્તન રક્તકણો $(RBCs)$ માં,હિમોગ્લોબિન માટે વધુ જગ્યા પૂરી પાડવા માટે કોષકેન્દ્ર દૂર થાય છે.
જલવાહક પેશીમાં,પરિપક્વ વાહિની ઘટકો મૃત હોય છે અને તેમાં કોષકેન્દ્ર હોતું નથી.
અન્નવાહક પેશીમાં,પરિપક્વ ચાલની નલિકાના કોષો ખોરાકના વહનને સરળ બનાવવા માટે તેમનું કોષકેન્દ્ર ગુમાવે છે.
સાથી કોષો એ વિશિષ્ટ મૃદુત્તકીય કોષો છે જે જીવંત રહે છે અને બાજુના ચાલની નલિકાના કોષોની ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓને ટેકો આપવા માટે પરિપક્વતા સમયે તેમનું કોષકેન્દ્ર જાળવી રાખે છે.

(D) રણના છોડમાં,અધિસ્તર (epidermis) ઘણીવાર $Cuticle$ તરીકે ઓળખાતા જાડા,મીણ જેવા,પાણી-પ્રતિકારક સ્તર દ્વારા આવરી લેવામાં આવે છે.
આ $Cuticle$ $Cutin$ નામની ચરબીયુક્ત પદાર્થની બનેલી હોય છે.
તે એક રક્ષણાત્મક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે જે છોડની સપાટી પરથી બાષ્પોત્સર્જન (પાણી ગુમાવવાનો દર) નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે,જે છોડને શુષ્ક વાતાવરણમાં પાણી બચાવવામાં મદદ કરે છે.

(B) વર્ધનશીલ પેશીઓ એવા કોષોનો સમૂહ છે જે સતત વિભાજન પામવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
આ પેશીઓ વનસ્પતિના શરીરના ચોક્કસ ભાગોમાં જ જોવા મળે છે,જેમ કે મૂળ અને પ્રકાંડની ટોચ,જેને અગ્રસ્થ વર્ધનશીલ પેશી કહેવામાં આવે છે.
તેઓ સક્રિયપણે કોષ વિભાજનમાં ભાગ લેતા હોવાથી,તેઓ વનસ્પતિની વૃદ્ધિ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,તેમને સ્થાનિક અને સક્રિય રીતે વિભાજન પામતા કોષો તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે.

(C) અધિસ્તર એ વનસ્પતિમાં કોષોનું સૌથી બહારનું સ્તર છે. તેના મુખ્ય કાર્યો નીચે મુજબ છે:
$1$. રક્ષણ: તે અંદરના પેશીઓને યાંત્રિક ઈજા,રોગકારકો અને પ્રતિકૂળ પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓથી સુરક્ષિત રાખે છે.
$2$. વાયુઓનું વિનિમય: અધિસ્તરમાં હાજર વાયુરંધ્રો (stomata) વાયુઓ ($O_2$ અને $CO_2$) ના વિનિમયમાં મદદ કરે છે.
$3$. બાષ્પોત્સર્જન: વાયુરંધ્રો પાણીની વરાળ સ્વરૂપે થતા વ્યયનું પણ નિયમન કરે છે.
$4$. પાણીનું વહન એ $Xylem$ (જલવાહક) પેશીનું મુખ્ય કાર્ય છે,અધિસ્તરનું નહીં.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.